TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR CEREN K İMYEVİ MADDELER METAL VE TUR İZM SAN. VE T İC. A.Ş. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/8550) Karar Tarihi: 12/4/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/8550 Karar Tarihi : 12/4/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Muhammed Cemil KANDEM İR Başvurucu : Ceren Kimyevi Maddeler Metal ve Turizm San. ve Tic. A. Ş. Vekili : Av. Hakan SÖNERCAN I.
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR CEREN K İMYEVİ MADDELER METAL VE TUR İZM SAN. VE T İC. A.Ş. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/8550) Karar Tarihi: 12/4/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/8550 Karar Tarihi : 12/4/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Muhammed Cemil KANDEM İR Başvurucu : Ceren Kimyevi Maddeler Metal ve Turizm San. ve Tic. A. Ş. Vekili : Av. Hakan SÖNERCAN I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ihtirazi kay ıtla verilen düzeltme beyannamesi üzerinden tarh edilen vergi ve cezalara kar şı aç ılan davan ın esas ı incelenmeden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Başvurucunun özel esaslara tabi tutulmas ına ilişkin işleme karşı açt ığı davada İstanbul 5. Vergi Mahkemesinin 26/4/2018 tarihinde iptal karar ı verdiği anlaşılm ıştır. Başvurucu, indirime konu baz ı firmalardan yap ılan al ı şlar ı çıkararak katma de ğer vergisin e ilişkin olarak ihtirazi kay ıtla düzeltme beyannamesi vermi ştir. Düzeltme beyannamesine dayan ılmak suretiyle ba şvurucu ad ına katma de ğer vergisi ile damga vergisi tarh edilmi ş ve vergi ziya ı cezas ı ile gecikme faizi uygulanm ış ve ihbarnameler ba şvurucuya 19/4/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 3. Başvurucu söz konusu i şlemlere kar şı dava açm ıştır. 4.İstanbul 14. Vergi Mahkemesince (Mahkeme) dava kabul edilmi ş ve dav a konusu i şlemlerin iptaline karar verilmi ştir. Kararda, süresinde katma de ğer vergisi beyannamelerini veren ba şvurucunun daha sonra ihtirazi kay ıtla, hakk ında olumsuzluklar tespit edildi ği belirlenen firmalardan yapt ığı al ımlara ilişkin indirime konu baz ı faturalar ı beyannameden ç ıkard ığı, başvurucunun aleyhine olan bu durumun kendi iradesiyle ortaya çıktığı iddia edilse de ticari hayat ın olağan koşullar ı alt ında bir yükümlünün bu yönde verdi ği ikinci beyannameyi özgür iradesiyle düzenledi ğinden söz edilemeyece ği belirtilmi ştir. Karar ın gerekçesinde, ba şvurucunun mal ve hizmet al ımında bulundu ğu mükellef hakk ındaki tespitler yeterli görülerek, ba şvurucunun kulland ığı faturalar ın gerçek olup olmad ığına yönelik olay ın gerçek mahiyetini ortaya koyacak bir inceleme yap ılmaks ızın idarenin bask ısı altında verdi ği beyannameler üzerine tahakkuk ettirilen vergiler, hesaplanan gecikme faizi ve kesilen vergi ziya ı cezalar ında hukuka uygunluk görülmedi ği ifade edilmi ştir. 5. Daval ı idare bu karara kar şı istinaf yoluna ba şvurmuştur. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Birinci Vergi Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) istinaf ba şvurusunu kabu l Başvuru Numaras ı: 2019/8550 Karar Tarihi : 12/4/2023 3ederek mahkeme karar ını kald ırm ış ve davay ı reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde özetle başvurucunun beyanname verme süresini geçirdikten sonra faturalar ını kay ıtlara intikal ettirdiği firma hakk ındaki olumsuz tespitler nedeniyle söz konusu faturalar kay ıtlardan çıkar ılarak ilgili dönemlere ait katma de ğer vergisi düzeltme beyannamelerine konulan ihtirazi kayd ın, süresinden sonra verilen beyanname üzerine tahakkuk ettirilen vergiye dav a açılmas ına olanak sa ğlayan bir çekince olarak kabulüne olanak bulunmad ığı ifade edilmi ştir. Bölge İdare Mahkemesi, beyannameler yasal süresinden sonra verildi ğinden verginin süresinde tahakkuk ettirilememesi nedeniyle vergi ziya ı cezas ı yönünden de davay ı reddetmiştir. 6. Başvurucu, nihai karar ı 17/2/2019 tarihinde ö ğrenmiştir. Bireysel ba şvuru 19/3/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 7. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME 8. Başvurucu, özel esaslara al ınarak ve bu yolla tehdit edilerek düzeltme beyannamesi vermeye zorland ığını, özel esaslara al ınmas ına ilişkin işleme karşı açt ığı davada verilen iptal karar ının Bölge İdare Mahkemesince dikkate al ınmad ığını ileri sürerek adil yarg ılanma ve hakkaniyete uygun yarg ılanma haklar ının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 9. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. 10. Başvuru, mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 11. Anayasa Mahkemesi, ihtirazi kay ıtla verilen düzeltme beyannamesi üzerinden tarh edilen vergi ve cezalara kar şı aç ılan davan ın esas ı incelenmeden reddedilmesi üzerine yap ılan Emin Akyol , B. No: 2019/4696, 18/1/2023 ba şvurusunu mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında incelemi ştir. Mezkûr kararda; ba şvurucunun düzeltme beyannamesini idarenin talebi üzerine verdi ği, pişmanl ıkla verilen beyannameden farkl ılık arz etti ği değerlendirilmeden davan ın incelenmeksizin reddine karar verildi ği belirtilmi ştir. Kararda, düzeltme beyannamesine ihtirazi kay ıt konulmas ının dava açma hakk ı vermeyece ği şeklindeki yorumun ba şvurucuyu iddialar ının esas ının incelenmesinden mahrum b ırakt ığı, başvurucuya a ğır bir külfet yükledi ği değerlendirilmi ştir. Bu sebeple ba şvurucunun mahkemeye eri şim hakk ına yap ılan müdahalenin ölçüsüz oldu ğu, mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır (ayn ı kararda bkz. 43-46). Somut olayda her ne kadar idarenin aç ık bir talebi görülmese de ba şvurucunun özel esaslara al ınma sonras ında düzeltme beyannamesi verdi ği dikkate al ındığında Emin Akyol karar ından ayr ılmay ı gerektiren bir husus bulunmamaktad ır. Başvurucunun mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir. III. GİDERİM 12. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini istemi ş ve tazminat talebinde bulunmu ştur. 13. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini Başvuru Numaras ı: 2019/8550 Karar Tarihi : 12/4/2023 4başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 14. Öte yandan ihlalin niteli ğine göre yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucular ın tazminat talepleri kabul edilmemi ştir. IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİ R OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan mahkemeye eri şim hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin mahkemeye eri şim hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak amac ıyla İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Birinci Vergi Dava Dairesine (E.2018/3548, K.2018/4081) iletilmek üzere İstanbul 14. Vergi Mahkemesine (E.2018/882, K.2018/2332) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat talebinin REDD İNE, E. 364,60 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 10.264,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 12/4/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.