TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RAMAZAN KOÇAK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/36302) Karar Tarihi: 12/4/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/36302 Karar Tarihi : 12/4/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Duygu KALUKÇU Başvurucu : Ramazan KOÇAK Vekili : Av. Mehmet ÇEL İKEL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, işveren ile aras ındaki güven ili şkisinin bozuldu ğu gerekçesiyle
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RAMAZAN KOÇAK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/36302) Karar Tarihi: 12/4/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/36302 Karar Tarihi : 12/4/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Duygu KALUKÇU Başvurucu : Ramazan KOÇAK Vekili : Av. Mehmet ÇEL İKEL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, işveren ile aras ındaki güven ili şkisinin bozuldu ğu gerekçesiyle i ş sözleşmesi feshedilen ba şvurucunun adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 18/11/2020 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucu, İSFALT A. Ş. (Şirket) bünyesinde uygulama şefi olarak çal ışmakta iken 11/8/2016 tarihinde ba şvurucunun i ş akdi feshedilmi ştir. 6. Başvurucu, haks ız şekilde işten ç ıkar ıldığı gerekçesiyle i şe iade talepli tespit davas ı aç ılm ıştır. 7.İstanbul Anadolu 6. İş Mahkemesi (Mahkeme) 13/11/2019 tarihli karar ı ile davan ın reddine hükmetmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/36302 Karar Tarihi : 12/4/2023 38. Başvurucu, karara kar şı istinaf yoluna ba şvurmuş; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi 6/2/2020 tarihli karar ıyla başvurucunun istinaf talebinin -temyiz kanun yolu aç ık olmak üzere- esastan reddine hükmetmi ştir. 9. Başvurucu, Bölge Adliye Mahkemesi karar ına karşı temyiz kanun yoluna başvurmuş; Yarg ıtay 9. Hukuk Dairesi 17/9/2020 tarihli ilam ı ile istinaf karar ının kesin nitelikli oldu ğundan bahisle temyiz talebinin reddine hükmetmi ştir. 10. Başvurucu, nihai karar ın 3/11/2020 tarihinde tebli ğ edildiğini belirtmi ştir. 11. Başvurucu 18/11/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunulmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 12. Anayasa Mahkemesinin 12/4/2023 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 13. Başvurucu; derece mahkemelerince yeterli inceleme ve ara ştırma yap ılmad ığını, hukuk devleti ilkesine ayk ırı bir şekilde esasen suç unsuru olu şturmayan i şlem ve eylemlerin feshe gerekçe yap ıldığını, bu kapsamda iddia ve itirazlar ının dikkate al ınmad ığını, hukuki güvenlik ve hukuki belirlilik ilkelerine ayk ırı şekilde davan ın reddine hükmedildi ğini belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 14. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un " Bireysel ba şvuru usulü " kenar ba şlıklı 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollar ının tüketildi ği tarihten; ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. Hakl ı bir mazereti nedeniyle süresi içinde ba şvuramayanlar, mazeretin kalkt ığı tarihten itibaren onbe ş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte ba şvurabilirler ... " 15. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) " Başvuru süresi ve mazeret " kena r başlıklı 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. " 16. Bireysel ba şvurunun ön şartlar ından biri de otuz günlük süre kural ıdır. Sürenin başvurunun her a şamas ında dikkate al ınmas ı gerekir ( Deniz Baykal, B. No: 2013/7521, 4/12/2013, 32). Otuz günlük süreye ili şkin başlang ıç tarihinin tespitinde kanun hükmü gereği öğrenme tarihi esas al ınmal ıdır. 17. Bireysel ba şvurular ın 6216 say ılı Kanun'un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvuru yollar ının tüketildi ği Başvuru Numaras ı: 2020/36302 Karar Tarihi : 12/4/2023 4tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir. An ılan düzenlemelerde ba şvuru yolu öngörülen durumlarda bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcına ilişkin olarak başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten söz edilmekte ise de haberdar olunmayan bir hususta ba şvuru yap ılamayaca ğı dikkate alınarak bu ibarenin nihai karar ın gerekçesinin ö ğrenildiği tarih olarak anla şılmas ı gerekir (A. C. ve di ğerleri [GK], B. No: 2013/1827, 25/2/2016, 25). 18. Bireysel ba şvuru süresinin i şlemeye ba şlamas ı yönünden nihai karar ın gerekçesinin tebli ği, öğrenme şekillerinden biridir ( Mehmet Ali Kurtuldu , B. No: 2013/5504, 28/5/2014, 27). Ancak ö ğrenme, gerekçeli karar ın tebliği ile s ınırlı olarak gerçekle şmez; başka şekillerde de ö ğrenme söz konusu olabilir. Ba şvurucunun nihai karar ın gerekçesini dava dosyas ını incelemek suretiyle ö ğrenmesi mümkündür. Bu do ğrultuda dosyadan suret alınmas ı gibi hâllerde ba şvurucunun gerekçeli karar ı öğrendiği kabul edilebilir. Başvurucunun nihai karar ın gerekçesini öğrendiğini beyan etti ği tarih de bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcı olarak ele al ınabilir (İlyas Türedi , B. No: 2013/1267, 13/6/2013, 21, 22). 19. Diğer yandan somut olay ın koşullar ında başvurucunun nihai karardan daha erken bir tarihte haberdar olmas ı gerektiğinin değerlendirilmesi durumunda Anayasa Mahkemesi, ba şvuru süresinin ba şlang ıcı için bu tarihi de esas alabilir ( Ögeday Ak ın, B. No: 2014/2345, 10/6/2015, 38). 20. Bu ba ğlamda Anayasa Mahkemesi, henüz avukat ına tebliğ edilmemi ş olmakl a birlikte nihai karar olan gerekçeli Yarg ıtay ilam ının ilk derece mahkemesine ula ştığı, başvurucunun avukat ının ise bireysel ba şvuru formunda bu karardan haberdar olduklar ını belirttiği tarihten daha önce ilk derece mahkemesine söz konusu ilam ın tebliğe ç ıkar ılmas ı için birden fazla talepte bulundu ğunun anla şıldığı bir bireysel ba şvuruda ba şvuru süresinin avukat ın ilk yaz ılı talep tarihinden itibaren i şlemeye ba şlad ığını kabul etmi ştir. An ılan kararda Anayasa Mahkemesi, gerekçeli nihai karar ilk derece mahkemesine ula ştığından başvurucunun haberdar oldu ğu ve bu durumda Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) Avukat Bilgi Sistemi'ni kulland ığı görülen ba şvurucu vekilinin nihai karar sonucunu ve gerekçesini kesin olarak ö ğrenme olana ğı olduğu konusunda şüphe bulunmad ığını ifade etmiştir (Suat Bircan [GK], B. No: 2014/16800, 1/12/2016, 25-27). 21. UYAP kullan ıcılar ın kendilerini ilgilendiren bilgi ve belgelere ihtiyaç duymalar ı hâlinde h ızlı ve kolay şekilde ula şabilmelerini sa ğlamaktad ır. Her türlü bilgi ve belge alışverişi de UYAP üzerinden elektronik ortamda ve anl ık denebilecek k ısa sürede gerçekleştirilebilmektedir ( Hüseyin A şkan, B. No: 2017/15649, 21/7/2020, 26). 22. Yarg ı sisteminin parças ı olarak avukatlar sistemde vekâleti bulunan dava dosyalar ını internet üzerinden UYAP'tan yararlanarak inceleyebilmekte, bu dosyalardan suret alabilmekte, elektronik imza ile sistemdeki dava dosyalar ına evrak ekleyebilmekte, yeni dav a dosyas ı açabilmekte ve harç ödeyebilmektedir. Ayr ıca nihai karar ın gerekçesine eri şmenin mümkün hâle geldi ği durumlarda ba şvurucu avukatlar ı bu sistemi kullanmak suretiyle nihai karar ın gerekçesini kesin olarak ö ğrenme imkân ını da elde etmektedir ( Hüseyin A şkan, 27). 23. Tüm bu i şlemler yap ılırken bilgi ve belgelerin son hâli, de ğişmez ve güvenli bir şekilde veri taban ında saklanmakta ve belgeler üzerinde yap ılan işlemler UYAP evrak i şlem kütüğünde kay ıt alt ına al ınmaktad ır. Evrak i şlem kütüğü, evrak üzerinde yap ılan işlemleri (doküman olu şturma, düzenleme, imzalama, açma, okuma ve yazd ırma gibi) kay ıt alt ına Başvuru Numaras ı: 2020/36302 Karar Tarihi : 12/4/2023 5almaktad ır. Kay ıt alt ına al ınan evrak üzerindeki i şlemleri yapan şahs ın ad ı soyad ı, s ıfat ı, birimi, yap ılan işlemin niteli ği, tarih ve saati sistemde saklanmaktad ır (Hüseyin A şkan, 28). 24. Başvuruya konu olayda, nihai karar olan Yarg ıtay ilam ına ilişkin olarak UYAP evrak işlem kütü ğü üzerinde yap ılan inceleme neticesinde ilgili karar ın başvurucuyu yarg ılamada temsil eden avukat taraf ından 7/10/2020 günü saat 12.09'da aç ılarak okundu ğu tespit edilmi ştir. Dolay ısıyla bu işlemi yapan ilgililerden i şlem s ıras ında nihai karar ın sonucunu ö ğrenmeleri beklenir. Böyle bir durumda i şlem yap ılırken nihai karar ın sonucunun öğrenildiği kabul edilece ğinden bireysel ba şvuru süresinin bu tarihten itibaren ba şlatılmas ı gerekir. 25. Bu kapsamda nihai karar ın başvurucuyu yarg ılamada temsil eden avukat taraf ından UYAP üzerinden 7/10/2020 tarihinde okundu ğu, dolay ısıyla nihai karardan haberdar olundu ğu ve bu do ğrultuda bireysel ba şvuru süresinin 7/10/2020 tarihinden itibaren işlemeye ba şlad ığının kabul edilmesi gerekir. Nitekim ilgili usul kurallar ı uyar ınca sürenin münhas ıran tebliğden itibaren i şlemeye ba şlayacağının kabul edildi ği uygulamalar ın aksine bireysel ba şvuru yolunda ba şvuru süresi, ihlalin ö ğrenilmesi esas ına bağlanm ıştır (benzer yöndeki karar için bkz. Mehmet Özcan, B. No: 2019/6266, 15/1/2020, 27). 26. Sonuç olarak bireysel ba şvuru konusu yarg ılama sürecine ili şkin nihai karardan 7/10/2020 tarihinde haberdar oldu ğu anlaşılan başvurucunun otuz günlük bireysel ba şvuru süresinin son günü olan 6/11/2020 tarihinden sonra, 18/11/2020 tarihinde yapt ığı ve herhangi bir mazeret bildirmedi ği bireysel ba şvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 12/4/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.