TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR S.Ş. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/22871) Karar Tarihi: 3/11/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/22871 Karar Tarihi : 3/11/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M.Emin KUZRıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Mehmet AKTEPE Başvurucu : S.Ş. Vekili : Av. Muaz Salih YILDIRIM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; tutuklama tedbirinin hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenliği
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR S.Ş. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/22871) Karar Tarihi: 3/11/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/22871 Karar Tarihi : 3/11/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M.Emin KUZRıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Mehmet AKTEPE Başvurucu : S.Ş. Vekili : Av. Muaz Salih YILDIRIM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; tutuklama tedbirinin hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ının, haks ız olarak mahkûmiyet karar ı verilmesi ve yarg ılaman ın uzun sürmesi nedenleriyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 5/7/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvurunun içtihad ın oluştuğu alana ili şkin olduğu değerlendirilerek Bakanl ık cevab ı beklenmeden incelenmesine karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/22871 Karar Tarihi : 3/11/2020 38. Başvurucunun 26/12/2011 tarihinde şüpheli s ıfat ıyla ifadesinin al ınmas ıyla başlayan yarg ısal süreç, Yarg ıtay 14. Ceza Dairesinin 22/4/2019 tarihli onama karar ıyla son bulmuştur. 9. Başvurucu, tutuklama tedbirinin hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ının, bireysel ba şvuru konusu yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının, hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının, masumiyet karinesi ve silahlar ın eşitliği ilkesinin ihlal edildi ğini iddia ederek Anayasa Mahkemesine 5/7/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 10. Mahkemenin 3/11/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 11. Başvurucu, bireysel ba şvuru konusu yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ş ve tazminat talebinde bulunmuştur. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 12. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 13. Ceza yarg ılamas ının süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak bir kişiye suç işlediği iddias ının yetkili makamlar taraf ından bildirildi ği veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözalt ı gibi birtak ım tedbirlerin uyguland ığı tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak suç isnad ına ilişkin nihai karar ın verildiği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas al ınır (B.E., B. No: 2012/625, 9/1/2014, 34). 14. Ceza yarg ılamas ının süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (B.E., 29). 15. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında somut olayda ba şvuru konusu davada 7 y ıl 4 ayl ık yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/22871 Karar Tarihi : 3/11/2020 416. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Kişi Hürriyeti ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 17. Başvurucu, tutuklanmas ının Anayasa'n ın 19. maddesine ayk ırı olduğunu belirterek ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaral ı ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkralar ı uyar ınca bireysel ba şvurunun ba şvuru yollar ının tüketildi ği, başvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir. 19. Tutukluluk süresinin sonu kural olarak ki şinin serbest b ırak ıldığı ya da il k derece mahkemesince hüküm verildi ği tarihtir ( Mehmet Emin K ılıç, B. No: 2013/5267, 7/3/2014, 27). 20. Somut olayda, ilk derece mahkemesinin 10/9/2013 tarihli tahliye karar ı ile başvurucunun tutukluluk hâli sona ermi ştir. Bu belirlemeler kar şısında, tutuklulukla ilgili şikâyetleri içeren bireysel ba şvurunun ilk derece mahkemesinin tahliye karar ını verdiği 10/9/2013 tarihinden itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekirken 5/7/2019 tarihinde yap ılmas ı nedeniyle bireysel ba şvuruda süre a şımı olduğu sonucuna var ılm ıştır. 21. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. Diğer İhlal İddialar ı 22. Başvurucu; ma ğdur ifadeleri çeli şkili ve bilirki şi raporlar ı lehine olmas ına rağmen masumiyet karinesi ve silahlar ın eşitliği ilkesine ayk ırı olarak mahkûm edildi ğini belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 23. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucular taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun belirtilen şikâyetinin esas itibar ıyla ilgili oldu ğu hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlali iddias ı kapsam ında incelenmesi gerektiği değerlendirilmi ştir. 24. Başvurucunun belirtilen şikâyetleri yönünden aç ık bir ihlalin bulunmad ığı değerlendirildi ğinden diğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekmektedir. D. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/22871 Karar Tarihi : 3/11/2020 5 (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 26. Başvurucu, ihlalin tespiti ve yarg ılaman ın yenilenmesi ile birlikte 100.000 T L manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 27. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 28.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 12.000 TL manevi tazminat ödenmesine, tazminata ili şkin diğer taleplerin reddine karar verilmesi gerekir. 29. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.364,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucunun kimli ğinin gizli tutulmas ı talebinin KABULÜNE, B. 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 3. Diğer ihlal iddialar ının aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, C. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Başvurucuya net 12.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, E. 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.364,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, Başvuru Numaras ı: 2019/22871 Karar Tarihi : 3/11/2020 6F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için İstanbul Anadolu Çocuk A ğır Ceza Mahkemesine (E.2013/53, K.2013/198) GÖNDER İLMESİNE, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 3/11/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM M.Emin KUZ Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU