TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR TURKiYE i BANKASI A. . BA VURUSU (7) (Ba vuru Numaras1: 2016/931) Karar Tarihi: 6/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler : 2016/931 : 6/2/2019 Raportor Ba vurucular Vekilleri iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURCU M.EminKUZ R1dvan GULE ; RecaiAKYEL Ozgtir DUMAN Ttirkiye i Bankasi A.S. (bkz. ekli tablonun A stitunu) Bkz. ekli tablonun (H) stitunu I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, ba vurucular tarafmdan 9ah anlan adma Ttir
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR TURKiYE i BANKASI A. . BA VURUSU (7) (Ba vuru Numaras1: 2016/931) Karar Tarihi: 6/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler : 2016/931 : 6/2/2019 Raportor Ba vurucular Vekilleri iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURCU M.EminKUZ R1dvan GULE ; RecaiAKYEL Ozgtir DUMAN Ttirkiye i Bankasi A.S. (bkz. ekli tablonun A stitunu) Bkz. ekli tablonun (H) stitunu I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, ba vurucular tarafmdan 9ah anlan adma Ttirkiye i Bankasi A.S. Mensuplan Munzam Sosyal Gtivenlik ve Y ard1mla ma Sand1g1 Vakfma (Vakif) yapilan katki pay1 odemelerinin ticret olarak degerlendirilmesi sonucu gelir vergisi ve damga vergisi tarh edilerek vergi ziyai cezalan kesilmesi nedeniyle mtilkiyet hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir . II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur. 3. Konulannm aym olmas1 nedeniyle ekli tablonun A stitununda numaralan belirtilen ba vuru dosyalannm aym tablonun (1) numarah satmnda yer alan 2016/931 numarah bireysel ba vuru dosyas1 ile birle tirilmesine ve incelemenin bu dosya tizerinden yap1lmasma karar verilmi tir. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . 5. Boltim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi i9in Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Anayasa Mahkemesi i9ttiztigti'ntin 71. maddesinin (2) numarah f1kras1 uyannca ba vurunun i9tihadm olu tugu alana ili kin oldugu degerlendirilerek Bakanhk cevab1 beklenilmeden incelenmesine karar verilmi tir. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/931 : 6/2/2019 III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 8. Vergi idaresince Tlirkiye i Bankasi A. . (Banka) nezdinde 2007-2011 y11lan arasmdaki donem i9in yap1lan vergi incelemesi sonucunda 23/11/2012 ve 1/4/2013 tarihli vergi inceleme raporlan duzenlenmi tir. 9. Bu raporlarda ozetle; i. Vakfm personele ek haklar saglad1g1, bu sebeple ozel sigorta fonksiyonu gordugu, Vakfm ana finansman kaynagmm ise 9ah anlardan ve Bankadan saglanan katk1 paylan oldugu vurgulanm1 tu. ii. Vak1f tarafmdan 9ah anlara saglanan menfaatlerin bir k1smmm Banka tarafmdan finanse edildigi, bu yonuyle Bankaca odenen katki paylannm i 9ilere saglanan menfaatlere ili kin i veren pay1 olarak alg1lanmas1 gerektigi ifade edilmi tir. iii. Bunun yanmda Banka katki paymm hesabmda 9ah anlann emeklilige esas maa ve ikramiye paylannm dikkate almd1g1, bundaki amacm ise her bir 9ah amn elde edecegi menfaatin net tutannm belirlenmesi oldugu belirtilmi tir. Rapora gore Banka katk1 pay1 odemelerinden esas yararlananlar 9ah anlar olup Vakif ise sadece buna arac1hk etmektedir. iv. Sonu9 olarak Bankanm muhtelif ubeleri tarafmdan 9ah anlan adma yap1lan odemelerin ucret mahiyetinde oldugu, bu odemelerin ise 31/12/1960 tarihli ve 193 say1h Gelir Vergisi Kanunu'nun 63. maddesinde yaz1h artlan ta 1mamas1 nedeniyle ucret matrahmdan indirilemeyecegi kanaatine vanlm1 tir. 10. Vergi idaresince raporlardaki tespitler dogrultusunda, bu odemeler uzerinden gelir vergisi kesilerek beyan edilip odenmedigi gerek9esiyle vergi ziya1 cezah gelir vergisi tarhiyatlan yap1lm1 tir. Aynca bu katihm paylan odemelere ili kin belgelerde gosterilmediginden damga vergisi matrahmm eksik hesapland1g1 gerek9esiyle de cezah damga vergisi tarh edilmi tir. 11. Ba vurucular tarafmdan vergilendirme donemleri ekli tablonun (F) sutununda gosterilen bu tarhiyatlara kar 1 vakiflara odenen katki paylannm ucret say1lamayacag1 iddias1yla ekli tablonun (E) sutununda gosterilen vergi mahkemelerinde dava a91lm1 t1r. 12. Yap1lan yarg1lamalar sonunda davalar reddedilerek kesinle mi ve yarg1lamalan sona erdiren nihai kararlar ekli tablonun (B) sutununda belirtilen tarihlerde ba vuruculara teblig edilmi tir . 13. Ba vurucular, ekli tablonun (C) sutununda gosterilen tarihlerde Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulunmu lard1r. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/931 : 6/2/2019 IV. iLGiLi HUKUK 14. ilgili hukuk i9in bkz. Turkiye j Bankasz A.$. (GK), B. No: 2014/6192, 12/11/2014, 13-28; Turkiye j Bankasz A.$. (2), B. No: 2014/6193, 15/10/2015, 13-28. V. iNCELEME VE GEREK ;E 15. Mahkemenin 6/2/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Ba vurucularm iddialan 16. Ba vurucular, 9ah anlan adma Vakfa yap1lan katki pay1 odemelerinin vergiye tabi ticret niteligi ta 1d1g1 gerek9esiyle ongortilebilir ve belirli olmayacak bir bi9imde cezah vergi tarh ve tahakkuk ettirilmesinden yakmmaktad1r. Ba vurucular, bu gerek9eyle mtilkiyet ve adil yarg1lanma haklannm ihlal edildigini ileri stirmti lerdir. B. Degerlendirme 17. Ba vuru konusu ile ilgili ilkeler daha once Anayasa Mahkemesi tarafmdan 12/11/2014 tarihli kararda ortaya konulmu tur (Turkiye j Bankasz A.$., 34-61). Buna gore her ne kadar ba vurucular adil yargilanma hakkmm da ihlal edildigini ileri stirmti lerse de ba$vuruculann btittin $ikayetleri ilgili oldugu mtilkiyet hakk1 kapsammda incelenmi$tir. 18. Buna gore Anayasa Mahkemesince Vakfa odenen katk1 paylannm ticret olarak kabul edilip edilemeyecegi hususunun kural olarak kamu makamlannm takdirinde oldugu belirtilmi , ancak Vakfm kurulmu oldugu tarihten vergi incelemesinin yap1ld1g1 2012 yilma kadar Banka tarafmdan Vakfa odenen katk1 paylannm vergilendirilmedigine vurgu yapilm1 tlf . Anayasa Mahkemesi ba vuruya konu edilen vergilendirme donemleri itibanyla ba vuruculardan bu odemelerin vergiye tabi olacagm1 ongormelerini beklemenin mtimktin bulunmad1g1m kabul etmi$tir (Turkiye j Bankasz A.$., 58-60). Sonu9 olarak Vakfa odenen katk1 paylannm ticret sayilarak vergilendirilmesine ili kin i lemlerin vergilendirme donemi itibanyla ongortilebilir bir kanuni dayanagmm bulunmad1g1 anla$1ld1gmdan Vakfa yap1lan katki pay1 odemeleri tizerinden vergi tahsil edilmesi nedeniyle ba vuruculann Anayasa'nm 35. maddesinde gtivence altma alman mtilkiyet haklannm ihlal edildigine karar verilmi$tir. Vergi as11lan bak1mmdan vanlan sonu9 dolay1s1yla vergi cezalan bak1mmdan aynca degerlendirme yapilmasma ise gerekgortilmemi$tir (Turkiye j BankaszA.$., 61). 19. Somut ba vuruda da amlan kararda a91klanan ilkelerden aynlmay1 gerektirir bir durumun bulunmad1g1 anla 1ld1gmdan ba$vuruya konu vergileme donemleri itibanyla ba vuruculann mtilkiyet haklanna yap1lan mtidahalenin ongortilebilir bir kanuni dayanagmm bulunmad1g1 sonucuna vanlm1 tlf. 20. A91klanan gerek9elerle ba vuruculann Anayasa'nm 35. maddesinde gtivence altma alman mtilkiyet haklannm ihlal edildigine karar verilmesi gerekir. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/931 : 6/2/2019 C. 6216 Say1h Kanun'un 50. Maddesi Yonilnden 21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri HakkmdaKanun'un 50. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralarqoyledir : "(1) Esas inceleme sonunda, ba$vurucunun hakkznzn ihlal edildigine ya da edilmedigine karar verilir. jh/al kararz verilmesi halinde ihlalin ve sonur;larznzn ortadan kaldmlmasz i ;in yapzlmasz gerekenlere hiikmedilir ... (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararzndan kaynaklanmz$Sa, ihlali ve sonur;larznz ortadan kaldzrmak i ;in yeniden yargzlama yapmak iizere dosya ilgili mahkemeye gonderilir. Yeniden yargzlama yapzlmasznda hukuki yarar bulunmayan hallerde ba$vurucu lehine tazminata hiikmedilebilir veya gene/ mahkemelerde dava ar;zlmasz yolu gosterilebilir. Yeniden yargzlama yapmakla yiikiimlii mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararznda ar;zkladzgz ihlali ve sonur;larznz ortadan kaldzracak $ekilde miimkiinse dosya iizerinden karar verir." 22. Bireysel ba vuru kapsammda bir temel hak ve hlirriyetin ihlal edildigine karar verildigi takdirde ihlalin ve sonw;;lannm ortadan kaldmld1gmdan soz edilebilmesi i9in temel kural, miimkiin oldugunca eski hale getirmenin yani ihlalden onceki duruma doniilmesinin saglanmas1d1r. Bunun i9in ise oncelikle devam eden ihlalin durdurulmas1, ihlale konu karann veya i lemin ve bunlann yol a9t1g1 sonu9lann ortadan kaldmlmas1, varsa ihlalin sebep oldugu maddi ve manevi zararlann giderilmesi, aynca bu baglamda uygun goriilen diger tedbirlerin almmas1 gerekmektedir (Mehmet Dogan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 55). 23. ihlalin ve sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yap1lmas1 gerekenlere hiikmedilmeden once ihlalin kaynagmm belirlenmesi gerekir. Buna gore ihlal; idari eylem ve i lemler, yarg1sal i lemler veya yasama i lemlerinden kaynaklanabilir. ihlalin kaynagmm belirlenmesi uygun giderim yolunun belirlenebilmesi bak1mmdan onem ta 1maktadir (Mehmet Dogan, 57). 24. ihlalin idari eylem ve i lemden kaynakland1g1 durumlarda 6216 say1h Kanun 'un 50. maddesinin (1) numarah fikras1 uyannca Anayasa Mahkemesi her somut olaym ko ullanm dikkate alarak yap1lmas1 gerekenlere hiikmeder. idari eylem ve i leme kar 1 ba vurulacak kanun yollan varsa ve bu yollar ttiketildikten sonra yapilan bireysel ba vurunun incelenmesi sonucu ihlal tespiti yap1lm1 sa yeniden yarg1lama yoluyla ilgili mahkemenin tespit edilen ihlali ve sonu9lanm ortadan kald1rma imkanmm bulundugu durumlarda karann bir omeginin ihlali ve sonu9lanm ortadan kald1rmak i9in yeniden yargilama yapmak iizere ilgili mahkemeye gonderilmesine hiikmedilebilir (Derya Alpdogan ve digerleri, B. No: 2015/6845, 31/10/2018, 62). 25. Buna gore; Anayasa Mahkemesince ihlalin tespit edildigi hallerde yarg1lamanm yenilenmesinin gerekliligi hususundaki takdir ise derece mahkemelerine degil ihlalin varhgm1 tespit eden Anayasa Mahkemesine birakilm1 t1r. Derece mahkemeleri ise Anayasa Mahkemesinin ihlal karannda belirttigi dogrultuda ihlalin sonu9lanm gidermek iizere gereken i lemleri yapmakla yiikiimliidiir (Mehmet Dogan, 59). 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/931 : 6/2/2019 26. Bu baglamda derece mahkemesinin oncelikle yapmas1 gereken ey, bir temel hak veya ozgurlugu ihlal ettigi veya idari makamlar tarafmdan bir temel hak veya ozgurluge yonelik olarak gen;ekle tirilen ihlali gideremedigi tespit edilen onceki karanm kald1rmaktu. Derece mahkemesi, karann kaldmlmasmdan sonraki a amada ise Anayasa Mahkemesi karannda tespit edilen ihlalin sonrn;lanm gidermek i9in gereken i lemleri yapmak durumundadu (Mehmet Dogan, 60). 27. Ba vurucular, yeniden yarg1lamaya karar verilmesi ve maddi tazminat talebinde bulunmu lard1r. 28. Ba vuruda vergilendirme ile ilgili idari i lemlerden dolay1 mulkiyet hakkmm ihlal edildigi sonucuna vanlm1 tir. idare tarafmdan yol a91lan ihlale yonelik olarak etkili bir hukuk yolunun mevcut oldugu, ancak ba vuruculann a9tig1 davalar reddedildiginden ihlalin sonu9lannm giderilmemi oldugu gorulmektedir. 29. Bu durumda somut ba vuru bakimmdan ihlalin idari i lemden kaynakland1g1 tespit edilmekle birlikte yeniden yargilama yoluyla derece mahkemelerinin mulkiyet hakkmm ihlali ve sonu9lanm ortadan kald1rma imkanmm bulundugu anla 1lmakla yeniden yarg1lama yapilmasmda hukuki yarar bulundugundan karann bir omeginin yeniden yargilama yapilmak uzere ekli tablonun (E) sutununda belirtilen mahkemelere gonderilmesine karar verilmesi gerekir. 30. Yeniden yarg1lama yap1lmak uzere dosyanm yetkili yarg1 merciine gonderilmesine karar verilmesinin ihlal iddias1 a91smdan yeterli bir giderim olu turdugu anla 1ld1gmdan ba vuruculann tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. 31. Avukat Yasin Onay tarafmdan temsil edilen ba vuruculara 2.475 TL vekalet ucretinin mu tereken odenmesine, A vukat Mehmet Kuboga tarafmdan temsil edilen ba vurucuya 2.475 TL vekalet ucretinin odenmesine, Avukat Bahar Kosovah -Onal tarafmdan temsil edilen ba vuruculara 2.475 TL vekalet ucretinin mu tereken odenmesine, Hac1 Tolga Sanba tarafmdan temsil edilen ba vuruculara 2.475 TL vekalet ucretinin mu tereken odenmesine, Avukat Mesut Mutlu tarafmdan temsil edilen ba vuruculara 2.475 TL vekalet ucretinin mu tereken odenmesine, A vukat Zerrin Deniz Kokturksuvarh tarafmdan temsil edilen ba vuruculara 2.475 TL vekalet ucretinin mu tereken odenmesine, Avukat Medar Acar tarafmdan temsil edilen ba vuruculara 2.475 TL vekalet ucretinin mu tereken odenmesine, Avukat Ban Cantosun tarafmdan temsil edilen ba vuruculara 2.475 TL vekalet ucretinin mu tereken odenmesine, A vukat Levent Geyhan tarafmdan temsil edilen ba vuruculara 2.475 TL vekalet ucretinin mu tereken odenmesine karar verilmesi gerekir. 32. Diger taraftan dosyadaki belgelerden tespit edilen ekli tablonun (I) sutununda belirtilen har ; bedellerinin her bir ba vurucuya ayn ayn odenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Ba vuruculann kamuya a91k belgelerde kimliklerinin gizli tutulmas1 taleplerinin REDDiNE, 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/931 : 6/2/2019 B. Ba vuruculann mtilkiyet haklanmn ihlal edildigi yontindeki iddialannm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, C. Anayasa'nm 35. maddesinde gtivence altma alman mtilkiyet hakkmm iHLAL EDiLDiGiNE, D. Karann bir omeginin mtilkiyet hakkmm ihlalinin sonm;lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yarg1lama yap1lmak tizere ekli tablonun (E) stitununda yer alan mahkemelere GONDERiLMESiNE, E. Avukat Yasin Onay tarafmdan temsil edilen ba vuruculara 2.475 TL vekalet ticretinin MUSTEREKEN ODENMESiNE, A vukat Mehmet Kuboga tarafmdan temsil edilen ba vurucuya 2.475 TL vekalet ticretinin ODENMESiNE, Avukat Bahar Kosovah -Onal tarafmdan temsil edilen ba vuruculara 2.475 TL vekalet ticretinin MUSTEREKEN ODENMESiNE, Hac1 Tolga Sanba tarafmdan temsil edilen ba vuruculara 2.475 TL vekalet ticretinin MUSTEREKEN ODENMESiNE, A vukat Mesut Mutlu tarafmdan temsil edilen ba vuruculara 2.475 TL vekalet ticretinin MUSTEREKEN ODENMESiNE, Avukat Zerrin Deniz Kokttirksuvarh tarafmdan temsil edilen ba vuruculara 2.475 TL vekalet ticretinin MUSTEREKEN ODENMESiNE, A vukat Medar Acar tarafmdan temsil edilen ba vuruculara 2.475 TL vekalet ticretinin MUSTEREKEN ODENMESiNE, Avukat Levent Geyhan tarafmdan temsil edilen ba vuruculara 2.475 TL vekalet ticretinin MUSTEREKEN ODENMESiNE, F. Ekli tablonun (I) stitununda belirtilen har9 bedellerinin her bir ba vurucuya ayn ayn ODENMESiNE, G. Odemelerin, karann tebligini takiben ba vuruculann Hazine ve Maliye Bakanhgma ba vuru tarihinden itibaren dort ay i9inde yap1lmasma; odemede gecikme olmas1 halinde bu stirenin sona erdigi tarihten odeme tarihine kadar ge9en sure i9in yasal F AiZ UYGULANMASINA, H. Karann bir omegmm Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 6/2/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. -Oye Ba kan Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 -Oye R1dvan GULE ; -Oye M.EminKUZ -Oye RecaiAKYEL 7