TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ONUR KARA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/29853) Karar Tarihi: 8/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/29853 Karar Tarihi : 8/7/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : Onur KARA Vekili : Av. Zeycan BALCI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza davas ında başvurucunun (san ığın) haz ır bulunma talebi reddedilerek ses ve
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ONUR KARA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/29853) Karar Tarihi: 8/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/29853 Karar Tarihi : 8/7/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : Onur KARA Vekili : Av. Zeycan BALCI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza davas ında başvurucunun (san ığın) haz ır bulunma talebi reddedilerek ses ve görüntü aktar ımı suretiyle duru şmaya kat ılımının sağlanmas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 13/7/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 9. 1979 do ğumlu olan ba şvurucu bireysel ba şvuru konusu olaylar ın geçtiği tarihte Ankara Sincan 1 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumunda ( İnfaz Kurumu) tutuklu olarak bulunmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/29853 Karar Tarihi : 8/7/2020 310. Başvurucunun İnfaz Kurumunda kald ığı C/4/79 numaral ı odada idare taraf ından 1/6/2016 tarihinde yap ılan kontrolde odan ın demirba şı olarak envantere kay ıtlı bulunan bir adet mantar panonun yerinde olmad ığı tespit edilmi ştir. 11.İdarece düzenlenen 1/6/2016 tarihli tutana ğa göre ba şvurucu ve ayn ı odad a kalmakta olan di ğer tutuklular " fazla eşya olarak gördükleri " panoyu ya şam alanlar ı olan odan ın d ışına ç ıkararak k ırdıklar ını ve çöpe att ıklar ını beyan etmi şlerdir. Ba şvurucu bu tutanağı imzalamam ıştır. 12. Disiplin Kurulu Ba şkanl ığınca olayla ilgili olarak ba şlatılan disiplin soruşturmas ı sonucunda kamu mal ına zarar verme eylemi nedeniyle ba şvurucunun 15 gün süreyle hücreye koyma disiplin cezas ı ile cezaland ırılmas ına 9/6/2016 tarihinde karar verilmiştir. 13. Diğer taraftan 6/6/2016 tarihli Hasar Tespit Tutana ğı'na göre k ırılan pano nedeniyle toplam 15 TL kamu zarar ı meydana gelmi ştir. 14. Olayla ilgili olarak suç duyurusunda bulunulmas ı üzerine Ankara Bat ı Cumhuriyet Ba şsavc ılığı (Başsavc ılık) taraf ından soru şturma başlatılm ıştır. 15. Soruşturma sonucunda Ba şsavc ılığın 28/6/2016 tarihli iddianamesi ile başvurucu hakk ında kamu mal ına zarar verme suçundan kamu davas ı aç ılm ıştır. 16. Ankara Bat ı 6. Asliye Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülen yarg ılamada ilk duruşma 23/9/2016 tarihinde yap ılm ıştır. Başvurucu, önceki bir tarihte Tekirda ğ 2 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumuna (Ceza İnfaz Kurumu) nakledilmi ş olmas ı nedeniyle bu duru şmada haz ır bulunamam ıştır. 17. Duru şma tarihinde Ceza İnfaz Kurumunun Ses ve Görüntü Bili şim Sistemi (SEGBİS) odas ında haz ır edilen ba şvurucu, ses ve görüntü aktar ımı suretiyle duru şmaya kat ılm ıştır. 23/9/2016 tarihli Duru şma Tutana ğı'na göre ba şvurucu SEGB İS arac ılığı ile duruşmaya kat ılmak istemedi ği ve/veya duru şmada bizzat haz ır bulunmak istedi ği yönünde herhangi bir beyanda bulunmam ıştır. Mahkeme, ba şvurucunun avukat ı ile görüştükten sonra savunma yapmak istedi ğini beyan etmesi üzerine savunmas ını haz ırlamas ı için başvurucuya süre verilmesine karar vererek duru şmay ı 20/12/2016 tarihine ertelemi ştir. 18. Yarg ılaman ın 20/12/2016 tarihli celsesinde ba şvurucu, Ceza İnfaz Kurumunun SEGBİS odas ında haz ır bulundurulmu ş ve duru şmaya SEGB İS arac ılığı ile kat ılm ıştır. Başvurucu bu duru şmada avukat ı ile görü şemediğini ve savunmas ını haz ırlayamad ığını beyan ederek yeniden süre talebinde bulunmu ş, başvurucunun talebi kabul edilerek duru şma 23/1/2017 tarihine ertelenmi ştir. 19. Öte yandan, ba şvurucunun avukat ı olduğunu beyan eden Av. Z.D. 23/1/2017 tarihinde Mahkemeye faks yolu ile bir dilekçe göndererek mazereti nedeniyle duru şmaya kat ılamayaca ğını ancak ba şvurucunun bizzat duru şmada haz ır bulundurulmas ını talep etti ğini belirtmiştir. 20. 23/1/2017 tarihli celsede Av. Z.D. taraf ından dosyaya sunulan vekâletname başvurucuya okunmu ştur. Başvurucu bu duru şmaya da SEGB İS arac ılığı ile kat ılm ış ve avukat ını azlettiğini, bu nedenle savunmas ını bizzat yapaca ğını beyan etmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/29853 Karar Tarihi : 8/7/2020 421. Başvurucu savunmas ında özetle panoya ast ıklar ı baz ı fotoğraflar ın görevli infaz koruma memurlar ı taraf ından y ırtılmas ı nedeniyle olay tarihinde bir arbede meydana geldiğini, bu arbede s ıras ında panonun k ırıldığını, panoyu "fazla eşya olarak görmeleri nedeniyle k ırıp çöpe at ıklar ı" yönünde düzenlenen Olay Tutana ğı'nı kabul etmedi ğini ifade etmiştir. Başvurucu meydana gelen kamu zarar ını ödeyece ğini belirterek süre verilmesi talebinde bulunmu ştur. Mahkeme ba şvurucunun talebini kabul ederek duru şmay ı 23/3/2017 tarihine ertelemi ştir. 22. Başvurucu, yarg ılaman ın 23/3/2017 tarihli son celsesine de SEGB İS arac ılığı ile kat ılm ış ve bir önceki celsede yapt ığı savunmay ı tekrar etmi ştir. 23. Mahkeme 23/3/2017 tarihli karar ı ile başvurucunun at ılı suçtan 1 y ıl hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına hükmetmi ştir. Kararda İnfaz Kurumu idaresi taraf ından odalara verilen kâ ğıt, resim veya yaz ılı şeylerin as ıldığı panoyu ba şvurucunun da aralar ında yer ald ığı san ıklar ın "elleri ile vurmak suretiyle k ırdıklar ı ve çöpe att ıklar ı, panonun ilgili Kuruma ait olduğu ve bu suretle kamu mal ına zarar verme suçunun fikir ve eylem birli ği içerisinde gerçekleştirildiğinin sabit görüldü ğü" belirtilmi ştir. Kararda ayr ıca başvurucunun ileride bir daha suç i şlemekten çekinece ği hususunda kanaate var ılmad ığından hakk ında hükmün açıklanmas ının geri b ırak ılmas ına, cezan ın ertelenmesine ya da seçenek yapt ırımlara çevrilmesine yer olmad ığı da ifade edilmi ştir. 24. Başvurucu müdafii 23/1/2017 tarihli celseden önce Mahkemeye gönderdi ği mazeret dilekçesinde ba şvurucunun bizzat duru şmada haz ır bulundurulmas ını talep etti ği hâlde talebinin kar şılanmad ığını, savunma hakk ının k ısıtland ığını ve eksik incelemeye dayal ı olarak hüküm verildi ğini ileri sürerek karara kar şı istinaf talebinde bulunmu ştur. 25. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin 8/6/2017 tarihli karar ı ile istinaf talebi reddedilmi ştir. 26. Başvurucu 13/7/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 27. Mahkemenin 8/7/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 28. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak, geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Duru şmada Haz ır Bulunma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 29. Başvurucu; duru şmada bizzat haz ır bulunarak ifade vermek istedi ği hâlde talebinin kabul edilmedi ğini, yerleşik içtihada göre ilk ve son savunman ın yap ıldığı, esasa ilişkin delillerin topland ığı oturumlara SEGB İS arac ılığı ile kat ılımın aç ık r ızaya bağlı olmas ına rağmen tüm oturumlara SEGB İS arac ılığı ile kat ılmak zorunda b ırak ıldığını ileri sürmüştür. Başvuru Numaras ı: 2017/29853 Karar Tarihi : 8/7/2020 530. Bakanl ık görüşünde; ba şvurucunun bireysel ba şvurusuna konu etti ği şikâyetlerin derece mahkemesi önünde ileri sürülmedi ği belirtilerek bu durumun ba şvuru yollar ının tüketilmesi bak ımından dikkate al ınmas ı gerektiği ifade edilmi ştir. Esas yönünden ise SEGB İS ile ifadesi al ınanlar ın duruşma salonundakileri görebilme ve söylenenleri duyabilme imkân ı bulundu ğu, yarg ılama makam ının ve duru şmada haz ır bulunan di ğer kişilerin de ayn ı şekilde ifade alma, beyanda bulunma ve soru yöneltme gibi yarg ısal işlemleri kar şılıklı olarak gerçekle ştirebilme imkân ına sahip olduklar ı, başka bir ifadeyle SEGBİS'in içerdi ği bu özellikler sayesinde yarg ılaman ın unsurlar ından biri olan yüz yüzelik ilkesinin gerçekle ştiği belirtilmi ştir. 31. Başvurucu; Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. 2. Değerlendirme 32. Bireysel ba şvuru yolunun ikincil niteli ği gereği Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel ba şvuru konusu şikâyetini öncelikle yetkili idari ve yarg ısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip oldu ğu bilgi ve delilleri zaman ında bu makamlara sunmas ı, bu süreçte dava ve ba şvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermi ş olmas ı gerekir (İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, 17). 33. Somut olayda ba şvurucunun ihlale neden oldu ğunu ileri sürdü ğü iddiay ı istina f sürecinde dile getirmedi ği, böylece ba şvuru yollar ını usulüne uygun tüketmedi ği anlaşılmaktad ır. 34. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. Diğer İhlal İddialar ı 1. Başvurucunun İddialar ı 35. Başvurucu; idare taraf ından düzenlenen tutana ğa dayan ılarak ceza verildi ğini, delillerin hatal ı değerlendirildi ğini, kovu şturma aşamalar ında ileri sürdü ğü taleplerinin karşılanmad ığını, koşullar ı oluştuğu hâlde hükmün aç ıklanmas ının geri b ırak ılmas ına, cezan ın ertelenmesine veya seçenek yapt ırımlara çevrilmesine karar verilmedi ğini belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 36. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir ( Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). Başvuru Numaras ı: 2017/29853 Karar Tarihi : 8/7/2020 637. Somut olayda Mahkemece yap ılan yarg ılamada ba şvurucunun k ısmi ikrar içeren savunmas ı, idarenin kamu zarar ının giderilmedi ğine ilişkin yaz ısı, Olay Tutana ğı ve tü m dosya kapsam ı birlikte de ğerlendirilmek suretiyle bir sonuca ula şıldığı ve başvurucunun ileride bir daha suç i şlemekten çekinece ği hususunda kanaate var ılmad ığından hakk ında hükmün aç ıklanmas ının geri b ırak ılmas ına, cezan ın ertelenmesine ya da seçene k yapt ırımlara çevrilmesine yer olmad ığına karar verildi ği görülmektedir (bkz. 23). Yap ılan yarg ılamada, derece mahkemesi kararlar ında bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîli k oluşturan herhangi bir durum tespit edilmemi ştir. 38. Başvurucu taraf ından ileri sürülen ihlal iddialar ının yukar ıda belirtilen içtihat kapsam ında kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğu sonucuna var ıldığından başvurunun bu kısm ının aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Serdar ÖZGÜLDÜR ve Muammer TOPAL bu görü şe kat ılmam ışlard ır. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. 1. Duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA OYB İRLİĞİYLE, 2. Diğer ihlal iddialar ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA Serdar ÖZGÜLDÜR ve Muammer TOPAL' ın karşıoylar ı ve OYÇOKLU ĞUYLA, C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından başvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASIN A 8/7/2020 tarihinde karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Başvuru Numaras ı: 2017/29853 Karar Tarihi : 8/7/2020 7KARŞIOY GEREKÇES İ 1. Dosyan ın incelenmesinde; ceza infaz kurumunda tutuklu olarak bulunan başvurucu hakk ında, odalar ında bulunan 15 TL. de ğerindeki mantar panoyu imha etmek suretiyle kamu mal ına zarar vermek suçundan, ko ğuştaki diğer iki arkada şıyla birlikte, hakk ında hem disiplin soru şturmas ı yap ılm ış hem de ceza yarg ılamas ı sürdürülmü ştür. Disiplin soru şturmas ı sonunda ba şvurucu hakk ında "15 gün süreyle hücreye koyma disiplin cezas ı" verilmiş; Ceza Mahkemesince ise bir y ıl hapis cezas ı verilerek, bu cezan ın hükmün açıklanmas ının geri b ırak ılmas ına, cezan ın ertelenmesine ya da seçenek yapt ırımlara çevrilmesine yer olmad ığına karar verilmi ştir. Karar gerekçesine göre "...kat ılan kurumun zarar ını gidermedikleri ve san ıklar ın ileride suç i şlemekten çekinecekleri yönünde... kanaat has ıl olmamas ı...", tayin edilen cezan ın şahsileştirilmemesine neden olarak gösterilmi ştir. 2. Başvurucuyla ayn ı odada kalan di ğer iki ki şinin sab ıkal ı oluşlar ı, onla r yönünden mahkemece şahsileştirmeme i şlemine dayanak ve gerekçe yap ılm ış, ancak başvurucunun sab ıkas ı olmad ığı halde, ba şvurucu onlarla ayn ı muameleye tâbi tutulmu ştur. 3. Başvurucu 23.1.2017 tarihli duru şmada, meydana gelen 15 TL. tutar ındaki kamu zarar ını ödeyeceğini beyan etmi ş ve bu beyan ı duruşma tutana ğına geçirilmi ştir. 4. Türk Ceza Kanunu'nun 49/2. maddesi uyar ınca bir y ıl veya daha az süreli hapis cezas ı, "k ısa süreli hapis cezas ı" olup, ayn ı Kanunun 50/1-b maddesine göre "Ma ğdurun vey a kamunun u ğrad ığı zarar ın aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle, tamamen giderilmesi "halinde, k ısa süreli hapis cezas ı bu seçenek yapt ırıma dönüştürülebilir. 5. Başvurucu hakk ında tayin edilen ve k ısa süreli oldu ğu aç ık olan bir y ıllık hapis cezas ı, başvurucunun sab ıkas ı olmad ığı ve 15 TL. lik kamu zarar ını giderece ğini aç ıkça beyan etti ği halde nedensiz ve gerekçesiz olarak kamu zarar ını tazmin şart ına bağlanmam ış, adli para cezas ına çevrilmemi ş; ayn ı Kanunun 51 nci maddesi uyar ınca ertelenmemi ş ve Cez a Muhakemesi Kanunun 231 nci maddesi uyar ınca hükmün aç ıklanmas ı geri b ırak ılmam ıştır. Nedensiz ve gerekçesiz olarak say ılan cezan ın şahsileştirilmesi müesseselerinin derece mahkemesince uygulanmamas ını salt takdir yetkisiyle aç ıklamak mümkün olmay ıp, burada tabiri caizse aç ık bir takdir zaaf ı olduğu görülmektedir. 6. Aç ıklanan nedenlerle; an ılan takdir zaaf ının başvurucunun gerekçeli karar hakk ını, dolay ısiyle adil yarg ılanma hakk ını ihlâl etti ği kanaatine vard ığımızdan, çoğunluğun aksi yöndeki karar ına kat ılamad ık. Üye Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Muammer TOPAL