Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2020/4563 E. , 2024/4396 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2020/4563 Karar No : 2024/4396 DAVACI : ... Merkezleri ... Derneği VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... DAVANIN_KONUSU : Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından 16/12/2019 tarihinde yayımlanan Engelli ve Yaşlı Bakım Hizmetlerinde Kalitenin Geliştirilmesi ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönerge'nin; 1) Yönetmelikle düzenlenmesi gereken
Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2020/4563 E. , 2024/4396 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2020/4563 Karar No : 2024/4396 DAVACI : ... Merkezleri ... Derneği VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... DAVANIN_KONUSU : Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından 16/12/2019 tarihinde yayımlanan Engelli ve Yaşlı Bakım Hizmetlerinde Kalitenin Geliştirilmesi ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönerge'nin; 1) Yönetmelikle düzenlenmesi gereken hususların yönerge ile düzenlenmesi nedeniyle şekil yönünden hukuka aykırı olduğu iddiasıyla Yönergenin tamamı ile Yönergenin Ek-2 sayılı ekinde bulunan "Bakım Hizmetleri Kalite Standartları"nın tamamının, 2) Bu talep uygun görülmez ise, Yönergenin 1., 2. ve 5. maddelerinin, Ek-2 sayılı ekinde bulunan "Bakım Hizmetleri Kalite Standartları"nın "Boyut I: Hizmet Modelleri" başlıklı bölümünün tamamının ve bu bölüm içerisindeki "Bakım Merkezi" başlıklı kısımda yer alan 1, 2, 3, 4, 6 ve 7 numaralı standartların iptali istenilmektedir. DAVACININ_İDDİALARI : Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği kapsamında faaliyet gösteren bakım merkezleri ile bunların müdürlerinin üyesi olduğu davacı dernek tarafından; 1) Yönerge ile Yönergenin Ek-2 sayılı ekinde bulunan "Bakım Hizmetleri Kalite Standartları"nın tamamı yönünden; 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu uyarınca kuruluşların hizmet ve personel standartlarının yönetmelikle düzenlenmesi gerekmesine rağmen, hizmet ve kalite standartlarının dava konusu Yönerge ile belirlenmesinin, düzenlemeyi bütünüyle şekil yönünden hukuka aykırı hale getirdiği; 2) Yönergenin 1., 2. ve 5. maddeleri ile Ek-2 sayılı ekinde bulunan "Bakım Hizmetleri Kalite Standartları"nın "Boyut I: Hizmet Modelleri" başlıklı bölümünün tamamı yönünden; hem engelli hem yaşlı bireylere yönelik hizmet standartlarının aynı Yönerge içerisinde (torba yönergeyle) düzenlenmesinin, her iki grubun ihtiyaç ve özelliklerinin farklı olması nedeniyle kamu yararı ve hizmet gerekleri ile örtüşmediği, esasen her iki gruba farklı yönetmelikler ile (yaşlılar için Özel Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım Merkezleri Yönetmeliği, engelliler için Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği) hizmet standardı getirilmesinin sebebinin de bu olduğu, dava konusu Yönergede her iki grubun hizmet standardının birleştirilerek düzenlenmesi sonucu kanun koyucunun esas amacı olan engelli bireylerin bakım öncelikli ihtiyaçlarının karşılanmasının göz ardı edildiği, bu durumun düzenlemeleri amaç yönünden hukuka aykırı hale getirdiği, engelli odaklı değil daha çok huzurevinde kalan sağlıklı yaşlılara yönelik otelcilik hizmetine ilişkin standartların düzenlendiği, engellinin bireysel bakım planında yer alması gereken hizmet standartlarının ya hiç belirlenmediği ya da çok soyut ifadelerle geçildiği, torba Yönergeyle getirilen standartlar sebebiyle yalnızca ekonomik durumu iyi olan yaşlılara yönelik iyi otelcilik hizmeti veren bakım merkezilerinin teşvikten yararlanabileceği, davacı dernek üyelerinin teşvikten yararlanmalarının zorlaşacağı ve faaliyetlerine son verme mecburiyeti ile karşı karşıya kalacağı; 3) Yönergenin Ek-2 sayılı ekinde bulunan "Bakım Hizmetleri Kalite Standartları"nın "Boyut I: Hizmet Modelleri" başlıklı bölümü içerisindeki "Bakım Merkezi" başlıklı kısımda yer alan 1, 2, 3, 4, 6 ve 7 numaralı standartlar yönünden; dava konusu torba Yönergeyle getirilen standartlar ile Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği'nin 7., 8., 9., 10. ve 11. maddelerindeki standartların çeliştiği, kendisine veya başkalarına zarar verme potansiyeli bulunan ruhsal engellilerin kaldığı odalarda eşleri için yatak, tuvalet, banyo, odalarda ya da katlarda mutfak, çamaşır makinesi bulunmasının son derece tehlikeli durumlara sebebiyet verebileceği, tek kişilik odanın engellide tecrit edilme duygusu yaratabileceği ve sosyal hayata uyumunu geciktirebileceği, güvenlik gereksinimlerinin son derece muğlak ve objektif kriter içermemesi nedeniyle eksik düzenlendiği, ağır engellilerin vesayet altında bulunması ve tek başlarına harcama yapamaması sebebiyle kafeterya, kuaför ve terzi bölümlerinin engelli bakım merkezlerinde yer almasının hizmetin gerekleriyle bağdaşmadığı, kaldı ki şeker hastası olan ve yememesi gereken gıdalar yönünden bireysel denetimini sağlayamayan engellilerin kafetaryada kontrolünün imkansızlaşacağı, yine terzi ve berberde sunulacak asgari hizmetlerin (sökük dikimi, saç kesimi, sakal traşı) Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği gereği bakım merkezlerince zaten yürütüldüğü, yüzme havuzunun bakıma muhtaç engelliler yönünden hayati tehlike taşıdığı, bu standartların Yönetmeliğe aykırı olduğu gibi ruhsal engellilerin ihtiyaçları ile de örtüşmediği, bu nedenle standart kapsamında merkezlerde bulunmasının şart koşulmasında ve merkez puanının belirlenmesinde dikkate alınmasında hukuka uygunluk bulunmadığı, ayrıca engellinin mağduriyetine neden olacağı; ileri sürülmektedir. DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak davanın süresinde açılmadığı; esasa ilişkin olarak ise, 1) Yönerge ile Yönergenin Ek-2 sayılı ekinde bulunan "Bakım Hizmetleri Kalite Standartları"nın tamamı yönünden; Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği'nde yer alan hizmet ve personel standartlarının açılış iznine ilişkin olduğu, dava konusu Yönergede yer alan standartların ise yalnızca hizmet kalitesinin artırılmasına ilişkin olduğu, bu nedenle 2828 sayılı Kanun'un 34. maddesine aykırılık bulunmadığı ve düzenlemenin şekil yönünden hukuka uygun olduğu; 2) Yönergenin 1., 2. ve 5. maddeleri ile Ek-2 sayılı ekinde bulunan "Bakım Hizmetleri Kalite Standartları"nın "Boyut I: Hizmet Modelleri" başlıklı bölümünün tamamı yönünden; engelli ve yaşlılara ilişkin hükümlerin yönerge ve ekinde ayrı ayrı düzenlendiği, bu nedenle engellilerin ihtiyaçlarını göz ardı eden bir torba düzenleme iddiasının kabul edilemeyeceği, Yönergenin Ek-2 sayılı ekinde bulunan "Bakım Hizmetleri Kalite Standartları"nın "Boyut I: Hizmet Modelleri" başlıklı bölümünde huzurevi ile bakım merkezlerinin ayrı hizmet modelleri olarak kabul edilip ayrı standartlara tabi tutulduğunun açık olduğu; dava konusu Yönergeyle öngörülen değerlendirme sonucu kuruluşlara verilecek kalite puanının Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği'nin 66. maddesinde öngörülen teşvik ödemesi koşulları arasında yer almadığı, yani Yönerge kapsamındaki kuruluşlara Bakanlıklarınca yapılacak teşvik ve bakım ücreti ödemesi ile aileler tarafından yapılacak ödemenin hiçbir şekilde Yönerge eki standartlar uyarınca verilecek kalite puanına bağlanmadığı, söz konusu kalite puanının yalnızca hizmet kalitesinin artırılmasına yönelik olduğu, italik olan ek kalite puanlarının kuruluşlar için zorunlu bulunmayan standartları içerdiği ve sadece akreditasyon, bakım turizmi ile vasat-iyi-daha iyi kuruluş ayrımı açısından fark yaratacak bir husus olduğu, teşvik koşullarının bütünüyle Bakanlıklarının 07/06/2017 tarih ve 2017/6 sayılı Genelgesiyle belirlenen "TS EN ISO 9001:2015 Kalite Yönetim Sistemi (KYS)"ne uygunluktan ibaret olduğu, ancak KYS standartlarının ürün veya hizmet kalitesiyle değil yönetim sistemi kalitesiyle ilgili olduğu ve her sektör için geçerli ortak standartlar içerdiği, bu nedenle dava konusu Yönerge ile hizmet alan bireylere özgü bakım kalite standartlarının belirlenmesine ihtiyaç duyulduğu, dolayısıyla dava konusu Yönergenin bahse konu Genelgenin yerine geçmediği veya mevcut uygulamayı kaldırmadığı, tamamen ayrı alanlara ilişkin düzenlemeler olduğu; 3) Yönergenin Ek-2 sayılı ekinde bulunan "Bakım Hizmetleri Kalite Standartları"nın "Boyut I: Hizmet Modelleri" başlıklı bölümü içerisindeki "Bakım Merkezi" başlıklı kısımda yer alan 1, 2, 3, 4, 6 ve 7 numaralı standartlar yönünden; Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği'nde kuruluşa açılış izni düzenlenmesi için aranan koşulların, kalite standartları ile aynı olmasının beklenemeyeceği, zira aksi kabulün hizmet kalitesinin hiç iyileştirilememesi anlamına geleceği, bu nedenle dava konusu standartların adı geçen Yönetmeliğe aykırı olduğu iddiasının hukuki temelden yoksun bulunduğu; 2, 3 ve 7 numaralı standartların italik olan ek kalite puanlarını içerdiği, yani kuruluşlar için zorunlu bulunmayan standartları öngördüğü, bu standartları sağlayan kuruluşlara ek puan verildiği, ancak sağlamayanlardan puan kesilmediği; engellilerin kaldığı odalarda eşleri ile birlikte kalabilmelerine olanak sağlanmasının yalnızca eşlerin birlikte kalma talebi olması halinde ve zihinsel ya da ruhsal engelli bireyler haricinde söz konusu olduğu, engellilerin odasında tuvalet, banyo, odalarında ya da katlarda mutfak, çamaşır makinesi bulunmasına yönelik standartları sağlayan kuruluşlar olduğu, güvenlik gereksinimlerine ilişkin standartların somut ve net olduğu, düzenlemelerin hukuka uygun bulunduğu savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava; 30/12/2019 tarihinde yayımlanan Engelli ve Yaşlı Bakım Hizmetlerinde Kalitenin Geliştirilmesi ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönerge'nin, yönetmelikle düzenlenmesi gereken hususların yönerge ile düzenlendiği gerekçesiyle tamamının, esas yönünden ise 1., 2. ve 5. maddelerinin, Yönerge'nin 2 numaralı eki Bakım Hizmetleri Kalite Standartları'nın tamamı ile "Boyut 1: Hizmet Modelleri" bölümünün tamamının ve bu Bölüm içerisinde yer alan "Bakım Merkezi" başlığı altındaki 1, 2, 3, 4, 6 ve 7 numaralı standartların iptali istemiyle açılmıştır. Davalı idarenin süre itirazı yerinde görülmeyerek işin esası incelenmiştir. Anayasa'nın 124. maddesinde, "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanacağı kanunda belirtilir." hükmü yer almıştır. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun 34. maddesinin 1. fıkrasında; kurum dışındaki kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişiler ve özel hukuk tüzelkişilerince bu Kanun kapsamına giren sosyal hizmet kuruluşlarının kurulmasına, teşvik edilmesine ve açılış izinlerinin verilmesine, varsa ücret tarifelerinin tespitine ilişkin usul ve esaslar ile bu kuruluşların hizmet ve personel standartlarının bir yönetmelikle düzenleneceği, Ek 7. maddesinin 3. fıkrasında; bakıma ihtiyacı olan engellilere sunulacak bakım hizmet modeline ve kapsamına, bakım hizmetinden yararlanabileceklerin başvuru şekline, bu hizmetleri verecek olan gerçek ve tüzel kişiler tarafından açılacak kuruluşlara açılış izni verilmesine, çalışmasına, denetimine, ücretlendirilmesine, idari para cezalarının ve kapatılma işlemlerinin uygulanmasına, özel bakım merkezlerine bakım hizmeti karşılığı yapılacak ödemelere ve bakım hizmeti veren resmî kurumlara yapılacak yardımlara ilişkin usul ve esasların, Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca müştereken çıkarılan yönetmelikle belirleneceği hükmüne yer verilmiştir. 2828 sayılı Kanun'un 34. ve Ek 7. maddeleri ile davalı idareye genel düzenleme yetkisi veren 633 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 28. maddesine dayanılarak hazırlanan "Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği" 04/11/2016 tarih ve 29878 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulmuştur. 3011 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanacak Olan Yönetmelikler Hakkında Kanunla, Başbakanlık, Bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin; işbirliğine, yetki ve görev alanlarına ait hükümleri düzenleyen, kamuyu ilgilendiren yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanacağı belirtilmiştir. Dava konusu "Engelli ve Yaşlı Bakım Hizmetlerinde Kalitenin Geliştirilmesi ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönerge"nin 1. maddesinde, bu Yönerge'nin amacının; engelli, yaşlı ve bakıma ihtiyacı olan bireylere bakım ve rehabilitasyon hizmeti veren kuruluşlarda, ek ünite ve ek birimler ile evde bakıma destek hizmetlerinde; kaliteli hizmet sunumunun teşvik edilmesi ile memnuniyetin, güvenliğin ve mahremiyetin sağlanması amacıyla bakım hizmet kalite standartlarının ve ilgili rehberlerin hazırlanması, uygulanması, kuruluşların değerlendirilmesi ve puanlandırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemek olduğuna işaret edilmiştir. Bu durumda; anılan Kanun hükümleri ile dava konusu Yönergenin amacı, kapsamı ve düzenleme alanı dikkate alındığında davalı idarenin yönetmelikle düzenleme yapması ve bu yönetmeliği Resmi Gazete'de yayımlaması gerekirken, yönerge şeklinde düzenleme yapılmasında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemelerin iptali gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 31/10/2024 tarihinde, davacı vekili Av. ...'un ve davalı idare Hukuk Müşaviri ...'un geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Engelli ve Yaşlı Bakım Hizmetlerinde Kalitenin Geliştirilmesi ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönerge, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından hazırlanarak 16/12/2019 tarihinde resmi internet sitesinde yayımlanmış; ayrıca davacı derneğin üyesi olanlar da dahil olmak üzere özel bakım merkezlerine yazılı olarak 15/01/2020 tarihinde bildirilmiştir. Bunun üzerine davacı dernek tarafından, anılan Yönerge'nin; yönetmelikle düzenlenmesi gereken hususların yönerge ile düzenlenmesi nedeniyle şekil yönünden hukuka aykırı olduğu iddiasıyla Yönergenin tamamı ile Yönergenin Ek-2 sayılı ekinde bulunan "Bakım Hizmetleri Kalite Standartları"nın tamamının; bu talep uygun görülmez ise, Yönergenin 1., 2. ve 5. maddelerinin, Ek-2 sayılı ekinde bulunan "Bakım Hizmetleri Kalite Standartları"nın "Boyut I: Hizmet Modelleri" başlıklı bölümünün tamamının ve bu bölüm içerisindeki "Bakım Merkezi" başlıklı kısımda yer alan 1, 2, 3, 4, 6 ve 7 numaralı standartların iptali istemiyle 27/02/2020 tarihinde bakılan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE : USUL YÖNÜNDEN: Davalı idare tarafından, davanın süresinde açılmadığı ileri sürülmüştür. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ''Dava açma süresi'' başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda altmış gün olduğu, bu sürenin idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı hükmüne yer verilmiştir. Uyuşmazlıkta, dava konusu Yönerge ve eklerinin özel bakım merkezlerine bildirildiği 15/01/2020 tarihinden itibaren İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca 60 günlük yasal süre içinde, 27/02/2020 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmadığından, davalı idarenin aksi yöndeki itirazı yerinde görülmemiştir. ESAS YÖNÜNDEN: İlgili Mevzuat: 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun; "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; korunmaya, bakıma veya yardıma ihtiyacı olan aile, çocuk, engelli, yaşlı ve diğer kişilere götürülen sosyal hizmetlere ve bu hizmetleri yürütmek üzere kurulan teşkilatın kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklar ile faaliyet ve gelirlerine ait esas ve usulleri düzenlemektir." hükmü; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında, "Kanunda geçen; ... c) "Engelli", doğuştan veya sonradan herhangi bir hastalık veya kaza sonucu bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle normal yaşamın gereklerine uymama durumunda olup; korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyacı olan kişiyi, d) "Bakıma İhtiyacı Olan Engelli"; engellilik sınıflandırmasına göre resmî sağlık kurulu raporu ile ağır engelli olduğu belgelendirilenlerden, günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getirememesi nedeniyle hayatını başkasının yardımı ve bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede düşkün olan kişiyi, ... İfade eder." hükmü; "Açılış izni ve standartlar" başlıklı 34. maddesinin 1. fıkrasında, "Kurum dışındaki kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişiler ve özel hukuk tüzelkişilerince bu Kanun kapsamına giren sosyal hizmet kuruluşlarının kurulmasına, teşvik edilmesine ve açılış izinlerinin verilmesine, varsa ücret tarifelerinin tespitine ilişkin usul ve esaslar ile bu kuruluşların hizmet ve personel standartları bir yönetmelikle düzenlenir." hükmü; "Denetleme esasları" başlıklı 35. maddesinin 1. fıkrasında, " Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişiler ve özel hukuk tüzelkişileri tarafından işletilen sosyal hizmet kuruluşlarının 34 üncü maddede yer alan yönetmelik esaslarına uygunluğu Kurumun kontrol ve denetlenmesine tabidir." hükmü; Ek 7. maddesinin 1. fıkrasının 1. cümlesinde, "Her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı, asgarî ücretin aylık net tutarının 2/3’ünden daha az olan bakıma ihtiyacı olan engellilere, resmî veya özel bakım merkezlerinde bakım hizmeti ya da sosyal yardım yapılmak suretiyle evde bakımına destek verilmesi sağlanır."hükmü; 3. fıkrasında, "Bakıma ihtiyacı olan engellilere sunulacak bakım hizmet modeline ve kapsamına, bakım hizmetinden yararlanabileceklerin başvuru şekline, bu hizmetleri verecek olan gerçek ve tüzel kişiler tarafından açılacak kuruluşlara açılış izni verilmesine, çalışmasına, denetimine, ücretlendirilmesine, idari para cezalarının ve kapatılma işlemlerinin uygulanmasına, özel bakım merkezlerine bakım hizmeti karşılığı yapılacak ödemelere ve bakım hizmeti veren resmî kurumlara yapılacak yardımlara ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir." hükmü; 5. fıkrasında, "Birinci fıkra kapsamındaki bakıma ihtiyacı olan engellilere sunulacak bakım hizmetinin karşılığı olarak özel bakım merkezlerine ödenecek bakım ücreti, evde bakımına destek için yapılacak sosyal yardım ile bakım hizmeti veren resmî kurumlara yapılacak yardımlar Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bütçesinden karşılanır." hükmü; Ek 10. maddesinde, "65 yaşını doldurmuş ve her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı asgari ücretin aylık net tutarının üçte birinden az olan Türk vatandaşlarına 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin tabi olduğu usule göre hizmet alımıyla bakım hizmeti verilebilir." hükmü bulunmaktadır. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin, Yönergenin yayımı tarihinde yürürlükte olan haliyle; "Görev" başlıklı 65. maddesinin 1. fıkrasında, "Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır: a) Sosyal hizmetler ve yardımlara ilişkin ulusal düzeyde politika ve stratejilerin geliştirmesi amacıyla gerekli çalışmalar yapmak, uygulamak, uygulanmasını izlemek ve ortaya çıkan yeni hizmet modellerine göre güncelleyerek geliştirmek, ... h) Kamu kurum ve kuruluşları, gönüllü kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yürütülen sosyal hizmetler ve yardımlara ilişkin ilke, usul ve standartları belirlemek, bu çerçevede denetimini yapmak, bu alanda faaliyet gösteren kurum ve kuruluşların taşıması zorunlu olan nitelikleri ve bunlara rehberlik edecek programları geliştirmek" hükmü; "Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü" başlıklı 71. maddesinin 1. fıkrasında, "Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: a) Bakanlığın engellilere ve yaşlılara yönelik koruyucu, önleyici, eğitici, geliştirici, rehberlik ve rehabilite edici sosyal hizmet faaliyetlerini yürütmek ve koordine etmek, b) Engelliliğin önlenmesi ile engellilerin eğitimi, istihdamı, rehabilitasyonu, ayrımcılığa uğramadan insan haklarından yararlanarak toplumsal hayata katılmaları ve diğer konularda ulusal düzeyde politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları koordine etmek, belirlenen politika ve stratejileri uygulamak, uygulanmasını izlemek ve değerlendirmek, ... e) Yaşlılara yönelik sosyal hizmetlere ilişkin olarak ulusal düzeyde politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları koordine etmek, belirlenen politika ve stratejileri uygulamak, uygulanmasını izlemek ve değerlendirmek, f) Yaşlılara sunulan sosyal hizmet modellerini geliştirmek, ... h) Kamu kurum ve kuruluşları, gönüllü kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerce engellilere ve yaşlılara yönelik yürütülen sosyal hizmet faaliyetlerine ilişkin ilke, usûl ve standartları belirlemek ve bunlara uyulmasını sağlamak" hükmü; "Düzenleme görev ve yetkisi" başlıklı 508. maddesinde, "Bakanlık görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabilir" hükmü yer almaktadır. Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği'nin; "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılacak engelli bireylere yönelik özel bakım merkezlerinin açılış izinlerinin verilmesi, çalışma şartları, personel standardı, denetlenmeleri, müeyyideleri, bakım hizmetlerinin kapsamı, başvuru, inceleme, kabul ile ücret tespiti ve ödemelerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir." hükmü "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun 34 üncü ve ek 7 nci maddeleri ile 3/6/2011 tarihli ve 633 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır." hükmü; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Yönetmelikte geçen; ... c) Bakıma ihtiyacı olan engelli: Engellilik sınıflandırmasına göre engelliler için sağlık kurulu raporu ile ağır engelli olduğu belgelendirilenlerden günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getirememesi nedeniyle hayatını başkasının yardımı ve bakımı olmadan devam ettiremeyecek durumda olduğu sosyal inceleme raporu ile belirlenen ve 2828 sayılı Kanunun ek 7 nci maddesine göre ücreti Bakanlık tarafından karşılanan kişiyi, ... ğ) Merkez: Engelli bireylerin bakımı için yatılı veya gündüzlü hizmet veren, gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılan sosyal hizmet kuruluşu statüsündeki özel bakım kuruluşlarını,... ifade eder." hükmü; "Hizmet içi eğitim, kalite standartları" başlıklı 39. maddesinde, "(1) Merkezde sunulan hizmetin kalitesini arttırmak amacıyla çalışan personele yönelik hizmet içi eğitimler düzenlenir. Merkez, istihdam ettiği personele ilki göreve başladığı tarihten itibaren üç ay içinde olmak üzere her yıl asgari on saatlik hizmet içi eğitim verilmesini sağlar. Hizmet içi eğitim programlarının içeriği ve uygulama esasları Bakanlık tarafından belirlenir. Hizmet içi eğitim programının bir örneği dosyada muhafaza edilir. (2) Merkezlerin kalite yönetim ve hizmet standartları Bakanlık tarafından belirlenir." hükmü; Yönergenin yayımlandığı tarihte yürürlükte olan haliyle "Teşvik" başlıklı 66. maddesinde, "(1) Bakıma ihtiyacı olan engelli bireylerin yeterli yaşam standardına ulaştırılması, yaşam kaliteleri ile aldıkları hizmetlerin iyileştirilmesi, memnuniyet düzeylerinin artırılması ile yatılı özel bakım merkezlerinin personel, hizmet ve kalite standardının yükseltilmesi amacıyla, bu Yönetmeliğin 39 uncu maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen standartları sağlayan anılan merkezlere bakıma ihtiyacı olan her bir engelli birey için her ay 5251 gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpımı sonucu bulunacak tutarda teşvik verilir." hükmü; "Kalite yönetim ve hizmet standartlarına geçiş süresi" başlıklı Geçici 8. maddesinde, "39 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen standartlar, Bakanlık tarafından bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde belirlenir. Merkezler, Bakanlık tarafından belirlenen bu standartlara altı ay içinde uygunluk sağlamak zorundadır." hükmü bulunmaktadır. Dava konusu Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Bakım Hizmetlerinde Kalitenin Geliştirilmesi ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönergesinin; "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönergenin amacı, engelli, yaşlı ve bakıma ihtiyacı olan bireylere bakım ve rehabilitasyon hizmeti veren kuruluşlarda, ek ünite ve ek birimler ile evde bakıma destek hizmetlerinde; kaliteli hizmet sunumunun teşvik edilmesi ile memnuniyetin, güvenliğin ve mahremiyetin sağlanması amacıyla bakım hizmet kalite standartlarının ve ilgili rehberlerin hazırlanması, uygulanması, kuruluşların değerlendirilmesi ve puanlandırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir." kuralına; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "(1) Bu Yönerge; her yaşta engelli, yaşlı ve bakıma ihtiyacı olan bireylere bakım ve rehabilitasyon hizmeti sunan resmi ve özel gündüz yaşam merkezleri, bakım merkezi, bakım ve rehabilitasyon merkezi, huzurevi, huzurevi yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezi ile bu kuruluşlara bağlı ek ünite, ek birimler ve evde bakıma destek hizmetlerini kapsar." kuralına; "Kalite Standartlarının Hazırlanması ve Uygulanması" başlıklı 5. maddesinde, "(1) BHKS’nın hazırlanması, değiştirilmesi, değerlendirme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi, değerlendiricilerin belirlenmesi, eğitilmesi ve yetkilendirilmesi ile kuruluşların puanlanmasına ilişkin tüm iş ve işlemler Genel Müdürlükçe yürütülür. (2) Kuruluşlar bakım hizmetlerine ilişkin uygulamalarında, sundukları hizmet modellerine göre BHKS’nin ilgili standartlarını esas almak zorundadır. Kuruluşların sundukları hizmet modelleri ile buna ilişkin somut ve objektif koşullar göz önünde bulundurularak değerlendirme raporuna gerekçesi açıkça yazılmak koşuluyla bazı standartlar değerlendirme dışında tutulabilir. Değerlendirme dışında tutulan standartlar, sunulan hizmet modelinin gereği olarak hâlihazırda sağlanması gereken bir standardın sağlanmaması veya eksik ifa edilmesi halini kapsamaz. (3) Kuruluşların uygulaması gereken standartlara ilişkin rehberler, talimatlar, formlar ve diğer belgeler Genel Müdürlüğün web sayfasında yayımlanır. Bu belgeler, ayrıca ilgililerle paylaşılmak üzere il müdürlüklerine yazı ile de gönderilir. (4) Bakanlık; yeni standartlar belirlemeye, mevcut standartları kaldırmaya veya değiştirmeye yetkilidir." kuralına yer verilmiş; Ek -2 sayılı ekinde ise "Bakım Hizmetleri Kalite Standartları" belirlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 1) Yönergenin tamamı ile Ek-2 sayılı ekinde bulunan "Bakım Hizmetleri Kalite Standartları"nın tamamının yetki ve şekil yönünden hukuka aykırı olduğu iddiasının incelenmesi: 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun 4. maddesinde, bu Kanun uyarınca sunulacak bakım ve diğer hizmetlerin kapsamı ve bu hizmetleri verecek olan gerçek ve tüzel kişilerin izin, çalışma usûl ve esasları ve diğer hususların Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu (633 sayılı KHK'nın geçici 1. maddesi uyarınca 08/06/2011 tarihi itibarıyla kapatılarak davalı Bakanlığa devredilmiştir.) tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği; 34. maddesinde, sosyal hizmet kuruluşlarının kurulmasına, açılış izinlerinin verilmesine ilişkin usul ve esaslar ile hizmet ve personel standartlarının yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiş; Ek 7. maddesinde de, bakıma ihtiyacı olan engellilere sunulacak bakım hizmet modeline ve kapsamına, bakım hizmetinden yararlanabileceklerin başvuru şekline, bu hizmetleri verecek olan gerçek ve tüzel kişiler tarafından açılacak kuruluşlara açılış izni verilmesine, çalışmasına, denetimine, ücretlendirilmesine, özel bakım merkezlerine bakım hizmeti karşılığı yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esasların, Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca müştereken çıkarılan yönetmelikle belirleneceği öngörülmüştür. Ayrıca 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin yukarıda aktarılan maddelerinde, kamu kurum ve kuruluşları, gönüllü kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından engellilere ve yaşlılara yönelik yürütülen sosyal hizmetler ve yardımlara ilişkin ilke, usul ve standartları belirlemek, bunlara uyulmasını sağlamak, bu çerçevede denetimini yapmak, bu alanda faaliyet gösteren kurum ve kuruluşların taşıması zorunlu olan nitelikleri ve bunlara rehberlik edecek programları geliştirmek, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın görevleri arasında sayılmıştır. Anılan hükümlere dayanılarak Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca müştereken çıkarılan ve 04/11/2016 tarihli, 29878 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği'nde, bakıma ihtiyacı olan engellilere hizmet sunacak özel bakım merkezlerinin açılış izinlerinin verilmesi, çalışma şartları, personel standartları, bakım hizmetlerinin kapsamı, alınacak ücret ve ödemeler ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Bahse konu Yönetmeliğin 39. maddesinin 2. fıkrasında, bakım merkezlerinin kalite yönetimi ve hizmet standartlarının Bakanlık tarafından belirleneceği hükme bağlanmış; 66. maddesinde ise, yatılı özel bakım merkezlerinin personel, hizmet ve kalite standardının yükseltilmesi amacıyla, bu Yönetmeliğin 39. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen standartları sağlayan merkezlere teşvik ödemesi yapılacağı öngörülmüştür. Buna göre, 2828 sayılı Kanunda, Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca müştereken yönetmelikle düzenlenmesi öngörülen alanın, bakıma ihtiyacı olan engellilere hizmet sunacak özel bakım merkezlerinin açılış izni koşulları ile çalışma (faaliyet) koşullarına ilişkin bina, hizmet ve personel standartlarına, denetimine, bakım hizmeti kapsamına ve bakım ücreti ödemesine ilişkin olduğu; Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği'nin 39. maddesinin 2. fıkrasında, davalı Bakanlıkça tek başına herhangi bir düzenleyici işlemle kurallaştırılması öngörülen alanın ise, 66. maddesindeki atıf da dikkate alındığında, halihazırda açılış izni almış ve faaliyette bulunan yatılı özel bakım merkezlerinin açılışı ve faaliyeti için gereken asgari koşulların iyileştirilerek personel, hizmet ve kalite standardının yükseltilmesi amacıyla yapılacak kalite yönetimi ve hizmet standartlarına yönelik olduğu, başka bir ifadeyle her iki mevzuatta ikincil düzenleme yapılması öngörülen konuların birbirinden farklı olduğu sonucuna varılmaktadır. Bu itibarla, bakıma ihtiyacı olan engellilere hizmet sunacak özel bakım merkezlerinin açılış veya çalışma koşullarına ilişkin bina, hizmet ve personel standartlarına ilişkin bulunmayan, salt Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği kapsamında hizmet veren özel bakım merkezlerinde hizmet alan bireylere özgü bakım kalite standartlarının belirlenmesine yönelik olan ve davalı Bakanlıkça tek başına çıkarılan dava konusu Yönergede yetki ve şekil yönünden hukuka aykırılık görülmemektedir. 2) Yönergenin 1., 2. ve 5. maddeleri ile Ek-2 sayılı ekinde bulunan "Bakım Hizmetleri Kalite Standartları"nın "Boyut I: Hizmet Modelleri" başlıklı bölümünün tamamının incelenmesi: Dava konusu Yönergenin 1. maddesinde, Yönergenin amacının, engelli, yaşlı ve bakıma ihtiyacı olan bireylere bakım ve rehabilitasyon hizmeti veren kuruluşlarda, ek ünite ve ek birimler ile evde bakıma destek hizmetlerinde; kaliteli hizmet sunumunun teşvik edilmesi ile memnuniyetin, güvenliğin ve mahremiyetin sağlanması amacıyla bakım hizmet kalite standartlarının ve ilgili rehberlerin hazırlanması, uygulanması, kuruluşların değerlendirilmesi ve puanlandırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemek olduğu; 2. maddesinde ise, Yönergenin her yaşta engelli, yaşlı ve bakıma ihtiyacı olan bireylere bakım ve rehabilitasyon hizmeti sunan resmi ve özel gündüz yaşam merkezleri, bakım merkezi, bakım ve rehabilitasyon merkezi, huzurevi, huzurevi yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezi ile bu kuruluşlara bağlı ek ünite, ek birimler ve evde bakıma destek hizmetlerini kapsadığı; 5. maddesinde ise, BHKS’nın hazırlanması, değiştirilmesi, değerlendirme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi, değerlendiricilerin belirlenmesi, eğitilmesi ve yetkilendirilmesi ile kuruluşların puanlanmasına ilişkin tüm iş ve işlemlerin Genel Müdürlükçe yürütüleceği, kuruluşların bakım hizmetlerine ilişkin uygulamalarında, sundukları hizmet modellerine göre BHKS’nin ilgili standartlarını esas almak zorunda olduğu, kuruluşların sundukları hizmet modelleri ile buna ilişkin somut ve objektif koşullar göz önünde bulundurularak değerlendirme raporuna gerekçesi açıkça yazılmak koşuluyla bazı standartların değerlendirme dışında tutulabileceği, değerlendirme dışında tutulan standartların, sunulan hizmet modelinin gereği olarak hâlihazırda sağlanması gereken bir standardın sağlanmaması veya eksik ifa edilmesi halini kapsamayacağı, kuruluşların uygulaması gereken standartlara ilişkin rehberler, talimatlar, formlar ve diğer belgelerin Genel Müdürlüğün web sayfasında yayımlanacağı, bu belgelerin, ayrıca ilgililerle paylaşılmak üzere il müdürlüklerine yazı ile de gönderileceği, Bakanlığın yeni standartlar belirlemeye, mevcut standartları kaldırmaya veya değiştirmeye yetkili olduğu belirtilmektedir. Dava konusu kurallara yönelik olarak davacının temel iddiası; hem engelli hem yaşlı bireylere yönelik hizmet standartlarının aynı Yönerge içerisinde (torba yönergeyle) düzenlenmesinin, her iki grubun ihtiyaç ve özelliklerinin farklı olması nedeniyle kamu yararı ve hizmet gerekleri ile örtüşmediği, torba Yönergeyle getirilen standartlar sebebiyle davacı dernek üyelerinin teşvikten yararlanmalarının zorlaşacağı ve faaliyetlerine son verme mecburiyeti ile karşı karşıya kalacağı şeklindedir. Her ne kadar dava konusu Yönergenin ana metninde, engelli, yaşlı ve bakıma ihtiyacı olan bireylere bakım ve rehabilitasyon hizmeti veren resmi ve özel bütün kuruluşlar ile bunların ek ünite, ek birim ve evde bakıma destek hizmetlerinin kalite standartlarına yönelik davalı Bakanlıkça yapılacak değerlendirme ve sonucunda verilecek kalite puanına ilişkin genel usul ve esaslar bakımından ortak düzenlemelere yer verilmiş ise de; Yönergenin Ek-2 sayılı ekinde yer alan Bakım Hizmeti Kalite Standartlarının "Boyut I: Hizmet Modelleri" başlıklı kısmında, hizmet sunulacak bireye, hizmet sunacak kuruluşa ve hizmetin özelliklerine göre ayrıma gidilerek "Evde Bakıma Destek", "Gündüz Yaşam Merkezi", "Yaşam Evi/Umut Evi (Toplum Temelli Yaşam Destekleri)", "Huzurevi", "Bakımevi", "Uzun Süreli Bakım ve Rehabilitasyon Ünitesi/Merkezi (Özel Bakım Ünitesi/Hizmetleri)" başlıkları altında 6 farklı hizmet modeli oluşturulduğu, dolayısıyla bakıma muhtaç engelli bireyler ile yaşlılara hizmet sunan kuruluşlar için aynı standartların getirilmediği, farklı standartlar ve puanlar belirlendiği görüldüğünden, davacının aksi yöndeki iddiasının hukuki dayanaktan yoksun olduğu anlaşılmaktadır. Davacının diğer iddiası olan, Yönergeyle getirilen standartlar sebebiyle davacı dernek üyelerinin teşvikten yararlanmalarının zorlaşacağı iddiasına gelince; Yukarıda ifade edildiği üzere, Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği'nin 39. maddesinin 2. fıkrasında, bakım merkezlerinin kalite yönetimi ve hizmet standartlarının Bakanlık tarafından belirleneceği; 66. maddesinde, yatılı özel bakım merkezlerinin personel, hizmet ve kalite standardının yükseltilmesi amacıyla, bu Yönetmeliğin 39. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen standartları sağlayan merkezlere teşvik ödemesi yapılacağı; geçici 8. maddesinde de, 39. maddenin 2. fıkrasında belirtilen standartların, Bakanlık tarafından bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde belirleneceği, merkezlerin Bakanlık tarafından belirlenen bu standartlara altı ay içinde uygunluk sağlamak zorunda olduğu öngörülmüştür. Anılan hükümlere istinaden davalı Bakanlığın 07/06/2017 tarihli, 2017/6 sayılı, "Özel Bakım Merkezlerinin Kalite Yönetimi ve Hizmet Standartları ile Merkezlerde Kullanılacak Defter ve Formlar hk." konulu Genelgesi ile bakım merkezlerinin kalite yönetimi ve hizmet standartları, dokümantasyon ve yönetim sistemi yönünden belirlenmiş ve TS EN ISO 9001:2015 Kalite Yönetim Sistemi (KYS) Belgesinin alınması teşvik ödemesi için şart koşulmuştur. Uluslararası standart haline gelen ve sektörel bir ayrım olmaksızın bütün kuruluşlar için geniş bir uygulama alanı bulan söz konusu yönetim sisteminin içerik ve hedeflerinin; kuruluşta kalite anlayışının gelişimini, belirlenen kalite yönetim sistemi şartlarına uygunluğun gösterilmesi kabiliyetini, bağlamı ve hedefleri ile ilgili risk ve fırsatları belirleme, müşteri ve uygulanabilir birincil ve ikincil mevzuat şartlarına uygun ürün ve hizmetleri sürekli sağlama kabiliyetini, kârın, verimliliğin ve pazar payının artmasını, etkin bir yönetimi, maliyetin azalmasını, çalışanların tatminini, kuruluş içi iletişimde iyileşmeyi, tüm faaliyetlerde geniş izleme ve kontrolü, iadelerin azalmasını, müşteri şikayetinin azalmasını, memnuniyetin artmasını, müşteri memnuniyetini artırma yönünde fırsatlara imkân tanımayı, ulusal ve uluslararası düzeyde uygulanabilirliği sağlamak olduğu görülmektedir (https://www.tse.org.tr/ts-en-iso-9001-kalite-yonetim-sistemi/). Bu içerik ve hedeflerden de, KYS'nin bütün sektörler için uygulanan ve hizmete özgü nitelik arz etmeyen, hizmetin özüne değil, yönetimin işleyişine ilişkin standartlar içerdiği anlaşılmaktadır. Dava konusu Yönergenin ise, KYS standartlarının ürün veya hizmet kalitesiyle değil yönetim sistemi kalitesiyle ilgili olması, her sektör için geçerli ortak standartlar içermesi nedeniyle sosyal hizmet kuruluşlarından hizmet alan bireylere özgü bakım kalite standartlarının belirlenmesine ihtiyaç duyulması üzerine yayımlandığı ve Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği'nin 66. maddesinin 1. fıkrasında ödenmesi öngörülen ana teşvikin koşullarından bağımsız olduğu görülmektedir. Daha açık bir anlatımla, Yönetmeliğin 66. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen ana teşviki ödeme koşulu, davalı Bakanlığın 07/06/2017 tarihli ve 2017/6 sayılı Genelgesinde belirlenmiş olup yalnızca TS EN ISO 9001:2015 Kalite Yönetim Sistemi (KYS) Belgesinin alınmasından ibarettir. Her ne kadar dava tarihinden sonra davalı Bakanlıkça yayımlanan 23/03/2021 tarih ve 2021/2 sayılı, "Özel Bakım Merkezlerinde Kalite Yönetimi ve Hizmet Standartları ile Erişilebilirlik Belgesi Hk." konulu Genelgesiyle, teşvik ödemesinin 31/12/2021 tarihinden sonra devam ettirilebilmesi için, bu merkezler tarafından 31/12/2021 (31/12/2021 tarihli Bakan oluru ile 31/12/2022) tarihine kadar TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesine ek olarak erişilebilirlik mevzuatına uygunluğu komisyonca belirlenerek Valilik tarafından verilen Erişilebilirlik Belgesinin de alınması gerektiği düzenlenmiş ise de, ek şart olarak getirilen Erişilebilirlik Belgesinin iptali istenilen Yönergenin konusunu teşkil etmediği, dolayısıyla 2021/2 sayılı Genelge değişikliğinden sonra da dava konusu Yönergenin ana teşvikin ödenmesine ilişkin standart içermediği açıktır. Özetle dava konusu Yönerge, hizmetin özüne ilişkin kalitenin hizmete özgü standartlarla arttırılması amacını taşımakta ve ana teşvikin ödenmemesi sonucunu doğurmamaktadır. Esasen, dava konusu Yönergede de bakım merkezlerine yapılan teşvik ödemelerinin Yönerge ekinde belirlenen standartlara uygunluk değerlendirmesine ve kalite puanına göre yürütüleceğine ve/veya teşvik ödenip ödenmeyeceğine ilişkin herhangi bir hüküm yer almadığı gibi standartların uygulanmaması halinde bir yaptırımın da bulunmadığı görülmektedir. Nitekim, Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği'nin 66. maddesine, dava tarihinden sonra, 23/07/2022 tarihli Resmi Gazete nüshasında yayımlanan Yönetmelikle eklenen fıkralarda, Bakanlık tarafından yayımlanan Bakım Hizmetleri Kalite Standartları (BHKS) ölçeklemesinde standart karşılama yüzdesi 50 ve üzeri olan ile Erişilebilirlik Belgesi bulunan merkezlere bakıma ihtiyacı olan her bir engelli birey için her ay ilave teşvik verilebileceği düzenlenerek dava konusu Yönerge eki Bakım Hizmetleri Kalite Standartlarının ana teşvik ödemesini etkilemediği açıkça ifade edilmiştir. Bu itibarla, davacının, Yönergeyle getirilen standartlar sebebiyle davacı dernek üyelerinin ana teşvikten yararlanmalarının zorlaşacağı iddiasına da itibar edilmemiştir. Buna göre, hizmetin özüne ilişkin kalitenin hizmete özgü standartlarla arttırılması amacını taşıyan ve ana teşvikin ödenmemesi sonucunu doğurmayan, bakım evinde kalanların yaşam alanlarının daha iyi hale getirilmesi, ihtiyaçlarının karşılanması noktasında daha kaliteli hizmet sunulması yönünden kalite standartları getirilmesine ilişkin bulunan dava konusu düzenlemelerde dayanağı mevzuata, kamu yararı amacına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. 3) Yönergenin Ek-2 sayılı ekinde bulunan "Bakım Hizmetleri Kalite Standartları"nın "Boyut I: Hizmet Modelleri" başlıklı bölümü içerisindeki "Bakım Merkezi" başlıklı kısımda yer alan 1, 2, 3, 4, 6 ve 7 numaralı standartlarının incelenmesi: Davacı tarafından, dava konusu standartlar ile Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği'nin 7., 8., 9., 10. ve 11. maddelerindeki standartların çeliştiği, kendisine veya başkalarına zarar verme potansiyeli bulunan ruhsal engellilerin kaldığı odalarda ya da katlarda sağlanması gerektiği öngörülen standartların (eşleri için aynı odada kalma imkanı sunulması, odalarda tuvalet-banyo, odalarda ya da katlarda mutfak, çamaşır makinesi bulunması, tek kişilik oda seçeneği olması, kafeterya, kuaför ve terzi bölümleri ile yüzme havuzunun bulunması) engelli bakım merkezlerinde yer almasının hizmetin gerekleriyle bağdaşmadığı, bakıma muhtaç engellilerin ihtiyaçları ile örtüşmediği ve bakıma muhtaç engelliler yönünden hayati tehlike yaratabilecek nitelikte olduğu ileri sürülmektedir. Yukarıda detaylıca açıklandığı üzere, Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği'nin, kuruluşun açılış izni ve faaliyet koşullarına yönelik bina hizmet ve personel standartlarını içermesi, dava konusu Yönergenin ise, halihazırda açılış izni almış ve faaliyette bulunan yatılı özel bakım merkezlerinin açılışı ve faaliyeti için gereken asgari koşulların iyileştirilerek personel, hizmet ve kalite standardının yükseltilmesi amacıyla yapılacak kalite yönetimi ve hizmet standartlarına yönelik olması, dolayısıyla adı geçen Yönetmelik ile dava konusu Yönergenin aynı alanı düzenlememesi karşısında, dava konusu Yönergenin, üst norm olan Yönetmeliğe aykırı bir yönü bulunmadığı anlaşılmıştır. Esasen, kuruluşun açılış izni ve faaliyet koşulları ile kalite standartlarının aynı olması, hizmet kalitesinin hiç iyileştirilememesi anlamına geleceğinden, kamu yararı amacı ile hizmet gerekleriyle örtüşmeyeceği de açıktır. Bu nedenle, dava konusu standartların adı geçen Yönetmeliğe aykırı olduğu iddiası hukuki temelden yoksun görülmüştür. Dava konusu standartların bakıma muhtaç engellilerin ihtiyaçları ile örtüşmediği ve hayati tehlike yaratabilecek nitelikte olduğu iddiası yönünden ise; Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği kapsamında hizmet alacak bakıma muhtaç engellilerin yalnızca zihinsel ya da ruhsal engelliler ile sınırlı olmadığı, anılan Yönetmeliğin, zihinsel ve ruhsal yönden herhangi bir bakım ihtiyacı olmamakla birlikte bedensel engeli nedeniyle bakıma muhtaç olan engellileri de kapsadığı açıktır. Bu itibarla, dava konusu Yönerge eki kurallar ile söz konusu özel bakım merkezlerinde hizmet alacak bütün bakıma muhtaç engelliler yönünden kapsayıcı standartlar belirlenmiş olmasında dayanağı mevzuata ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır. Diğer taraftan, Yönergenin iptali istenen 5. maddesinde de, kuruluşların sundukları hizmet modelleri ile buna ilişkin somut ve objektif koşullar göz önünde bulundurularak değerlendirme raporuna gerekçesi açıkça yazılmak koşuluyla bazı standartların değerlendirme dışında tutulabileceği açıkça belirtilmiş olup, davacının iddia ettiği gibi tehlikeli ve sakıncalı durumlarda standartın değerlendirmeye alınmayacağı, bakım merkezinde kalanlar yönünden güvenliklerini tehlikeye sokacak bir durumun bulunması halinde kriterin uygulanmayacağı açıktır. Ayrıca, dava konusu 2, 3 ve 7 numaralı standartların italik olan ek kalite puanlarını içerdiği, yani kuruluşlar için sağlanması zorunlu bulunmayan standartları öngördüğü de anlaşılmaktadır. Bu itibarla, dava konusu standartlarda hukuka ve üst normalara aykırılık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 31/10/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.