TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AYFER ATALMI Ş BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/12198) Karar Tarihi: 9/6/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 29/7/2020-31200 Başvuru Numaras ı: 2016/12198 Karar Tarihi : 9/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNMuammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportörler : Ayhan KILIÇ Zeynep KARAKOÇ Başvurucu : Ayfer ATALMI Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; resen vergi tarh edilmesi üzerine aç ılan davada
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AYFER ATALMI Ş BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/12198) Karar Tarihi: 9/6/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 29/7/2020-31200 Başvuru Numaras ı: 2016/12198 Karar Tarihi : 9/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNMuammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportörler : Ayhan KILIÇ Zeynep KARAKOÇ Başvurucu : Ayfer ATALMI Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; resen vergi tarh edilmesi üzerine aç ılan davada vergilendirmeni n dayanağı olan vergi tekni ği raporunun tebli ğ edilmemesi nedeniyle silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin, sat ıcıya ödenen katma de ğer vergisinin indiriminin reddedilmesi ve bir kat vergi ziya ı cezas ı uygulanmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildiği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvurular 29/6/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvurular, ba şvuru formlar ı ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurular ın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. 2016/12199 numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı, aralar ında konu yönünden hukuki irtibat bulunmas ı nedeniyle 2016/12198 numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı ile birleştirilmiş ve incelemenin 2016/12198 numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı üzerinden yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2016/12198 Karar Tarihi : 9/6/2020 37. Manisa Mesir Vergi Dairesinin mükellefi olan ba şvurucu, çe şitli yedek parça üretimi işi ile uğraşmaktad ır. 8.İzmir Bornova Vergi Dairesinin mükellefi olan E. Limitet Şirketinin hesap ve işlemleri üzerinde yap ılan vergi incelemesi sonucu 31/5/2013 tarihli vergi tekni ği raporu düzenlenmi ştir. İlk derece mahkemesi karar ında aktar ıldığı kadar ıyla söz konusu vergi tekniği raporundaki tespitler şu şekildedir: E. Limitet Şirketi 2/3/2007 tarihinde i şe başlama bildirimi vermi ş, 2011 y ılında tasfiyeye girmi ştir. S. Limitet Şirketi taraf ından 2007-2011 y ıllar ında E. Limitet Şirketi ad ına yüksek tutarl ı faturalar düzenlendi ğinin saptanmas ı üzerine 17/3/2011 tarihinde an ılan S. Limitet Şirketinin i şyerinde yoklama yap ılm ıştır. Yoklamada söz konusu S. Limitet Şirketinin az miktarda emtias ının olduğu ve yüksek tutarl ı fatura düzenleyecek kapasitede bir i ş hacminin bulunmad ığı tespit edilmi ştir. S. Limitet Şirketinin temsilcilerine görü şme mektubu b ırak ılmas ına rağmen temsilcilerle görüşülememiştir. E. Limitet Şirketinin 2009-2010 y ıllar ında yeminli mali mü şavir ile tam tasdik sözle şmesi olmas ına karşın tam tasdik raporu haz ırlanarak verilmemi ştir. E. Limitet Şirketinin kurucu ortaklar ı başka birçok firman ın ortağı ve temsilcisidirler ve bu şirketler hakk ında sahte fatura düzenleyicisi olduklar ı yolunda vergi tekni ği raporlar ı bulunmaktad ır. Başka yerlerde çal ışan kişiler kâğıt üzerinde E. Limitet Şirketinin orta ğı olarak gösterilmi ştir. E. Limitet Şirketinin düzenledi ği çekler gerçekte şirket çal ışanlar ı ve ortaklar ı taraf ından tahsil edilmi ştir. E. Limitet Şirketinin vergi borçlar ının önemli bir k ısm ı ödenmemi ştir. Yüksek katma de ğer vergisi matrahlar ına rağmen ödenecek katma de ğer vergisi hiç ç ıkmam ış veya çok düşük ç ıkm ış ve bunlar da ödenmemi ştir. Ortalama be ş işçi çal ıştırdığı beyan edilmi ş ancak katma de ğer vergisi beyannamelerine göre tespit edilen yüksek miktarl ı cirolar ın sadece be ş işçi ile elde edilmesinin mümkün olmad ığı belirtilmi ştir. İşyerinde bu i şi yapmaya yetecek demirba ş, tesis, makine ve cihazlar bulunmamaktad ır. E. Limitet Şirketinin orta ğı ve müdürü gözüken iki ki şi, Şirket hakk ında bilgilerinin bulunmad ığını beyan etmi şlerdir. E. Limitet Şirketinin ortaklar ı çok s ık değişmiştir. Tüm bunlar gözetildi ğinde Şirketin gerçek bir ticari faaliyetini n bulunmad ığı, komisyon kar şılığı sahte fatura düzenleme i şini yapt ığı ve 1/1/2008 tarihinden itibaren düzenledi ği tüm faturalar ın sahte oldu ğu kanaati raporda ifade edilmiştir. 9. E. Limitet Şirketi taraf ından 2010 y ılında başvurucu ad ına da fatura düzenlendi ğinin tespit edilmesi üzerine ba şvurucunun 2010 takvim y ılı hesap ve i şlemleri sahte fatura yönünden incelenmi ştir. İnceleme sonucunda 6/1/2015 tarihli vergi inceleme raporu düzenlenmi ştir. An ılan vergi inceleme raporundaki tespitler özetle şöyledir: Başvurucu 2010 y ılı içinde E. Limitet Şirketinden otomat çeli ği ve transmiyon mili içerikli toplam 76.649,68 TL (katma de ğer vergisi hariç) fatura alm ış, bu faturalara isabet eden 13.796,97 TL katma de ğer vergisini indirim konusu yapm ıştır. 4/1/1961 tarihli ve 213 say ılı Vergi Usul Kanunu'nun 30. maddesinin ikinci fıkras ının (4) numaral ı bendine at ıfla, sahte faturaya dayal ı olarak yap ılan bu indirimlerin reddi suretiyle ba şvurucunun katma de ğer vergisi beyanlar ı yeniden düzenlenmi ş ve ortaya ç ıkan fark üzerinden resen katma de ğer vergisi tarh edilmesi önerilmiştir. Başvurucunun gerçek bir faaliyetinin olmas ı, fatura içeri ği emtian ın faaliyet alan ıyla ilgili bulunmas ı ve ödemelerin bir k ısm ının banka arac ılığıyla yap ılmas ı gözetilerek ba şvurucunun söz konusu faturalar ın sahte oldu ğunu Başvuru Numaras ı: 2016/12198 Karar Tarihi : 9/6/2020 4bilmeyerek kulland ığı kanaatine var ılm ış ve üç kat de ğil bir kat vergi ziya ı cezas ı uygulanmas ı tavsiye edilmi ştir. 10. Vergi inceleme eleman ının önerisi do ğrultusunda ba şvurucu ad ına 2010 y ılı Mart ila Kas ım ve 2011 y ılı Ocak ila Mart dönemlerine ili şkin resen bir kat vergi ziya ı cezal ı katma de ğer vergileri tarh edilmi ştir. Vergi ve ceza ihbarnameleri, ba şvurucu ad ına düzenlenen vergi inceleme raporlar ıyla birlikte ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. Bununla birlikte şirket hakk ında düzenlenen vergi tekni ği raporu tebli ğ edilmemi ştir. 11. Başvurucu söz konusu vergilendirme i şlemlerine kar şı 16/6/2015 tarihinde Manisa Vergi Mahkemesinde (Mahkeme) davalar açm ıştır. Dava dilekçelerinde özetle şunlar ifade edilmi ştir: E. Limitet Şirketinin düzenledi ği faturalar ın sahte oldu ğu görüşü gerçeği yans ıtmamaktad ır. Söz konusu faturalar ın içeriğindeki emtialar gerçekten al ınm ış ve beyaz eşya yedek parça üretiminde kullan ılm ıştır. E. Limitet Şirketinin sahte fatura düzenleyicisi olmas ı mümkün de ğildir zira an ılan firma aktif olarak çal ışmaya devam etmekte, firman ın aç ık ve kapal ı alanlar ı toplam ı 500 m² olan bir i şyeri ve çal ışanlar ı bulunmaktad ır. Firman ın yöneticileri sahte fatura düzenleme suçundan yarg ılanm ış ve beraat etmi şlerdir. Al ınan emtialara ili şkin ödemelerin tamam ına yak ını banka arac ılığıyla yap ılm ıştır. Vergi tekni ği raporu kendilerine tebli ğ edilmediğinden rapordaki tespitlerden tam olarak haberdar olunamam ıştır. 12. Vergi Dairesi taraf ından sunulan savunma dilekçelerinde, vergi tekni ği raporun a atıfla şirketin 1/1/2018 tarihinden sonra düzenledi ği tüm faturalar ın sahte oldu ğu ifade edilmiş ve bu nedenle tarhiyat ın hukuka uygun oldu ğu savunulmu ştur. 13. Mahkeme 25/11/2015 tarihli ara kararlar ıyla daval ı Vergi Dairesinden E. Limitet Şirketi hakk ında düzenlenen vergi tekni ği raporu ile tüm eklerinin Mahkemeye gönderilmesini istemi ştir. Mahkeme ayr ıca, belirtilen rapora dayanarak Şirket hakk ında tarhiyat yap ılıp yap ılmad ığı ve tarhiyat yap ılm ışsa buna kar şı dava aç ılıp aç ılmad ığını sormuştur. Daval ı idare; sözü edilen vergi tekni ği raporu ve eklerini 14/12/2015 tarihli yaz ılar ekinde Mahkemeye göndermi ştir. Daval ı idare ayr ıca, E. Limitet Şirketi ad ına sahte fatura komisyonculu ğu faaliyeti nedeniyle Takdir Komisyonu kararlar ına istinaden üç kat vergi ziya ı cezal ı vergi tarh edildi ği ve bunlar ın İzmir 1. Vergi Mahkemesinde dava konusu edildiğini bildirmi ştir. Daval ı idarenin Mahkemeye gönderdi ği vergi tekni ği raporunun başvurucuya tebli ğ edildiğine ilişkin olarak bir bilgi ba şvuru dosyas ında bulunmamaktad ır. 14. Mahkeme 17/12/2015 tarihinde davalar ı reddetmi ştir. Kararlar ın gerekçesinde, ilgili vergi tekni ği raporunun incelenmesinden E. Limitet Şirketi hakk ında yap ılan tespitlerin yerinde ve yeterli görüldü ğü ifade edilmi ştir. E. Limitet Şirketinin beyan etti ği cirolara uygun işçi ve donan ımının bulunmad ığı, yüksek tutarl ı katma de ğer vergisi matrah beyanlar ına karşın ödenecek verginin cüzi miktarlarda oldu ğu ve ödenmedi ği, firman ın ortağı ve/veya yöneticisi ile müdürlerinin orta ğı ve/veya yöneticisi oldu ğu diğer firmalar hakk ında da sahte fatura düzenleyicisi olduklar ı yönünde düzenlenmi ş vergi tekni ği raporlar ının bulundu ğu vurgulanm ıştır. Ortak ve/veya müdür olan iki ki şinin şirket hakk ında herhangi bir bilgiye sahip olmad ıklar ını beyan etmesi, ayr ıca s ık s ık ortak de ğişikliğinin olmas ı, şirket çal ışanlar ının şirket orta ğı ve/veya müdürü olmas ı, düzenlenen çekleri tahsil eden ki şilerin sahte fatura ticareti yapmak üzere kurulan birden fazla şirketin çeklerini tahsil eden ki şiler olmas ı ile çeklerin şirket ortak ve çal ışanlar ı taraf ından tahsil edilmesi kar şısında şirketin Başvuru Numaras ı: 2016/12198 Karar Tarihi : 9/6/2020 5gerçek bir faaliyetinin bulunmad ığı, sahte fatura ticareti yapmak üzere faaliyet gösterdi ği belirtilerek ba şvurucu ad ına resen yap ılan tarhiyatlarda hukuka ayk ırılık bulunmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 15. Başvurucu, Mahkeme kararlar ına karşı 15/1/2016 tarihinde Manisa Bölge İdare Mahkemesine (Bölge İdare Mahkemesi) itiraz ba şvurusunda bulunmu ştur. İtiraz dilekçelerinde Mahkemenin vergi tekni ği raporuyla ilgili tespitlerinden söz edildikten sonra bu raporun ba şvurucuya gösterilmedi ği ifade edilmi ştir. Bununla birlikte ba şvurucunun vergi tekniği raporunun kendisine gösterilmesi veya kendisine tebli ği hususunda Mahkemeden bir talepte bulunup bulunmad ığı hususunda itiraz dilekçelerinde herhangi bir aç ıklama yap ılmam ıştır. İtiraz dilekçelerinde esas itibar ıyla E. Limitet Şirketiyle ilgili olarak dava dilekçesinde ileri sürülen iddialar tekrarlanm ıştır. Bu kapsamda Şirketin 500 m² i şyerinin bulunduğu ve işçi çal ıştırdığı, yöneticilerinin sahte fatura düzenleme fiili sebebiyle yarg ılanm ış iseler de beraat ettikleri ve an ılan Şirketten yap ılan al ışlar ın gerçek oldu ğu savunulmu ştur. 16. Bölge İdare Mahkemesi 24/2/2016 tarihli kararlarla itiraz ba şvurular ını reddetmiş ve mahkeme kararlar ını onam ıştır. Karar düzeltme istemlerinin de Bölge İdare Mahkemesinin 10/5/2016 ve 18/5/2016 tarihli kararlar ıyla reddedilmesi üzerine mahkeme kararlar ı kesinleşmiştir. 17. Nihai kararlar 30/5/2016 ve 3/6/2016 tarihlerinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiş, başvurucu 29/6/2016 tarihinde bireysel ba şvurularda bulunmu ştur. 18. E. Limitet Şirketine ili şkin olarak sahte fatura düzenledi ğinden bahisle Takdir Komisyonu karar ına istinaden yap ılan cezal ı tarhiyata kar şı aç ılan davalarda, İzmir 1. Vergi Mahkemesinin 28/1/2016 tarihli kararlar ıyla vergi ve ceza ihbarnameleri iptal edilmi ştir. An ılan kararda, davac ı hakk ında düzenlenen vergi tekni ği raporunun davac ıya tebliğ edilmemesinin davac ının savunma hakk ını zedeledi ği gerekçesine dayan ılm ıştır. An ılan kararlar Dan ıştay Dokuzuncu Dairesinin 23/11/2017 say ılı kararlar ıyla oyçoklu ğuyla onanm ıştır. Karar düzeltme istemleri de an ılan Dairenin 5/6/2018 tarihli kararlar ıyla yine oyçokluğuyla reddedilmi ştir. Temyiz ve karar düzeltme a şamas ında verilen kararlara muhali f kalan iki üye, vergi tekni ği raporunun idarenin savunma dilekçesi ekinde Şirkete gönderildi ği ve Şirketin hakk ındaki tespitlerden yarg ılama sürecinde eksiksiz haberdar oldu ğu vurgulanm ıştır. IV.İLGİLİ HUKUK 19. 25/10/1984 tarihli ve 3065 say ılı Katma De ğer Vergisi Kanunu nun 1. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Türkiye'de yap ılan aşağıdaki işlemler katma de ğer vergisine tabidir: 1. Ticari, s ınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yap ılan teslim v e hizmetler, ... 20. 3065 say ılı Kanun'un 29. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2016/12198 Karar Tarihi : 9/6/2020 6 1. Mükellefler, yapt ıklar ı vergiye tabi i şlemler üzerinden hesaplanan katma de ğer vergisinden, bu Kanunda aksine hüküm olmad ıkça, faaliyetlerine ili şkin olarak a şağıdaki vergileri indirebilirler: a) Kendilerine yap ılan teslim ve hizmetler dolay ısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma de ğer vergisi, ... 21. 3065 say ılı Kanun'un 34. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: 1. Yurt içinden sa ğlanan veya ithal olunan mal ve hizmetlere ait Katma De ğer Vergisi, al ış faturas ı veya benzeri vesikalar ve gümrük makbuzu üzerinden ayr ıca gösterilmek ve bu vesikalar kanuni defterlere kaydedilmek şart ıyla indirilebilir. ... 22. 4/1/1961 tarihli ve 213 say ılı Vergi Usul Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkras ı şöyledir: "Aşağıda yaz ılı kimseler görevleri dolay ısiyle, mükellefin ve mükellefle ilgili kimselerin şahıslar ına, muamele ve hesap durumlar ına, işlerine, işletmelerine, servetlerine vey a mesleklerine mütaallik olmak üzere ö ğrendikleri s ırlar ı veya gizli kalmas ı laz ımgelen di ğer hususlar ı ifşa edemezler ve kendilerinin veya üçüncü şahıslar ın nef'ine kullanamazlar; 1. Vergi muameleleri ve incelemeleri ile u ğraşan memurlar; 2. Vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Dan ıştayda görevli olanlar; 3. Vergi kanunlar ına göre kurulan komisyonlara i ştirak edenler; 4. Vergi işlerinde kullan ılan bilirki şiler." 23. 213 say ılı Kanun'un 30. maddesinin ilgili k ısımlar ı şöyledir: "Resen vergi tarh ı, vergi matrah ının tamamen veya k ısmen defter, kay ıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayan ılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonlar ı taraf ından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmi ş vergi inceleme raporlar ında belirtilen matrah veya matrah k ısm ı üzerinden vergi tarh olunmas ıdır. İnceleme raporunda bu maddeye göre belirlenen matrah veya matrah fark ı resen takdir olunmu ş say ılır. Aşağıdaki hallerden herhangi birinin bulunmas ı durumunda, vergi matrah ının tamamen veya k ısmen defter, kay ıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayan ılarak tespitinin mümkün olmad ığı kabul edilir. ...4. Defter kay ıtlar ı ve bunlarla ilgili vesikalar, vergi matrah ının doğru ve kesin olara k tesbitine imkan vermiyecek derecede noksan, usulsüz ve kar ışık olmas ı dolay ısiyle ihtiyaca salih bulunmazsa. ... Başvuru Numaras ı: 2016/12198 Karar Tarihi : 9/6/2020 76. Tutulmas ı zorunlu olan defterlerin veya verilen beyannamelerin gerçek durumu yans ıtmad ığına dair delil bulunursa. ..." 24. 213 say ılı Kanun'un 341. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Vergi ziya ı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zaman ında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zaman ında tahakku k ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder." 25. 213 say ılı Kanun'un 344. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "341 inci maddede yaz ılı hallerde vergi ziya ına sebebiyet verildi ği takdirde, mükelle f veya sorumlu hakk ında ziyaa u ğrat ılan verginin bir kat ı tutar ında vergi ziya ı cezas ı kesilir." 26. 213 say ılı Kanun'un 359. maddesinin (b) f ıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "b) Vergi kanunlar ı uyar ınca ... düzenlenen ... belgelerin as ıl veya suretlerini tamamen veya k ısmen sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, üç y ıldan beş yıla kadar hapis cezas ı ile cezaland ırılır. Gerçek bir muamele veya durum olmad ığı hald e bunlar varm ış gibi düzenlenen belge, sahte belgedir." V.İNCELEME VE GEREKÇE 27. Mahkemenin 9/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Çelişmeli Yarg ılama ve Silahlar ın Eşitliği İlkelerinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 28. Başvurucu; E. Limitet Şirketi taraf ından düzenlenen ve sahte oldu ğu iddia edilen faturalar ın gerçek mal al ımı karşılığında düzenlendi ğini, Şirketle sürekli ticari ili şki içinde olduklar ını vergi inceleme eleman ının yeterli inceleme ve ara ştırma yapmadan sonuca ulaştığını belirtmi ştir. Başvurucu; hakk ında tanzim edilen vergi inceleme raporunda E. Limitet Şirketi hakk ında düzenlenen ve hükme esas al ınan vergi tekni ği raporunun sadece be ş sat ırlık bir özetine yer verildi ğini, vergi tekni ği raporunun ne vergi inceleme a şamas ında ne de yarg ılama aşamas ında kendisine tebli ğ edildiğini, bu nedenle savunma hakk ının kısıtland ığını ifade etmi ştir. Başvurucu, bu nedenle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 29. Anayasa n ın Hak arama hürriyeti kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci fıkras ı şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünd e davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." Başvuru Numaras ı: 2016/12198 Karar Tarihi : 9/6/2020 830. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının çelişmeli yarg ılama ve silahlar ın eşitliği ilkeleri kapsam ında değerlendirilmesi uygun görülmü ştür. a. Genel İlkeler 31. Genel anlamda hakkaniyete uygun bir yarg ılaman ın yürütülebilmesi için silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkeleri ışığında taraflara iddialar ını sunma hususunda uygun olanaklar ın sağlanmas ı şartt ır. Taraflara tan ık delili de dâhil olmak üzere delillerini sunma ve inceletme noktas ında da uygun imkânlar ın tan ınmas ı gerekir. Bu anlamda delillere ili şkin dengesizlik veya hakkaniyetsizlik iddialar ının da yarg ılaman ın bütünü ışığında değerlendirilmesi gerekir ( Muhittin Kaya ve Muhittin Kaya İnşaat Taahhüt Madencilik G ıda Turizm Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2013/1213, 4/12/2013, 27). 32. Silahlar ın eşitliği ilkesi, davan ın taraflar ının usul haklar ı bak ımından ayn ı koşullara tabi tutulmas ı ve taraflardan birinin di ğerine göre daha zay ıf bir durum a düşürülmeksizin iddia ve savunmalar ını makul bir şekilde mahkeme önünde dile getirme fırsat ına sahip olmas ı anlam ına gelir ( Yaşasın Aslan , B. No: 2013/1134, 16/5/2013, 32). 33. Adil yarg ılanma hakk ının unsurlar ından olan çeli şmeli yarg ılama ilkesi taraflara dava dosyas ı hakk ında bilgi sahibi olma ve yorum yapma hakk ının tan ınmas ını ve bu nedenle taraflar ın yarg ılaman ın bütününe aktif olarak kat ılmas ını gerektirmektedir. Bu anlamda mahkemece taraflar ın dinlenilmemesi, taraflara delillere kar şı çıkma imkân ı verilmemesi yarg ılama faaliyetinin hakkaniyete ayk ırı hâle gelmesine neden olabilecektir ( Abdullah Özen , B. No: 2013/4424, 6/3/2014, 21). 34. Ceza davalar ı ile medeni hak ve yükümlülüklere ili şkin davalar ın usul kurallar ı da dâhil olmak üzere yarg ılaman ın tüm aşamalar ında silahlar ın eşitliği ilkesi ve çeli şmeli yarg ılama hakk ının güvence alt ına al ınarak adil yarg ılanma hakk ının korunmas ı hukuk devleti olman ın bir gere ğidir. As ıl kural taraflar ın eşit şartlarda yarg ılamaya kat ılımının sağlanmas ı, gösterdikleri kan ıtlardan ve sunduklar ı görüşlerden bilgi sahibi olmas ı, bunlarla ilgili görü şlerini bildirebilme imkân ının kendilerine verilmesidir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Taylan Özgür Tor , B. No: 2013/2454, 12/3/2015, 43). 35. Bununla birlikte kamu güvenli ği veya ba şkalar ının haklar ının korunmas ı gibi hakl ı nedenlerin bulunmas ı hâlinde hükme esas al ınan kan ıt ve belgelerin ba şvurucuya verilmemesi veya gösterilmemesi makul görülebilir. Ancak bu hâlde dahi hükme esas al ınan belge kendisine verilmeyen ba şvurucunun savunma hakk ında meydana gelen bu k ısıtlamay ı telafi edecek kar şıt-dengeleyici imkânlar ın başvurucuya sa ğlanmas ı gerekir. Bu bağlamd a başvurucunun belge içeri ğinden haberdar edilmesinin, buna kar şı savunma ve itirazlar ını mahkemeye sunabilme f ırsat ına sahip olmas ının dengeleyici bir imkân oldu ğu söylenebilir. Yine söz konusu belgenin ba şvurucu taraf ından bilinmesinin sak ıncal ı olduğu düşünülen kısımlar ı karart ılarak başvurucuya verilmesi ya da ba şvurucunun söz konusu belgeyi Mahkeme Kaleminde inceleme f ırsat ı bulmas ı da dengeleyici birer imkân olarak görülebilir. Başvuru Numaras ı: 2016/12198 Karar Tarihi : 9/6/2020 9 b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 36. Somut olayda ba şvurucunun E. Limitet Şirketinden 2010 y ılında ald ığı faturalar ın sahte oldu ğu kabul edilmi ş ve bu faturalar ın içeriğindeki katma de ğer vergisinin indiriminin reddi suretiyle yeniden düzenlenen katma de ğer vergisi tablolar ına göre olu şan fark üzerinden 2010 ve 2011 y ılının kimi aylar ına ilişkin olarak ba şvurucu ad ına bir kat vergi ziya ı cezal ı katma de ğer vergisi tarh edilmi ştir. E. Limitet Şirketinin düzenledi ği faturalar ın sahte oldu ğu tespiti, an ılan Şirket ad ına düzenlenen 31/5/2013 tarihli vergi tekni ği raporunda yap ılm ıştır. Dolay ısıyla başvurucu ad ına yap ılan tarhiyat ın temel dayana ğını sözü edilen vergi tekni ği raporu olu şturmaktad ır. Mahkeme karar ı incelendi ğinde başvurucunun açt ığı davalar reddedilirken esas itibar ıyla belirtilen vergi tekni ği raporundaki tespitlere dayan ıldığı görülmektedir. Şu hâlde E. Limitet Şirketi hakk ında düzenlenen 31/5/2013 tarihli vergi tekniği raporunun bireysel ba şvuruya konu davan ın çözüme kavu şturulmas ında esasl ı bir delil oldu ğu anlaşılmaktad ır. 37. Davan ın çözümünün temel dayanaklar ından birini te şkil eden vergi tekni ği raporunun ba şvurucuya tebli ğ edilmemi ş olmas ının başvurucunun savunma hakk ını etkilediği açıktır. Öncelikle vergi tekni ği raporunun ba şvurucuya tebli ğ edilmemesinin hakl ı bir nedene dayan ıp dayanmad ığı incelenmelidir. Mahkeme karar ında vergi tekni ği raporunun neden başvurucuya tebli ğ edilmedi ğine ilişkin bir aç ıklama bulunmamaktad ır. Bununla birlikte davan ın taraf ı olmayan mükelleflerle ilgili vergi tekni ği raporlar ının davac ılara tebli ğ edilmemesinin gerekçesinin vergi mahremiyetinin korunmas ı olduğu bilinmektedir. Vergi tekniği raporlar ının içeriğinde birçok mükellefin şahsi ve ticari bilgi ve s ırlar ı yer alabilmektedir. 213 say ılı Kanun'un 5. maddesinde vergi muameleleri ve incelemeleri ile uğraşan memurlar ın, vergi yarg ısında görevli olanlar ın, vergi kanunlar ına göre kurulan komisyonlara i ştirak edenlerin ve vergi i şlerinde kullan ılan bilirki şilerin görevleri dolay ısıyla mükellefin ve mükellefle ilgili kimselerin şahıslar ına, muamele ve hesap durumlar ına, işlerine, işletmelerine, servetlerine veya mesleklerine müteallik olmak üzere ö ğrendikleri sırlar ı veya gizli kalmas ı laz ım gelen di ğer hususlar ı ifşa edemeyecekleri, kendilerinin vey a üçüncü şahıslar ın nef'ine kullanamayacaklar ı hükme ba ğlanm ıştır. 38. Mükelleflerin ki şisel ve ticari bilgi ve s ırlar ının ilgisiz üçüncü ki şilere karşı korunmas ı, ifşa edilmesinin önlenmesi oldukça önemlidir. Bu sebeple de ğinilen türde n bilgileri içerdi ği gerekçesiyle vergi tekni ği raporunun ba şvurucuya verilmemesinin hakl ı bir sebebe dayand ığı değerlendirilmektedir. 39. Bununla birlikte söz konusu raporun ba şvurucuya verilmemesinin hakl ı bir sebebe dayanmas ı tek başına başvurucunun adil yarg ılanma hakk ının ihlal edilmedi ği anlam ına gelmez. An ılan raporun ba şvurucuya tebli ğ edilmemesi sebebiyle ba şvurucunun savunma hakk ında meydana gelen k ısıtlamay ı telafi eden imkânlar ın başvurucuya sa ğlan ıp sağlanmad ığı da önem ta şımaktad ır. Başvurucu hakk ında düzenlenen vergi inceleme raporunun ba şvurucuya tebli ğ edildiği tart ışmas ızdır. Ancak vergi inceleme raporunda E. Limitet Şirketi hakk ında düzenlenen 31/5/2013 tarihli vergi tekni ği raporundaki tespitlerin detay ına yer verilmemi ştir. Öte yandan Mahkemenin ara kararlar ıyla istemesi üzerine daval ı vergi dairesinin vergi tekni ği raporunu Mahkemeye gönderdi ği anlaşılmaktad ır. Fakat söz konusu vergi tekni ği raporunun 14/12/2015 tarihli yaz ı ekiyle Mahkemeye gönderildi ği ve Mahkemenin 17/12/2015 tarihinde karar verdi ği gözetildi ğinde başvurucunun mahkeme karar ından önce vergi tekni ği raporunu Mahkeme Kaleminde inceleme imkân ına sahip olamad ığı aç ıktır. Başvuru Numaras ı: 2016/12198 Karar Tarihi : 9/6/2020 1040. Buna kar şılık vergi tekni ği raporundaki tespitler mahkeme kararlar ında detayl ı bir biçimde i şlenmiş ve bu tespitlerle ilgili olarak de ğerlendirme yap ılm ıştır. Başvurucu, mahkeme kararlar ının kendisine tebli ğiyle birlikte Şirket ile ilgili olarak vergi tekni ği raporunda yer alan tüm tespitlerden haberdar olmu ş ve bu tespitler ile Mahkemenin bunlara yönelik de ğerlendirmelerine kar şı iddialar ını Bölge İdare Mahkemesinde ileri sürme imkân ına kavuşmuştur. Ne var ki ba şvurucunun Bölge İdare Mahkemesine sundu ğu itiraz dilekçelerinde temel olarak dava dilekçelerinde ileri sürdü ğü iddialar ını tekrarlad ığı, E. Limitet Şirketine ili şkin olarak mahkeme karar ında yer alan di ğer tespit ve de ğerlendirmelere yönelik yeni bir iddia ileri sürmedi ği görülmektedir. Ba şvurucu, itiraz dilekçelerinde vergi tekniği raporunun kendisine gösterilmedi ğini belirtmi ş ise de söz konusu raporun kendisine tebliği veya incelemek üzere kendisine gösterilmesi yolunda Mahkemeden bir talepte bulunup bulunmad ığını aç ıklamam ıştır. 41. Adil yarg ılanma hakk ı yarg ılaman ın sonucunun adil olmas ını garanti etmemekte, yarg ılama sürecinin hakkaniyete uygun bir biçimde yürütülmesini güvence alt ına almaktad ır. Öte yandan yarg ılama sürecinde savunma hakk ını zedeleyen birtak ım eksikliklerin bulunmas ı otomatik olarak adil yarg ılanma hakk ının ihlaline yol açmamaktad ır. Adil yarg ılanma hakk ının ihlal edilip edilmedi ği değerlendirilirken yarg ılamadaki bir eksikliğin yarg ılama süreci içinde telafi edilip edilmedi ği ve bunun bir bütün olarak yarg ılaman ın hakkaniyetini etkileyip etkilemedi ği değerlendirilir. 42. Olayda Şirket hakk ında düzenlenen vergi tekni ği raporu ba şvurucuya tebli ğ edilmemi ş ise de an ılan Şirkete ilişkin olarak vergi tekni ği raporu içeri ğinde yer alan ve Şirketin düzenledi ği faturalar ın sahte oldu ğu kanaatine ula şılmas ını sağlayan tespitler mahkeme karar ında işlenmiş ve bu suretle ba şvurucu, olgulardan haberdar olmu ştur. Şirketin 1/1/2008 tarihinden sonra düzenledi ği tüm faturalar ın sahte oldu ğu kanaatine var ılmas ını temin eden tüm olgular ın mahkeme karar ında yer almas ının ve başvurucunun bunlara kar şı iddia ve itirazlar ını Bölge İdare Mahkemesinde ileri sürme imkân ına kavuşmas ının savunma hakk ında meydana gelen k ısıtlamay ı telafi edici bir imkân oldu ğu değerlendirilmi ştir. Başvurucunun itiraz a şamas ında dava dilekçelerinden farkl ı bir iddiada bulunmad ığı da gözetildiğinde E. Limitet Şirketinin düzenledi ği faturalar ın sahte oldu ğu yarg ısına karşı ileri sürdüğü tüm iddialar ının yarg ılama aşamas ında karşıland ığı, dolay ısıyla vergi tekni ğinin tebliğ edilmemi ş olmas ının başvurucuyu daval ı tarafa nazaran zay ıf bir duruma dü şürmediği kanaatine var ılm ıştır. Bu durumda vergi tekni ği raporunun ba şvurucuya tebli ğ edilmemesinin bir bütün olarak yarg ılaman ın hakkaniyetini zedelemedi ği sonucuna ula şılm ıştır. 43. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 44. Başvurucu, E. Limitet Şirketinden yapt ığı alışlar ın gerçek oldu ğunu belirtmiştir. Ayr ıca başvurucu, ald ığı faturalar ın içeriğindeki bedeli ödedi ğine dair belgeleri inceleme eleman ına ibraz etti ği hâlde bunlar ın dikkate al ınmad ığından yak ınm ıştır. Başvurucu son olarak kazanc ının ve ödemesi gereken verginin çok üzerinde bir vergi külfetiyle kar şı karşıya Başvuru Numaras ı: 2016/12198 Karar Tarihi : 9/6/2020 11kald ığını, bir kat vergi ziya ı cezal ı katma de ğer vergileri nedeniyle mal varl ığında azalm a meydana geldi ğini de belirterek mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 45. Anayasa'n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz." 46. Somut olayda 2010 ve 2011 y ılının kimi aylar ına ilişkin olarak ba şvurucu ad ına bir kat vergi ziya ı cezal ı katma de ğer vergisi tarh edilmi ştir. Vergilendirme i şleminin mülkiyet hakk ına müdahale te şkil ettiği hususunda tereddüt bulunmamaktad ır (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. İskenderun Demir ve Çelik A. Ş. [GK], B. No: 2015/941, 25/10/2018, 45; Türkiye İş Bankas ı A.Ş. [GK], B. No: 2014/6192, 12/11/2014, 48). 47. Vergi ödevinin yerine getirilmesini sa ğlamak ve vergi kurallar ına ayk ırı davran ılmas ının önüne geçmek amac ıyla vergi kabahatlerinin düzenlenmesinin ve bunlara ayk ırı davran ıldığının tespit edilmesi hâlinde vergi ziya ı cezal ı tarhiyat yap ılmas ı suretiyle gerçekleştirilen müdahalenin mülkiyetin kamu yarar ının kullan ımının kontrolü ve düzenlenmesine ili şkin kural çerçevesinde incelenmesi uygun görülmü ştür. 48. Anayasa'n ın 13. maddesi şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgil i maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 49. Anayasa n ın 35. maddesinde mülkiyet hakk ı s ınırsız bir hak olarak düzenlenmemi ş, bu hakk ın kamu yarar ı amac ıyla ve kanunla s ınırland ırılabileceği öngörülmü ştür. Mülkiyet hakk ına müdahalede bulunulurken Anayasa'n ın temel hak ve özgürlüklerin s ınırland ırılmas ına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen 13. maddesinin de gözönünde bulundurulmas ı gerekmektedir. Dolay ısıyla mülkiyet hakk ına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için müdahalenin kanuna dayanmas ı, kamu yarar ı amac ı taşımas ı ve ayr ıca ölçülülük ilkesi gözetilerek yap ılmas ı gerekmektedir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 62). 50. 3065 say ılı Kanun'un 29. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendinde mükelleflerin yapt ıklar ı vergiye tabi i şlemler üzerinden hesaplanan katma de ğer vergisinden -an ılan Kanun'da aksine hüküm olmad ıkça- faaliyetlerine ili şkin olarak kendilerine yap ılan teslim ve hizmetler dolay ısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalard a gösterilen katma de ğer vergisini indirebilecekleri hükme ba ğlanm ıştır. Ayn ı Kanun'un 34. maddesinin (1) numaral ı fıkras ında ise yurt içinden sa ğlanan veya ithal olunan mal ve hizmetlere ait katma de ğer vergisinin al ış faturas ı veya benzeri vesikalar ve gümrük makbuzu üzerinden ayr ıca gösterilmek, bu vesikalar kanuni defterlere kaydedilmek şart ıyla indirilebilece ği belirtilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2016/12198 Karar Tarihi : 9/6/2020 1251. 213 say ılı Kanun'un 30. maddesinin ikinci f ıkras ının (4) numaral ı bendinde, defter kay ıtlar ı ve bunlarla ilgili vesikalar ın vergi matrah ının doğru ve kesin olarak tespitine imkân vermeyecek derecede noksan, usulsüz ve kar ışık olmas ı dolay ısıyla ihticaca sali h bulunmamas ının resen tarh sebebi oldu ğu belirtilmi ştir. Yine an ılan Kanun'un 341. maddesinde vergi ziya ı cezas ı tan ımlanm ış, 344. maddesinde de vergi ziya ına sebebiyet verilen farkl ı hâllerde vergi ziya ı cezalar ının tutarlar ının ne olaca ğı hususu düzenlenmi ştir. Ayr ıca ayn ı Kanun'un mezkûr 344. maddesinin at ıf yapt ığı 359. maddesinin (b) f ıkras ında vergi kanunlar ı uyar ınca düzenlenen belgelerin as ıl veya suretlerini tamamen veya k ısmen sahte olarak düzenleyenlerin ya da bu belgeleri kullananlar ın cezaland ırılacağı ifade edilmiştir. 52. An ılan hükümler gözetildi ğinde katma de ğer vergisi indiriminden yararlan ılabilmesi için bunun geçerli bir belgeye dayanmas ı ve belgenin kanuni defterler e kaydedilmesi gerekti ği, katma de ğer vergisi indiriminin sahte bir belgeye dayanmas ı hâlinde indirim isteminin reddi suretiyle cezal ı katma de ğer vergisi tarhiyat ı yap ılacağı hususunun belirli ve öngörülebilir oldu ğu anlaşılmaktad ır. 53. Kamu hizmetlerinin finansman ında istikrar ın sağlanmas ı bakımından vergilendirme sürecinin belirli bir düzen dâhilinde i şlemesi ve sonuçland ırılmas ı gerekmektedir. Bu do ğrultuda çe şitli usuller öngörülerek mükelleflerin vergi ili şkisinden doğan hak ve ödevlerini daha dikkatli takip etme zorunlulu ğu getirilmektedir (AYM, E.2017/24, K.2017/112, 14/6/2017). Bu ba ğlamda somut olayda vergi idaresi taraf ından başvurucu hakk ında yap ılan vergi incelemeleri sonucunda resen bir kat vergi ziya ı cezal ı katma değer vergisi tarhiyat ı yap ılmas ı vergi kayb ını önlemeye yöneliktir. Di ğer bir deyi şle vergi asl ı yönünden esas amaç, Hazinenin zarara u ğramas ını önlemek iken bir kat vergi ziya ı cezas ının as ıl amac ı sahte fatura kullan ımı önlemek ve bu hususta cayd ırıcılığı sağlamakt ır. Bu itibarla ba şvuruya konu olayda vergi alaca ğının tarh ı ve tahsili ile vergi cezas ı kesilmesi bak ımından kamu yarar ına yönelik bir amac ın olduğunda kuşku bulunmamaktad ır. 54. Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orant ılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktad ır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ula şılmak istenen amac ı gerçekle ştirmeye elverişli olmas ını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bak ımından müdahalenin zorunlu olmas ını yani ayn ı amaca daha hafif bir müdahale ile ula şılmas ının mümkün olmamas ını, orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında makul bir dengenin gözetilmesi gereklili ğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56, 11/4/2012; E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016, 18; Mehmet Akdo ğan ve diğerleri , B. No: 2013/817, 19/12/2013, 38). 55. Orant ılılık ilkesi gere ği kişilerin mülkiyet hakk ının s ınırland ırılmas ı hâlinde elde edilmek istenen kamu yarar ı ile bireyin haklar ı aras ında adil bir dengenin kurulmas ı gerekmektedir. Bu adil denge, ba şvurucunun şahsi olarak a şırı bir yüke katland ığının tespit edilmesi durumunda bozulmu ş olacakt ır. Anayasa Mahkemesi, müdahalenin orant ılılığını değerlendirirken bir taraftan ula şılmak istenen me şru amac ın önemini di ğer taraftan da müdahalenin niteli ğini, başvurucunun ve kamu otoritelerinin davran ışlar ını gözönünde bulundurarak ba şvurucuya yüklenen külfeti dikkate alacakt ır (Arif Güven , B. No: 2014/13966, 15/2/2017, 58, 60; Osman Ukav , B. No: 2014/12501, 6/7/2017, 71). 56. Anayasa'n ın 35. maddesi usule ili şkin aç ık bir güvenceden söz etmemektedir. Bununla birlikte mülkiyet hakk ının gerçek anlamda korunabilmesi bak ımından bu madde -Anayasa Mahkemesinin çe şitli kararlar ında da ifade edildi ği üzere- mülk sahibine müdahalenin kanun d ışı veya keyfî ya da makul olmayan şekilde uyguland ığına ilişkin Başvuru Numaras ı: 2016/12198 Karar Tarihi : 9/6/2020 13savunma ve itirazlar ını sorumlu makamlar önünde etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağının tan ınmas ı güvencesini kapsamaktad ır (Bekir Yaz ıcı [GK], B. No: 2013/3044, 17/12/2015, 71). Bu de ğerlendirme ise uygulanan sürecin bütününe bak ılarak yap ılmal ıdır (Züliye Öztürk , B. No: 2014/1734, 14/9/2017, 36). 57. Sahte oldu ğu tespit edilen belgelerdeki katma de ğer vergisinin indiriminin reddedilmesinin sahtecili ğin ve Hazinenin zarara u ğrat ılmas ının önlenmesi ve indirim sisteminin sa ğlıklı bir biçimde çal ışmas ının sağlanmas ı için elverişli ve gerekli olduğu aç ıktır. Zira bu yöntem, mükellefleri emtia ve hizmet al ış faturalar ının sahte olup olmad ığını araştırma hususunda daha özenli davranmaya iterek Hazineye ödenmeyen vergilerin iade konusu edilmesini önlemektedir. Buna göre as ıl tart ışılmas ı gereken husus müdahalenin orant ılılığıdır. 58. Orant ılılık yönünden ise öncelikle ba şvurucu ad ına tarh edilen bir kat vergi ziya ı cezal ı katma de ğer vergisine kar şı iddia ve savunmalar ını etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağının başvurucuya tan ınıp tan ınmad ığı değerlendirilmelidir. Ba şvurucu, vergi idaresince tarh edilen cezal ı vergiye kar şı davalar açm ış; davalar ın reddine ili şkin kararlara kar şı da itiraz yoluna ba şvurmuştur. Başvurucunun yarg ılama safhas ında tüm iddia ve savunmalar ını etkin bir biçimde ortaya koyabilme imkân ına sahip oldu ğu anlaşılmaktad ır. Şirket hakk ında düzenlenen vergi tekni ği raporu ba şvurucuya tebli ğ edilmemi ş ise de yukar ıda aç ıkland ığı üzere başvurucu, yarg ılamalar devam ederken söz konusu raporun tüm içeri ğinden haberda r olmuş ve buna kar şı itirazlar ını öne sürme imkân ına kavuşmuştur (bkz. 36-42). 59. Mahkeme E. Limitet Şirketinin gerçek bir faaliyetinin bulunmad ığı yolund a vergi inceleme eleman ınca yap ılan tespitin tüm dayanaklar ını irdelemiş ve bu tespitin hukuka uygun oldu ğu kanaatine varm ıştır. Mahkeme; Şirketin beyan etti ği cirolara uygun i şçi ve donan ımının bulunmad ığına, yüksek tutarl ı katma de ğer vergisi matrah beyanlar ına karşın ödenecek verginin cüzi miktarlarda oldu ğuna ve ödenmedi ğine, firman ın ortak ve/veya yöneticisi ile müdürlerinin orta ğı ve/veya yöneticisi oldu ğu diğer firmalar ın hakk ında da sahte fatura düzenleyicisi olduklar ı yönünde düzenlenmi ş olan vergi tekni ği raporlar ının bulunduğuna vurgu yapm ıştır. Ortak ve/veya müdürlerin Şirket hakk ında herhangi bir bilgiye sahip olmad ıklar ını beyan ettiklerinin alt ını çizen Mahkeme; s ık s ık ortak de ğişikliğinin olmas ına, Şirket çal ışanlar ının Şirket orta ğı ve/veya müdürü olmas ına, düzenlenen çekleri tahsil eden ki şilerin sahte fatura ticareti yapmak üzere kurulan birden fazla şirketin çeklerini tahsil eden ki şiler olmas ına dikkat çekmi ştir. Mahkeme son olarak çeklerin Şirketin ortak ve çal ışanlar ı taraf ından tahsil edilmesine i şaret ederek tüm bu tespitlerin Şirketin gerçek bir faaliyetinin bulunmad ığını, sahte fatura ticareti yapmak üzere faaliyet yürüttü ğünü gösterdiğini ifade etmi ştir. Dolay ısıyla Mahkemenin vergi inceleme eleman ının tespitlerini peşinen do ğru kabul etmedi ği, bunlar ı inceleyerek kendi kanaatini olu şturduğu görülmektedir. 60. Bireysel ba şvuruya konu davadaki maddi olgular ın incelenmesi ve değerlendirilmesi derece mahkemelerinin yetkisindedir. Keyfîlik ve bariz takdir hatas ı içermesi durumu hariç Anayasa Mahkemesinin derece mahkemesinin maddi olgulara yönelik değerlendirmelerine kar ışmas ı bireysel ba şvurunun amac ıyla bağdaşmaz. Somut olayda Mahkemenin de ğerlendirmesinin keyfî ve temelsiz olmad ığı görülmektedir. 61. Başvurucu, Şirket taraf ından düzenlenen fatura içeri ğindeki bedelleri banka arac ılığıyla ödedi ği hâlde bu faturalardaki katma de ğer vergisinin indiriminin Başvuru Numaras ı: 2016/12198 Karar Tarihi : 9/6/2020 14reddedilmesinin mülkiyet hakk ını ihlal etti ğini ileri sürmü ştür. Bu iddia kar şısında 3065 say ılı Kanun'da öngörülen katma de ğer vergisi tahsil yönteminin irdelenmesi gerekmektedir. 62. Katma de ğer vergisi yans ıtmal ı bir vergidir. Katma de ğer vergisinin kanuni mükellefi, mal ve hizmet tesliminde bulunan ki şidir. Mal ve hizmet tesliminde bulunan ki şi, mal ve hizmetin sat ış bedeline ekledi ği katma de ğer vergisini de sat ış faturas ında göstererek bunu al ıcıdan tahsil etmekte ve sonras ında da bu fatura içeri ğindeki katma de ğer vergisini beyan ederek Hazineye ödemektedir. Al ıcı da sat ıcıya ödediği katma de ğer vergisini, ilgili dönemde ödemesi gereken katma vergilerinden indirme hakk ı elde etmektedir. Ancak al ıcının önceki aşamadaki katma de ğer vergisini indirim konusu yapabilmesi için iki şart aram ıştır. Birincisi önceki a şamadaki faturan ın gerçek olmas ı, diğer bir deyi şle mal ve hizme t tesliminin gerçe ği yans ıtmas ıdır. İkinci şart ise bu faturan ın defterlere kaydedilmi ş olmas ıdır. Birinci şart ın amac ı önceki a şamadaki ki şiye ödenen katma de ğer vergisinin gerçekte n devlete ödenmesini garanti alt ına almakt ır. İkinci şart ın amac ı ise bu faturan ın veya fatur a içeriğindeki al ışverişin gerçek olup olmad ığının idare taraf ından denetlenmesine imkân tan ımakt ır. 63. Somut olayda vergi idaresi, ba şvurucunun indirimlerini reddederken faturan ın kanunen geçerli bir belge olmamas ına dayanm ıştır. Önceki a şamadaki faturan ın sahte olmas ı bu fatura içeri ğindeki katma de ğer vergisinin devlete ödenmemi ş olduğu anlam ına gelmektedir. Somut olayda da E. Limitet Şirketi, ba şvurucudan tahsil edilen katma de ğer vergisi beyan etmemi ş ve devlete ödememi ştir. Kamu makamlar ı Hazineye ödenmemi ş olan bu katma de ğer vergisinin indirim konusu yap ılmas ını engellemeyi amaçlamaktad ır. Diğer bir ifadeyle somut olayda mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin temel amac ı devlete ödenmemi ş katma de ğer vergisinin indirim konusu yap ılmas ını reddetmek suretiyle Hazinenin zarara u ğramas ını önlemektir. 64. Somut olayda kamu makamlar ı söz konusu faturalara konu emtialar ın gerçekte n sat ın al ınmad ığına yönelik bir iddia öne sürmemi ştir. Aksine kamu makamlar ı, başvurucunun belirtilen sahte faturalar ı bilmeden kulland ığını kabul etmi ştir. Bu kabul, fatura içeri ğindeki emtian ın gerçekten al ındığına işaret etmektedir. Nitekim ba şvurucu, fatura bedellerini ödediğine dair belgeleri de vergi inceleme eleman ına sunmu ştur. Şu hâlde bu a şamada değerlendirilmesi gereken husus, gerçek bir emtia al ışverişine dayansa bile sahte fatura ile belgelendirilen al ış işlemine ili şkin fatura içeri ğindeki katma de ğer vergisinin indirim konusu yap ılamamas ının mükellefe a şırı külfet yükleyip yüklemedi ğidir. 65. Al ıcılar ın sat ıcılara ödedikleri katma de ğer vergisinin sat ıcılar taraf ından beyan edilip devlete ödenip ödenmedi ğini kontrol etme imkânlar ının bulunmad ığının ve al ıcılara bu şekilde bir yükümlülük yüklenmesinin orant ılı olmad ığının vurgulanmas ı gerekir. Buna karşılık somut olaydaki durum oldukça farkl ıdır. Somut olayda salt bir verginin beyan edilmemesi durumu söz konusu de ğildir. Olayda ba şvurucunun Şirket taraf ından düzenlenen faturalar ın içeriğindeki katma de ğer vergisini sat ıcıya ödeyip ödemedi ği hususunda temelsiz olmayan bir ku şku vard ır. Dahas ı somut olaydaki olgular gözetildi ğinde bu verginin sat ıcıya ödenmedi ği yolunda kamu makamlar ı lehine bir karine olu şmaktad ır. Başvurucunun faturalar içeriğindeki bedeli ödedi ğine işaret eden belgelerin bulunmas ı da bu gerçe ği değiştirmemektedir. Ba şvurucu, yedek parça üretimi i şiyle uğraşmaktad ır. Sahte fatura içeriğindeki emtialar ise ba şvurucunun yürüttü ğü üretim faaliyetinde kulland ığı otomat çeli ği ve transmisyon mili malzemesidir. Üretim i şlerinde uğraşan kişilerin ham madde temin ettikleri mükellefleri tan ıma ve gerçek durumunu bilme hususunda oldukça avantajl ı durumda olduklar ı aç ıktır. Başvurucu, basiretli bir tüccar olarak katma de ğer vergisi indirim Başvuru Numaras ı: 2016/12198 Karar Tarihi : 9/6/2020 15sisteminin özelliklerini gözönünde bulundurmak suretiyle buna göre hareket etme sorumlulu ğunu ifa etmemi ştir. 66. Bu durumda gerçek bir emtia al ışverişine dayansa bile sahte fatura içeri ğindeki katma de ğer vergisinin indirim konusu yap ılmas ının reddedilmesinin ve ba şvurucunun devlete ödenmeyen bu katma de ğer vergisinden sorumlu tutulmas ının -başvurucunun fiili ve sorumluluklar ı gözetildiğinde- başvurucuya a şırı külfet yüklemedi ği sonucuna ula şılmaktad ır. Kald ı ki kamu makamlar ı, başvurucu lehine yorum yaparak vergi ziya ı cezas ını bir kat olarak uygulam ıştır. 67. Bu durumda ba şvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin içerdi ği kamu yarar ı amac ı ile karşılaştırıldığında ve özellikle somut olayda sahte fatura kullan ımına ilişkin bir ihtilaf ın da bulunmad ığı dikkate al ındığında başvurucuya şahsi olarak a şırı bir külfet yüklemedi ği değerlendirilmi ştir. Dolay ısıyla başvurucunun mülkiyet hakk ı ile kamu yarar ı aras ında olmas ı gereken adil dengenin bozulmad ığı ve müdahalenin ölçülü oldu ğu sonucuna var ılm ıştır. 68. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ına yönelik aç ık bir ihlalin bulunmamas ı sebebiyle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. Diğer İhlal İddialar ı 69. Başvurucu, Şirketin açt ığı davalarda iptal kararlar ı verildiğini ifade etmekte; Dan ıştay Dokuzuncu Dairesinin de vergi mahkemesi karar ını hukuka uygun bularak bu kararlar ı onamas ı karşısında kendisinin sahte faturalar ı kulland ığı yolundaki varsay ımla sorumlu tutulmas ının hakkaniyetli bir yakla şım olmayaca ğını belirtmektedir. 70. Dan ıştay Dokuzuncu Dairesinin onad ığı kararlar incelendi ğinde kararlar ın Şirketin düzenledi ği faturalar ın sahte oldu ğu yolunda idarenin ula ştığı kanaat ile ilgili bir değerlendirme içermedi ği görülmektedir. Söz konusu iptal kararlar ının vergi tekni ği raporunun davac ıya tebliğ edilmemesi oldu ğu anlaşılmaktad ır. An ılan iptal kararlar ının sonucu, vergi ihbarnamelerinin vergi tekni ği raporuyla birlikte yeniden tebli ğ edilmesinden ibarettir. Dolay ısıyla başvuruya konu kararlarda ula şılan sonuçlarla çeli şen başka yarg ı kararlar ının bulundu ğu iddias ının başvurucu taraf ından temellendirilemedi ği sonucuna var ılm ıştır. 71. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Çeli şmeli yarg ılama ve silahlar ın eşitliği ilkelerinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2016/12198 Karar Tarihi : 9/6/2020 163. Diğer ihlal iddialar ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 9/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ