TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR GONUL YANIK VE DiGERLERi BASVURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/1937) Karar Tarihi: 20/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1937 : 20/3/2019 Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucular Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 R1dvan GULE ; RecaiAKYEL Yild1z SEFERiNOGLU Sinan ARMAGAN 1. Gonul YANIK 2. Haydar YANIK 3. Htiseyin YANIK Av. Hande A YNA DERNEKOGLU I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru; t1bbi te histe gecikme sonucu 9ocugun gorm
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR GONUL YANIK VE DiGERLERi BASVURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/1937) Karar Tarihi: 20/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1937 : 20/3/2019 Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucular Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 R1dvan GULE ; RecaiAKYEL Yild1z SEFERiNOGLU Sinan ARMAGAN 1. Gonul YANIK 2. Haydar YANIK 3. Htiseyin YANIK Av. Hande A YNA DERNEKOGLU I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru; t1bbi te histe gecikme sonucu 9ocugun gorme engelli dogmasma yol a91lmas1 nedeniyle maddi ve manevi varhgm korunmas1 hakkmm, olay hakkmda a91lan tam yarg1 davasmm uzun stirmesi nedeniyle de makul stirede yarg1lanma hakkmm ihlal edildigi iddialanna ili kindir . II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 2/2/2015 tarihinde yapilm1 tir. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . 5. Boltim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omeg1 bilgi 19m Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk , gorti bildirmemi tir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1937 : 20/3/2019 8. Ba vuruculardan Hliseyin Y amk, dig er ba vurucu Gonul Y amk'm ogludur. Ba vurucu Gontil Yamk, ilk dogumundan olan 9ocugu Gtilhane Askeri Tip Akademisinde (Hastane) mikrosefali (bebekte ba kli9iikliigii) tams1 ile takip edildigi s1rada ikinci 9ocugu olan ba vurucu Hiiseyin'e gebe kalm1 t1r. Ba vurucular Goniil ile Haydar'm akraba olmalan (amca 9ocuklan) ve ilk 9ocuklannm da genetik bir hastahkla dogmas1 iizerine ba vurucu Goniil, Hastanenin Dogum Ana Bilim Dah Yiiksek Riskli Gebelik Polikliniginde muayene olmu tur. Yap1lan tetkikler sonucunda ba vurucu Goniil'iin yakm obstetrik takibe almmas1 gerektigi 26/11/2001 tarihli hastane kay1tlannda yer alm1 tir. 9. 3/6/2002 tarihinde normal yolla dogum ger9ekle mi ve ba vurucu Hiiseyin diinyaya gelmi tir. Hastanenin kay1tlanna gore bebegin genel durumunun iyi oldugu, anne ve bebegin taburcu olabilecekleri degerlendirilmi tir. 10. Ba vurucular aym Hastaneye daha sonra yeniden muayene olmak i9in gitmi ler, Goz Hastahklan Ana Bilim Dalmda yap1lan tetkiklerde Hiiseyin'in gorme engelli oldugu tespit edilmi tir. Ba vurucu Hiiseyin'e farkh tarihlerde Hastanede tibbi operasyonlar uygulanm1 ise de gorme yetenegi kazandmlamam1 tir. 11. Ba vurucular, kusurlu eylem sonucu bebegin gorme engelli dogdugunu belirterek ugrad1klan maddi ve manevi zararlann tazmini i9in Milli Savunma Bakanhgma 30/5/2003 tarihinde talepte bulunmu fakat ba vurulann talepleri z1mnen reddedilmi tir. Bunun sonucunda -once Askeri Yiiksek idare Mahkemesinde, bu mahkemenin gorevsizlik karan vermesi iizerine- Ankara 9. idare Mahkemesinde (Mahkeme) tam yarg1 davas1 a9m1 lardir. 12. Mahkeme tarafmdan yarg1lama dosyas1 Adli Tip Kurumuna (ATK) gonderilerek bilirki i raporu almm1 tir. 13/2/2008 tarihli 3. ihtisas Kuruluna ait bilirki i raporunun ilgili k1smmda; -Hiiseyin Y amk'm gorme ozriiniin dogu tan oldugu, sonradan olu mad1g1, - Y enidoganm bu durumunun ilk muayenesinde de tespit edilebilecegi ancak yenidogan bebeklerin dogduktan sonraki ilk hafta viicutlannda ve yiizlerinde odem oldugu, bu nedenle gozlerin detayh muayenesinin yapilamayabilecegi, nitekim dogumun ger9ekle tigi kurum tarafmdan dogumdan dokuz giin sonra goz klinigince muayenesinin yap1ld1g1 sirada ileri tetkik planland1g1, yenidogana 16/6/2002 tarihinde goz operasyonu yap1ld1g1, tablonun te hisinde ve ameliyatm yapilmasmda gecikme olmad1g1, -Gebelik takiplerinde 26/11/2001 tarihinde yakla 1k 11 haftahk iken yap1lan konjenital enfeksiyonlan ara tirmaya yonelik tetkik sonu9lannm kli9iikteki tabloya neden olacagma ait tibbi delil bulunmad1g1, -Gebelik takibi siiresince 9ocuktaki goz patolojisinin tespit edilmesinin miimklin olamayacag1, gebelik takiplerinin tip kurallanna uygun oldugu cihetle davah idareye atf-1 kabil kusur bulunmad1g1 belirtilmi tir. 13. Ba vurucular bilirki i raporuna itiraz ettikleri dilek9elerinde, farkh uzmanlann miitalaalan dogrultusunda ula tiklan birtak1m bilimsel eserlere gore gebelik sirasmda tespit 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1937 : 20/3/2019 edilen enfeksiyon nedeniyle sezaryen dogum yapilmasmm ve yine bebege enfeksiyonun bula tigmm yap1lacak birtak1m testlerle anla 1lmas1 durumunda gebeligin sonlandmlmasmm zorunluluk arz ettigini, dogumda bula an enfeksiyon nedeniyle bebegin gozlerinde gorme kayb1 oldugunun dikkate almmad1gm1 ifade etmi ve yeniden bilirki i raporu almmasm1 talep etmi lerdir. 14. Mahkeme 18/11/2008 tarihinde davanm reddine karar vermi tir. Karann gerek9esinde A TK tarafmdan duzenlenen rapora atif yapilarak olayda idarenin bir kusurunun bulunmad1g1 belirtilmi tir. 15. Dava ve bilirki i raporuna itiraz dilek9elerindeki hususlar tekrarlanarak ba vurucular tarafmdan temyiz edilen karar, Dam tay Onbe inci Dairesinin (Daire) 31/1/2014 tarihli ilam1yla onanm1 tu. Karar duzeltme talebi aym Dairenin 30/10/2014 tarihli karanyla reddedilmi tir. Nihai karar 9/1/2015 tarihinde ba vurucular vekiline teblig edilmi tir. 16. Ba vurucular 2/2/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 17. 6/1/1982 tarihli ve 2577 say1h idari Yarg1lama Usulti Kanunu'nun 2., 3. ve 12. maddeleri. 18. Anayasa Mahkemesi , yarg1lamalann makul stirede sonu9landmlmad1g1 ya da yarg1 kararlannm ge ; veya eksik icra edildigi ya da hi ; icra edilmedigi iddias1yla 31/7/2018 tarihinden once ger9ekle tirilen bireysel ba vurulara ili kin olarak Adalet Bakanhg1 insan Haklan Tazminat Komisyonu Ba kanhgma (Tazminat Komisyonu) ba vuru imkanmm getirilmesine ili kin mevzuata onceki i9tihadmda yer vermi tir (Ferat Yiiksel, B. No: 2014/13828, 12/9/2018, 11-14). B. Uluslararas1 Hukuk 19. Avrupa insan Haklan Sozle mesi'nin (Sozle me) "Ozel ve aile hayatma saygz hakkz " kenar ba hkh 8. maddesinin ( 1) numarah flkras1 oy ledir: "(]) Herkes ozel ve aile hayatzna, konutuna ve yazz$maszna saygz gosterilmesi hakkzna sahiptir." 20. Avrupa insan Haklan Mahkemesi (AiHM), ki ilerin fiziksel ve ruhsal butunltiklerinin korunmas1, kendilerine uygulanan tedaviye dahil olmalan, bu hususta nza gostermeleri ve maruz kald1klan saghk risklerini degerlendirmelerine yard1mc1 olan bilgilere eri imlerinin Sozle me'nin 8. maddesi kapsammda yer ald1gm1 kabul etmektedir (Trocellier /Fransa (k.k.), B. No: 75725/01, 5/10/2006; klal Karakoca ve Hiiseyin Karakoca /Tiirkiye (k.k.), B. No: 46156/11, 21/5/2013). 21. AiHM kararlanna gore devletler -ister kamu isterse ozel saghk kurulu lan tarafmdan yerine getirilsin- saghk hizmetlerini, hastalann ya amlan ile fiziksel ve ruhsal butunltigunun korunmasma yonelik gerekli tedbirlerin almabilmesini saglayacak ekilde duzenlemek zorundadu (Vo/Fransa [BD], 53924/00, 8/7/2004, 90; Calvelli ve Cigliodtalya [BD], 32967 /96, 17/1/2002, 49). 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1937 : 20/3/2019 22. AiHM'e gore taraf devletler, uygulanmas1 planlanan tibbi i lemin ongorlilebilir sonrn;lan hakk:mda doktorlann hastalara onceden bilgi vermelerini saglayacak gerekli dtizenleyici tedbirleri almak zorundadir. Bunun bir sonucu olarak hastanm onceden bilgilendirilmesi soz konusu olmadan ongorlilebilir nitelikte bir riskin ortaya 91kmas1 durumunda ilgili devlet, hastaya bilgi verilmemesinden dogrudan sorumlu tutulabilmektedir (Serif Gecekw;u /Tiirkiye (k.k.), B. No: 28870/05, 25/5/2010). 23. T1bbi bir hatanm ve hastane hizmetlerindeki eksikliklerin sorumlulugunun Sozle me'nin 8. maddesi kapsammda dogrudan devlete atfedilmesi i9in yeterli olup olmad1g1 hususunda AiHM, farkh t1bbi bilirki i raporlannda ve hatta i9 yarg1 organlanmn kararlannda her tiirlti t1bbi hata ve ihmalin ihtimal d1 1 birakild1g1 bir davada (Yardzmcz /Tiirkiye, B. No: 25266/05, 5/1/2010, 59) her haliikarda bu sonu9lan sorgulamanm veya sahip oldugu tibbi bilgilerden hareketle bilirki ilerin vard1g1 sonu9lann dogrulugu hakk:mda tahminlere dayah olarak fikir yiirlitmenin gorevleri arasmda olmad1gma i aret etmi tir (Tysiqc/Polonya, B. No: 5410/03, 20/3/2007, 119, Yardzmcz /Tiirkiye, 59). V. iNCELEME VE GEREK(:E 24. Mahkemenin 20/3/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Ba vurucularm iddialan 25. Ba vurucular; Gontil Y amk'm ilk gebeliginden dogan 9ocugunun mikrosefali hastas1 oldugunu, yakm akraba evliligi yap1lmas1 ve ilk dogumdaki 9ocugun saghk durumu nedeniyle ikinci gebeligin yiiksek riskli gebelik olarak takibinin kararla tmld1gm1, gebeligin 11. haftasmda yap1lan tetkikte yiiksek enfeksiyon bulgusuna rastland1gm1, elde edilen verilerin bebekte korltik ve beyin hasan gibi riskleri ifade etmesine ve bu tetkik sonucuna gore kesin tam i9in farkh testlerin yapilmas1 gerekmesine ragmen kusurlu davramlarak bunlann yap1lmad1gm1, bunun sonucunda da gorme engelli bir 9ocugun dtinyaya gelmesine sebep olundugunu ifade etmi lerdir. Ba vurucular; ATK raporunda konjenital enfeksiyonlan ara tirmaya yonelik yap1lan tetkik sonu9lannm kti9tikteki tabloya neden olacagma dair t1bbi delil bulunmad1g1 eklindeki tespitin bilimsel ger9eklerle uyu mad1gm1, elde edilen verilere gore farkh testler yap1lmasmm zorunluluk oldugunu, yap1lacak bu testlerin sonu9lanna gore gerekirse gebeligin sonlandmlmas1 se9enegmm kendilerine sunulmas1 gerektigini belirtmi lerdir. Ba vurucular, kadm dogum ve genetik uzmanlan bulundurulmadan haz1rlanan bilirki i raporunun yetersiz oldugunu, itirazlanna ragmen yeniden bilirki i raporu almmad1gm1, bu hatah rapora itibar edilerek davalannm reddedildigini belirterek adil yarg1lanma hakk:mm ihlal edildigini ileri stirmti ttir. B. Degerlendirme 26. iddianm degerlendirilmesinde dayanak almacak Anayasa'nm "Ki$inin dokunulmazlzgz, maddi ve manevi varlzgz " kenar ba hkh 17. maddesinin birinci fikras1 oyledir: "Herkes, ya ama, maddf ve manevf varlzgznz koruma ve geli tirme hakkzna sahiptir." 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1937 : 20/3/2019 27. Anayasa'nm 56. maddesinin u9uncu fikras1 oyledir: "Devlet, herkesin hayatznz, beden ve ruh saglzgz ir;inde siirdiirmesini saglamak ; insan ve madde giiciinde tasarruf ve verimi artzrarak , i$birligini gerr;ekle$tirmek amaczyla saglzk kurulu$larznz tek elden planlayzp hizmet vermesini diizenler." 28. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 29. Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikrasmda, herkesin maddi ve manev1 varhgm1 koruma ve geli tirme hakkma sahip oldugu belirtilmekte olup soz konusu duzenleme , Sozle me 'nin 8. maddesi 9er9evesinde ozel hayata sayg1 hakk1 kapsammda guvence altma alman fiziksel ve zihinsel butunlugun korunmas1 hakkma kar 1hk gelmektedir. 30. Anayasa Mahkemesi daha onceki kararlannda , kas1t soz konusu olmaks1zm hekim kusuru nedeniyle vucut butunlugunun zarar gordugu eklindeki tibbi ihmale dair ikayetleri Anayasa'nm 1 7. maddesinin birinci fikrasmda duzenlenen ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakk1 kapsammda incelemi tir (Melahat Sonmez, B. No: 2013/7528, 9/9/2015; Ahmet Sevim, B. No: 2013/474, 9/9/2015; Hilmi Diizgiiner , B. No: 2014/9690, 11/5/2017). 31. Amlan kararlar dogrultusunda somut olayda ba vuruculann tibbi ihmale dayah tum ikayetlerinin Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikrasmda duzenlenen ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakk1 kapsammda incelenmesi gerekmektedir. 1. Kabul Edilebilirlik Yoniinden 32. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir neden de bulunmad1g1 anla 1lan ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yoniinden a. Genel ilkeler 33. Anayasa'mn 17. maddesinin birinci fikrasmda herkesin maddi ve manevi varhgm1 koruma ve geli tirme hakkma sahip oldugu belirtilmektedir. Bu kapsamda amlan Anayasa hukmu ile ki inin maddi ve manevi varhgmm butunlugu gerek kamusal yetkilerle donatilm1 ki ilerin gerekse ozel ki ilerin mudahalelerine kar 1 guvence altma almm1 tlf (Ozkan $en, B. No: 2012/791 , 7/11/2013, 40). 34. Anayasa'nm 17. maddesinin amac1, esas olarak bireylerin maddi ve manevi varhgma kar 1 devlet tarafmdan yap1labilecek keyfi mudahalelerin onlenmesidir. Bunun yam sira devletin tibbi mudahaleler nedeniyle ki ilerin maddi ve manevi varhgm1 etkili olarak koruma ve maddi ve manevi varhgma sayg1 gosterme eklinde pozitif yukumlulugu de bulunmaktadir (Ahmet Acartiirk, B. No: 2013/2084, 15/10/2015, 49). Nitekim Anayasa'mn 56. maddesinde de belirtildigi uzere pozitif yukumluluk, saghk alanmda yurutulen faaliyetleri de kapsamaktadir (jlker Ba:Jer ve digerleri, B. No: 2013/1943 , 9/9/2015, 44). 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1937 : 20/3/2019 35. Devlet, bireylerin ya am hakk:1 ile maddi ve manevi varhklanm koruma hakk:1 kapsammda -ister kamu isterse ozel saghk kurulu lan tarafmdan yerine getirilsin- saghk hizmetlerini hastalann ya amlan ile maddi ve manevi varhklannm korunmasma yonelik gerekli tedbirlerin almabilmesini saglayacak ekilde diizenlemek zorundadir (Ahmet Acarturk, 51). 36. ilke olarak tibbi ihmallere ili kin ikayetler konusunda temel ba vuru yolu, hukuki sorumlulugu tespit adma takip edilecek olan hukuk veya idari tazminat davas1 yoludur (Nail Artw;, B. No: 2013/2839, 3/4/2014, 38). 37. Maddi ve manevi varhg1 koruma hakk:1 kapsammda hukuki sorumlulugu ortaya koymak adma adli ve idari yarg1da a91lacak tazminat davalannda makul derecede dikk:atli ve ozenli inceleme artmm yerine getirilmesi gerekmektedir. Derece mahkemelerinin bu ttir olaylara ili kin yiiriitttikleri yargilamalarda Anayasa'nm 17. maddesinin gerektirdigi seviyede derinlik ve ozenle bir inceleme yap1p yapmad1klannm ya da ne ol9tide yaptiklannm da Anayasa Mahkemesi tarafmdan degerlendirilmesi gerekmektedir. Zira derece mahkemeleri tarafmdan bu konuda gosterilecek hassasiyet , yiiriirltikteki yarg1 sisteminin daha sonra ortaya 91kabilecek benzer hak ihlallerinin onlenmesinde sahip oldugu onemli roltin zarar gormesine engel olacaktir (Yasin ;zldzr, B. No: 2013/8147, 14/4/2016, 57; Tevfik Gayretli, B. No: 2014/18266 , 25/1/2018, 32). 38. Diger taraftan belirtmek gerekir ki olaylann olu umuna ili kin delillerin degerlendirilmesi oncelikle idari ve yarg1sal makamlann odevidir. Aym ekilde ba vuru dosyasmda bulunan tibbi bilgi ve belgelerden hareketle bilirki ilerin vard1g1 sonu9lann dogrulugu hakk:mda fikir yiiriitmek Anayasa Mahkemesinin gorevi degildir (Mehmet ;olakoglu, B. No: 2014/15355, 21/2/2018). Ancak ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakk:1 kapsammda yerine getirmek zorunda oldugu usul yiiktimlultiklerinin somut olayda yerine getirilip getirilmediginin nesnel bir ekilde degerlendirilmesi i9in ilgili anayasal kurallar baglammda derece mahkemelerinin kendilerine tanmm1 takdir yetkileri 9er9evesinde hareket edip etmediklerinin denetlenmesi gerekir. Bu baglamda miidahaleyi hakh gostermek i9in one stiriilen gerek9elerin ilgili ve yeterli olup olmad1g1 incelenmelidir (Murat Atzlgan, B. No: 2013/9047, 7/5/2015, 44). 39. Bu baglamda derece mahkemelerinin gerek9eleri, taraflann kanun yoluna ba vuru imkamm etkili ekilde kullanabilmesini saglayacak surette aynntih olarak ortaya konulmah; ula 1lan sonu9lar yeterli a91khktaki bilimsel gorii ve raporlar gibi somut, nesnel verilere dayandmlmahdir (Murat Atzlgan, 45). b. ilkelerin Olaya Uygulanmas1 40. Somut olayda ba vurucular; gebeligin 11. haftasmda yap1lan tetkiklerde enfeksiyon bulgusunun yiiksek 91ktigm1, bu bilgi tizerine farkh ve aynntih testlerin yap1lmasmm kesin tam konmas1 i9in bilimsel bir zorunluluk oldugunu, bunlann yap1lmasmm ihmal edildigini, bu nedenle de gorme engelli bir 9ocugun dogmasma neden olundugunu ileri stirmti lerdir. Ba vurucular; tespit edilen enfeksiyonun gorme kaybma neden olduguna ili kin tibbi delil olmad1g1 yontindeki ATK raporunun bilimsel verilerle uyu mad1gm1, bilirki i heyetinde konunun uzmanlannm olmad1g1m, hatah rapora dayamlarak Mahkeme tarafmdan davalanmn reddedildigini ifade etmi lerdir. 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1937 : 20/3/2019 41. Ba vuruculann iddialan, konunun uzmanlannm katilmad1g1 bilirki i heyeti tarafmdan haz1rlanan raporun bilimsel verilere aykm olmasma ragmen hiikme esas almarak davalanmn reddedilmesi noktasmda toplanmaktad1r. 42. Oncelikle tibbi bir uygulama nedeniyle fiziki biitiinliikte meydana geldigi ileri siiriilen zarann giderilmesi amac1yla ba vuruculann etkili yarg1sal korumadan yararlamp yararlanmad1g1 hususu incelenmelidir. 43. Ba vuruya konu yargtlama siireci incelendiginde gene! olarak ba vuruculann maddi ve manevi biitiinliiklerinin ihmal suretiyle ihlal edildigine ili kin tiim iddialanm kusurlu davrand1gm1 ileri siirdiigii idare aleyhine tam yarg1 davas1 a9arak dile getirebildikleri anla 1lm1 tu. Mahkemece hastane raporlannm ve doguma ili kin tum evraklann getirtilerek incelendigi ve yap1lan tibbi miidahalenin yeterliligine ili kin uzman bilgisine ba vuruldugu goriilmii tiir. 44. Ba vuruya konu yarg1lamanm hukuk yargilamas1 olmasmdan otiirii taraflarca haz1rlanma ilkesi 9er9evesinde ba vuruculann ileri siirdiikleri hususlar Mahkemece ara tmlm1 tu. 45. Yarg1lama siirecinde bir avukat tarafmdan temsil edilen ba vuruculann bilirki i raporuna ve kararlara kar 1 itiraz ve karar diizeltme haklanm kullanabildikleri, bu suretle me ru pkarlannm korunmas1 i9in soz konusu davaya gerekli oldugu ol9iide, etkili katihmlannm sagland1g1, dava dosyasm1 inceleyip aynca bilgi ve beige sunabildikleri, toplanan delillerden haberdar edildikleri degerlendirilmi tir. 46. Bununla birlikte ba vurucular, eksik ve yetersiz rapora dayamlarak davanm reddedildigini ileri siirmii lerdir. Ba vurucular, bilirki i raporuna itiraz ve temyiz dilek9elerinde ii9 farkh 9ocuk saghg1 uzmamyla gorii tiiklerini, bu ki ilerin miitalaalan sonucunda baz1 bilimsel yaymlara ula tiklanm belirtmi lerdir. Ba vurucular, isimlerini ve sayfa numaralanm soyleyerek ibraz ettikleri bilimsel eserlerde, tespit edilen enfeksiyonun bebege bula ma riski nedeniyle normal yerine sezaryen ile dogum yapilmas1 gerektiginin bildirildigini ifade etmi lerdir. Ba vurucular, annede tespit edilen enfeksiyonun bebege ge9ip ge9medigini anlamak i9in farkh testlerin yapilmas1 gerektigini fakat bunlann yapilmad1gm1, bu testlerin yap1hp bebege enfeksiyon ge9tiginin tespit edilmesi durumunda gebeligin sonlandmlabilecegini iddia etmi lerdir. Aynca sezaryen yerine normal dogum yap1lmas1 nedeniyle dogum s1rasmda enfeksiyonun bebege ge9tigini ve gozdeki komea tabakasm1 yok ettigini ileri siirmii lerdir. 4 7. Ba vuruculann ileri siirdiigii bu hususlar kar 1smda gebelik siirecinin takibinde kusur ve ihmal gosterildigi iddiasmm ara tmlmas1 ve durumun a91khga kavu turulmas1 i9in alman ve karann gerek9esine dayanak yap1lan bilirki i raporunda; 9ocuktaki goz patolojisinin gebelik siirecinde tespit edilmesinin miimkiin olmad1g1, gebeligin 11. haftasmda tespit edilen enfeksiyonun gorme kaybma neden olduguna dair tibbi bir delil bulunmad1g1, gebelik takibinin tip kurallanna uygun oldugu, idareye atfedilebilecek bir kusur bulunmad1g1 tespit edilmi tir. 48. Anayasa Mahkemesinin bilirki ilerin vard1g1 sonu9lann dogru olup olmad1gm1 irdeleme gorevi bulunmamakla birlikte ba vuruculann iddialannm bilirki i raporlanyla a91klanm1 oldugu, bu kapsamda, tespit edilen enfeksiyon nedeniyle gorme kayb1 ya and1gma 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1937 : 20/3/2019 dair t1bbi bir delilin bulunmad1g1 , soz konusu patolojinin tespit edilmesinin t1bben mtimktin olmad1g1 ve gebelik stirecinin takibi tip kurallanna uygun oldugundan idareye atfedilebilecek bir kusur bulunmad1gmm ifade edildigi anla 1lm1 tlr. Bilirki i raporunda yer alan bu tespitler kar 1smda ba vuruculann enfeksiyon bulgusu nedeniyle farkh testlerin yapilmas1 gerektigi eklindeki iddialannm kar 1land1g1 soylenebilecektir. Bunun yanmda soz konusu goz patolojisinin gebelik takibi stiresince tespit edilmesinin mtimktin olmayacag1 kesin ekilde dile getirilmi tir. Dolay1s1yla ba vuruculann anayasal haklanm koruma amacma yonelik yeterli gtivenceleri i9eren bir usul 9er9evesinde inceleme yap1ld1g1 gozlenmektedir. 49. Ote yandan ba vurucular ; bilirki i heyetine konunun uzmanlannm 9agnlmad1g1m , yetersiz bilirki i heyetinden alman rapora itibar edildigini bildirmi iseler de yarg1lama stirecinde ba vuruculann bu hususa ili kin bir itirazlannm olmad1g1 gortildtigtinden ilk defa bireysel ba vuru stirecinde ileri stirtilen bu iddia tart1 ma konusu yap1lmam1 tlr. 50. Tum bu hususlar birlikte gozontine almd1gmda Mahkemenin dava dosyasmdaki bilgi, beige ve bilirki i raporu uyannca olu turdugu kanaate ili kin gerek9esinin somut olayda ilgili ve yeterli oldugu degerlendirilmi tir. Kararda yer verilen tespit ve gerek9e itibanyla ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakk1 yontinden yarg1sal makamlann takdir yetkilerinin smmnm a ilmad1g1 , dolay1s1yla bu hakka yonelik bir ihlalin olmad1g1 sonucuna vanlm1 tu. 51. A91klanan gerek9elerle Anayasa'mn 17. maddesinin birinci fikrasmda gtivence altma alman ki inin maddi ve manevi varhgmm korunmas1 hakkmm ihlal edilmedigine karar verilmesi gerekir. C. Makul Siirede Yargilanma Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucularm iddialan 52. Ba vurucular, davanm a91ld1g1 tarihten karar dtizeltme talebinin reddedildigi 30/10/2014 tarihine kadar yargilamanm stirmesi nedeniyle makul stirede yargilanma haklannm ihlal edildigini ileri stirmti lerdir. 2. Degerlendirme 53. 1/7/2018 tarihli ve 30495 say1h Resmi Gazete'de yay1mlanan 25/7/2018 tarihli ve 7145 say1h Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve 6384 say1h Avrupa insan Haklan Mahkemesine Yap1lm1 Baz1 Ba vurulann Tazminat Odenmek Suretiyle ;oztimtine Dair Kanun'a ge9ici madde eklenmi tir. 54. 6384 say1h Kanun'a eklenen ge9ici maddeye gore yarg1lamalann uzun stirmesi, yarg1 kararlannm ge ; veya eksik icra edilmesi ya da icra edilmemesi ikayetiyle Anayasa Mahkemesine yap1lan ve bu maddenin ytirtirltige girdigi tarih itibanyla Anayasa Mahkemesi ontinde derdest olan bireysel ba vurulann ba vuru yollannm ttiketilmemesi nedeniyle verilen kabul edilemezlik karannm tebliginden itibaren ti ; ay i9inde yap1lacak mtiracaat tizerine Tazminat Komisyonu tarafmdan incelenmesi ongortilmti ttir. 55. Ferat Yuksel karannda Anayasa Mahkemesi; yarg1lamalann makul stirede sonu9landmlmad1g1 ya da yarg1 kararlannm ge ; veya eksik icra edildigi ya da hi ; icra edilmedigi iddias1yla 31/7/2018 tarihinden once ger9ekle tirilen bireysel ba vurulara ili kin 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1937 : 20/3/2019 olarak Tazminat Komisyonuna ba vuru imkanmm getirilmesine ili kin yolu, ula ilabilir olma, ba an ans1 sunma ve yeterli giderim saglama kapasitesinin bulunup bulunmad1g1 yonlerinden inceleyerek bu yolun etkililigini tart1 m1 tlf (Ferat Yiiksel, 26). 56. Ferat Yiiksel karannda ozetle amlan ba vuru yolunun ki ileri mali kulfet altma sokmamas1 ve ba vuruda kolayhk saglamas1 nedenleriyle ula 1labilir oldugu, dtizenleni ekli itibanyla ihlal iddialanna makul bir ba an ans1 sunma kapasitesinden mahrum olmad1g1 ve tazminat odenmesine imkan tammas1 ve/veya bu mtimktin olmad1gmda ba ka ttirlti telafi olanaklan sunmas1 nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim saglama imkanma sahip oldugu hususunda degerlendirmelerde bulunulmu tur (Ferat Yiiksel, 27-34). Bu gerek9eler dogrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bak1 ta ula 1labilir olan ve ihlal iddialanyla ilgili ba an ans1 sunma ve yeterli giderim saglama kapasitesi oldugu gortilen Tazminat Komisyonuna ba vuru yolu ttiketilmeden yapilan ba vurunun incelenmesinin bireysel ba vurunun ikincil niteligi ile bagda mayacag1 sonucuna vararak ba vuru yollannm ttiketilmemi olmas1 nedeniyle kabul edilemezlik karan vermi tir (Ferat Yiiksel, 35, 36). 57. Mevcut ba vurunun bu kism1 yontinden soz konusu karardan aynlmay1 gerektiren bir durum bulunmamaktad1r. 58. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu kismmm ba vuru yollannzn tiiketilmemi olmas1 nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HUKUM A91klanan gerek9elerle; A. 1. Ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, 2. Makul stirede yargilanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ba vuru yollannzn tiiketilmemi olmas1 nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikrasmda gtivence altma alman ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakkmm iHLAL EDiLMEDiGiNE , C. Yarg1lama giderlerinin ba vurucular tizerinde BIRAKILMASINA , D. Karann bir omeginin Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 20/3/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM -Oye Recai AKYEL -Oye Recep KOMURC-0 -Oye -Oye R1dvan GULE ;:: Y1ld1z SEFERiNOGLU 10