TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR DEHMAN GÖÇER BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/9727) Karar Tarihi: 22/11/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/9727 Karar Tarihi : 22/11/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş Muhterem İNCE Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Dehman GÖÇER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, infaz hâkimli ğine yap ılan şikâyette ba şvurucunun duru şmada haz ır edilmeksizin ses ve görünt
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR DEHMAN GÖÇER BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/9727) Karar Tarihi: 22/11/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/9727 Karar Tarihi : 22/11/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş Muhterem İNCE Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Dehman GÖÇER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, infaz hâkimli ğine yap ılan şikâyette ba şvurucunun duru şmada haz ır edilmeksizin ses ve görüntü aktar ımı suretiyle duru şman ın yap ılmas ı nedeniyle duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 24/7/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonca ba şvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne ve duru şmada haz ır bulunma hakk ı dışındaki şikâyetlerin kabul edilemez oldu ğuna karar verilmi ştir. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: A. Bireysel Ba şvuruya İlişkin Süreç 9. 1993 do ğumlu olan ba şvurucu, silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan olay tarihinde K ırıkkale F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda ( İnfaz Kurumu) tutuklu olarak bulunmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2019/9727 Karar Tarihi : 22/11/2022 310. Olaylar ın geçtiği tarihte ba şvurucu, İnfaz Kurumunun A Blok 1 numaral ı odas ında kalmaktad ır. Başvurucunun 11/3/2018 tarihinde, oda arkada şı M.U. ile birlikte İnfaz Kurumunda kald ıklar ı odada bulunan yataklar ı ve battaniyeleri yakt ığı iddias ıyla başvurucu hakk ında İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Ba şkanl ığı (Disiplin Kurulu) taraf ından disiplin soruşturmas ı başlatılm ıştır. Yap ılan disiplin soru şturmas ı neticesinde Disiplin Kurulu 16/3/2018 tarihinde, ba şvurucunun 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Kanun'un 44. maddesinin 3. f ıkras ının (c) bendinde yer alan "Kuruma a ğır zarar vermek" kenar başlıklı hüküm uyar ınca 20 gün hücreye koyma disiplin cezas ıyla cezaland ırılmas ına karar vermi ştir. 11. Başvurucu, an ılan karara kar şı K ırıkkale İnfaz Hâkimli ğine (Hâkimlik) şikâyet başvurusunda bulunmu ştur. Hâkimlik taraf ından yaz ılan 23/5/2018 tarihli müzekkereyle; şikâyetin duru şmal ı olarak incelenece ği, başvurucunun duru şma tarihi olan 6/6/2018 günü saat 10.25'te Ses ve Görüntü Bili şim Sistemi (SEGB İS) odas ında haz ır bulundurulara k Disiplin Kurulu karar ıyla ilgili savunmas ını vekâletnamesini ibraz etmek suretiyle avukat ıyla birlikte veya avukat ı arac ılığıyla yapabilece ği başvurucuya bildirilmi ştir. 12. Başvuru dosyas ında an ılan müzekkerenin İnfaz Kurumu idaresince ba şvurucuya tebliğ edildiğine dair herhangi bir bilgi veya belgeye rastlanmam ıştır. 13. 6/6/2018 tarihli duru şmada SEGB İS odas ında haz ır bulundurulan ba şvurucu; SEGBİS koşullar ında kendisini tam olarak ifade edemedi ğini, bu sebeple yüz yüze savunma yapmak istedi ğini beyan etmi ştir. Hâkimlik, Anayasa Mahkemesinin 20/1/2017 tarihli ve 2016/12905 numaral ı başvuruya ili şkin karar ında SEGB İS yoluyla al ınan beyanlar ın yüz yüzelik ilkesini sa ğlad ığı yönündeki de ğerlendirmesini okuyarak ba şvurucunun talebini reddetmiştir. 14. Hâkimlikçe ba şvurucunun itiraz dilekçesi okunmu ş; başvurucu, dilekçesini aynen tekrar etti ğini ve disiplin cezas ının kald ırılmas ını istediğini ifade etmi ştir. 15. Hâkimli ğin 6/6/2018 tarihli karar ı ile başvurucunun Disiplin Kurulu karar ına yapt ığı itiraz reddedilmi ştir. Hâkimlik, ba şvurucuya uygulanan disiplin cezas ının hukuka uygun oldu ğu sonucuna ula şmıştır. 16. Başvurucu 21/6/2018 tarihli dilekçesi ile duru şma salonunda bizzat haz ır bulunarak ifade vermek istedi ği hâlde SEGB İS ile duru şmaya kat ılmaya zorland ığını, duruşma salonunda savunma yapma hakk ının kulland ırılmad ığını belirterek karara itiraz etmiştir. 17. K ırıkkale 1. A ğır Ceza Mahkemesinin 12/7/2018 tarihli karar ıyla başvurucuy a uygulanan disiplin cezalar ının hukuka uygun oldu ğu ifade edilerek ba şvurucunun itiraz ı reddedilmi ştir. 18. Nihai karar 18/7/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 24/7/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. B. Bireysel Ba şvuruda Bulunduktan Sonraki Süreç 19. Bakanl ıktan gelen 31/5/2021 tarihli yaz ıda; başvurucunun 10/10/2018 tarihinde İnfaz Kurumundan tahliye edildi ği, dolay ısıyla Disiplin Kurulunun 16/3/2018 tarihli ve 2018/192 say ılı karar ıyla verilen 20 gün hücreye koyma disiplin cezas ını infaz etmedi ği Başvuru Numaras ı: 2019/9727 Karar Tarihi : 22/11/2022 4bildirilmi ştir. Başvurucu 22/10/2021 tarihinde Marmara Kapal ı Ceza İnfaz Kurumuna tutuklu olarak girmi ştir, hâlen burada tutuklu olarak bulunmaktad ır. K ırıkkale İnfaz Kurumu ve Marmara Kapal ı Ceza İnfaz Kurumundan gelen yaz ı cevaplar ında da disiplin cezas ının infaz edilmediği belirtilmi ştir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 20. Anayasa Mahkemesinin 22/11/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 21. Başvurucu, yarg ılama sürecinin ba şından itibaren bizzat kat ılma yönünde talepte bulunmas ına rağmen duru şmalarda haz ır edilmedi ğini ve adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 22. Bakanl ık görüşünde; SEGB İS ile ifadesi al ınan başvurucunun duru şma salonundakileri görebilme ve söylenenleri duyabilme imkân ının olduğu, yarg ılama makam ının ve duru şmada haz ır bulunan di ğer kişilerin de ayn ı şekilde ifade alma, beyanda bulunma ve soru yöneltme gibi yarg ısal işlemleri kar şılıklı olarak gerçekle ştirebilme imkân ına sahip olduklar ı, başka bir ifadeyle SEGB İS'in içerdi ği bu özellikler sayesinde yarg ılaman ın unsurlar ından biri olan yüz yüzelik ilkesinin gerçekle ştiği belirtilmi ştir. B. Değerlendirme 23. Anayasa Mahkemesi 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un Bireysel ba şvuru hakk ına sahip olanlar kenar ba şlıklı 46. maddesine ili şkin değerlendirmesinde bir ki şinin Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunabilmesi için iki temel ön ko şul bulundu ğunu, bu kapsamda ilkinin ba şvuruya konu edilen ve ihlale yol açt ığı ileri sürülen kamu gücü eylem veya işleminden ya da ihmalinden dolay ı başvurucunun güncel bir hakk ının ihlal edilmesi ve bunun sonucunda kendisinin mağdur olduğunu ileri sürmesi, ikincisinin ise bu ihlalde n dolay ı kişisel olarak ve do ğrudan etkilenmesi oldu ğunu ifade etmi ştir. Ayr ıca 6216 say ılı Kanun'un 45. maddesi çerçevesinde bir hakk ı doğrudan etkilenmeyen ki şi mağdur statüsü kazanamaz (baz ı farkl ılıklarla birlikte bkz. Onur Do ğanay , B. No: 2013/1977, 9/1/2014, 42, 43). 24. Diğer taraftan bireysel ba şvuruda mağdur kavram ı, davada menfaat veya dava ehliyeti kurallar ı gibi kurallardan ba ğıms ız bir şekilde yorumlan ır. Ayr ıca mağdur kavram ı, günümüzde toplumun ko şullar ı ışığında değişime tabi olup bu kavram a şırı biçimcilikten uzak bir şekilde yorumlanmal ı ve uygulanmal ıdır (Onur Doğanay , 44). 25. Öte yandan bir ba şvurunun kabul edilebilmesi için ba şvurucunun sadece mağdur olduğunu ileri sürmesi yeterli olmay ıp ihlalden do ğrudan etkilendi ğini yani ma ğdur olduğunu göstermesi veya ma ğdur olduğu konusunda Anayasa Mahkemesini ikna etmesi gerekir. Bu itibarla ma ğdur olduğu zann ı veya şüphesi de ma ğdurluk statüsünün varl ığı için yeterli de ğildir ( Onur Doğanay , 45; Ayşe Hülya Potur , B. No: 2013/8479, 6/2/2014, 24). 26. Bireysel ba şvuru yolunu i şletebilecekler esas itibar ıyla doğrudan ma ğdur s ıfat ını taşıyan kişiler olmakla birlikte somut olay ın koşullar ına ve ihlal edilen hakk ın niteliğine göre Başvuru Numaras ı: 2019/9727 Karar Tarihi : 22/11/2022 5mağdur ile aras ında doğrudan kişisel ve özel bir ba ğ bulunan, dolay ısıyla da Anayasa'n ın ihlalinden olumsuz olarak etkilenmi ş veya ihlalin sona ermesinden me şru ve kişisel bir menfaati bulunan kimseler de dolayl ı mağdur s ıfat ıyla bireysel ba şvuruda bulunabileceklerdir (Engin Gök ve di ğerleri , B. No: 2013/3955, 14/4/2016, 53). 27. Somut olayda ba şvurucu 6/6/2018 tarihli İnfaz Hâkimli ği karar ı ile bu karara yönelik yapt ığı itiraz ın reddedilmesini esas almak suretiyle 24/7/2018 tarihli dilekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvurucunun bireysel ba şvuru tarihinden sonra 10/10/2018 tarihinde an ılan İnfaz Kurumdan tahliye edildi ği, 16/3/2018 tarihli ve 2018/192 say ılı Disiplin Kurulu karar ıyla hakk ında verilen 20 gün hücreye koyma disiplin cezas ını infaz etmedi ği anlaşılm ıştır. 28. Başvurunun ihlal iddialar ının temelinde hakk ında verilen 20 günlük hücre hapsi cezas ı olduğu aç ıktır. Başvurucu, adil yarg ılama hakk ı kapsam ındaki şikâyetlerini İnfaz Hâkimliğinin an ılan karar ı çerçevesinde dile getirmektedir. Yukar ıda bahsedildi ği gibi ihlal iddialar ına konu 20 günlük hücre hapsi disiplin cezas ının başvurucunun tahliye edilmesi nedeniyle bu süreçte infaz edilmedi ği anlaşılm ıştır. Başvurucunun ihlal iddias ına konu disiplin cezas ının infaz kabiliyetinin ortadan kalkmas ı nedeniyle ma ğdur s ıfat ının sona erdi ği anlaşılm ıştır. 29. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin kişi bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun kişi yönünden yetkisizlik nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 22/11/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.