TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SUNAR ESK İÇIRAK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/15045) Karar Tarihi: 1/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/15045 Karar Tarihi : 1/7/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Hicabi DURSUNMuammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Umut FIRTINA Başvurucu : Sunar ESK İÇIRAK Vekili : Av. Zennun B İÇER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; mimar olan ba şvurucu hakk ında uygulanan mesleki disiplin cezas ını
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SUNAR ESK İÇIRAK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/15045) Karar Tarihi: 1/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/15045 Karar Tarihi : 1/7/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Hicabi DURSUNMuammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Umut FIRTINA Başvurucu : Sunar ESK İÇIRAK Vekili : Av. Zennun B İÇER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; mimar olan ba şvurucu hakk ında uygulanan mesleki disiplin cezas ının yarg ı karar ıyla kesin olarak iptal edilmesi sonras ında aç ılan tazminat davas ının reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 28/2/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurular ın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurular ın kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: A. Uyuşmazl ığın Arka Plan ı 8. Başvurucu, Kocaeli'nde serbest mimar olarak çal ışmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/15045 Karar Tarihi : 1/7/2020 39. Türk Mühendis ve Mimar Odalar ı Birliği (TMMOB) Mimarlar Odas ı Kocaeli Şubesi Yönetim Kurulu 3/3/2011 tarihinde alm ış olduğu kararla "İmzac ılık Hakk ında Soruşturma Çal ışmas ı" yap ılmas ına karar vermi ş, bu kapsamda ba şvurucuyu Soru şturma ve Uzlaştırma Kurulu'na sevk etmi ştir. 10. Konuyla ilgili olarak Soru şturma ve Uzla ştırma Kurulu taraf ından başvurucu hakk ında rapor düzenlenmi ştir. Raporda özetle; i. Başvurucunun 2008 y ılında (Temmuz-Aral ık döneminde) yirmi proje, 2009 yılında otuz be ş proje, 2010 y ılında elli dört proje, 2011 y ılında (Ocak-Aral ık başı döneminde) doksan iki projeyi mesleki denetime sundu ğu, 2011 y ılının ilk on bir ayında dikkat çekici proje art ışı gözlendiği vurgulanm ıştır. ii. Başvurucunun kendisi d ışında bürosunda çal ıştığını ifade etti ği dört kişinin (bir mimar, bir in şaat mühendisi, bir stajyer, bir teknik eleman) çal ıştığına dai r herhangi bir belge sunamad ığı, İstanbul'da ya şadığı ve orada da ba şka bir işle uğraştığı, haftan ın üç günü Kocaeli'nde çal ışmas ı sonucu an ılan proje say ılar ına ulaştığı, mimar taraf ından işlerin inşaat mühendisleri ile paylaşarak al ındığının ifade edildiği, mesleki denetime sunulan projelerin çizim ve sunum tekniklerinin farkl ı olduğu ayr ıca mesleki denetime sunulan projeler ekinde verilen fatura fotokopilerinde yap ı sahiplerinin adres, kimlik numaras ı gibi bilgilerinin yaz ılmad ığı tespitlerine yer verilmi ştir. iii. Sonuç olarak yap ılan inceleme ve de ğerlendirmelere göre ba şvurucunun imzac ılık yapt ığı ve dosyan ın Onur Kurulu'na sevk edilmesi gerekti ği görüş ve kanaatine var ıldığı ifade edilmi ştir. 11. Bu rapor, TMMOB Mimarlar Odas ı Kocaeli Şubesi Yönetim Kurulunun 15/12/2011 tarihli toplant ısında değerlendirilerek uygun bulunmu ş ve bir yaz ı ile birlikte TMMOB Mimarlar Odas ı Genel Merkezine gönderilmi ştir. 12. Rapor, TMMOB Mimarlar Odas ı Genel Merkez Yönetim Kurulunun 28/12/2011 tarihli toplant ısında görüşülmüş ve başvurucunun Onur Kuruluna sevkine kara r verilmiştir. 13. TMMOB Mimarlar Odas ı Onur Kurulu 23-24 Mart 2012 tarihlerinde yapt ığı toplant ılarla başvurucuya "180 (yüzseksen) gün süre ile meslek uygulamas ının yasaklanmas ı" cezas ı verilmesine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde, rapordaki bulgular esas al ınarak başvurucunun imzac ılık yapt ığı ve mevzuata uygun olmayan belge ibraz etti ği belirtilmi ştir. 14. Başvurucuya uygulanan ceza 18/11/2012 tarihinde sona ermi ştir. B.İptal Davas ı Süreci 15. Başvurucu TMMOB Mimarlar Odas ı Onur Kurulunun 23-24 Mart 2012 tarihli karar ının hukuka ayk ırı olduğunu öne sürerek i şlemin iptali istemiyle Ankara 11. İdare Mahkemesinde dava açm ıştır. Mahkeme 28/2/2013 tarihinde dava konusu i şlemin iptaline hükmetmi ştir. Karar ın gerekçesinde; ba şvurucunun hakk ındaki iddialar ın varsay ımlara dayand ığı, bir projenin ilk defa yap ılmas ı ya da uygulanmas ı hâllerinde tahmini sürenin uzun Başvuru Numaras ı: 2017/15045 Karar Tarihi : 1/7/2020 4olabileceği, emsali olan projelerde ise ayn ı sürenin harcanaca ğından bahsedilemeyece ği açıklanm ıştır. Kararda ayr ıca başvurucunun bürosunda çal ışan personel olup olmad ığı hususunun fiilen ara ştırılmad ığı, imzac ılık yap ıldığı ileri sürülen projelere ili şkin ayr ıntılı bir incelemenin de yap ılmad ığı ifade edilmi ştir. Neticede meslek uygulamas ının yasaklanmas ına ilişin olarak tesis edilen i şlemin eksik incelemeye dayal ı olduğu kanaatine var ılm ıştır. 16. Bu karara TMMOB taraf ından itiraz edilmi ştir. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. Kurul taraf ından 8/4/2014 tarihinde itiraz isteminin reddine an ılan karar ın onanmas ına kesin olarak karar verilmi ştir. C.İptal Karar ından Sonra Yap ılan İşlemler 17. Başvurucuya ait soru şturma dosyas ı Ankara 11. İdare Mahkemesinin 28/2/2013 tarihli karar ıyla birlikte TMMOB Mimarlar Odas ı Onur Kurulunun 30-31/5/2013 tarihli toplant ılar ında değerlendirilmi ştir. An ılan toplant ılarda Onur Kurulu dosyan ın usulüne ili şkin eksikliklerin tamamlanmas ı için Kocaeli Şube Soru şturma ve Uzla ştırma Kuruluna iletilmesine ve düzenlenecek rapora göre dosyan ın yeniden de ğerlendirilmesine karar vermi ş ve bu karar Kocaeli Şubesine gere ği için gönderilmi ştir. 18. TMMOB Mimarlar Odas ı Kocaeli Şubesi taraf ından İdare Mahkemesince belirtilen eksiklikler çerçevesinde kurumlarla yaz ışmalar yap ılarak belge talebinde bulunulmu ş ve oda kay ıtlar ı yeniden tetkik edilmi ştir. 19. Soruşturma dosyas ına kurumlarca verilen cevap yaz ılar ında; Sosyal Güvenlik Kurumu Kocaeli Sosyal Güvenlik İl Müdürlü ğü 25/2/2015 tarihli yaz ısıyla başvurucu ad ına tescilli işyeri kayd ına rastlanmad ığı, 1/1/2011-31/12/2011 tarihleri aras ında başvurucuya ait işyerinde sigortal ı teknik personele rastlanmad ığı, Mimarlar Odas ı Kocaeli Şubesinin 10/3/2015 tarihli yaz ısında, Şubece yap ılan inceleme sonucunda 2009 ila 2011 y ıllar ı aras ında başvurucunun bürosunda resmî kay ıtlara göre herhangi bir eleman ın çal ışmad ığının görüldüğü ifadelerine yer verilmi ştir. 20. Bu kapsamda elde edilen bilgi ve belgeleri Onur Kurulu 2-3 Ekim 2015 tarihlerinde yapt ığı toplant ılarda de ğerlendirmi ştir. Onur Kurulu bu toplant ılarda başvurucunun yönetmeliklere ayk ırı davrand ığı ve hakl ılığını gösterecek yeterli bilgi ve sunamad ığı görüşüne vard ığını belirtmesine kar şın hakk ında ayn ı dosyadan daha önce alınm ış karar ın uygulanm ış olduğunu da dikkate alarak ba şvurucu hakk ında ikinci defa aç ılan bu dosya için ayr ıca bir disiplin cezas ı karar ı alınmamas ına karar vermi ştir. D. Tazminat Davas ı Süreci 21. Başvurucu, hakk ında uygulanan mesleki disiplin cezas ının yarg ı karar ıyla kesin olarak iptal edilmesi sonras ında söz konusu i şlem nedeniyle maddi ve manevi zarara uğrad ığını belirterek TMMOB aleyhine Ankara 15. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) tazminat davas ı açm ıştır. Başvurucunun tazminat talepleri; tek geçim kayna ğı olan mesle ğini ceza ald ığı süre içerisinde icra edemedi ği, bir süre sonra i ş yerini kapatmak zorunda kald ığı, psikolojisinin olumsuz etkilendi ği iddialar ına dayanmaktad ır. 22. Mahkeme 5/3/2015 tarihli karar ında idarenin a ğır hizmet kusuru bulunmad ığı gerekçesiyle davan ın reddine karar vermi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/15045 Karar Tarihi : 1/7/2020 523. Bu karara ba şvurucu taraf ından itiraz edilmi ştir. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. Kurulu taraf ından 25/4/2016 tarihinde itiraz isteminin reddine an ılan karar ın onanmas ına karar verilmi ştir. Başvurucunun karar düzeltme talebi ise Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesi taraf ından 10/1/2017 tarihinde reddedilmi ştir. Karar ın gerekçesinde, Mimarlar Odas ı Onur Kurulu taraf ından 2015 y ılında başvurucuya yeniden ayn ı cezan ın verilmi ş olduğu ve uygulanan cezadan dolay ı yeniden ceza uygulamas ı yap ılmad ığı dikkate al ınm ıştır. Kararda ba şvurucunun i şini yapamad ığı sürenin disiplin cezas ına dayanmas ı nedeniyle tazminat talebinin kabulünün mümkün bulunmad ığı ifade edilmiştir. 24. Nihai karar 30/1/2017 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 25. Başvurucu 28/2/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 26. 27/1/1954 tarihli ve 6235 say ılı Türk Mühendis ve Mimar Odalar ı Birliği Kanunu'nun 26. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Madde 26 Odalara kay ıtlı meslek mensuplar ından bu kanuna ayk ırı hareketleri görülenlerle, meslekle alakal ı işlerde gerek kasten ve gerekse ihmal göstermek suretiyle zarara sebebiyet veren veya akdetti ği mukavalelere riayet etmeyen veyahut meslek şeref ve haysiyetini muhil durumlar ı tesbit olunanlara kay ıtlı bulunduklar ı oda haysiyet divan ınca aşağıda yaz ılı inzibati cezalar verilir: ... ç) 15 günden 6 aya kadar serbest sanat icras ından men'i; ... Bu cezalar ın verilmesinde s ıra gözetilmez. Ancak sebep te şkil eden hadisenin mahiyet ve neticelerine göre bu cezalardan biri tatbik olunur." 27. 10/7/2002 tarihli ve 24811 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Türk Mühendis ve Mimar Odalar ı Birliği Disiplin Yönetmeli ği'nin (Yönetmelik) "Disiplin cezalar ı ile ilgili genel ilkeler" kenar başlıklı 3. maddesi şöyledir: "Madde 3 Disiplin cezalar ı, meslek mensuplar ının Türk Mühendis ve Mimar Odalar ı Birliği Kanununa, Tüzü ğüne ya da Ana Yönetmeli ğine, Türk Mühendis ve Mimar Odalar ı Birliği Genel Kurul kararlar ına, ilgili Odan ın Tüzüğüne ya da Ana Yönetmeli ğine, Genel Kurul kararlar ına ya da Yönetmeliklerine ayk ırı hareketleri görülenlere, meslekle ilgili işlerde gerek kasten gerekse ihmal göstermek suretiyle maddi ya da (De ğişik ibare:RG-6/7/2012-28345) manevi zarar olu şturabilecek davran ışta bulunanlara, aktetti ği sözleşmelere uymayan, meslek şeref ve haysiyetiyle ba ğdaşmayan hareketleri saptananlara verilir. Suçlar ın ve cezalar ın aç ık olmas ı esast ır. (Değişik cümle:RG-6/7/2012-28345) Hiç kimseye ayn ı olaydan ötürü birden fazla disiplin cezas ı uygulanamaz. Başvuru Numaras ı: 2017/15045 Karar Tarihi : 1/7/2020 6Hakk ında kovu şturma aç ılmış kişi, yöneltilen suçtan dolay ı karar kesinle şene kadar Onur Kuruluna sevkedilmi ş olmaktan ötürü suçlanamaz ve mesle ğini uygulama konusunda herhangi bir k ısıtlamaya tabi tutulamaz." 28. Yönetmelik'in "Disiplin i şlerinde yetki" kenar başlıklı 4. maddesi şöyledir: "Madde 4 (De ğişik:RG-6/7/2012-28345) Disiplin i şlerinde yetkili kurullar Oda Onur Kurullar ı ile Yüksek Onur Kuruludur. Oda Onur Kurullar ının yetki alan ı Oda il e sınırlıdır. Şubeler, üyelerin şikayet dilekçelerini Oda Yönetim Kurullar ına, Odalar ba şka Odalar ı ilgilendiren olaylar ı ilgili Odan ın Yönetim Kuruluna iletmekle yükümlüdürler. (Değişik:RG-9/12/2004-25665) Oda Onur Kurullar ınca verilen a ğır para, meslek uygulamas ının yasaklanmas ı ve Odadan ihraç cezalar ı Yüksek Onur Kurulunun karar ıyla kesinleşir. Yüksek Onur Kurulunun yetkisinde bulunan i şlemler bu Kurul taraf ından onaylanmadan kesinle şmez ve Oda kurullar ınca uygulamaya konamaz." 29. Yönetmelik'in "Meslek uygulamas ının yasaklanmas ı cezas ı" kenar ba şlıklı 9. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Madde 9 Meslek uygulamas ının yasaklanmas ı cezas ı ilgilinin geçici bir süre için mühendislik ya da mimarl ıkla ilgili bir i şte çal ışma yapmas ının yasaklanmas ı ve üyelik haklar ının bu süre içinde kulland ırılmamas ıdır. Yasaklama süresi 15 (onbe ş) günden az 6 (alt ı) aydan çok olamaz. Sürenin verilmesinde asgari süre gözönünde bulundurulur, anca k ayn ı olaydaki birden fazla etkenin bulunmas ı durumunda ceza a ğırlaştırılır. Ayn ı suçun tekrar ı durumunda ceza bu kez iki kat ı olarak uygulan ır. (Mülga ibare:RG-6/7/2012-28345) ( ) meslek uygulamas ından yasaklama cezalar ı aşağıdaki durumlarda verilir: ... ç) (Ek:RG-28/6/2010-27625) (De ğişik:RG-10/11/2016-29884) Mühendislik mimarl ık ve şehir planlama disiplinini ilgilendiren plan, proje veya hizmetlerde, bir mühendis mimar ya da şehir planc ısı taraf ından ya da sorumlulu ğunda yap ılmas ı gereken, ancak yetkisiz kişilerce üretilen plan, proje ve hizmetlerden birine imza atmak ya da att ırmak, imzac ılık yapmak." 30. Yönetmelik'in "Genel kural" kenar başlıklı 12. maddesi şöyledir: "Madde 12 (De ğişik f ıkra:RG-6/7/2012-28345) Disiplin i şlemleri soru şturma ve kovuşturma olarak iki bölümdür. Disiplin kovu şturmas ına yer olmad ığına ya da Onur Kuruluna sevk edilmesine karar verilebilmesi için Oda Yönetim Kurulunca atanm ış soruşturmac ı taraf ından soru şturman ın yap ılmış olmas ı gerekir. Disiplin soru şturma ve kovu şturmalar ında ilgiliye, kendisine yöneltilen suçun aç ık ve yaz ılı olarak bildirilmesi, yaz ılı savunmas ının istenmesi ve bu savunma için 15 (onbe ş) günlük bir süre tan ınmas ı zorunludur." 31. 18/12/2004 tarihli ve 25674 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Türk Mühendis ve Mimar Odalar ı Birliği Ana Yönetmeli ği'nin "Şube soruşturma ve uzla ştırma kurulunun Başvuru Numaras ı: 2017/15045 Karar Tarihi : 1/7/2020 7oluşumu, görev ve yetkileri, çal ışma biçimi" kenar ba şlıklı 66. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Madde 66- Şube Soru şturma ve Uzla ştırma Kurulu, Şube Genel Kurullar ında seçilecek üç ya da be ş asil ve ayn ı say ıda yedek üyeden olu şur. Şube Soru şturma ve Uzlaştırma Kurulunun görev ve yetkileri ile çal ışma biçimi a şağıdaki gibidir: a) Şube Soru şturma ve Uzla ştırma Kurulu, Şube Yönetim Kurulu taraf ından kurula iletilen konular üzerinde gerekli inceleme ve haz ırlık çal ışmalar ını yapar. Değerlendirm e sonucunda gerekli hallerde taraflar aras ında uzlaşma sağlamaya çal ışır. Aksi durumda Onur Kurulu çal ışma esaslar ına uygun olarak dosya düzenler ve Şube Yönetim Kuruluna iletir. Şube Yönetim Kurulu da gerekirse dosyay ı Onur Kuruluna sevk talebiyle Oda Yönetim Kuruluna iletir. ... d) Şube Soru şturma ve Uzla ştırma Kurulu Büyükkent Şube yap ılanmas ı içinde, Büyükkent Şube Soruşturma ve Uzla ştırma Kurulu ad ı ile an ılır." B. Uluslararas ı Hukuk 32. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) içtihatlar ında, mülkiyet hakk ının kapsam ı konusunda, mevzuat hükümlerinden ve derece mahkemelerinin bunlara ili şkin yorumundan ba ğıms ız olarak özerk bir yorum esas al ınmaktad ır (Depalle/Fransa [BD], B. No: 34044/02, 29/3/2010, 62; Anheuser-Busch Inc./Portekiz [BD], B. No: 73049/01, 11/1/2007, 63; Önery ıldız/Türkiye [BD], B. No: 48939/99, 30/11/2004, 124; Broniowski/Polonya [BD], B. No: 31443/96, 22/6/2004, 129). 33. AİHM, Van Marle ve di ğerleri/Hollanda ([GK], B. No: 8543/79- 8674/79-8675/79-8685/79, 26/6/1986) karar ından başlayarak çok say ıda karar ında mesle k unvan ını, oluşturduğu mesleki itibar ı ve müşteri çevresi (goodwill) nedeniyle birçok aç ıdan şahsi bir hak niteli ği taşıdığı ve ekonomik bir malvarl ığı değeri oluşturduğu gerekçesiyle Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'ne (Sözle şme) ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesi anlam ında mülk olarak kabul etmektedir ( Van Marle ve di ğerleri/Hollanda, 41; Wendenburg ve di ğerleri/Almanya (k.k.), B. No: 71630/01, 6/2/2003; Olbertz/Almanya (k.k.), B. No: 37592/97, 25/5/1999). 34. Muhasebeci olan ba şvurucunun vergi dan ışmanl ığı icra etme izninin kald ırılmas ına ilişkin Olbertz/Almanya karar ında, başvuru yine mülkiyetin kamu yarar ına kullan ımının kontrolüne ili şkin üçüncü kural çerçevesinde incelenmi ştir. AİHM, Almanya'n ın birleşme sürecinde yeni bir ekonomik düzen olu şturulduğuna ve vergi dan ışmanlar ının da bu bağlamda yeterli bilgi, uygulama ve donan ıma sahip olmalar ının öngörüldü ğüne dikkat çekmiştir. Mahkeme, ba şvurucuya yüklenen külfetin a ğır olduğunu kabul etmekle birlikte kamunun yarar ı ile karşılaştırıldığında ve devletlerin bu konudaki geni ş takdir yetkileri dikkate al ındığında mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin ölçülü oldu ğuna karar vermi ştir. V.İNCELEME VE GEREKÇE 35. Mahkemenin 1/7/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2017/15045 Karar Tarihi : 1/7/2020 8A. Başvurucunun İddialar ı 36. Başvurucu; mahkemenin idari i şlemin iptaline karar vermesi ve bu karar ın kesinleşmesiyle birlikte i şlemin hukuka ayk ırılığının ortaya ç ıktığını, bu karar ın ayn ı zamanda idarenin kusurlu oldu ğunu da gösterdi ğini, idarenin tazminattan sorumlu tutulabilmesi için a ğır kusurun gerekli olmad ığını, kald ı ki ağır kusur aranmas ının yasal dayanağının da bulunmad ığını, doktrinde de bu yönde görü şlere yer verildi ğini belirtmi ştir. 37. Başvurucu ayr ıca karar düzeltmesi a şamas ında verilen karar ın maddi gerçekli ğe ayk ırı olduğunu, 2015 y ılı içerisinde kendisine yeniden bir ceza verilmedi ğini, Mahkemenin iptal etmi ş olduğu bir idari i şleme yeniden ceza da verilemeyece ğini ifade etmi ştir. Başvurucu, verilmemi ş olan bir cezan ın verilen ve iptal edilen bir ceza ile mahsupla ştırılmas ının mümkün olmad ığını, Türk ceza/idare hukukunda mahsup kavram ının yasal bir dayana ğının olmad ığını, gerekçesiz olarak taleplerinin reddedildi ğini, verilen karar ın hukuka ayk ırı olduğunu belirterek e şitlik ilkesi ile mülkiyet ve adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 38. Anayasa n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz. 39. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun yukar ıda yer verilen şikâyetlerinin özü, meslek uygulamas ının yasaklanmas ı sebebiyle önemli maddi kay ıplar yaşadığına ve mal varl ığında eksilmeye yol aç ıldığına dair olup mülkiyet hakk ının ihlali iddias ına ilişkindir. Dolay ısıyla başvurucunun belirtilen ihlal iddialar ının tümü mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 40. Somut olayda meslek uygulamas ının belirli bir süre yasaklanmas ı neticesinde o süre boyunca gelir elde edilemedi ği dikkate al ındığında bunun ba şvurucu aç ısından ekonomik bir mal varl ığı değeri ifade etti ği değerlendirilmelidir. Buna göre meslek ifas ı neticesinde elde edilen gelirin ba şvurucu yönünden Anayasa'n ın 35. maddesi anlam ında mülkiyet hakk ı kapsam ında değerlendirilmesi gerekti ği hususunda tereddüt bulunmamaktad ır. 41. Başvurucunun meslek uygulamas ının geçici bir süreyle yasaklanmas ının mülkiyet hakk ına müdahale te şkil ettiği kuşkusuzdur. Meslek uygulamas ının yasaklanmas ının belirli ko şullara ba ğlanmas ı ve bu ko şullar ın oluşmas ı durumunda da yasaklama karar ı verilmesi, kamu menfaatleri bak ımından büyük önem ta şıyan inşaat sektörünü ve hizmetlerini kontrol etmeyi ve düzenlemeyi amaçlayan tedbirlerdir. Dolay ısıyla başvuru konusu olayda ba şvurucunun meslek uygulamas ının yasaklanmas ı yoluyla yap ılan müdahalenin sonuçlar ı yan ında özellikle amac ı dikkate al ındığında başvurunun mülkün kamu yarar ına kullan ılmas ının kontrol edilmesi ne ilişkin üçüncü kural çerçevesinde incelenmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/15045 Karar Tarihi : 1/7/2020 942. Anayasa n ın 35. maddesinde mülkiyet hakk ı s ınırsız bir hak olarak düzenlenmemi ş, bu hakk ın kamu yarar ı amac ıyla ve kanunla s ınırland ırılabileceği öngörülmü ştür. Mülkiyet hakk ına müdahalede bulunulurken temel hak ve özgürlüklerin sınırland ırılmas ına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'n ın 13. maddesinin de gözönünde bulundurulmas ı gerekmektedir. Dolay ısıyla mülkiyet hakk ına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için müdahalenin kanuna dayanmas ı, kamu yarar ı amac ı taşımas ı ve ayr ıca ölçülülük ilkesi gözetilerek yap ılmas ı gerekmektedir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 62). 43. Mülkiyet hakk ına yönelik müdahalelerde ilk incelenmesi gereken ölçüt kanun a dayal ı olma ölçütüdür. Müdahalenin kanuna dayal ı olmas ı, müdahaleye ili şkin yeterince ulaşılabilir, belirli ve öngörülebilir kanun hükümlerinin bulunmas ını gerektirmektedir (Türkiye İş Bankas ı A.Ş. [GK], B. No: 2014/6192, 12/11/2014, 44; Ford Motor Company , B. No: 2014/13518, 26/10/2017, 49; Necmiye Çiftçi ve di ğerleri , B. No: 2013/1301, 30/12/2014, 55). Ba şvuru konusu olayda meslek uygulamas ının yasaklanmas ı işlemini n 6235 say ılı Kanun'un 26. maddesine dayand ırıldığı görülmektedir. Bu itibarla ula şılabilir, öngörülebilir ve belirli oldu ğu aç ık olan söz konusu kanun hükümlerine dayanan müdahalenin kanunilik ölçütünü ta şıdığı değerlendirilmi ştir. 44. Anayasa'n ın 13. ve 35. maddeleri uyar ınca mülkiyet hakk ı ancak kamu yarar ı amac ıyla s ınırland ırılabilmektedir ( Nusrat Külah , B. No: 2013/6151, 21/4/2016, 53, 56; Yunis Ağlar, B. No: 2013/1239, 20/3/2014, 28, 29). Meslek odalar ı taraf ından mensuplar ının birbirleriyle ve halk ile olan ili şkilerinde dürüstlü ğü ve güveni hakim k ılmak amac ıyla konulmu ş olan kurallara riayet edilmemesi nedeniyle meslek uygulamas ının yasaklanmas ı cezas ı uygulamas ının kamu yarar ına dayal ı meşru bir amac ının olduğunda kuşku bulunmamaktad ır. 45. Son olarak kamu makamlar ınca başvurucular ın mülkiyet hakk ına yap ılan müdahaleyle gerçekle ştirilmek istenen amaç ile bu amac ı gerçekle ştirmek için kullan ılan araçlar aras ında makul bir ölçülülük ili şkisinin olup olmad ığı değerlendirilmelidir. 46. Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orant ılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktad ır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ula şılmak istenen amac ı gerçekle ştirmeye elverişli olmas ını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bak ımından müdahalenin zorunlu olmas ını yani ayn ı amaca daha hafif bir müdahale ile ula şılmas ının mümkün olmamas ını, orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında makul bir dengenin gözetilmesi gereklili ğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56, 11/4/2012; E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016, 18; Mehmet Akdo ğan ve diğerleri , B. No: 2013/817, 19/12/2013, 38). 47. Orant ılılık ilkesi gere ği kişilerin mülkiyet hakk ının s ınırland ırılmas ı hâlinde elde edilmek istenen kamu yarar ı ile bireyin haklar ı aras ında adil bir dengenin kurulmas ı gerekmektedir. Bu adil denge, ba şvurucunun şahsi olarak a şırı bir yüke katland ığının tespit edilmesi durumunda bozulmu ş olacakt ır. Müdahalenin orant ılılığını değerlendirirken Anayasa Mahkemesi; bir taraftan ula şılmak istenen me şru amac ın önemini, di ğer taraftan da müdahalenin niteli ğini, başvurucunun ve kamu otoritelerinin davran ışlar ını gözönünde bulundurarak ba şvurucuya yüklenen külfeti dikkate alacakt ır (Arif Güven , B. No: 2014/13966, 15/2/2017, 58, 60; Osman Ukav , B. No: 2014/12501, 6/7/2017, 71). Başvuru Numaras ı: 2017/15045 Karar Tarihi : 1/7/2020 1048. Başvurucuya meslek uygulamas ının yasaklanmas ı cezas ı verilmesinin meslek mensuplar ının birbirleriyle ve halk ile olan ili şkilerinde dürüstlü ğü ve güveni hakim k ılmak amac ıyla konulmu ş kurallara riayet edilmesini sa ğlamak oldu ğu dikkate al ındığında müdahalenin söz konusu kamu yarar ı amac ını gerçekle ştirmeye elveri şli olduğunda şüphe bulunmamaktad ır. 49.İkinci olarak ba şvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin gerekli olup olmad ığı irdelenmelidir. Bu alanda hangi tedbirlerin uygulanaca ğı konusunda kam u makamlar ının geniş bir takdir yetkisinin mevcut oldu ğu ve somut olay bak ımından da odada n ihraç cezas ı uygulanmay ıp yaln ızca meslek uygulamas ının yasaklanmas ı cezas ı verilmekle en uygun arac ın seçilmi ş olduğu dikkate al ındığında müdahalenin gerekli olmad ığı da söylenemez. 50. Son olarak orant ılılık yönünden de ğerlendirme yap ılmal ıdır. Somut olayda başvurucuya TMMOB Onur Kurulu taraf ından imzac ılık yapt ığı gerekçesiyle "180 (yüzseksen) gün süre ile meslek uygulamas ının yasaklanmas ı" cezas ı uygulanm ış, tesis edilen işlem Ankara 11. İdare Mahkemesince eksik inceleme yap ıldığı gerekçesiyle iptal edilmi ş ve kesinleşmiştir. Mahkeme karar ında belirtilen usule ili şkin eksiklikleri giderecek şekilde başvurucu hakk ındaki disiplin dosyas ı yeniden ele al ınm ıştır. Buna göre Onur Kurulu, başvurucunun yönetmeliklere ayk ırı davrand ığı ve hakl ılığını sağlayacak yeterli bilgi ve sunamad ığı görüşüne vard ığını belirtmesine kar şın hakk ında ayn ı dosyadan daha önce alınm ış karar ve cezai karar ın uygulanm ış olmas ı nedeni ile ikinci defa aç ılan bu dosya için ayr ıca bir disiplin cezas ı karar ı alınmamas ına karar vermi ştir. 51. Başvuru formu incelendi ğinde başvurucunun Onur Kurulunun 2-3 Ekim 2015 tarihlerinde yapt ığı toplant ılarda kendisine bir ceza verilmemesine ra ğmen daha önce verilen ve iptal edilen bir ceza ile mahsupla ştırıldığından yak ındığı görülmektedir. 52. Bu a şamada belirtmek gerekir ki Anayasa Mahkemesinin bireysel ba şvuru kapsam ında kural olarak tazminat talebine ili şkin delilleri de ğerlendirme veya hukuk kurallar ını yorumlama gibi bir görevi bulunmamaktad ır. Üstelik derece mahkemeleri bu bak ımdan ilk elden delilleri de ğerlendirebilme imkân ına sahip oldu ğundan dolay ı daha avantajl ı bir konumdad ır. Ancak bu ba ğlamda yarg ısal makamlarca yap ılacak değerlendirmenin de aç ıkça keyfî olmamas ı veya bariz bir takdir hatas ı içermemesi gerekmektedir. 53. Tesis edilen i şlemin usuli eksiklikler nedeniyle iptal edilmesi ba şvurucunun işlediği fiilin disiplin mevzuat ına ayk ırı olduğu yönündeki kamu makamlar ının tespitini değiştirmemektedir. İdare taraf ından usuli eksiklikler daha sonra giderilerek ceza verildi ği ifade edilmi ş ancak ba şvurucu sonraki karara kar şı dava açmam ıştır. Olayda yeterli usuli güvenceler sa ğlanm ış olup yarg ı karar ının uygulanmamas ı da söz konusu olmad ığına göre müdahalenin kamu yarar ı amac ına göre ba şvurucuya a şırı bir külfet yüklemedi ği sonucuna var ılm ıştır. Ayr ıca daha sonra yap ılan tespitler ışığında yeniden ceza uygulamas ının yap ılmad ığı gözetildi ğinde başvurucu lehine tazminata hükmedilmemesi biçiminde Mahkemece var ılan kanaatin keyfî olmad ığı sonucuna ula şılmaktad ır. 54. Ayr ıca somut olayda önceden belirli ve öngörülebilir nitelikte oldu ğu aç ık olan şikâyete konu müdahalenin uygulanmas ına, başvurucunun kendi kusurlu davran ış ve eylemleriyle yol açt ığı anlaşılmaktad ır. Buna kar şın başvurucu aleyhine tespitlerin de yer ald ığı Onur Kurulunun 2-3 Ekim 2015 tarihli karar ının iptali istemiyle dava açmam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/15045 Karar Tarihi : 1/7/2020 1155. Son olarak müdahalenin sebep oldu ğu sonuçlara bak ıldığında ise ba şvurucunun mesleğini yapmaktan bütünüyle yoksun b ırak ılmad ığı, meslek uygulamas ının yasaklanmas ı cezas ı verilen ba şvurucunun sadece alt ı ay gibi belirli bir süre mesle ğini yapamad ığı anlaşılmaktad ır. Diğer taraftan Onur Kurulu 2-3 Ekim 2015 tarihlerinde yapt ığı toplant ılarda başvurucunun yönetmeliklere ayk ırı davrand ığı ve hakl ılığını sağlayacak yeterli bilgi ve belge sunamad ığı görüşüne vard ığını belirtmesine kar şın hakk ında ayn ı dosyadan daha önce alınm ış karar ın uygulanm ış olduğunu da dikkate alarak ikinci defa aç ılan bu dosya için ayr ıca bir disiplin cezas ı karar ı alınmamas ına karar verdi ği hususu da gözönünde bulundurulmal ıdır. Bu durumda, ba şvurucunun şikâyetinin aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu anlaşılmaktad ır. 56. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın Mahkemece kabul edilemezli ğine karar verilebilece ği belirtilmi ştir. Bu bağlamda ba şvurucunun ihlal iddialar ını kan ıtlayamad ığı, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmad ığı veya müdahalenin me şru olduğu aç ık olan ba şvurular ile karma şık veya zorlama şikâyetlerden ibaret ba şvurular aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebili r (Hikmet Balabano ğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 57. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 1/7/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ