TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ZEKİ DEMİR BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2015/16719) Karar Tarihi: 2/12/2020 Başvuru Numaras ı: 2015/16719 Karar Tarihi : 2/12/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Ömer MENC İK Başvurucu : Zeki DEM İR Vekili : Av. Engin GÖKO ĞLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, terör suçundan mahkûm olarak ceza infaz kurumunda bulunan hükümlünün bireysel ba şv
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ZEKİ DEMİR BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2015/16719) Karar Tarihi: 2/12/2020 Başvuru Numaras ı: 2015/16719 Karar Tarihi : 2/12/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Ömer MENC İK Başvurucu : Zeki DEM İR Vekili : Av. Engin GÖKO ĞLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, terör suçundan mahkûm olarak ceza infaz kurumunda bulunan hükümlünün bireysel ba şvuru yapmas ı için avukat ına posta yoluyla göndermek istedi ği belgelerin gönderilmesinin engellenmesinin bireysel ba şvuru hakk ını ihlal etti ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 21/10/2015 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurucunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ı na karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2015/16719 Karar Tarihi : 2/12/2020 39. Başvurucu, ba şvuru tarihinde terör suçundan hükümlü olarak Ankara 1 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) bulunmaktad ır. 10. Başvurucu; Ceza İnfaz Kurumunda bulunan di ğer hükümlülerle birlikte haz ırlad ığı, bir mizah dergisi oldu ğunu ileri sürdü ğü ve " Vız Gelir" ismini verdikleri derginin 172. say ısını posta ile d ışarıda bulunan bir şahsa göndermek istemi ş fakat Ceza İnfaz Kurumunun karar ıyla an ılan doküman ın bir k ısm ı sak ıncal ı bulunarak derginin gönderilmesi engellenmi ştir. Başvurucunun Ceza İnfaz Kurumunun an ılan karar ına karşı yapt ığı itiraz da reddedilerek 7/7/2015 tarihinde karar kesinle şmiştir. 11. Başvurucu, bunun üzerine ya şadığını ileri sürdü ğü ifade özgürlü ğü ile adil yarg ılanma hakk ı ihlalleri nedeniyle Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuru yap ılmas ı amac ıyla haz ırlad ığı dilekçe ve eklerini posta yoluyla avukat ına gönderilmek üzere 26/8/2015 tarihinde Ceza İnfaz Kurumu idaresine teslim etmi ştir. 12. Ceza İnfaz Kurumu idaresi 26131 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan 20/3/2006 tarihli ve 2006/10218 say ılı Ceza İnfaz Kurumlar ının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Tüzük'ün (Tüzük) 84. maddesi uyar ınca savunma amac ıyla avukata gönderilen mektubun denetime tabi olmad ığından bahisle söz konusu mektubu incelenmesi için Ankara Bat ı İnfaz Hâkimli ğine (İnfaz Hâkimli ği) göndermi ştir. 13.İnfaz Hâkimli ği başvurucunun avukat ına göndermek istedi ği zarf ın içinde, Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuru formunun ve baz ı belgelerin bulundu ğunu tespit etmiştir. İnfaz Hâkimli ği söz konusu ek belgelerin ba şvuru formunda belirtilen delillere ilişkin olduğunu belirttikten sonra ba şvuru formu ve eklerinin al ıcısına gönderilmesi talebinin kabulüne karar vermi ştir. 14. Ankara Bat ı Cumhuriyet savc ısı 3/9/2015 tarihinde İnfaz Hâkimli ği karar ına karşı itirazda bulunmu ş, başvurucunun talebinin reddini istemi ştir. Cumhuriyet savc ısının itiraz ını değerlendiren Ankara Bat ı 2. Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme), Cumhuriyet savc ısının itiraz ının kabulüne ve İnfaz Hâkimli ğinin karar ının kald ırılmas ına 11/9/2015 tarihinde karar vermi ştir. Mahkeme karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...Hükümlünün göndermek istedi ği mektubun savunma amaçl ı olmad ığı, içeriğinde birçok örgüt üyesinin ve silahl ı unsurlar ının çizimlerinin bulundu ğu, Devlete ve yarg ı organlar ına karşı yap ılan sald ırılar ın meşru gösterilmeye çal ışıldığı, as ıl amac ın savunma yapmaktan ziyade bu çizimlerin çe şitli dergilerde yay ımlanmas ı olduğu, bu yolla silahl ı terör örgütünün propagandas ının yap ıldığı, Devleti tahrik amaçl ı kullanaca ğı, çizimlerin b u haliyle gönderilmesinin kurum içinde di ğer mahkumlara da emsal te şkil edece ği gibi dergi haline getirilmek üzere haz ırland ığı anlaşılan bu çizimlerin, örgütsel ba ğlar ı kuvvetlendirece ği, cezan ın infaz amac ıyla ters dü şeceği, idari otoritenin zay ıflamas ına yol açacağı ve cezaevi güvenli ğini tehlikeye dü şüreceği anlaşıldığından, Ankara Bat ı İnfaz Hakimliği'nin 02/09/2015 tarih, 2015/3992 Esas 2015/3940 say ılı karar ı usul ve yasaya uygun bulunmad ığından, Ankara Bat ı Cumhuriyet Ba şsavc ılığı'nın itiraz ının kabulüne karar vermek gerekmi ştir." 15. Mahkeme karar ı başvurucuya 26/9/2015 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu 21/10/2015 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2015/16719 Karar Tarihi : 2/12/2020 4IV.İLGİLİ HUKUK 16.İlgili ulusal ve uluslararas ı hukuk metinleri için bkz. Candaş Kat , B. No: 2015/18467, 19/11/2019, 17-22. V. İNCELEME VE GEREKÇE 17. Mahkemenin 2/12/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 18. Başvurucu adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 19. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Bireysel Ba şvuru Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 20. Başvurucu, Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuru yapmak için haz ırlad ığı dilekçeyi ve ekindeki belgeleri avukat ına göndermek istedi ğini ancak Mahkemece keyfî bir şekilde belgelerin gönderilmemesine karar verildi ğini belirtmi ştir. Başvurucu ayr ıca yaşadığı hak ihlalinin ortadan kald ırılmas ı için haz ırlad ığı belgelerin kurum güvenli ğini ne şekilde tehlikeye dü şürdüğünün ya da belgelerde ne şekilde terör örgütünün propagandas ının yap ıldığının Mahkemece ortaya konulmad ığını ifade etmi ştir. Son olarak ba şvurucu, savunma hakk ı kapsam ında avukat ına gönderdi ği belgeler içinde derece mahkemelerinin kararlar ının da bulundu ğunu, bunlar ın dahi gönderilmedi ğini iddia etmi ş ve tüm bu nedenlerle adil yarg ılanma hakk ı ile etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 21. Bakanl ık görüşünde; başvurucunun şikâyetinin Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmas ı için avukat ına göndermi ş olduğu bireysel ba şvuru formuna ekli karikatürlerin sak ıncal ı bulunarak gönderilmemesi ve bu nedenle bireysel ba şvuruda bulunamamas ı olduğu, an ılan şikâyetin ise mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında incelenmesi gerektiği belirtilmi ştir. Bakanl ık bu tespit sonras ında başvurucunun bireysel ba şvuru formu ve eklerini Anayasa Mahkemesine de ğil avukat oldu ğu iddia edilen bir ki şiye gönderdi ğini, gönderilmek istenen ki şi ile aras ında müvekkil-vekil ili şkisi olduğunun belli olmad ığını ifade etmiştir. 22. Bundan ba şka Bakanl ık; belgelerin gönderildi ği kişinin avukat olmas ı her belgenin incelenmeksizin gönderilebilece ği anlam ına gelmedi ğini, aksinin kabulü durumunda ilgili mevzuatlara göre gönderilmemesi gereken bilgi, belge ya da talimatlar ın bu yolla d ışarı çıkar ılmas ına imkân sa ğlanacağını savunmu ştur. Bakanl ığa göre başvurucu, sak ıncal ı görülen karikatürlerin d ışarı çıkart ılmamas ı şeklindeki uygulamaya kar şı doğrudan kendisi de bireysel başvuruda bulunabilir. Bakanl ık ayr ıca böyle bir ba şvuruda Anayasa Mahkemesinin karikatürler de dâhil olmak üzere ceza infaz kurumlar ından ilgili her tür belgeleri temin edebilece ğini ve inceleyebilece ğini belirtmi ştir. Tüm bu aç ıklamalar sonras ında Bakanl ık Başvuru Numaras ı: 2015/16719 Karar Tarihi : 2/12/2020 5somut olayda mahkemeye eri şim hakk ını ihlal edecek bir uygulama yap ılmad ığını, mahkeme karar ındaki tespit ve sonuçlar ın anayasal hak ve özgürlükleri ihlal eder mahiyette olmad ığını, bu nedenlerle mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğunu ifade etmi ştir. 23. Başvurucu; Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında, belgeleri gönderdi ği kişi ve kendisi hakk ındaki Bakanl ık aç ıklamalar ının Anayasa Mahkemesini yönlendirmeyi amaçlad ığını oysaki somut olaydaki meselenin karikatürlerinin gönderilmemesi sonras ında bireysel ba şvuru yapmas ı amac ıyla avukat ına gönderdi ği bilgi ve belgelerin ula ştırılmamas ı olduğunu belirtmi ştir. Başvurucu ayr ıca yarg ı birimlerine ula şabilmesinin aç ıkça engellendi ğini ifade etmi ş ve temel haklar ına yönelik keyfî bir müdahale yap ıldığını ileri sürmüştür. 2. Değerlendirme 24. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Bu ba ğlamda ba şvurucunun iddias ı bireysel başvuru hakk ı kapsam ında incelenmelidir (benzer bir de ğerlendirme için bkz. Candaş Kat, 27). a. Kabul Edilebilirlik Yönünden25. Anayasa n ın 148. maddesinin üçüncü f ıkras ı ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 45. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı gereği Anayasa Mahkemesine yap ılan bir bireysel ba şvurunun esas ını n incelenebilmesi için kamu gücü taraf ından ihlal edildi ği iddia edilen hakk ın Anayasa'da güvence alt ına al ınm ış olmas ının yan ı sıra Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) veya Türkiye'nin taraf oldu ğu ek protokollerin kapsam ına da girmesi gerekir. Bir ba şka ifadeyle Anayasa ve Sözle şme'nin ortak koruma alan ı dışında kalan bir hak ihlali iddias ını içeren ba şvurunun kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi mümkün de ğildir ( Onurhan Solmaz , B. No: 2012/1049, 26/3/2013, 18). 26. Anayasa n ın 148. maddesinin birinci f ıkras ının birinci cümlesi şöyledir: Herkes, Anayasada güvence alt ına al ınm ış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi kapsam ındaki herhangi birinin kamu gücü taraf ından, ihlal edildiği iddias ıyla Anayasa Mahkemesine ba şvurabilir. 27. Sözle şme'nin 13. maddesi şöyledir: Bu Sözle şme de tan ınm ış olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes, söz konusu ihla l resmi bir hizmetin ifas ı için davranan ki şiler taraf ından gerçekle ştirilmiş olsa dahi, ulusal bir merci önünde etkili bir yola ba şvurma hakk ına sahiptir. 28. Sözle şme'nin 13. maddesinde hüküm alt ına al ınan etkili ba şvuru hakk ına göre taraf devletler, ulusal hukuklar ında Sözle şme nin tan ıdığı hak ve özgürlüklerin ihlal edildiğinin ileri sürülebilece ği başvuru yollar ı ihdas etmekle yükümlüdür. Anayasa'n ın 148. maddesinde düzenlenen bireysel ba şvuru hakk ına göre ise herkes, Anayasa'da güvence alt ına alınm ış temel hak ve özgürlüklerinden Sözle şme kapsam ındaki herhangi birinin kamu gücü Başvuru Numaras ı: 2015/16719 Karar Tarihi : 2/12/2020 6taraf ından ihlal edildi ği iddias ıyla Anayasa Mahkemesine ba şvurabilir. Bu düzenlemeler dikkate al ındığında Anayasa'n ın 148. maddesinde düzenlenen bireysel ba şvuruda bulunma hakk ının Sözleşme'nin 13. maddesinde öngörülmü ş olmakla ortak koruma alan ı kapsam ı içinde kald ığının kabul edilmesi gerekir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Candaş Kat, 30-32). 29. Bireysel ba şvuru hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetin -do ğası gereği- ilk defa Anayasa Mahkemesince incelenmesi gerekti ğinden bu hakk ın ihlaline neden oldu ğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için ba şvuru yollar ının bireysel ba şvuru yap ılmadan önce tüketilmedi ğinden bahsedilemez ( Ruhi Abat , B. No: 2014/4724, 7/3/2019, 46). 30. Aç ıklanan gerekçelerle aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan bireysel ba şvuru hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin başvurunun kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden i. Hükümlü ve Tutuklular ın Mektup Alma ve Göndermelerine İlişkin İlkeler 31. Anayasa Mahkemesi, Ahmet Temiz (B. No: 2013/1822, 20/5/2015) karar ında hükümlü ve tutuklular ın gönderdi ği veya kendilerine gönderilen mektuplara ceza infaz kurumlar ının ilgili kurullar ı taraf ından yap ılan müdahalelerde demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ve ölçülülük ilkesi yönünden genel ilkelere yer vermi ştir. Buna göre demokratik toplum düzeninin gerekleri gözetilmeli, s ınırlamada öngörülen me şru amaç ile sınırland ırma arac ı aras ında orant ısızlık bulunmamal ı, s ınırland ırmayla ula şılabilecek genel yarar ile temel hak ve özgürlü ğü s ınırland ırılan bireyin kayb ı aras ında adil bir denge kurulmas ına özen gösterilmelidir ( Ahmet Temiz , 58-68). 32. Ancak ceza infaz kurumlar ında tutulman ın kaç ınılmaz sonucu olarak kamu düzeninin korunmas ına ve suç i şlenmesinin önlenmesine yönelik kabul edilebilir, makul gerekliliklerin olmas ı durumunda hükümlü ve tutuklular ın sahip olduklar ı haklar sınırland ırılabilir ( Turan Günana , B. No: 2013/3550, 19/11/2014, 35). Bu kapsamda mektubun tamam ında ya da mektubun bir k ısm ında yer alan ifadelerin 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un 68. maddesinde yer verilen sebeplerden en az birini içermesi, özellikle ceza infaz kurumunun ilgili kurullar ı taraf ından da yeterli düzeyde gerekçelendirilmesi gerekmektedir ( Süleyman Araç (2), B. No: 2016/9882, 12/6/2019, 37). 33. Ayr ıca mektup gönderme ve alman ın ceza infaz kurumlar ında bulunan hükümlü ve tutuklular ın d ış dünya ile ba ğlant ısında en önemli araçlardan biri oldu ğu gerçeğini gözönünde bulundurarak ceza infaz kurumu yetkilileri, d ış dünya ile yeterli bir ileti şim sürdürmelerinde mahpuslara yard ım etmeli ve bunun için onlara uygun deste ği sunmal ıdır (Musa Kaya (2) , B. No: 2013/2351, 16/9/2015, 66). ii. Anayasa Mahkemesine Bireysel Ba şvuruda Bulunma Hakk ına İlişkin İlkeler 34. Bireysel ba şvuru, kamu gücü kullanan otoritelerin i şlem ve eylemleri sonucu baz ı anayasal haklar ı ihlal edilenler taraf ından gerekli ola ğan hukuk yollar ı tüketildikten Başvuru Numaras ı: 2015/16719 Karar Tarihi : 2/12/2020 7sonra ihlalin tespiti ve giderilmesi amac ıyla Anayasa Mahkemesine ba şvuru imkân ı tan ıyan anayasal bir hakt ır. Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuru yolunun anayasal hak ve özgürlüklerin kapsam ını belirlemenin, yeknesak bir hak ve özgürlükler hukukunun tü m ülkeye egemen olmas ını sağlaman ın yan ı sıra bireysel ma ğduriyetleri giderme i şlevi de bulunmaktad ır (Ruhi Abat , 48; Candaş Kat, 38). 35. 6216 say ılı Kanun un 47. maddesinin (3) numaral ı ve 48. maddesinin (1) ve (2) numaral ı fıkralar ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 59. maddesinin (3) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvurucunun ba şvuruda ileri sürdü ğü hak ihlali iddialar ını temellendirecek belgelerin onayl ı örneklerini Anayasa Mahkemesine sunma yükümlülü ğü bulunmaktad ır (benzer yöndeki Anayasa Mahkemesi kararlar ı için bkz. S.S.A. , B. No: 2013/2355, 7/11/2013, 38; Veli Özdemir , B. No: 2013/276, 9/1/2014, 19, 20). Ba şvurucunun ba şvuruya dayanak belgeleri herhangi bir nedenle sunamamas ı hâlinde bunun gerekçesini belirtmesi, varsa buna ili şkin bilgi ve belgeleri ba şvuru formuna eklemesi gerekir. Anayasa Mahkemesinin ba şvurucunun gerekçelerini hakl ı bulmas ı hâlinde ve gerekli gördü ğü takdirde bu bilgi ve belgeleri resen toplama (ilgili kurum ve kurulu şlardan isteme) yetkisi de bulunmaktad ır. Ancak an ılan yetkinin varl ığı, ilgili kurum ve kurulu şlar ın ilgililere söz konusu bilgi ve belgeleri vermemesine gerekçe yap ılamaz ( Ruhi Abat , 49; Candaş Kat, 39). 36. Bireysel ba şvuru, hak ve özgürlüklerin korunmas ının en önemli araçlar ından biridir. Bu nedenle idari ve yarg ısal kurulu şlar, temel hak veya özgürlüklerinin ihlal edildiğini düşünen kişilerin bu yola ba şvurmalar ını engelleyici veya zorla ştırıcı tutum ve davran ışlardan kaç ınmakla yükümlüdür. Öte yandan bu negatif yükümlülü ğün yan ında somut olay ın koşullar ının gerektirmesi hâlinde kamu otoritelerinin bireylerin bu haktan yararlanmalar ını kolaylaştırma pozitif yükümlülü ğü de bulunmaktad ır. İdari ve yarg ısal otoritelerin ald ıklar ı idari veya fiilî tedbirlerle ki şilerin bireysel ba şvuru yapmalar ını engellemesi ya da zorla ştırmas ı bu hakk ın ihlaline yol açabilece ği gibi engelleyici veya zorlaştırıcı bir tutum sergilemeseler bile somut olay ın koşullar ı çerçevesinde kolayla ştırıcı tedbirler almalar ının kendilerinden beklenmesinin makul görüldü ğü hâllerde kamu otoritelerinin hareketsiz kalmas ı dahi bu hakk ın zedelenmesi sonucunu do ğurabilir ( Ruhi Abat, 50; Candaş Kat, 40). 37. Özellikle idarenin fiilî kontrolü alt ında bulunan ve bu nedenle di ğer insanlar kadar serbest hareket etme imkân ına sahip bulunmayan, nispeten k ırılgan konumdaki kişilerin idarenin kolayla ştırıcı rolüne daha fazla muhtaç olduklar ı gözönünde bulundurulmal ıdır. Dolay ısıyla bu ki şilerin anayasal haklar ının ihlal edildi ği iddias ıyla bireysel ba şvuruda bulunabilmeleri hususunda destek sa ğlayacak ki şi veya materyallere erişimlerinin tamamen engellenmesi bireysel ba şvuru hakk ının ihlaline neden olabilir. Bu engelleme ilgili mevzuat ın yetersizli ğinden kaynaklanabilece ği gibi somut olay kapsam ında yetkili makamlar ın keyfî tutumlar ına bağlı olarak da gerçekle şebilir ( Ruhi Abat , 51; Candaş Kat, 41). 38. Bunun yan ında bireysel ba şvuru sisteminin etkili i şlemesi bak ımından başvurucular ın şikâyetlerini geri çekmesi veya de ğiştirmesi için yetkililerin hiçbir bask ısına maruz kalmamalar ı da son derece önemlidir. Bask ı kavram ı sadece do ğrudan bask ı ve aç ık yıldırma hareketlerini de ğil ayn ı zamanda ki şileri başvuru yapmaktan vazgeçirmek vey a kişilerin cesaretini k ırmak amac ıyla yap ılan diğer dolayl ı eylem veya temaslar ı da kapsar (Ruhi Abat , 52; Candaş Kat, 42). Başvuru Numaras ı: 2015/16719 Karar Tarihi : 2/12/2020 8iii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 39. Bireysel ba şvuruda bulunmas ı amac ıyla avukat ına baz ı belgeler gönderdi ğini iddia eden ba şvurucunun gönderdi ği belgelerin gerçekten bireysel ba şvuruda bulunulmas ı amac ına yönelik olup olmad ığının yetkili makamlar taraf ından değerlendirilmesi gerekti ği kuşkusuzdur. Yap ılan değerlendirme sonucunda, kurumun asayi ş ve güvenli ğini tehlikeye düşüren, görevlileri hedef gösteren, terör ve ç ıkar amaçl ı suç örgütü veya di ğer suç örgütleri mensuplar ının haberle şmelerine neden olan, ki şi veya kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan ve yanl ış bilgileri, tehdit ve hakaret içeren bir niteli ğe sahip oldu ğu tespit edilen belgelerin hükümlü taraf ından gönderilmek istenmesi durumunda bu talep kabul edilmeyecektir. 40. Somut olayda Mahkeme, sadece ba şvurucunun göndermi ş olduğu bireysel başvuru formuna eklenen çizimlere ili şkin bir de ğerlendirme yapm ıştır. Söz konus u değerlendirmede Mahkeme; çizimlerde terör örgütünün silahl ı unsurlar ına yer verildi ğini, çizimlerin içeri ğinde devlet kurumlar ına ve güvenlik güçlerine yap ılan sald ırılar ın meşru gösterildi ğini kabul etmi ştir. Bu de ğerlendirme sonras ında Mahkeme, söz konusu belgeleri dışarı çıkarmadaki amac ın çizimleri çe şitli dergilerde yay ımlamak oldu ğunu, bu yolla terör örgütünün propagandas ının yap ılmak istendi ğini, ayn ı zamanda örgütsel ba ğlar ın güçlendirilmesinin de amaçland ığını belirtmi ştir. Son olarak Mahkeme, bu yöntem kullan ılarak çizimlerin d ışarıya ç ıkar ılmas ı durumunda idari otoritenin bu çizimlerin d ışarı çıkar ılmamas ı noktas ında zay ıf duruma dü şürüleceğini, ayr ıca kurum güvenli ğinin de tehlikeye girece ğini ifade etmi ştir. 41. Belgeler aras ında bulunan çizimlerin an ılan gerekçelerle Ceza İnfaz Kurumu dışına gönderilmemesinin hakl ı bir uygulama oldu ğu aç ıktır. Bunun yan ında Anayasa Mahkemesine yap ılacak bireysel ba şvuruya ili şkin olduğu iddia edilen bireysel ba şvuru formu ve di ğer belgelerin neden sak ıncal ı görüldüğünün ve gerçekten bireysel ba şvuru hakk ının kullan ımına ilişkin olup olmad ığının da somut bir biçimde ortaya konulmas ı gerekir. Somut olayda ise Mahkeme taraf ından, Anayasa Mahkemesine yap ılacak bireysel başvuruyla ilgili oldu ğu belirtilen bireysel ba şvuru formu ve ekindeki baz ı belgeler ile sak ıncal ı bulunan çizimler aras ında hiçbir ayr ım yap ılmad ığı gibi ilgili belgelerin başvurucunun iddia etti ği gibi Anayasa Mahkemesine yap ılacak bireysel ba şvuruyla ilgili olup olmad ığı konusunda da bir gerekçeye yer verilmedi ği değerlendirilmi ştir. 42. Son olarak ba şvurucunun Anayasa Mahkemesine yapaca ğı bireysel ba şvuruyla ilgili haz ırlad ığı belgeleri avukat ına gönderememesi nedeniyle bireysel ba şvuruda bulunmas ının tamamen imkâns ız hâle getirilip getirilmedi ği de tart ışılmal ıdır. Başvurucunun vekil arac ılığıyla bireysel ba şvuruda bulunmas ı zorunlu olmay ıp kendisinin de Ceza İnfaz Kurumu arac ılığıyla doğrudan bireysel ba şvuruda bulunmas ı mümkündür. Bununla birlikte özel bir hak arama yolu olan bireysel ba şvuruda, avukat yard ımından yararlanman ın bireysel başvuru hakk ının etkili biçimde kullan ılabilmesi yönünden son derece önemli oldu ğu aç ıktır. Üstelik ceza infaz kurumunda bulunan ba şvurucunun idarenin fiilî kontrolü alt ında olmas ı nedeniyle bireysel ba şvuru hakk ını etkin kullanabilmesi yönünden s ınırlı imkânlara sahip olduğu ve bu konuda di ğer insanlara göre dezavantajl ı konumda bulundu ğu da dikkate alınmal ıdır. Mahkeme ise somut olayda Ceza İnfaz Kurumunda bulunan ba şvurucunun avukat yard ımından yararlanmaks ızın bireysel ba şvuruda bulunmas ını beklemeyi hakl ı kılacak bir gereklili ğin varl ığını ortaya koyamam ıştır (benzer bir de ğerlendirme için bkz. Candaş Kat, 42). Başvuru Numaras ı: 2015/16719 Karar Tarihi : 2/12/2020 943. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa Mahkemesine yapaca ğı bireyse l başvuruya ili şkin olarak avukat ına göndermek istedi ği belgelerin gönderilmemesi nedeniyle bireysel ba şvuru hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 44. 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 45. 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin uygulanmas ına ilişkin olarak kabul edilen ilkeler için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60 karar ı. 46. Başvurucu, ihlalin tespiti ve manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 47. Anayasa Mahkemesi, bireysel ba şvuru yap ılmas ı amac ıyla avukat ına göndermek istediği belgelerin gönderilmesinin mahkeme karar ıyla engellenmesi nedeniyle ba şvurucunun bireysel ba şvuru hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şmıştır. Dolay ısıyla somut ba şvuruda ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılm ıştır. 48. Bununla birlikte ba şvurucunun bireysel ba şvuru yapma imkân ının süre koşulunun sa ğlanmas ının imkâns ızlığı nedeniyle mümkün olmad ığı anlaşıldığından bireysel başvuru hakk ı ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmad ığı sonucuna ula şılm ıştır (bkz. 10, 11). 49. Öte yandan eski hâle getirme kural ı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlar ıyla ortadan kald ırılabilmesi için yaln ızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 3.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. 50. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Bireysel ba şvuru hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2015/16719 Karar Tarihi : 2/12/2020 10C. Anayasa n ın 148. maddesinde güvence alt ına al ınan bireysel ba şvuru hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Başvurucuya net 3.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, E. 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan yarg ılama giderinin başvurucuy a ÖDENMES İNE, F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Ankara Bat ı 2. Ağır Ceza Mahkemesine (2015/1542 D. İş) GÖNDER İLMESİNE, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 2/12/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU