TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HAMZA YAMAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/2135) Karar Tarihi: 9/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/2135 Karar Tarihi : 9/9/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Murat BA ŞPINAR Başvurucu : Hamza YAMAN Vekili : Av. Adem KAPLAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, gözalt ı ve tutuklama tedbirlerinin hukuki olmamas ı, tutuklulu ğun makul süreyi a şmas ı
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HAMZA YAMAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/2135) Karar Tarihi: 9/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/2135 Karar Tarihi : 9/9/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Murat BA ŞPINAR Başvurucu : Hamza YAMAN Vekili : Av. Adem KAPLAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, gözalt ı ve tutuklama tedbirlerinin hukuki olmamas ı, tutuklulu ğun makul süreyi a şmas ı, sulh ceza hâkimliklerinin ba ğıms ız ve tarafs ız olmamas ı nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının; soruşturma aşamas ında arama ve elkoyma i şlemlerinin yöntemince yap ılmamas ı nedeniyle özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ının; gözalt ı ve soruşturma sürecindeki birtak ım uygulamalar nedeniyle de kötü muamele yasa ğı, ayr ımc ılık yasağı ve adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 19/10/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanlar ını Anayasa Mahkemesine sunmuştur. Başvuru Numaras ı: 2017/2135 Karar Tarihi : 9/9/2020 3III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî darbe te şebbüsüyle kar şı karşıya kalm ış ve bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde ola ğanüstü hâl ilan edilmi ştir. Olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihinde son bulmu ştur. Kamu makamlar ı ve yarg ı organlar ı -olgusal temellere dayanarak- bu te şebbüsün arkas ında Türkiye'de çok uzun y ıllard ır faaliyetlerine devam eden ve son y ıllarda Fetullahç ı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yap ılanmas ı (PDY) olarak isimlendirilen bir yap ılanman ın olduğunu değerlendirmi şlerdir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 12-25). 9. Darbe te şebbüsü s ıras ında ve sonras ında ülke genelinde darbe giri şimiyle bağlant ılı ya da do ğrudan darbe giri şimiyle ba ğlant ılı olmasa bile FETÖ/PDY ile bağlant ılı olan ve aralar ında yarg ı mensuplar ının da bulundu ğu çok say ıda kişi hakk ında Cumhuriyet başsavc ılıklar ı taraf ından soru şturma başlatılm ıştır. Bu kapsamda te şebbüsün savu şturulduğu gün Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca (Başsavc ılık) -aralar ında Yüksek Mahkeme üyelerinin de bulundu ğu- üç bine yak ın yarg ı mensubu hakk ında FETÖ/PDY ile bağlant ılar ının bulundu ğu iddias ıyla başlatılan soruşturmada bu ki şilerin büyük bölümü hakk ında gözalt ı ve tutuklama tedbirlerine ba şvurulmuştur (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 51, 350). 10. Başvurucu 24/2/2011 tarihinde Hâkimler ve Savc ılar Kurulunca (HSK) Yarg ıtay üyeliğine seçilmi ştir. 11. Darbe te şebbüsü sonras ı Başsavc ılık taraf ından ba şlatılan soru şturma kapsam ında Cumhuriyet savc ısının 16/7/2016 tarihli yaz ılı talimat ıyla "Türkiye genelind e hükümeti devirmeye ve anayasal düzeni cebren ilgaya te şebbüs etmek suçunun hâlen işlenmeye devam edildi ği, bu suçu i şleyen Fetullah [çı] Terör Örgütlenmesi üyelerinin yurt dışına kaç ıp saklanma ihtimali bulundu ğu" gerekçesiyle ba şvurucunun yakalanmas ına, gözalt ına al ınmas ına, konutu, arac ı ve işyerinde arama yap ılmas ına karar verilmi ştir. 12. Ankara İl Emniyet Müdürlü ğüne bağlı polislerce ba şvurucunun konutu, i şyeri ve arac ında arama yap ılm ış; suç delili olabilece ği değerlendirilen baz ı dijital materyallere (laptop, haricî hard disk, disket, flash disk, CD ve bilgisayar kasas ı) el konulmu ş; başvurucu 18/7/2016 tarihinde gözalt ına al ınm ıştır. 13. Başvurucu 19/7/2016 tarihinde Ba şsavc ılıkta ifade vermi ştir. Başsavc ılık başvurucuyu 20/7/2016 tarihinde, tutuklanmas ı istemiyle Ankara 1. Sulh Ceza Hâkimli ğine sevk etmi ştir. 14. Başvurucunun sorgusu Ankara 1. Sulh Ceza Hâkimli ğinde ayn ı gün yap ılm ıştır. Sorgu s ıras ında başvurucunun müdafii de haz ır bulunmu ştur. Sorgu i şlemi, Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGB İS) arac ılığıyla kayda al ınm ıştır. 15. Ankara 1. Sulh Ceza Hâkimli ği sorgu sonucunda ba şvurucunun silahl ı terö r örgütüne üye olma suçundan tutuklanmas ına karar vermi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/2135 Karar Tarihi : 9/9/2020 416. Başvurucu tutuklama karar ına itiraz etmi ş, Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimli ği 9/8/2016 tarihinde itiraz ı kesin olarak reddetmi ştir. 17. Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimli ği 11/9/2016 tarihinde bir k ısım şüphelinin ve Başsavc ılığın talebi üzerine yapt ığı inceleme sonunda ba şvurucunun tutukluluk hâlinin devam ına karar vermi ştir. 18. Başvurucu, tutuklama karar ına yapt ığı itiraz sonucunun ve an ılan Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 11/9/2016 tarihli karar ının taraf ına tebliğ edilmedi ğini belirterek 19/10/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 19. Başsavc ılık 6/11/2017 tarihinde, ba şvurucunun silahl ı terör örgütüne üye olma suçunu işlediğinden bahisle hakk ında kamu davas ının aç ılmas ı için Yarg ıtay Cumhuriyet Başsavc ılığına hitaben fezleke düzenlemi ştir. 20. Yarg ıtay Cumhuriyet Ba şsavc ılığının 5/1/2018 tarihli iddianamesiyle başvurucunun silahl ı terör örgütü yöneticisi olma suçunu i şlediğinden bahisle cezaland ırılmas ı istemiyle Yarg ıtay 9. Ceza Dairesinde (Mahkeme) -ilk derece mahkemesi sıfat ıyla- kamu davas ı aç ılm ıştır. 21. Mahkeme iddianamenin kabulüne karar vermi ş ve E.2018/16 say ılı dosya üzerinden kovu şturma başlam ıştır. 22. Mahkeme 22/1/2018 tarihinde yapt ığı tensip (duru şmaya haz ırlık) incelemesi sıras ında -duru şma yapmaks ızın- başvurucunun tutukluluk hâlinin devam ına karar vermi ştir. 23. Mahkeme 16/4/2018 tarihinde yap ılan ilk duru şmada ba şvurucunun savunmas ını alm ıştır. Başvurucu savunmas ında kendisine yöneltilen terör örgütüne üye olma suçunun olu şmad ığını, suçlamalar ı kabul etmedi ğini ifade etmi ştir. Mahkeme duru şma sonunda ba şvurucunun tutukluluk hâlinin devam ına da karar vermi ştir. 24. Mahkeme 18/2/2019 tarihli karar ıyla başvurucunun silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan 11 y ıl hapis cezas ıyla mahkûmiyetine ve tutukluluk hâlinin de devam ına karar vermiştir. 25. Başvurucu, hakk ında verilen mahkûmiyet hükmüne kar şı Yarg ıtay Ceza Kurulunda temyiz yoluna ba şvurmuştur. 26. Bireysel ba şvurunun incelendi ği tarih itibar ıyla davan ın temyiz incelemesi devam etmektedir. IV.İLGİLİ HUKUK 27.İlgili hukuk için bkz. Salih Sönmez, (B. No: 2016/25431, 28/11/2018, 33-56) karar ı. V.İNCELEME VE GEREKÇE 28. Mahkemenin 9/9/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2017/2135 Karar Tarihi : 9/9/2020 5A. Kişi Hürriyeti ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddialar 1. Gözalt ı Tedbirinin Hukuka Ayk ırı Olduğuna İlişkin İddia a. Başvurucunun İddialar ı 29. Başvurucu, suç i şlediğine dair somut deliller ortaya konulmadan yakalan ıp gözalt ına al ındığını belirterek ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmüştür. b. Değerlendirme 30. Bireysel ba şvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine ba şvurabilmek için ola ğan kanun yollar ının tüketilmi ş olmas ı gerekir. Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecek ikincil nitelikte bir hak arama yoludur ( Ayşe Z ıraman ve Cennet Ye şilyurt , B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16, 17). 31. Anayasa Mahkemesi, kanunda öngörülen gözalt ı süresinin a şıldığı veya yakalama ve gözalt ına al ınman ın hukuka ayk ırı olduğu iddialar ına ilişkin olarak bireysel başvurunun incelendi ği tarih itibar ıyla as ıl dava sonuçlanmam ış da olsa -ilgili Yarg ıtay içtihatlar ına at ıf yaparak- 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesinde öngörülen tazminat davas ı açma imkân ının tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldu ğu sonucuna varm ıştır (Hikmet Kopar ve di ğerleri [GK], B. No: 2014/14061, 8/4/2015, 64-72; Hidayet Karaca [GK], B. No: 2015/144, 14/7/2015, 53-64; Günay Dağ ve diğerleri [GK], B. No: 2013/1631, 17/12/2015, 141-150; İbrahim Sönmez ve Nazmiye Kaya , B. No: 2013/3193, 15/10/2015, 34-47). 32. Buna göre 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinde belirtilen dava yolunun başvurucunun durumuna uygun, telafi kabiliyetini haiz, etkili bir hukuk yolu oldu ğu ve bu olağan başvuru yolu tüketilmeden yap ılan bireysel ba şvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincillik niteli ği ile bağdaşmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 33. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun hukuka ayk ırı olarak gözalt ına al ındığı iddias ıyla ilgili olarak yarg ısal başvuru yollar ı tüketilmeden bireysel ba şvuru yap ıldığı anlaşıldığından başvurunun bu k ısm ının başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Sulh Ceza Hâkimliklerinin Yap ısına ve Özel Soru şturma Usulü Uygulanmamas ına İlişkin İddialar a. Başvurucunun İddialar ı 34. Başvurucu, sulh ceza hâkimliklerinin kanuni hâkim güvencesini sa ğlamad ıklar ı, tarafs ız ve bağıms ız mahkeme olmad ıklar ı, tutuklulu ğa itiraz ın bu yarg ı mercilerince karara bağlanmas ının hürriyetten yoksun b ırak ılmaya kar şı etkili bir itirazda bulunmay ı imkâns ız hâle getirdi ğini belirterek ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2017/2135 Karar Tarihi : 9/9/2020 6b. Değerlendirme 35. Başvuru konusu olayda ileri sürülen, sulh ceza hâkimliklerinin yap ısı nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkin daha önce bireysel başvurularda bulunuldu ğu ve başvurucunun an ılan şikâyetiyle ilgili olarak 2017/5835 say ılı bireysel ba şvuru dosyas ı üzerinden İkinci Bölüm Üçüncü Komisyon taraf ından 12/11/2018 tarihinde ve 2017/15507 say ılı bireysel ba şvuru dosyas ı üzerinden İkinci Bölüm İkinci Komisyon taraf ından 22/4/2019 tarihinde yap ılan incelemeler sonunda aç ıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle kabul edilemezlik karar ı verildiği tespit edildi ğinden başvurunun bu iddia yönünden mükerrer ba şvuru niteli ğinde oldu ğu anlaşılmaktad ır. 36. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının mükerrer ba şvuru olmas ı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir. 3. Tutuklaman ın Hukuki Olmad ığına İlişkin İddia a. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 37. Başvurucu; suç şüphesi ve bunu hakl ı k ılan deliller olmamas ına rağmen hakk ında tutuklama karar ı verildiğini, delilleri karartma tehlikesi ve kaçma şüphesinin de somut olayda mevcut olmad ığını, adli kontrolün neden yetersiz kalaca ğının aç ıklanmad ığını, görevli ve yetkili olmayan mahkemece görevinden kaynaklanan güvencelere riayet edilmeksizin tutukland ığını belirterek ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 38. Bakanl ık görüşünde; başvurucu yönünden suç şüphesinin varl ığını doğrulayan belirtilerin soru şturma dosyas ı kapsam ında bulundu ğu, tutuklama nedenlerinin varl ığı ve tutuklaman ın ölçülü oldu ğu yönündeki de ğerlendirmelerin de temelsiz olmad ığı belirtilmi ştir. 39. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında tutuklamay ı hakl ı gösterecek kuvvetli suç şüphesinin bulunmad ığını, hakk ındaki tutuklama karar ını n gerekçesiz ve hukuka ayk ırı olduğunu belirtmi ştir. b. Değerlendirme 40. Başvuru konusu olayda ileri sürülen tutuklama tedbirinin hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkin daha önce bireysel ba şvuruda bulunuldu ğu ve başvurucunun an ılan şikâyetiyle ilgili olarak 2017/5835 say ılı bireysel ba şvuru dosyas ı üzerinden İkinci Bölüm Üçüncü Komisyon taraf ından 12/11/2018 tarihinde yap ılan inceleme sonunda aç ıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle kabul edilemezlik karar ı verildiği tespit edildi ğinden başvurunun bu iddia yönünden mükerrer başvuru niteli ğinde olduğu anlaşılmaktad ır. 41. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının mükerrer ba şvuru olmas ı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir. 4. Tutuklulu ğun Makul Süreyi A ştığına İlişkin İddia a. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 42. Başvurucu, tutuklulu ğun devam ı kararlar ında somut gerekçelerin gösterilmedi ğini ve kişiselleştirilmediğini belirterek uzun süre tutuklu kalmas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2017/2135 Karar Tarihi : 9/9/2020 7b. Değerlendirme 43. Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde ba şvurulabilecek ikincil nitelikte bir hak arama yoludur. Bireysel ba şvuru yolunun ikincillik niteli ği gereği Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur ( Ayşe Zıraman ve Cennet Ye şilyurt , 16, 17). 44. Anayasa Mahkemesi, tutuklulu ğun kanunda öngörülen azami süreyi veya makul süreyi a ştığı iddias ıyla yap ılan bireysel ba şvurular bak ımından bireysel ba şvurunun incelendiği tarih itibar ıyla ilk derece mahkemesince mahkûmiyet hükmü verilmi ş ise -hüküm kesinleşmemiş olsa da- 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinde öngörülen tazminat davas ı açma imkân ının tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldu ğu sonucuna varm ıştır (Ahme t Kubilay Tezcan, B. No: 2014/3473, 25/1/2018, 24-27; Ekrem At ıcı, B. No: 2014/15609, 8/3/2018, 27-30). 45. Somut olayda bireysel ba şvuruda bulunduktan sonra 18/2/2019 tarihinde mahkûmiyetine karar verilen ba şvurucunun tutuklulu ğunun makul süreyi a ştığına ilişkin iddias ı, 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesi kapsam ında aç ılacak davada incelenebilir. Bu madde kapsam ında aç ılacak dava sonucuna göre ba şvurucunun tutuklulu ğunun makul süreyi aştığının tespiti hâlinde görevli mahkemece ba şvurucu lehine tazminata da hükmedilebilecektir. Buna göre 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinde belirtilen dava yolunun ba şvurucunun durumuna uygun, telafi kabiliyetini haiz, etkili bir hukuk yolu oldu ğu ve bu olağan başvuru yolu tüketilmeden yap ılan bireysel ba şvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil olma niteli ği ile bağdaşmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 46. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Kötü Muamele Yasa ğının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 47. Başvurucu; gözalt ına al ındıktan sonra soru şturma işlemleri s ıras ında kelepçe tak ıldığını, olumsuz ko şullarda bekletildi ğini, aç ve yorgun b ırak ıldığını, bu uygulamalarla kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 2. Değerlendirme 48. Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunabilmek için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur ( Ayşe Z ıraman ve Cennet Ye şilyurt , 16, 17). 49. Başvuruya konu olayda ba şvurucu, genel olarak insani olmayan gözalt ı koşullar ında kasti bir şekilde tutuldu ğunu ve gözalt ı süresince kamu görevlileri taraf ından kötü muameleye maruz b ırak ıldığını ileri sürmektedir. Bu kapsamda ba şvurucu, gözalt ında tutma koşullar ının yetersizli ğinden de bahsetmi şse de maruz kald ığını ileri sürdü ğü kötü muamelenin kamu görevlilerinin kas ıt ve/veya ihmalinden mi yoksa salt tutulm a koşullar ından m ı kaynakland ığını aç ıkça belirtmemi ştir. Bu ba ğlamda somut olay ın koşullar ının başvurucunun an ılan iddialar ının kamu görevlilerinin kas ıt ve/veya ihmalinden kaynaklan ıp kaynaklanmad ığına dair adli ve/veya idari bir soru şturmayla ortaya konmas ı Başvuru Numaras ı: 2017/2135 Karar Tarihi : 9/9/2020 8gerekmektedir. Ba şvurucunun an ılan iddialar ını herhangi bir adli ve/veya idari bir merciye ilettiğine dair bilgi ya da belge sunmad ığı da gözetildi ğinde hukuk sisteminde mevcut yarg ısal yollar ı tüketmeksizin bireysel ba şvuruda bulundu ğu anlaşılmaktad ır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/1/2018, 249; Ufuk Arslan, B. No: 2017/34473, 26/12/2018, 87). 50. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. Özel Hayata ve Aile Hayat ına Sayg ı Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 51. Başvurucu; soru şturma s ıras ında yap ılan arama ve elkoyma i şlemlerinin yöntemince yap ılmad ığını belirterek hakk ında uygulanan arama ve elkoyma nedeniyle özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 2. Değerlendirme a. Arama Karar ı Yönünden 52. Anayasa Mahkemesi Hülya Kar (B. No: 2015/20360, 27/2/2019) karar ında, koruma tedbirlerinin maddi haklar ı ihlal etti ği iddialar ı yönünden bireysel ba şvuruda yap ılmas ı gereken denetimin s ınırlar ını çizmiştir. Koruma tedbirine karar veren makamlar ın tedbir uygulanmas ının gereklili ğine dair daha iyi de ğerlendirme yapabilecek konumda olmalar ı nedeniyle geni ş takdir yetkisine sahip olduklar ı kabul edilmi ştir. Bu do ğrultuda ancak koruma tedbiri nedeniyle u ğran ılan zarar ın kaç ınılmaz olandan a ğır sonuçlara yol açt ığının veya keyfî uyguland ığının ilk bak ışta anlaşılacak kadar aç ık olduğu hâllerde esas yönünden daha ileri bir de ğerlendirme yap ılmas ı gerektiği kabul edilmi ştir (Hülya Kar , 21-46). 53. Somut olayda soru şturma mercilerince verilmi ş arama karar ına dayan ılarak başvurucunun konutunda ve i şyerinde arama yap ılm ıştır. Başvurucu, bu tedbir nedeniyle özel hayat ın gizliliği ve aile hayat ına sayg ı haklar ının ihlal edildi ğini iddia etmektedir. Söz konus u tedbirin suç delillerini elde etme amac ıyla gerçekle ştirildiği anlaşılmaktad ır. 54. Koruma tedbirine yönelik şikâyetlerde Anayasa Mahkemesi, karar ın verildiği dönemin şartlar ını dikkate al ır. Başvuruya konu koruma tedbiri maddi gerçe ğin ortaya çıkmas ını temin etmek amac ıyla ve suç şüphesi bulunan hâllerde uygulanm ıştır. Söz konusu tedbir öngörülebilir ve kesin bir hukuki düzenlemeye dayanmakta olup itirazlar ını sorumlu makamlar önünde etkin bir biçimde ortaya koyabilme olana ğı başvurucuya tan ınm ıştır. Bundan ba şka tedbir süreklilik arz eder biçimde uygulanmam ıştır. Koruma tedbirini n durumun gerektirdi ğinden daha uzun sürdü ğü veya hedeflenen amaca ula şmak bak ımından açıkça elveri şsiz olduğu değerlendirilmemi ştir. 55. Başvuru konusu koruma tedbirinin türü, süresi, uygulanma tarz ı ve kişinin yaşam ı üzerindeki etkileri birlikte de ğerlendirildi ğinde başvurucunun u ğrad ığı zarar ın kaç ınılmaz olandan a ğır olduğu veya koruma tedbirinin keyfî uyguland ığı değerlendirilmemi ş, başvurucu da bireysel ba şvuru formunda aksini kan ıtlayacak bir açıklamada bulunmam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/2135 Karar Tarihi : 9/9/2020 956. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Elkoyma Karar ı Yönünden 57. Somut olayda ba şvurucunun dijital materyallerine 5271 say ılı Kanun'un 134. maddesi kapsam ında el konulmu ştur. Bu elkoyma i şleminin hukukili ği ve kesin sonuçlar ı derece mahkemeleri taraf ından yap ılacak yarg ılama sonucunda ortaya ç ıkacakt ır. Öte yandan el konulan dijital materyaller ve cep telefonlar ının incelenmesi tamamland ıktan sonra başvurucuya iade edilmesi mümkün olacakt ır. Son olarak 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (j) bendinde " Eşyas ına veya di ğer malvarl ığı değerlerine, koşullar ı oluşmad ığı halde elkonulan veya korunmas ı için gerekli tedbirler al ınmayan ya da eşyas ı veya diğer malvarl ığı değerleri amaç d ışı kullan ılan veya zaman ında geri verilmeyen " kişilerin uğram ış olduğu maddi zararlar ı isteyebilece ği belirtilmi ştir. Başvurucunun yarg ılama sonunda elkoyma nedeniyle u ğrad ığı zararlar ı bu tazminat yoluna ba şvurmak suretiyle tazmin edebilmesi de mümkün olacakt ır. Öte yandan ba şvurucu, elkoyma karar ına karşı itiraz yoluna ba şvurduğu yönünde bir iddia ve kan ıt da sunmam ıştır. Dolay ısıyla başvurunun hukuk sisteminde mevcut idari ve yarg ısal yollar tüketilmeksizin yap ıldığı anlaşılmaktad ır. 58. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. D. Adil Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 59. Başvurucu; gözalt ına al ındıktan sonra avukat ıyla yapt ığı görüşmelerin polis nezaretinde yap ıldığını, sesli ve görüntülü kay ıt alt ına al ındığını, suç isnad ı bildirilmeden savunma yapmak durumunda kald ığını belirterek soru şturma aşamas ındaki baz ı işlemler ve özellikle de avukat ıyla görüşmesine yönelik getirilen uygulamalar ve k ısıtlamalar dolay ısıyla adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 60. Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunabilmek için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur ( Ayşe Z ıraman ve Cennet Ye şilyurt , 16, 17). 61. Somut olayda ba şvurucu, soru şturma süreci devam ederken bireysel ba şvuruda bulunmuş; sonras ında hakk ında kamu davas ı aç ılm ıştır. Yarg ılamay ı yürüten Mahkemece 18/2/2019 tarihinde ba şvurucunun mahkûmiyeti yönünde karar verilmi ş ve bu karar temyiz edilmiştir. Anayasa Mahkemesince bireysel ba şvurunun karara ba ğland ığı tarih itibar ıyla başvurucu hakk ındaki temyiz incelemesinin devam etti ği görülmektedir. Ba şvurucunun başvuru formunda dile getirdi ği şikâyetlerini devam eden temyiz a şamas ında ileri sürebilme ve inceletme imkân ı bulunmaktad ır. Bu çerçevede derece mahkemelerinin yarg ılama ve temyiz süreçleri beklenmeden soru şturma sürecindeki adil yarg ılanma hakk ı ihlali şikâyetlerinin ba şvurucu taraf ından bireysel ba şvuruya konu edildi ği görülmü ştür. 62. Aç ıklanan gerekçelerle temyiz mercii önünde devam eden ba şvuru yolu tüketilmeden temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildi ği iddias ının bireysel ba şvuru konusu yap ıldığı anlaşıldığından başvurunun bu k ısm ının başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/2135 Karar Tarihi : 9/9/2020 10E. Ayr ımc ılık Yasağının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 63. Başvurucu, yarg ıda birlik platformu üyesi hâkim ve savc ılar hakk ında bu süreçte herhangi bir adli i şlem yap ılmad ığını belirterek hakk ında yürütülen soru şturma ve uygulanan tedbirler nedeniyle ayr ımc ılık yasağının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 64. Anayasa Mahkemesine yap ılan bireysel ba şvurularda ba şvurucular ın, başvuru kapsam ındaki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ği ve buna ili şkin gerekçelerin ve delillerin neler oldu ğunu aç ıklama yükümlülü ğünün bir gere ği olarak ba şvuru formu titizlikle doldurulmal ı, hangi haklar ın ihlal edildi ği ve ihlal iddias ının dayanağı olan tüm olaylar gösterilmeli, ba şvuruyu ayd ınlatacak ve hükmün esas ını etkileyecek argümanlar ı destekleyici tüm belgeler ba şvuru dilekçesine eklenmelidir. Şayet bir belge elde edilememi şse bunun da nedenleri aç ıklanmal ıdır. 65. Anayasa'n ın 10. maddesinde düzenlenen e şitlik ilkesi ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) 14. maddesinde düzenlenen ayr ımc ılık yasağının ihlal edildi ğine yönelik iddialar ın soyut olarak de ğerlendirilmesi mümkün olmay ıp mutlaka Anayasa ve Sözleşme kapsam ında yer alan di ğer temel hak ve özgürlüklerle ba ğlant ılı olarak ele al ınmas ı gerekir ( Onurhan Solmaz , B. No: 2012/1049, 26/3/2013, 33). Ayr ımc ılık iddias ının incelenebilmesi için ba şvurucunun, kendisiyle benzer durumdaki ki şilere yönelik farkl ı uygulamalar ın meşru bir temeli olmaks ızın ırk, renk, cinsiyet, din, dil vb. ayr ımc ı bir nedene dayand ığını makul delillerle ortaya koymas ı gerekir ( Adnan Oktar (3) , B. No: 2013/1123, 2/10/2013, 50). 66. Yukar ıda belirtilen ko şullar yerine getirilmedi ği takdirde Anayasa Mahkemesi başvuruyu aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu gerekçesiyle kabul edilemez bulabilir. İddialar ın dayanaktan yoksun olmad ığı konusunda Anayasa Mahkemesinde yeterli kanaat olu şmas ı, başvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar ın niteliğine bağlıdır. Başvurucunun ba şlang ıçta, başvuru hakk ında kabul edilemezlik karar ı verilmesini önlemek için ba şvuru formu ve eklerinde iddialar ını destekleyici belgeleri sunmas ı ve gerekli aç ıklamalar ı yapmas ı zorunludur ( Veli Özdemir , B. No: 2013/276, 9/1/2014, 23). 67. Somut olayda ba şvurucu, ihlal iddialar ını soyut ve genel ifadelerle ileri sürmü ş; kendisine hangi temelde hangi sebeple ayr ımc ılık yap ıldığına ilişkin olarak yeterli bir açıklama yapmam ış ve bu iddias ını kan ıtlamaya elveri şli belgeleri ba şvuru dosyas ına eklememi ştir. Dolay ısıyla an ılan şikâyetin temellendirilmedi ği sonucuna ula şılm ıştır. 68. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının da açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Gözalt ı tedbirinin hukuka ayk ırı olmas ı dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2017/2135 Karar Tarihi : 9/9/2020 112. Sulh ceza hâkimliklerinin yap ısı ve özel soru şturma usulü uygulanmamas ı dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın mükerre r başvuru olmas ı nedeniyle REDD İNE, 3. Tutuklaman ın hukuki olmamas ı dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın mükerrer ba şvuru olmas ı nedeniyle REDD İNE, 4. Tutuklulu ğun makul süreyi a şmas ı dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, 5. Kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 6. Özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın arama karar ı yönünden aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, 7. Özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın elkoyma karar ı yönünden başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, 8. Adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 9. Ayr ımc ılık yasağının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 9/9/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI