TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi GENELKURUL KARAR iSKENDERUN DEMiR VE ;ELiK A.S, BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/941) Karar Tarihi: 25/10/2018 R.G. Tarih ve Say1: 25/12/2018-30636 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 Ba kan Ba kanvekili Ba kanvekili Uyeler Raportorler Ba vurucu Vekili GENELKURUL KARAR : Zuhtii ARSLAN : Burhan -0-STUN : Engin YILDIRIM : Serdar OZGULD-0-R Serruh KALELi Recep KOMURC-0 Hicabi DURSUN Muammer TOP AL M. EminKUZ Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA R
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi GENELKURUL KARAR iSKENDERUN DEMiR VE ;ELiK A.S, BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/941) Karar Tarihi: 25/10/2018 R.G. Tarih ve Say1: 25/12/2018-30636 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 Ba kan Ba kanvekili Ba kanvekili Uyeler Raportorler Ba vurucu Vekili GENELKURUL KARAR : Zuhtii ARSLAN : Burhan -0-STUN : Engin YILDIRIM : Serdar OZGULD-0-R Serruh KALELi Recep KOMURC-0 Hicabi DURSUN Muammer TOP AL M. EminKUZ Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA RecaiAKYEL YusufSevki HAKYEMEZ M. Emin SAHiNER Yunus Emre YILMAZOGLU OzgurDUMAN iskenderun Demir ve ;elik A.S. Av. BekirBAYKARA I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, uretilen elektrik ve kok gaz1 uzerinden elektrik ve havagaz1 tiiketim vergisi almmas1 nedeniyle mulkiyet hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 15/1/2015 tarihinde yapilm1 tir. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. 2015/941 numarah bireysel ba vuru ile farkh tarihlerde yap1lan 2015/943, 2015/944, 2015/945, 2015/946, 2015/948, 2015/949, 2015/950, 2015/951, 2015/17315, 2015/17316, 2015/17317, 2015/17318, 2015/17320 , 2015/17321, 2015/17322, 2015/17323, 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 2015/17325 , 2015/17326, 2015/17327, 2015/17329 ve 2015/17330 numarah bireysel ba vurulann konu yonlinden hukuki irtibatlannm bulunmas1 nedeniyle 2015/941 numarah bireysel ba vuru dosyas1 ile birle tirilmesine; incelemenin bu dosya iizerinden yiiriitiilmesine karar verilmi tir. 5. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boliim tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir. 6. Boliim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapilmasma karar verilmi tir. 7. Ba vuru belgelerinin bir 6meg1 bilgi 19m Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk , gorii iinii bildirmi tir. 8. Ba vurucu , Bakanhgm gorii iine kar 1 siiresinde beyanda bulunmu tur . 9. Birinci Boliim tarafmdan 17/7/2018 tarihinde yap1lan toplant1da, niteligi itibanyla Genel Kurul tarafmdan karara baglanmas1 gerekli goriildiigiinden ba vurunun Anayasa Mahkemesi i9tuziigii'niin 28. maddesinin (3) numarah fikras1 uyannca Genel Kurula sevkine karar verilmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 10. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ilgili olaylar ozetle oyledir: 11. Ana i tigal konusu 9elik iiretimi yapmak olan ba vurucu , demir cevherini saf 9elik haline getirmek i9in gerekli karbonu edinmek iizere ihtiya9 duydugu kok komiiriinii, ithal ettigi ta komiiriinii i lemek suretiyle elde etmektedir. Ba vurucu aynca, ta komiiriinden kok komiirii elde edilirken ortaya 91kan kok gazm1 elektrik ve buhar iiretiminde veya dogrudan eritme i lemlerinde kullanmaktad1r. Ba vurucu, boylelikle elektrik enerjisi ve gaz ihtiyacm1 kendi imkanlanyla kar 1lamaktad1r. 12. Payas Belediyesi (Belediye ), ba vurucu Sirketin bu ekilde elektrik ve havagaz1 tiiketmi olmas1 nedeniyle 26/5/1981 tarihli ve 2464 say1h Belediye Gelirleri Kanunu'nun 34. ila 39. maddelerinde diizenlenen hiikiimlere dayanarak ba vurucu Sirketten elektrik ve havagazz tiiketim vergisini odemesini istemi tir. 13. Ba vurucu Sirket, bu talep iizerine elektrik ve kok gaz1 tiiketiminin vergilendirilmesiyle ilgili olarak 2012, 2013 ve 2014 donemleri i9in 9e itli tarihlerde ihtirazi kay1tla Belediyeye beyannameler vermi ve bu beyannamelere istinaden Belediyece farkh donemlere ili kin elektrik ve havagaz1 vergisi tahakkuk ettirilmi tir. Tahakkuk tutarlannm bir k1sm1 elektrik tiiketimine, bir k1sm1 ise kok gaz1 tiiketimine ili kin olup amlan tahakkuk tutarlan farkh tarihlerde Belediyeye odenmi tir. 14. Ba vurucu 2012, 2013 ve 2014 y11lannda Hatay 1. Vergi Mahkemesinde (Mahkeme ), elektrik ve havagaz1 tiiketim vergisi tahakkuklannm terkini ve odenen vergilerin iadesi istemiyle davalar a9m1 tlr. 15. Mahkeme 22/1/2013 tarihinde farkh tahakkuk donemlerine ili kin soz konusu davalann reddine karar vermi tir. Karann gerek9esinde; 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 i. Davac1 Sirketin elektrik ve kok gaz1 uretimi yaparak bunlan kendi tesislerinde llikettiginin ihtilafs1z oldugu, ii. Sirketin 2464 say1h Kanun'un 36. maddesinde istisna olarak sayilan, dogrudan dogruya elektrik ve havagaz1 ureten dag1tlm ve istihsal muesseselerinden olmad1g1, iii. Kanun ile gerek satm alma yoluyla kar 1lanan gerekse kendi imkanlanyla uretilmi bulunan elektrik ve havagaz1 lliketiminin vergilendirilmesinin ama9land1g1, muesseselerin urettigi elektrigi tuketmesi halinde bu vergiden muaf olacag1 yolunda herhangi bir duzenlemenin bulunmad1g1, iv. Bu sebeple ba vurucu Sirketin ihtirazi kay1tla verdigi beyannameler uzerinden ilgili donemlere ait elektrik ve havagaz1 tuketim vergisi tarh ve tahakkuk ettirilmesinde hukuka aykmhk bulunmad1g1, belirtilmi tir . 16. Ba vurucu tarafmdan temyiz edilen kararlar, Dam tay Dokuzuncu Dairesince 19/12/2013 tarihinde onanm1 tlr. Onama kararlannda, temyize konu kararlann usul ve kanuna uygun oldugu belirtilmi tir. Ba vurucunun karar duzeltme talepleri de aym Daire tarafmdan 23/10/2014 tarihinde reddedilmi tir. 17. Nihai kararlar, ba vurucu vekiline 17/12/2014 tarihinde teblig edilmWir. 18. Ba vurucu 15/1/2015 tarihinde bireysel ba vurularda bulunmu tur. IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 1. Mevzuat Hiikilmleri 19. 2464 say1h Kanun'un "Konu" kenar ba hkh 34. maddesi oyledir: "Belediye sznzrlarz ve mucavir alanlar ir;inde elektrik ve havagazz tuketimi, Elektrik ve Havagazz Tuketim Vergisine tabidir." 20. 2464 say1h Kanun'un "Miikellef ve sorumlu" kenar ba hkh 35. maddesinin birinci fikras1 oyledir: "Elektrik ve Havagazz tuketenler, Elektrik ve Havagazz Tuketim Vergisini odemekle mukelleftirler. " 21. 2464 say1h Kanun'un 35. maddesinin 9/7/2008 tarihli ve 5784 say1h Kanun'un 14. maddesi ile degi tirilmeden onceki ikinci fikras1 oyledir: "Elektrik veya havagazznz dagztan kuruluJ!ar, satzJ bedeli ile birlikte bu verginin de tahsilinden ve ilgili belediyeye yatzrzlmaszndan sorumludurlar. " 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 22. 2464 say1h Kanun'un 35. maddesinin 5784 say1h Kanun'un 14. maddesi ile degi ik ikinci fikras1 oyledir: 1120/2/2001 tarihli ve 4628 sayzlz Elektrik Piyasasz Kanununa gore elektrik enerjisini tedarik eden ve havagazznz dagztan kurulu$lar, safl$ bedeli ile birlikte bu verginin de tahsilinden ve ilgili belediyeye yatznlmaszndan sorumludurlar. Organize sanayi bolgelerinde tiiketilen elektrik enerjisinin vergisini organize sanayi bolgeleri tiizel ki$iliklerine elektrigi temin eden kurulu$ oder. 11 23. 2464 say1h Kanun'un 11jstisnalar" kenar ba hkh 36. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: 11A$agzdaki yazzlz yerlerde ve $ekillerde tiiketilen elektrik ve havagazz vergiden miistesnadz r. 4. Dogrudan dogruya elektrik ve havagazz iireten dagztzm ve istihsal miiesseselerinde. 11 24. 2464 say1h Kanun'un "Matrah" kenar ba hkh 37. maddesinin 5784 say1h Kanun'un 15. maddesi ile degi tirilmeden onceki hali oyledir: 11Verginin matrahz, tiiketilen elektrik ve havagazmm safl$ bedelidir. Matraha gider vergileri dahil edilmez. 11 25. 2464 say1h Kanun'un 37. maddesinin 5784 say1h Kanun'un 15. maddesi ile degi ik hali oyledir: 11Verginin matrahz; elektrigin iletimi, dagztzmz ve perakende safl$ hizmetlerine ili$kin bedelleri hari9 olmak iizere, elektrik enerjisi safl$ bedeli ile havagazznzn safl$ bedelidir. Matraha vergi, Jon ve paylar dahil edilmez. 11 26. 2464 say1h Kanun'un "Nispet" kenar ba hkh 38. maddesi oyledir: 11Elektrik ve Havagazz Tiiketim Vergisi a$agzda gosterilen nispetlerde alznzr. a) jmal ve istihsal, fa$zma, yiikleme bo$altma, sogutma, telli ve telsiz telgraf ve telefon miiraselesi i$lerinde tiiketilen elektrigin safl$ bedeli iizerinden yiizde 1, b) (a) bendi dz$mda kalan maksatlar i9in tiiketilen elektrigin satZ$ bedeli iizerinden yiizde 5, c) Havagazmzn satl$ bedelinden yiizde 5. 11 27. 2464 say1h Kanun'un "Beyan ve odeme" kenar ba hkh 39. maddesi oyledir: 11Elektrik enerjisini tedarik eden veya havagazznz dagztan kurulu$la r tahsil ettikleri vergiyi, tahsil tarihini takibeden ayzn 20 nci giinii ak$amzna kadar belediyeye bir beyanname ile bildirmeye ve vergiyi aynz siirede odemeye mecburdurlar. Elektrik ve havagazz i$leri biit9esi i9inde yer alan belediyeler bu hiikiimden miistesnadzr. 11 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 2. Dam tay ic;tihad1 28. Dam tay Dokuzuncu Dairesinin 6/6/2007 tarihli ve E.2006/1348, K.2007/2214 say1h karannm ilgili kism1 oyledir: "Dosyanzn incelenmesinden, davacz Jirket tarafindan , bizzat kendi tesislerinde iiretilerek yine kendi tesislerinde iiretim yapmak amaczyla kullanzlan elektrik enerjisinin, elektrik tiiketim vergisi matrahznzn, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlzgznca belirlenen otoprodiiktor enerji satzJ fiyatz esas alznarak hesaplandzgz, davalz Belediye BaJkanlzgz tarafindan ise, TEDA[}'zn ii ;iincii Jahzslara uyguladzgz satzJ fiyatznzn matraha esas alzndzgz ve boylece iki farklz fiyat araszndaki farka isabet eden elektrik tiiketim vergisinin davacz Jirketten istenildigi anlaJzlmaktadzr. 2464 sayzlz Belediye Gelirleri Kanununun 34. maddesinde; belediye sznzrlarz ve miicavir alan ir;inde elektrik ve havagazz tiiketiminin elektrik ve havagazz tiiketim vergisine tabi oldugu, 3 7. maddesinde ise, verginin matrahznzn tiiketilen elektrigin satzJ bedeli oldugu hiikme baglanmzJtzr. Yukarzdaki Kanun hiikiimlerinin birlikte degerlendirilmesinden, gene! olarak elektrigini kendisi iiretmeyip, tiiketecegi elektrigi TEDAS'tan satzn alan kiJi ve kurumlar ar;zszndan elektrik tiiketim vergisinin matrahznzn TEDAS'zn satzJ fiyatz oldugu ar;zktzr. Ancak kendi tesislerinde urettigi elektrik enerjisini yine kendi tesislerindeki uretim a(:lSlndan girdi olarak kullanan otoproduktor $irketlerin tukettikleri elektrik enerjisinin matrahmm ne olacag, sorusu uyu$mazllgm ozunu olu$turmaktad1r. Tiirkiye Elektrik Gretim j/etim Anonim $irketi ve Tiirkiye Elektrik Dagztzm Anonim $irketi DzJzndaki KuruluJlara Elektrik Enerjisi Uretim Tesisi Kurma ve jJfetme jzni Verilmesi Esaslarznz Belirleyen Yonetmelik'in "Tanzmlar" baJlzklz 3. maddesinde, otoprodiiktoriin, kendi faaliyet alanlarznzn enerji ihtiyar;larznz karJzlamak iizere bu Yonetmeligin 4. maddesinin (g) bendinde belirtilen Jartlarz taJzyan iiretim tesisi kurup elektrik iireten tiizel kiJileri ifade ettigi, aynz bendin 10. paragrafinda, otoprodiiktor ve/veya otoprodiiktor gurubu Jirketlerin, faaliyet gosterdikleri bolge ir;inde TEA$, TEDAS'a baglz ortaklzklar veya gorevli Jirketler ile Enerji SatzJ AnlaJmasz imzalayacaklarz , otoprodiiktor ve/ya otoprodiiktor gurubu Jirketlerin TEA$, TEDAS'a baglz ortaklzklar veya gorevli Jirketlerin enerji alzJveriJi konusunda enerji mahsuplaJmasz yapacaklarz, mahsuplaJzlan enerji i ;in taraflarzn Bakanltkr;a belirlenen otoprodiiktor enerji sattJ fiyat1 iizerinde karJzlzklz olarakfatura diizenleyecekleri hiikme baglanmzJtzr. Yukarzdaki Yonetmelik hiikiimlerinin incelenmesinden, iirettikleri elektrik ener11sznz TEDA[j'a veya kendi konumlarzndaki otoprodiiktor firmalara veren Jirketlerin bu satzJ veyc. mahsuplaJmalarz Bakanlzkr;a belirlenen otoprodiiktor enerji satzJ fiyatz iizerinden fiyatlandzracaklarzna iliJkin hiikmii ile otoprodiiktor Jirketlerin TEDA[j'a elektrik satzJ fiyatlarznzn, gene! olarak TEDA[j'zn ii ;iincii Jahzslara sattzgz fiyattan farklz ve daha diiJiik bir fiyata satacaklarz diizenlenmek suretiyle ii ;iincii Jahzslara TEDA$ tarafindan yapzlan satzJlar ile otoprodiiktor firmalarca TEDA[j'a yapzlan satzJlara iliJkin fiyatlar birbirinden ayrzlmzJtzr. Yukandaki Yonetmelik hukumleri ile otoproduktor firmalarm urettikleri elektrik enerjisini TEDA$'a hangi fiyattan satacaklar, duzenlenmi$ olmakla birlikte, kendi faaliyet alanlarmm enerji ihtiyacm, kar$llamak uzere uretim tesisi kurup elektrik enerjis, ureten otoproduktor $irketlerin tukettikleri bu elektrigin all$ fiyatmm ne olmas, gerektigi hakkmda bir duzenleme bulunmamaktad1r. 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 Davacz irket tiikettigi elektrigi TEDAS'tan satzn almayzp kendi tesislerinde iirettiginden, iirettigi elektrigin kendisi ar;zszndan alz fiyatz, iirettigi elektrigin birim maliye, fiyatzna isabet etmektedir. Bu fiyata yakzn bir fiyat Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlzgznct otoprodiiktor enerji satz fiyatz olarak belirlendiginden, bu tip firmalar ar;zszndan elektrik tiiketim vergisine esas alznacak matrahzn, yiikiimlii irketin iirettigi elektrigin maliyet fiyatzna en yakzn deger olan otoprodiiktor firmalarzn TEDAS'a enerji satz fiyatz olarak Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakan!tgznca belirlenen fiyat olmasz, vergiyi doguran olayzn gerr;ek mahiyetinin esas oldugu yolundaki gene! vergi hukuku prensibi ile hak ve nesafe1 ilkelerine uygun dii eceginden aksi yondeki Vergi Mahkemesi kararznzn bozulmasz gerekmektedir. " B. Uluslararas1 Hukuk 29. Avrupa insan Haklan Sozle mesi'ne (Sozle me) ek 1 No.lu Protokol'iin 1. maddesi oyledir: "Her gerr;ek ve tiizel ki inin mal ve miilk dokunulmazltgzna sayg1 gosterilmesini isteme hakkz vard1r. Bir kimse, ancak kamu yararz sebebiyle ve yasada ongoriilen ko ullara ve uluslararasz hukukun gene! ilkelerine uygun olarak ma! ve miilkiinden yoksun bzrakzlabilir. Yukarzdaki hiikiimler, devletlerin, miilkiyetin kamu yararzna uygun olarak kullamlmasznt diizenlemek veya vergilerin ya da ba ka katkzlarzn veya para cezalarzmn odenmesini saglamak i ;in gerekli gordiikleri yasalarz uygulama konusunda sahip olduklar; hakka hale! getirmez. " 30. A vrupa insan Haklan Mahkemesi (AiHM) i9tihadmda vergi yoluyla miilkiyet hakkma yap1lan miidahaleler, Sozle me'ye ek 1 No.lu Protokol'iin 1. maddesinin ikinci paragrafmda ongoriilen miilkiyetin kullammmm kontroliine ili kin ii9iincii kural kapsammda degerlendirilmektedir. AiHM, bu paragrafta yer alan kuralm taraf devletlere vergi koyma ve vergilerin odenmesini saglamak i9in gerekli gordiigii kanunlan 91karma konusunda a91k bir yetki tamd1gm1 kabul etmi tir (Gasus Dosier-und Fordertechnik GmbH/Hollanda, B. No: 15375/89, 23/2/1995, 59). 31. AiHM'e gore miilkiyet hakkm1 giivence altma alan Sozle me'nin amlan maddesinin ilk ve en onemli ko ulu, kamu makamlan tarafmdan miilkiyet hakkma yapilan herhangi bir miidahalenin hukuka dayah olmas1 gerekliligidir (Iatridis/Yunanistan [BD], B. No: 31107/96 , 25/3/1999, 58). Bu maddenin birinci paragrafmm ikinci ciimlesi, devletlere yalmzca hukukun ongordugu ko ullar dahilinde miilkiyetten yoksun b1rakma yetkisi vermi ; ikinci paragraf ise devletlere ancak hukuk kurallan uygulanarak miilkiyeti kamu yaranna kontrol etme yetkisi tamm1 t1r. AiHM, hukuka dayah olma ilkesini yalmzca bu maddede yer alan hiikiimlerden 91karmamaktad1r. Kararlarda s1khkla demokratik bir toplumun temel ilkelerinden biri olan hukukun iistiinliigii ilkesinin Sozle me'nin biitiin maddeleri i9in ge9erli oldugu ifade edilmektedir (Iatridis/Yunanistan, 58). 32. AiHM'e gore hukukilik ilkesi, miidahalenin ilk olarak i9 hukukta bir temelinin olmas1 gerektigi anlamma gelmektedir (Shchokin/Ukrayna, B. No: 23759/03-37943/06, 14/10/2010, 51 ). AiHM, Sozle me 'de ge9en hukuk ya da hukuka aykm terimlerine sadece i9 hukuka atifta bulunmakla kalmay1p aym zamanda bu terimlerin hukukun iistiinliigii ile ilgili oldugunu belirtmektedir. Buna gore uygulanan i9 hukuktaki diizenlemelerin hukukun iistiinliigii ilkesiyle de uyumlu olmas1 gerektigi ifade edilmektedir (James ve digerleri/Birle ik Krallzk [GK], B. No: 8793/79, 21/2/1986, 67). Hukuka dayah olma ilkesi, 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 aynca i9 hukukta uygulanan kanun hiikiimlerinin yeterli derecede eri ilebilir , belirli ve ongoriilebilir olmas1m da i9ermektedir (Beyelerdtalya [BD], B. No: 33202/96, 5/1/2000, 109; Hentrich/Fransa, B. No: 13616/88, 22/9/1994, 42; Spacek, s.r.o.l ;ek Cumhuriyeti, B. No: 26449/95, 9/11/1999, 56-61). 33. Ote yandan Tkachenko /Rusya (B. No: 28046/05, 20/3/2018) karannda AiHM, i9 hukuktaki diizenlemelere aykm olan bir miidahalenin de hukukilik 6l9titiinii kar 1lamad1gm1 kabul etmi tir. Bununla birlikte herhangi bir usule aykmhgm mtidahalenin hukukiligiyle uyumsuz kabul edilemeyecegi belirtilmi tir. Bu baglamda AiHM, hukukun dogru bi9imde uygulanmas1 ve yorumlanmas1 konusunda s1mrh bir yetkisi oldugunu ve ulusal mahkemelerin yerine ge9me gibi bir sorumlulugu olmad1gm1 ancak bu kararlann a91k bir keyfilik veya bariz takdir hatasmdan yoksun olmamas1 gerektigini vurgulam1 t1r (Tkachenko /Rusya, 52). AiHM sonu9 olarak somut olayda i9 hukukta ongoriilen kamula t1rma usultine aykm davramld1g1m tespit ederek miilkiyet hakkmm ihlaline karar vermi tir (Tkachenko /Rusya, 53-58). 34. AiHM; vergi yoluyla miilkiyet hakkma yap1lan mtidahalelerin de yeterince ula 1labilir, ongoriilebilir ve belirli bir hukuka dayah olmas1 gerektigini belirtmektedir (Lithgow ve digerleri/Birle ik Krallzk [GK], B. No: 9006/80, 9262/81, 9263/81, 9265/81, 9266/81, 9313/81, 9405/81, 8/7/1986, 110; Hentrich/Fransa, 42). Bu baglamda Hentrich/Fransa karanna konu olayda ta mmaz satl mm vergi degerinin altmda yapilmas1 nedeniyle on ahm hakkmm kullamlmas1 soz konusudur. AiHM; ne zaman kullamlacag1 belirli olmayan bu yetkinin ongortilemez bi9imde ki iye ozgti ve keyfi olarak uyguland1g1 , aynca mtidahalenin dayand1g1 hukuki dtizenlemenin keyfilige kar 1 yeterli gtivenceler i9ermedigi sonucuna varm1 t1r (Hentrich/Fransa , 42). V. iNCELEME VE GEREK ;E 35. Mahkemenin 25/10/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi dti tiniildti: A. Ba vurucunun iddialan ve Bakanhk Gorii ii 36. Ba vurucu, tiikettigi elektrik ve kok gazmm yine kendisi tarafmdan tiretilmi olmas1 nedeniyle elektrik ve havagaz1 vergisine tabi tutulmamas1 gerektigini belirtmi tir. Ba vurucu bu baglamda 2464 say1h Kanun'un 36. maddesinde yer alan istisna htikmtintin tart1 Ilmasmm soz konusu olmad1gm1, zira kendisi tarafmdan tiretilen elektrik ve kok gazmm yine kendisi tarafmdan tiiketilmesinin soz konusu verginin konusuna girmedigini ifade etmi tir. Ba vurucu aynca verginin sorumlusunun , matrahmm, oranmm, beyan ve odeme usultintin kanunla dtizenlenmesi gerektigi halde esash nitelikteki bu hususlann 2464 say1h Kanun'da dtizenlenmediginden yakmm1 tlr. Ba vurucu; bu sebeplerle miilkiyet hakkma yapilan mtidahalenin kanuna dayah olmad1gm1, otoprodtiktor olarak enerji tiretimini ve dolay1s1yla kamusal fayday1 caydmc1 bir yonti bulundugunu, aynca ba vurucu irketten bu verginin istenmesinin gerekli ve zorunlu olmad1g1 i9in mtidahalenin 6l9iilii de olmad1gm1 belirtmi tir. 3 7. Ba vurucu aynca, soz konusu verginin terkin ve iadesi i9in a9t1g1 davada derece mahkemeleri tarafmdan verilen kararlarda, temel iddialanm kar Ilayan yeterli ve makul bir gerek9e bulunmamas1 nedeniyle gerek9eli karar hakk1 yoniinden, derece mahkemelerinin hukuk kurallanmn yorumunda bariz takdir hatasmda bulunmas1 nedeniyle de hukuki giivenlik ilkesi yontinden Anayasa'nm 36. maddesinde gtivence altma alman adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigini ileri siirmii tiir. 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 38. Bakanhk gorii tinde; 2464 say1h Kanun'un 34. ve devam1 maddelerine gore belediye sm1rlan ve mticavir alam i9inde elektrik ve havagaz1 tiiketiminin vergiye tabi oldugu, ba vurucunun da elektrik ve havagazm1 kendi tesislerinde kulland1g1 hususunda bir tereddtit bulunmad1g1 belirtilmi tir. Bakanhga gore ilgili Kanun maddelerinde bu durumla ilgili bir istisna veya muafiyet de soz konusu degildir. Bakanhk, ba vurucunun iddialannm derece mahkemelerince aynntih olarak yeterli bir bi9imde tart1 Ild1gm1 ve bu kararlar dogrultusunda elektrik ttiketiminin vergiye tabi olmasmm hukuka uygun oldugunu bildirmi tir. 39. Ba vurucu, cevap dilek9esinde; elektrik ve havagazm1 tiretim ve dag1t1m kurulu lanndan satm alarak tiiketen diger elektrik ve havagaz1 tiiketicileri gibi olmad1gm1 belirtmi tir. Ba vurucu aynca somut olayda kendi tirettigi elektrigi tiiketmesinin vergiye tabi olmamas1 yanmda matrah, beyan ve odeme usullerinin de kanunla dtizenlenmemi oldugunu yinelemi tir. B. Degerlendirme 40. Anayasa'nm "Mulkiyet hakla" kenarba hkh 35. maddesi oyledir: 11Herkes, miilkiyet ve miras haklarzna sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararz amaczyla, kanunla sznzrlanabilir. Miilkiyet hakkznzn kullanzlmasz toplum yararzna aykzrz olamaz. 11 41. Anayasa'nm "Vergi odevi" kenar ba hkh 73. maddesinin ti ;tincti fikras1 oyledir: 11Vergi, resim, hare; ve benzeri malf yiikiimliiliikler kanunla konulur, degi$tirilir veya kaldzrzlzr. 11 42. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vurucu, mtilkiyet hakkmm ihlali iddias1 yanmda aym gerek9elerle adil yargilanma hakkmm ihlal edildigini de ileri stirmti tiir. Ba vurucunun ikayetinin oztintin vergilendirmenin kanuni dayanagmm bulunmad1gma yonelik oldugu dikkate almd1gmda ba vurucunun ihlal iddialannm mtilkiyet hakk1 kapsammda incelenmesi uygun goriilmti tiir. 1. Kabul Edilebilirlik Yoniinden 43. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir neden de bulunmad1g1 anla 1lan mtilkiyet hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yoniinden a. Miilkiin Varhg1 44. Somut olayda elektrik ve havagaz1 tiiketim vergisi odeyen ba vurucu yontinden Anayasa'nm 35. maddesi anlammda korunmaya deger ekonomik bir menfaatin mevcut oldugu hususunda tereddtit bulunmamaktad1r. 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 b. Miidahalenin Varhg1 ve Tiirii 45. Somut olayda ba vurucu Sirket, elektrik ve kok gaz1 ttiketiminin vergilendirilmesiyle ilgili olarak 2012, 2013 ve 2014 donemleri i9in 9e itli tarihlerde ihtirazi kay1tla Belediyeye beyannameler vermi ve bu beyannamelere istinaden Belediyece farkh donemlere ili kin elektrik ve havagaz1 vergisi tahakkuk ettirilmi tir. Tahakkuk tutarlannm bir k1sm1 elektrik tiiketimine, bir k1sm1 ise kok gaz1 tiiketimine ili kin olup amlan tahakkuk tutarlan farkh tarihlerde Sirket9e Belediyeye odenmi tir. Vergilendirme i leminin miilkiyet hakkma mtidahale te kil ettigi hususunda tereddtit bulunmamaktad1r. 46. Anayasa Mahkemesinin onceki kararlannda; vergi ve benzeri yiiktimliiltikler ile sosyal gtivenlik prim ve katkilanm belirlemeye, degi tirmeye ve bunlann odenmesini gtivence altma almaya yonelik mtidahalelerin -ta 1d1g1 ama9lar dikkate almd1gmda- devletin miilkiyetin kamu yaranna kullammm1 kontrol veya dtizenleme yetkisi kapsammda incelenmesi gerektigi kabul edilmi tir (Ahmet Ugur Balkaner [GK], B. No: 2014/15237, 25/7/2017, 49; Arif Sarzgul, B. No: 2013/8324, 23/2/2016, 50; Narsan Plastik San. ve Tic. Ltd. $ti., B. No: 2013/6842, 20/4/2016, 71). c. Miidahalenin ihlal Olu turup Olu turmad1g1 47. Anayasa'nm 13. maddesi oyledir: "Temel hak ve hiirriyetler, ozlerine dokunulmakszzzn yalnzzca Anayasanzn ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere baglz olarak ve ancak kanunla sznzrlanabilir. Bu sznzrlamalar, Anayasanzn soziine ve ruhuna, demokratik toplum diizeninin ve laik Cumhuriy etin gereklerine ve ol9iiliiliik ilkesine aykzrz olamaz. " 48. Anayasa'nm 35. maddesinde, miilkiyet hakk1 smirs1z bir hak olarak dtizenlenmemi ; bu hakkm kamu yaran amac1yla ve kanunla sm1rlandmlabilecegi ongoriilmti tiir. Miilkiyet hakkma mtidahalede bulunulurken temel hak ve ozgtirliiklerin smirlandmlmasma ili kin genel ilkeleri dtizenleyen Anayasa'nm 13. maddesinin de gozontinde bulundurulmas1 gerekmektedir. Dolay1s1yla miilkiyet hakkma yonelik mtidahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi i9in mtidahalenin kanuna dayanmas1 , kamu yaran amac1 ta 1mas1 ve aynca 6l9iiliiltik ilkesi gozetilerek yap1lmas1 gerekmektedir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 62). i. Gene) ilkeler (1) Kanunilik OI iitii 49. Anayasa'nm 35. maddesinin ikinci fikrasmda, mtilkiyet hakkmm ancak kamu yaran amac1yla kanunla smirlanabilecegi belirtilmek suretiyle mtilkiyet hakkma yonelik mtidahalelerin kanunda ongoriilmesi gerektigi ifade edilmi tir. Ote yandan temel hak ve ozgtirltiklerin sm1rlandmlmasma ili kin genel ilkeleri dtizenleyen Anayasa'mn 13. maddesi de hak ve ozgurluklerin ancak kanunla sznzrlanabilecegini temel bir ilke olarak benimsemi tir. Buna gore miilkiyet hakkma yap1lan mtidahalelerde dikkate almacak oncelikli 6l9tit, mtidahalenin kanuna dayah olmas1dir (Ford Motor Company , B. No: 2014/13518, 26/10/2017, 49). 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 50. Hak ve ozgtirliiklerin, bunlara yapilacak mtidahalelerin ve sm1rland1rmalann kanunla dtizenlenmesi bu haklara ve ozgtirltiklere keyfi mtidahaleyi engelleyen, hukuk gtivenligini saglayan demokratik hukuk devletinin en onemli unsurlanndan biridir (Tahsin Erdogan, B. No: 2012/1246, 6/2/2014, 60). 51. Hukuki gtivenlik ve hukuki belirlilik ilkeleri, hukuk devletinin on ko ullanndand1r. Ki ilerin hukuki gtivenligini saglamay1 ama9layan hukuki gtivenlik ilkesi hukuk normlannm ongortilebilir olmasm1, bireylerin tum eylem ve i lemlerinde devlete gtiven duyabilmesini, devletin de yasal dtizenlemelerinde bu gtiven duygusunu zedeleyici yontemlerden ka9mmas1m gerekli kllar (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013; E.2014/183, K.2015/122, 30/12/2015, 5). Belirlilik ilkesi ise yasal dtizenlemelerin hem ki iler hem de idare yontinden herhangi bir duraksamaya ve ku kuya yer vermeyecek ekilde a91k, net, anla 1hr ve uygulanabilir olmasm1; aynca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalanna kar 1 koruyucu onlem i9ermesini ifade etmektedir (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013; E.2010/80, K.2011/178, 29/12/2011). 52. Anayasa'da mtinhas1ran kanunla dtizenlenmesi ongortilen konularda kanunun temel esaslan, ilkeleri ve 9er9eveyi belirlemi olmas1 gerekmektedir (A YM, E.2016/150, K.2017/179, 28/12/2017, 57). 53. Hukuk kurallanmn ne ekilde yorumlanacag1 veya birden fazla yorumunun mtimktin oldugu durumlarda bu yorumlardan hangisinin benimsenecegi derece mahkemelerinin yetkisinde olan bir husustur. Anayasa Mahkemesinin bireysel ba vuruda derece mahkemelerince benimsenen yorumlardan birine tisttinltik tammas1 veya derece mahkemelerinin yerine ge9erek hukuk kurallanm yorumlamas1 bireysel ba vurunun amac1yla bagda maz (Mehmet Arif Madenci , B. No: 2014/13916, 12/1/2017, 81). 54. Mtidahalenin kanuna dayah olmas1 oncelikle ekli manada bir kanunun varhg1m zorunlu kilar. Sekli manada kanun, Ttirkiye Btiytik Millet Meclisi (TBMM) tarafmdan Anayasa'da belirtilen usule uygun olarak kanun ad1 altmda 91kanlan dtizenleyici yasama i lemidir. Mtilkiyet hakkma mtidahale edilmesi ancak yasama organmca kanun ad1 altmda 91kanlan dtizenleyici i lemlerde mtidahaleye imkan tamyan bir htikmtin bulunmas1 artma baghd1r. TBMM tarafmdan 91kanlan ekli anlamda bir kanun htikmtintin bulunmamas1 mtilkiyet hakkma yapilan mtidahaleyi anayasal temelden yoksun b1rak1r (Ali Hzdzr Akyol ve digerleri [GK], B. No: 2015/17510, 18/10/2017, 56). 55. Kanunun varhg1 kadar kanun metninin ve uygulamasmm da bireylerin davram lannm sonucunu ongorebilecegi ol9tide hukuki belirlilik ta 1mas1 gerekir. Bir diger ifadeyle kanunun kalitesi de kanunilik ko ulunun saglamp saglanmad1gmm tespitinde onem arz etmektedir (Necmiye ;iftc;i ve digerleri, B. No: 2013/1301, 30/12/2014, 55). Bu baglamda mtidahalenin kanuna dayah olmas1, i9 hukukta mtidahaleye ili kin yeterince ula 1labilir ve ongoriilebilir kurallann bulunmas1m gerektirmektedir (Tiirkiye j Bankasz A.$. [GK], B. No: 2014/6192 , 12/11/2014, 44). (2) Vergilendirme Yoluyla Yapilan Miidahaleler Bak1mmdan Kanunilik Ol ;iitii (a) Genel Olarak Vergilendirme 56. Vergilendirme yetkisi, devletin tilkesi tizerindeki egemenligine bagh olarak vergi alma konusunda sahip oldugu hukuksal ve fiili gti9ten kaynaklanmaktad1r. Kamu hizmetlerinin goriilmesi i9in gereksinim duyulan mali kaynaklann saglanmas1 amac1yla 11 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 kullamlan vergilendirme yetkisi dar anlamda, devletin kamu gelirlerinden sadece vergi koymaya ili kin yetkisini; geni anlamda ise 9agda devletin gtivenlik, adalet ve egitim gibi geleneksel gorevlerinin yerine getirilmesinin yanmda ekonomik, sosyal, kulturel ve diger alanlara katkismm gerektirdigi giderleri kar ilamak i9in ger9ek ve llizel ki ilere getirdigi her llirlu mali yukumlultige ili kin yetkisini kapsamaktad1r. Bu yetkiye dayamlarak kamu giderlerini kar 1lamak amac1yla alman vergi, Anayasa'nm 73. maddesine gore ger9ek ve llizel ki ilerin -yasalarla belirlenmek ko uluyla- mali gti9lerine gore yerine getirmek zorunda oldugu bir yuktimlultikllir. Devlet, bu yolla kamu giderlerini kar 1lamak i9in veya mali politikasmm geregi olarak piyasa ekonomisinden btit9eye gelir aktarmaktadir (A YM, E.1997 /62, K.1998/52, 16/9/1998). 57. Devletin kamusal gereksinimlerin kar 1lanmas1 19m egemenlik gucune dayanarak tek tarafli iradesiyle ki ilere yukledigi kamu alacag1 bi9iminde tammlanan verginin anayasal smirlar i9inde sahmp toplanmas1 zorunlulugu a91ktir (AYM, E.2003/33, K.2004/101, 15/7/2004; E.2010/62, K.2011/175, 29/12/2011). Verginin niteliklerini olu turan yasal dtizenlemelerde Anayasa'nm bu konudaki ilkelerinin ozenle gozontinde tutulmas1 gerekir (AYM, E.2003/33, K.2004/101, 15/7/2004). 58. Anayasa'mn 73. maddesinin birinci fikrasmda, herkesin kamu giderlerini kar 1lamak tizere mali gtictine gore vergi odemekle yuktimlti oldugu belirtilmi , diger fikralannda da bu yuktimltilugtin ilkeleri gosterilmi tir (AYM, E.2005/73, K.2008/59, 21/2/2008). Devletin vergilendirme yetkisi; Anayasa'mn 73. maddesinde yer alan verginin kanuniligi, mali gtice gore odenmesi, genelligi, vergi yuktintin adaletli ve dengeli dag1hm1 ilkeleri yanmda Anayasa'nm genel ilkeleri ile de smirlandmlm1 tlf (AYM, E.2003/33, K.2004/101, 15/7/2004). Boylece Anayasa'nm 2. maddesinde nitelikleri belirtilen sosyal devlet ve hukuk devleti ilkeleri vergilendirme ilkeleri yontinden somut bi9imde dile getirilmi tir (AYM, E.2014/72, K.2014/141, 11/9/2014; E.2010/62, K.2011/175, 29/12/2011; E.2012/158, K.2013/55, 10/4/2013). (b) Vergilerin Kanuniligi 59. Devletin vergilendirme yetkisine ili kin temel ilkeleri dtizenleyen Anayasa'nm 73. maddesi, vergilendirme yoluyla mulkiyet hakkma yap1lacak mtidahalelerde kanunilik ilkesini ozel olarak dtizenlemi tir. Amlan maddenin ti ;tincti f1krasma gore vergi, resim, har9 ve benzeri mali yukumlultikler kanunla konulur, kaldmhr ve degi tirilir. Vergilerin kanuniligi ilkesi olarak adlandmlan bu anayasal ilke temsilsiz vergi olmaz ilkesine dayanmaktadir. 1215 tarihli Magna Carta Libertatum, 1628 tarihli Haklar Dilek9esi, 1689 tarihli Haklar Bildirisi ve 1789 tarihli insan ve Yurtta Haklan Bildirisinde kullamlan gene! onay, parlamentonun onayz, temsilcilerin onayz gibi kavramlar vergilerin ancak halkm temsilcilerinin nzasma dayanarak almabilecegini gostermektedir. Anayasa tarihimizde ise vergilendirmeyle ilgili iradeyi sergileyecek organm bu iradesinin somutla ma bi9iminin on plana 91ktig1 gortilmektedir. 1876 tarihli Kanun-i Esasi 'nin 96. maddesinde 11Tekdlifi Devletin hic;biri bir kanun ile tdyin olunmadzkc;a vaz ve tevzi ve istihsal olunamaz11 kuralma, 1924 Anayasas1'nm 85. maddesinin birinci fikrasmda da 11Vergiler ancak bir kanun ile tarh ve cibayet olunabilir11 kuralma yer verilmi tir. 1961 Anayasas1'nm 61. maddesinin ikinci fikrasmda 11 Vergi, resim ve harc;lar ve benzeri malf yukumler ancak kanunla konulur11 kurah, 1982 Anayasas1 'nm 73. maddesinin ti ;tincti fikrasmda ise 11 Vergi, resim, hare; ve benzeri mali yukumlulukler kanunla konulur, degi tirilir veya kaldzrzlzr11 kurah yer alm1 t1r. Bu kurallarda ifade edilen vergilerin kanuniligi ilkesi, temsilsiz vergi olmaz ilkesi ile birlikte vergilendirme yetkisinin ancak kanunla konulma ko uluna uygun oldugu takdirde kullamlabilecegini ongormektedir. 12 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 60. Verginin kanuniligi ilkesi takdire dayah keyfi uygulamalan onleyecek sm1rlamalann kanunda yer almasm1 gerektirmekte ve vergi yukiimlultigtine ili kin dtizenlemelerin konulmas1, degi tirilmesi veya kaldmlmasmm kanun ile yap1lmasm1 zorunlu kilmaktadir (AYM, E.2001/36, K.2003/3, 16/1/2003; E.2003/33, K.2004/101, 15/7/2004; E.2004/14, K.2004/84, 23/6/2004; E.2005/73, K.2008/59, 21/2/2008; E.2009/63, K.2011/66, 14/4/2011; E.2014/183, K.2015/122, 30/12/2015, 6). Vergi ve mali yuktimltiltiklerin kanunla konulmasm1 ongoren Anayasa'nm 73. maddesi, mali yuktimlultigtin yalmzca kanun ile konulabilecegi ve kanunun hi9bir ekilde bu konuda yuriitme orgamm ve idareyi yetkili kiiamayacag1 anlammdadlf (AYM, E.2014/183, K.2015/122, 30/12/2015, 7). 61. Ancak vergi, resim, har9 veya benzeri mali yuktimltiltiklerle ilgili dtizenleme yap1hrken bu yukiimlultiklere ili kin tum unsurlann aym kanun, madde veya f1krada dtizenlenmesi zorunlu degildir. Bu 9er9evede kanunla belirlenmesi zorunlu olan unsurlar aym kanunun farkh htiktimlerinde dtizenlenebilecegi gibi farkh kanunlarda da dtizenlenebilir. Dolay1s1yla bir kural, sirf kanunla dtizenlenmesi gereken unsurlann bir k1smm1 i9ermedigi gerek9esiyle kanunilik ilkesine aykm hale gelmez (AYM, E.2011/16, K.2012/129, 27/9/2012). 62. Anayasa Mahkemesinin yerle mi i9tihatlannda da a91k9a belirtildigi tizere Anayasa koyucu, her 9e it mali yuktimlultigtin kanunla konulmasm1 ongortirken keyfi ve takdire dayah uygulamalan onlemeyi ama9lam1 tlf. Kanun koyucunun yalmz konusunu belli ederek bir mali yuktimltiltigtin ilgililere yukletilmesine izin vermesi, bunun kanunla konulmu sayilabilmesi i9in yeterli degildir (A YM, E.1986/20, K.1987 /9, 31/3/1987; E.2010/80, K.2011/178, 29/12/2011; E.2011/16, K.2012/129, 27/9/2012). 63. Bireylerin sosyal ve ekonomik durumlanm etkileyecek keyfi uygulamalara neden olmamas1 i9in vergilendirmede vergiyi doguran olaym, yuktimltintin, vergilerin matrah ve oranlannm yukan ve a ag1 smirlannm, tarh ve tahakkuklannm, tahsil usullerinin, yaptmmlannm ve zamana 1m1 gibi belli ba h temel ogelerinin yasalarla belirlenmesi gerekir (AYM, E.2001/36, K.2003/3, 16/1/2003; E.2003/33, K.2004/101, 15/7/2004; E.2005/73, K.2008/59, 21/2/2008; E.2009/63, K.2011/66, 14/4/2011; E.2010/62, K.2011/175, 29/12/2011; E.2010/80, K.2011/178, 29/12/2011; E.2011/16, K.2012/129, 27/9/2012; E.2012/158, K.2013/55, 10/4/2013; E.2014/72, K.2014/141, 11/9/2014; E.2014/183, K.2015/122, 30/12/2015, 7). Bir mali yukiimlultik bu yonleri dolay1s1yla yasayla yeterince 9er9evelenmemi se ki ilerin sosyal ve ekonomik durumlanm, hatta temel haklanm etkileyecek keyfi uygulamalara yol a9abilmesi mtimktindtir. Bu bakimdan mali yuktimlultikler belli ba h ogeleri de a91klanarak ve 9er9eveleri kesin 9izgilerle belirtilerek kanunlarla dtizenlenmelidir (A YM, E.1986/20, K.1987 /9, 31/3/1987). 64. bte yandan kanun ile her konuyu btittin kapsam ve aynntilanyla dtizenlemenin mtimkiin bulunmad1g1 durumlarda 9er9evesi 9izilerek bu s1mrlar i9inde kalmak ko uluyla uygulamaya ili kin konularda yurtitme organma a91klay1c1 ve tamamlay1c1 nitelikte dtizenleyici idari i lem yapma yetkisi verilebilir (AYM, E.2001/36, K.2003/3, 16/1/2003; E.2003/33, K.2004/101, 15/7/2004; E.2004/14, K.2004/84, 23/6/2004; E.2010/62, K.2011/175, 29/12/2011; E.2012/158, K.2013/55, 10/4/2013; E.2014/72, K.2014/141, 11/9/2014; E.2014/183, K.2015/122, 30/12/2015, 7). 65. Belediyelerin gelir kaynaklannm btiyuk bir boltimti, kamu hukukuna dayamr ve tistlendigi kamu hizmetlerinin gerektirdigi harcamalann kar 1hg1m olu turur. Bu nedenle 13 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 belediyelerin alacaklan vergi, resim, han; ve benzerlerinin Anayasa'nm 73. maddesinde ongorlilen esaslar dairesinde kanunla konulmas1, a ag1 ve yukan hadlerinin belirlenmesi gerekir (A YM, E.1986/20, K.1987 /9, 31/3/1987). 66. Anayasa'nm 73. maddesinin ti ;tincti fikras1 htikmti ile vergi mtikellefi bak1mmdan vergi yukumlultiklerinin belirliliginin ve ongorulebilirliginin, bu baglamda vergi mtikelleflerinin hukuki gtivenliginin saglanmas1 ama9lanm1 tu. Soz konusu ol9titler mtilkiyet hakkma yonelik mtidahalenin kanunla yap1lmas1 zorunlulugunun alt ol9titleri olarak da kabul edilmektedir (Turkiye j Bankasz A.$., 42). 67. Anayasa'nm 13., 35. ve 73. maddelerinin birlikte degerlendirilmesinden vergilendirme yoluyla mtilkiyet hakkma mtidahalede bulunulmas1 durumunda takdire dayah olma ve keyfiligi onlemek i9in mtidahalenin vergiyi doguran olay, yukumlti, sorumlu, matrah, miktar ve oranlann yukan ve a ag1 smulan, tarh, tahakkuk ve tahsil usulti, yaptmm ve zamana 1m1 gibi verginin belli ba h temel ogelerini ula ilabilir , belirli ve ongorlilebilir ekilde dtizenlemi bir kanun htikmtine dayanmas1 gerektigi anla 1lmaktad1r. ii. ilkelerin Olaya Uygulanmas1 68. Ba vurucu; kendi tirettigi elektrik ve kok gazm1 ttiketenler yontinden 2464 say1h Kanun'da verginin konusu, mtikellefi , sorumlusu, matrah1, oram ile beyan ve odeme usulti konusunda a91k bir dtizenleme bulunmad1gmdan elektrik ve havagaz1 ttiketiminin vergilendirilmesi yoluyla mtilkiyet hakkma yapilan mtidahalenin kanuna dayanmad1gm1 one stirmektedir. 69. 2464 say1h Kanun, belediye gelirlerini dort ayn kis1mda dtizenlemi tir. Birinci kis1m, vergileri; ikinci kis1m, har9lan; ti9tincti kis1m, harcamalara katilma paylanm kapsamaktad1r. Kanun'un dordtincti k1sm1 ise vergi ve har9 tarifelerinin tespitine ili kin dtizenlemeleri de i9eren 9e itli htiktimlere aynlm1 tu . Ba vuruya konu olaydaki mali yuktimltiltik , artan belediye hizmetleri kar 1smda ekonomik ve mali durumun aciliyetinden dolay1 tahakkuku ve tahsili kolay gelir kaynaklannm bulunmas1 amac1yla ve mtikelleflere nispeten hafif bir mali ktilfet yukleyecegi gerek9esiyle ilk kez 14/1/1943 tarihli ve 43 7 5 say1h Belediye Vergi ve Resimleri Kanununa Ek Kanun ile konulmu tur. 1/7/1948 tarihli ve 5237 say1h Belediye Gelirleri Kanunu'nda elektrik ve havagazmdan belediye pay1 olarak dtizenlenmi bulunan bu mtikellefiyetin, 2464 say1h Kanun ile vergi olarak almmas1 ongorlilmti ttir. 70. 2464 say1h Kanun; belediye sm1rlan ve mticavir alanlar i9inde elektrik ve havagaz1 ttiketimini elektrik ve havagaz1 vergisinin konusu, elektrik ve havagaz1 ttiketenleri ise bu verginin mtikellefi olarak belirlemi tir . Aym Kanun verginin tahsilini ise vergi sorumlulugu esasma dayand1rarak elektrik enerjisini tedarik eden ve havagazm1 dag1tan kurulu lann satI bedeli ile birlikte bu verginin tahsilinden ve ilgili belediyeye yatmlmasmdan sorumlu olduklanm ongormti ttir . 71. Anayasa Mahkemesinin bireysel ba vuru kapsammda, vergiye ili kin hukuk kurallanm yorumlama veya vergisel olay ve olgulan degerlendirme gibi bir gorevi bulunmamaktad1r. Ancak yukanda da deginildigi tizere somut olayda vergilendirme yoluyla ba vurucunun mulkiyet hakkma yap1lan bir mtidahalenin mevcut oldugu ku kusuzdur (bkz. 45, 46). Vergilendirme yoluyla mtilkiyet hakkma yapilan bir mtidahalenin ise yukanda da deginildigi tizere oncelikle belirli, ula 1labilir ve ongorlilebilir bir kanuni temelinin bulunmas1 14 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 gerekmektedir. Diger bir deyi le somut ba vuru bakimmdan Anayasa Mahkemesi, oncelikle mtilkiyet hakkma miidahale te kil eden vergilendirmenin belirtilen ekilde kanuni bir dayanagmm olup olmad1gm1 tespit etmek durumundad1r. 72. Diger taraftan bu a amada belirtmek gerekir ki miilkiyetin kamu yaranna kullammmm kontrolu veya duzenlenmesine ili kin mudahale turn yonunden kamu makamlannm geni bir takdir yetkisinin olmas1 mudahalenin kanuna dayah olmas1 gerektigi olgusunu degi tirmemektedir. Ba ka bir deyi le hangi mudahale turn olursa olsun mtilkiyet hakkma ancak ula 1labilir, belirli ve ongornlebilir bir kanun ile mudahale edilebilecegi ku kusuz olup mudahale turleri arasmdaki farkhla ma ol9tiltiluk yonunden onem ta 1maktad1r. 73. Elektrik ve havagaz1 tuketim vergisi, 2464 say1h Kanun'un 34. ve devam1 maddelerinde duzenlenmi tir. Kanun ve yurnrluge girdigi tarihten bu yana ge9irdigi tum degi iklikler, Resmi Gazete'de yay1mland1gmdan ba vurucu a9ismdan ula 1labilir niteliktedir. 74. Ote yandan ba vuru konusu olayda ba vurucunun kendi uretimine dayah olsa da elektrik ve havagaz1 tuketiminde bulundugu, aynca ba vurucunun yurnttugu faaliyetin 2464 say1h Kanun'un 36. maddesinde say1lan istisnalar kapsammda da bulunmad1g1 ve dolay1s1yla verginin konusuna giren bir faaliyeti ger9ekle tiren ba vurucunun verginin mukellefi oldugu derece mahkemelerinin kabulundedir. Buna gore 2464 say1h Kanun'un 34., 35. ve 36. maddelerindeki hukumler ile derece mahkemelerinin bu hukumlere dayah yorumlan kar 1smda ba vurucunun faaliyetinin verginin konusuna girdigi ve verginin mukellefi oldugu belirli ve ongornlebilecek durumdad1r. 75. Somut olayda ba vurucu , elektrik enerjisini tedarik eden ve havagazm1 dag1tan bir kurulu tan temin etmek yerine kendi urettigi elektrigi ve kok gazm1 tuketmektedir. ihtilaf, elektrik ve havagaz1 vergisinin odenmesinde matrahm belirlenmesi ve odenmesi gereken verginin beyan ve tahsilinin ba vurucu a9ismdan belirli ve ongornlebilir nitelikte olup olmad1g1 noktasmdadir . 76. 4/1/1961 tarihli ve 213 say1h Vergi Usul Kanunu'nun 20. maddesinde; verginin tarh1, vergi alacagmm kanunlarda gosterilen matrah ve nispetler uzerinden vergi dairesi tarafmdan hesaplanarak bu alacag1 miktar itibanyla tespit eden idari muamele olarak a91klanm1 tir. Dolay1s1yla bir verginin tarh edilebilmesi, verginin uzerinden hesaplanacag1 matrahm kanunen belli ve bilinebilir olmasma baghdir. Bu sayede mukellefmtilkiyet hakkma ne ol9ude mudahale edilecegini ongorebilir. Bu nedenle matrah, verginin kanunla duzenlenmesi gereken esash unsurlanndand1r. 77. 2464 say1h Kanun'un 3 7. maddesinde elektrigin iletimi, dag1tlm1 ve perakende satI hizmetlerine ili kin bedelleri hari9 olmak uzere elektrik enerjisi satI bedeli ile havagazmm satI bedeli verginin matrah1 olarak belirlenmi ; 38. maddesinde ise bu matraha uygulanacak nispetler a91klanm1 tir . Kanun, duzenleme ekli itibanyla verginin hesaplanmas1 i9in bir satI bedelinin varhg1m gerekli kilmaktad1r. Somut olayda ba vurucu kendi urettigi elektrik ve kok gazm1 tukettigi i9in verginin matrahmm belirlenebilecegi bir ahm-satim ili kisi ve sat1 bedeli bulunmamaktad1r. 78. Dam tay Dokuzuncu Dairesinin yukanda deginilen 6/6/2007 tarihli ve E.2006/1348, K.2007 /2214 say1h karannda kendi urettigi elektrik enerjisini uretim yapmak amac1yla kullanan irket yonunden vergi matrahmm nas1l tespit edilecegi uyu mazhgm 15 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 konusunu olu turmaktad1r. Daire, bu konuda kanunda bir dtizenleme olmad1gm1 a ;;1k ;;a kabul etmi tir. Kararda, verginin matrahmm belirlenmesinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanhgmca belirlenen otoprodtiktor enerji satI fiyatmm m1 yoksa Ttirkiye Elektrik Dag1tim ve A.S.nin (TEDAS) ti ;;tincti ah1slara uygulad1g1 satl fiyatmm m1 esas almacag1 tart1 Ilm1 tu. Daireye gore bu halde davac1 a ;;1smdan ah fiyatI, tiretilen elektrigin birim maliyet fiyatma isabet etmektedir. Daire, konuyla ilgili Yonetmelik htikmtinden de hareketle vergilendirmeye esas almacak matrahm yiiktimlti irketin tirettigi elektrigin maliyet fiyatma en yakm deger olan otoprodtiktor firmalann TEDAS'a enerji satI fiyatI olarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanhgmca belirlenen fiyat olmas1 gerektigini ifade ederek yorum yoluyla verginin matrahm1 takdir etmi tir. 79. Bu durum Dairenin de kabul ettigi gibi vergi matrahmm belirlenmesinde kanuni bir a ;;1khk bulunmad1gm1 , dolay1s1yla kendi tirettigi elektrigi tiiketen vergi mtikellefleri a ;;1smdan vergi matrahmm tespitinde bir belirsizlik oldugunu ortaya koymakta ve takdire dayah uygulamalara izin vermektedir. 80. Ote yandan 213 say1h Kanun'un 8. maddesinde, vergi kanunlanna gore kendisine vergi borcu terretttip eden ger ;;ek ve tiizel ki i verginin mtikellefi, verginin odenmesi bak1mmdan alacakh vergi dairesine kar 1 muhatap olan ki i ise vergi sorumlusu olarak tammlanmaktadu. 2464 say1h Kanun'un elektrik ve havagaz1 ttiketim vergisinin odenmesinde vergi sorumlulugu esasma dayand1g1 gortilmektedir. Buna gore vergi sorumlusu, vergi mtikellefine yaptlg1 satI bedeli tizerinden vergiyi hesaplayarak vergiyi tahsil etmekte ve ilgili belediyeye yatlrmaktad1r. Ba vuruya konu olayda kendi tirettigini tiiketen mtikellefler yontinden ise bir satlm ili kisi ve haliyle vergi sorumlusu olarak nitelenebilecek bir tedarik ;;i ve dag1tic1 kurulu bulunmamaktad1r. Kanun, verginin tahsil yontemini vergi sorumlulugu esasma dayand1rmakla birlikte vergi sorumlusunun bulunmad1g1 durumlarda verginin nas1l tahsil edilecegi , bir ba ka anlat1mla bu halde verginin mtikellef tarafmdan m1 beyan edilmesi gerektigi belirsizdir. Tahsil usultine ili kin bu belirsizlik, beyanname verilmemesi durumunda mtikellefin idari yaptmmla kar ila masma sebep olabilecek niteliktedir. 81. Halbuki gerek verginin matrahmm belirlenme yonteminin gerekse de verginin tahsil yonteminin vergilendirmenin esash unsurlan olmas1 nedeniyle kanunda belirli ve ongortilebilir ekilde dtizenlenmesi gerekir. Bir mali yiiktimltiltik bu yonleriyle kanunla yeterince ;;er ;;evelenmemi se ki ilerin mtilkiyet hakkm1 etkileyecek idari ya da yarg1sal takdire dayanan uygulamalara yol a ;;abilmesi mtimktindtir. 82. Somut olayda vergi matrahmm ve verginin tahsil yonteminin belirsizligi ile bu konuda stiregelen idari uygulama ve yarg1sal yorumlar, ba vurucuyu vergilendirme yoluyla mtilkiyet hakkma yapilan mtidahale yontinden vergilerin kanuniligi ilkesinin ortaya ;;1ki ve dtizenlenme amacma aykm bir bi ;;imde, verg1 mtikelleflerine saglanan anayasal teminatlardan yoksun buakmaktadu. 83. Bu durumda somut olayda ba vurucunun kendisinin tirettigi elektrik ve havagaz1 tiiketim vergisinin esash unsurlannm kanunla belirli ve ongortilebilir bir bi ;;imde dtizenlenmemi olmas1 nedeniyle mtilkiyet hakkma yap1lan mtidahalenin Anayasa'nm 13., 35. ve 73. maddelerinde ongortilen kanunilik ilkesini ihlal ettigi sonucuna vanlm1 tu . 16 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 84. Mtidahalenin kanunilik artm1 saglamad1g1 tespit edildiginden Anayasa'nm 13. ve 35. maddelerinde ongortilen diger unsurlar olan me ru ama ; ve ols;tiltiltik kriterlerine riayet edilip edilmediginin aynca degerlendirilmesine gerek gortilmemi tir. 85. As;1klanan gereks;elerle Anayasa'mn 35. maddesinde gtivence altma ahnan mtilkiyet hakkmm ihlal edildigine karar verilmesi gerekir. Kadir OZKA YA bu gorti e kat1lmam1 tlr. 3. 6216 Say1h Kanun'un 50. Maddesi Yoniinden 86. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Y argilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 50. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba:jvurucunun hakkznzn ihlal edildigine ya da edilmedigine karar verilir. jh/al karan verilmesi halinde ihlalin ve sonuc;lanmn ortadan kaldmlmasz i ;in yaptlmas1 gerekenlere hukmedilir ... (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararzndan kaynaklanm1:jsa, ihlali ve sonuc;larznz ortadan kald1rmak i ;in yeniden yargtlama yapmak ilzere dosya ilgili mahkemeye gonderilir. Yeniden yargllama yaptlmasmda hukuki yarar bulunmayan hallerde ba:jvurucu lehine tazminata hukmedilebilir veya gene! mahkemelerde dava ac;llmas1 yolu gosterilebilir. Yeniden yarg1lama yapmakla yukumlu mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararznda apkladzgz ihlali ve sonuc;larznz ortadan kaldzracak :jekilde mumkunse dosya uzerinden karar verir." 87. Ba vurucu; ihlalin tespiti, maddi tazminat ve yeniden yargilama talebinde bulunmu tur. 88. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Dogan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) kararmda, ihlal sonucuna vanld1gmda ihlalin nasil ortadan kaldmlacagmm belirlenmesi hususunda genel ilkeler belirlenmi tir. 89. Mehmet Dogan karannda ozetle uygun giderim yolunun tespit edilebilmesi is;in oncelikle ihlalin kaynagmm belirlenmesi gerektigi vurgulanm1 t1r. Buna gore ihlalin mahkeme karanndan kaynakland1g1 durumlarda 6216 say1h Kanun'un 50. maddesinin (2) numarah fikras1 ile is;tuztik'tin 79. maddesinin (1) numarah fikrasmm (a) bendi uyannca kural olarak ihlali ve sonu9lanm ortadan kaldumak i9in yeniden yargilama yap1lmak tizere kararm bir orneginin ilgili mahkemeye gonderilmesine htikmedilir (Mehmet Dogan, 57, 58). 90. Anayasa Mahkemesinin tespit edilen ihlalin giderilmesi amac1yla yeniden yarg1lama yapilmasma htikmettigi hallerde ilgili usul kanunlannda dtizenlenen yargilamanm yenilenmesi kurumundan farkh olarak yarg1lamanm yenilenmesi sebebinin varhgmm kabulti ve onceki karann kaldmlmas1 hususlannda derece mahkemesinin herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad1r. Zira ihlal karan verilen hallerde yarg1lamanm yenilenmesinin gerekliligi hususundaki takdir derece mahkemelerine degil ihlalin varhgm1 tespit eden Anayasa Mahkemesine b1rakilm1 tlr. Derece mahkemesi Anayasa Mahkemesinin ihlal karannda 17 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 belirttigi dogrultuda ihlalin sonm;lanm gidermek tizere gereken i lemleri yapmakla yiiktimliidtir (Mehmet Dogan, 59). 91. Anayasa Mahkemesi elektrik ve havagaz1 ttiketim vergisi tahakkukuna konu beyana dayah tarhiyatm kanuni dayanagmm belirlilik ve ongoriilebilirlik ko ullanm ta 1mamas1 nedeniyle ba vurucunun mtilkiyet hakkmm ihlal edildigi sonucuna varm1 tu . idarenin tesis ettigi hukuki i lemlerde belirli ve ongoriilebilir bir hukuki sebebe dayanmas1 zorunlulugu kar 1smda ihlalin idari i lemden kaynakland1g1 soylenebilir. Bununla birlikte idarenin bu i leminden kaynaklanan ihlalin tespiti ve giderilme si amac1yla olu turulmu bir mekanizma olan iptal davasmda, bu amaca yonelik bir inceleme yapilmamas1 sebebiyle ihlalin aym zamanda mahkeme karanndan da kaynakland1g1 anla Ilmaktadu . 92. Bu durumda mtilkiyet hakkmm ihlalinin sonm;lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yargilama yapilmasmda hukuki yarar bulunmaktad1r. Buna gore yapilacak yeniden yarg1lama ise 6216 say1h Kanun'un 50. maddesinin (2) numarah fikrasma gore ihlalin ve sonu9lannm ortadan kaldmlmasma yoneliktir. Bu kapsamda derece mahkemelerince yapilmas1 gereken i , oncelikle ihlale yol a9an mahkeme karannm ortadan kaldmlmasmdan ve ihlal sonucuna uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karann bir omeginin yeniden yarg1lama yap1lmak tizere Hatay 1. Vergi Mahkemesine gonderilmesine karar verilmesi gerekir. 93. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 4.991,80 TL har9 ve 1.980 TL vekalet ticretinden olu an toplam 6.971,80 TL yarg1lama giderinin ba vurucuya odenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HUKUM A91klanan gerek9elerle; A. Mtilkiyet hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA OYBiRLiGiYLE , B. Anayasa'nm 35. maddesinde gtivence altma alman mtilkiyet hakkmm iHLAL EDiLDiGiNE Kadir OZKA Y A'nm kar 10yu ve OY ;OKLUGUYLA , C. Karann bir omeginin mtilkiyet hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yarg1lama yap1lmak tizere Hatay 1. Vergi Mahkemesine (E.2012/588, E.2012/658, E.2012/677, E.2012/711 , E.2012/967, E.2012/917, E.2012/1062, E.2012/1227, E.2013/134 , E.2013/297, E.2013/398, E.2013/595, E.2013/764 , E.2013/816, E.2013/854, E.2013/954, E.2014/464, E.2014/337, E.2014/245) GONDERiLMESiNE, D. 4.991,80 TL har9 ve 1.980 TL vekalet ticretinden olu an toplam 6.971,80 TL yarg1lama giderinin BASVURUCUY A ODENMESiNE, E. Odemenin karann tebligini takiben ba vurucunun Hazine ve Maliye Bakanhgma ba vuru tarihinden itibaren dort ay i9inde yap1lmasma , odemede gecikme olmas1 halinde bu stirenin sona erdigi tarihten odeme tarihine kadar ge9en sure i9in yasal F AiZ UYGULANMASINA , 18 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 F. Karann bir omeginin Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 25/10/2018 tarihinde karar verildi. Ba kan Ziihtii ARSLAN Dye Serdar OZGDLDDR Dye Hicabi DURSUN Dye Ba kanvekili Burhan DSTUN Dye Serruh KALELi Dye Muammer TOPAL Hasan Tahsin GOKCAN Dye Ba kanvekili Engin YILDIRIM Dye Recep KOMDRCD Dye M.EminKUZ Kadir OZKA YA Dye Dye RecaiAKYEL Yusuf Sevki HAKYEMEZ 19 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 KAR IOY 1. Olayda ba vurucu kendi urettigi elektrik ve gaz1 tukettigi halde kendisinden elektrik ve hava gaz1 lliketim vergisi almd1gm1, bu durumun mulkiyet hakkm1 ihlal ettigini ileri surmu llir. 2. Mahkememiz 9ogunlugunca, soz konusu elektrik ve hava gaz1 lliketim vergisinin, matrahm tespiti ve tahsil (odeme) yontemi hususlannda kanunilik artm1 ta 1mad1g1 sonucuna ula ilm1 tir. ;ogunluk goru une gore soz konusu verginin matrahmm tespiti ve tahsil yontemine ili kin duzenlemeler belirlilik ve ongorulebilirlik artlanm temin etmediginden bu artlan ta 1mayan bir verginin tahakkuk ettirilmesi ba vurucunun mulkiyet hakkmm ihlal edilmesine yol a9maktad1r. Mahkememiz 9ogunlugunca vanlan ihlal sonucuna a ag1da a91klanan nedenlerle tarafim1zca i tirak edilememi tir. 3. Anayasa'nm 73. maddesinde duzenlenen verginin kanuniligi ilkesinin amac1 temsilsiz vergi olmaz yani yurutme organmm degil, halkm temsilcilerinden olu an parlamentolann iradesiyle ancak halktan vergi toplanabilecegi ilkesini hayata ge9irmektir. Bunun d1 mda mulkiyet hakkma mudahale te kil eden bir vergi kanununun (vergi koyan bir kanunun) niteligi hususunda Anayasa'nm genel hukumleri uygulamr. Bu baglamda mulkiyet hakkma mudahale te kil eden vergi kanunun ongorulebilir ve belirli olmas1 gerektigi hususu art1k Anayasa'nm 73. maddesinden ziyade 2. maddesinde duzenlenen hukuk devleti ilkesinin bir geregidir. 4. Genellikle bir vergmm kanunilik ko ulunu saglayabilmesi i9in konusunun, vergiyi doguran olayzn, matrahznzn, tarh, tahakkuk ve tahsil usulunun kanunla belirlenmesi gerektigi kabul edilmektedir. Verginin kanuniliginin bu ekilde unsurlanna aynlarak ele almmasmm belli bir disiplin saglamas1 bakimmdan faydah oldugu ortadadir . Ancak tek tek bu unsurlar uzerinde yogunla 1ld1gmda meselenin ozunun ka9mlmas1 soz konusu olabilir. Vergi kanunlannm belirliligi ve ongorulebilirligi meselesinin ozu bir kimsenin belli bir geliri, harcamasz veya serveti nedeniyle vergi odemesi gerekip gerekmedigini, vergi odemesi gerekmekteyse ne kadar vergi odeyecegini ongorebilip ongoremedigi hususudur. Ki i; bir geliri, harcamas1 veya serveti i9in belli bir miktar vergi odeyecegini ongorebiliyorsa ilgili kanunun hukuk devletinin gerektirdigi nitelikte oldugu kabul edilmelidir. 5. Elektrik ve hava gaz1 tuketim vergisi 2464 say1h Kanun'un 34. ve davam1 maddelerinde duzenlenmi tir. Soz konusu verginin konusu, Kanun'da a91k bir bi9imde, elektrik ve hava gazmm belediye smirlan ve mucavir alanlar i9inde tuketilmesi olarak gosterilmi tir . Buna gore elektrik veya hava gazmm belediye veya mucavir alan smirlan i9inde tuketilmesi halinde vergiyi doguran olay ger9ekle mektedir. Kanun'a gore bu verginin mukellefi de elektrik veya hava gazm1 tuketenlerdir. Kanun koyucu, mukellefin kendi urettigi elektrik veya gaz1 tuketmesiyle ba kasmdan satm ald1g1 elektrik veya gaz1 tuketmesi arasmda bir aynm yapmam1 tlf. Her iki durumda da vergi dogmaktad1r. Dolay1s1yla elektrik ve hava gaz1 tuketim vergisinin konusu ve mukellefi ile vergiyi doguran olaym kanunda duzenlendigi ve bu hususlarda bir belirsizligin bulunmad1g1 a91ktir. Nitekim 9ogunluk karannda da bu unsurlar yonunden bir sorun gorulmemi tir. 6. Ote yandan elektrik ve hava gaz1 tuketim vergisinin matrahmm ne oldugu da kanunda belirlenmi tir. 2464 say1h Kanun'un 37. maddesine gore verginin matrah1, elektrigin 20 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 veya gazm sat1$ bedelidir. Kanun'un 38. maddesinde de bu matraha uygulanacak nispetler a91klanm1$tlf. 7. Somut olayda ba$vurucunun kendisinin tirettigi elektrik veya gazm ttiketimi soz konusu oldugundan ortada matraha esas almabilecek bir satI$ bedeli bulunmamaktad1r. ;::ogunluk karannda oz-tiretimin ttiketilmesi durumunda matrahm nas1l tespit edilecegi hususunda kanunda bir a91khgm bulunmamasmm belirsizlige yol a9tlg1 kabul edilmi$ ve netice itibanyla matrahm tespiti yontemindeki belirsizlik nedeniyle mtilkiyet hakkma vergilendirme yoluyla yap1lan mtidahalenin kanuni dayanagmm bulunmad1g1 kanaatine vanlmI$tir. 8. Matrahm tespiti hususunda Kanun'da oz-tiretimin ttiketilmesi durumunun dtizenlenmedigi konusunda 9ogunluk g6rti$iinde vanlan sonuca katild1g1m1 ifade etmek isterim. Bununla birlikte bu durumun somut olayda yap1lan tahakkukun ongortilebilirlik ve belirlilik ko$ullanm ta$1mad1g1 g6rii$iine katilm1yorum . 9. Ortada bir sat1$m bulunmamas1, oz-tiretimin ttiketilmesi halinde verg1y1 doguran olaym ger9ekle$meyecegi anlamma gelmemektedir. Vergiyi doguran olaym ger9ekle$mesi matrahm tespiti meselesinden bag1ms1zdir. Vergiyi doguran olaym ger9ekle$tigi ve verginin mtikellefi ile konusunun da belli oldugu bir durumda sirf matrahm tespitinde kismi belirsizlik bulunmasmdan hareketle hi9bir $ekilde vergi almmayacagmm soylenmesi, ongortilebilirlik ve belirlilik ilkelerinin baglammdan kopart1lmas1 sonucunu dogurur. Bu konuda aynca matrahm belirlenme yonteminin somut olaym ko$ullan 9er9evesinde ongortilebilir olup olmad1gma da bakilmahd1r. Bu 9er9evede yapilacak incelemede matrahm belirsizliginin verginin odenip odenmeyecegi noktasmda m1 oldugu yoksa odenmesi gereken verginin miktanna m1 yonelik oldugu hususu onem ta$1maktad1r. Ba$vurucunun somut olayda bir miktar vergi odeyecegini ongorebildigi, ancak bunun miktannm idarenin tahakkuk i$1emindeki kadar olabilecegini ongoremedigi hallerde ba$vurucudan hi ; vergi almmamas1 sonucuna yol a9acak bi9imde ihlal karan verilemez; verilmemelidir. Bu halde, yap1lmas1 gereken $ey tahakkuku ttimden kald1rmak degil, belirsizlige yol a9an k1smm belirsiz oldugu htikmtine varmaktir. 10. ilgili mevzuat goz ontinde bulunduruldugunda ba$vurucunun tirettigi elektrik veya gaz1 ttiketmesi durumunda elektrik ve hava gaz1 ttiketim vergisi odemesi gerektigi hususu ongortilebilir niteliktedir. Ancak ortada bir satI$ ili$kisi bulunmad1gmdan kanunda ongortilen oranm uygulanabilecegi matrahm ne $ekilde belirlenecegi hususunda bir a91khk bulunmamaktadir . Bu durum ba$vurucunun ne kadar vergi odeyecegi hususunda bir belirsizlige yol a9maktad1r. Fakat bu belirsizligin ba$vurucunun vergi odemesi gerekip gerekmedigi noktasmda olmad1g1, ba$vurucunun odemesi gerektigi verginin miktanna yonelik oldugu gozden ka9mlmamahdir . Bu halde de yapilmas1 gereken $ey, ba$vurucudan hi ; vergi almmayacag1 htikmtine varmak degil, matrahm tespiti hususunda ba$vurucunun en 90k lehine olacak $ekilde yorum yapmaktir. 11. Dam$tay satl bedeli kavramm1 yorumlam1$ ve oz-tiretimin ttiketilmesi durumu baglammda bu kavramm maliyet bedelini ifade edecegi neticesine varm1$tir. Dam$taym bu yorumunun matrahm tespiti hususunda ba$vurucunun lehine oldugu a91ktir. Bu durumda elektrik ve hava gaz1 ttiketim vergisi odeyecegini ongorebilecek durumda olan ba$vurucu adma, maliyet bedeli esas almarak yap1lan tahakkukun somut olay baglammda ongortilebilir olmad1g1 soylenemez. 21 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/941 : 25/10/2018 12. Ote yandan; beyana dayanan vergiler kural olarak mukellef tarafmdan, kanunun sorumluluk ongordugu durumlarda ise sorumlular tarafmdan beyan edilmektedir. Dolay1s1yla kanunun bir sorumlu tarafmdan beyan edilmesini ongormedigi her durumda genel kural uyannca vergilerin mukellef tarafmdan beyan edilmesi gerekmektedir. Verginin mukellef tarafmdan beyan edilmesi i9in kanunda a91k bir duzenlemenin bulunmasma ihtiya9 yoktur. Beyan yukumlulugu hususunda a91k hukum ihtiyac1, kanunun vergi sorumlulugu ongordugu haller i9in soz konusudur. Bu durumda herhangi bir sorumlunun bulunmad1g1 oz-uretimin tuketilmesi hallerinde elektrik ve hava gaz1 tuketim vergisinin mukellef tarafmdan, yani elektrik veya gaz1 lliketen ki i tarafmdan beyan edilmesi gerektigi hususunda bir ihtilaf bulunmamaktad1r. 13. Sonu9 olarak ba vurucu adma tahakkuk ettirilen elektrik ve hava gaz1 tuketim vergisinin matrahmm ve odeme yonteminin somut olaym ko ullan 9er9evesinde ongorulebilir oldugu goru uyle 9ogunluk karanna kat1lm1yorum . Dye Kadir OZKA YA 22