T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2022/7367 Karar No : 2025/4980 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından; Hakkari ili, Çukurca ilçesi, ...Hudut Tugayı... Hudut Taburu Karargah Destek Bölük K…
Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2022/7367 E. , 2025/4980 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2022/7367 Karar No : 2025/4980 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından; Hakkari ili, Çukurca ilçesi, ...Hudut Tugayı... Hudut Taburu Karargah Destek Bölük Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini yerine getirmekte iken gözünden rahatsızlandığı ve gördüğü tedavi sonucunda %80 görme kaybı yaşadığı, bu durumun askerlik hizmetini yaptığı sıradaki çevre koşullarının olumsuzluğundan ve idari hizmetlerin eksik veya hiç yerine getirilmemesinden kaynaklandığı ileri sürülerek 500.000,00 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminatın zararın doğduğu tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacıda oluşan klinik bulguların enfeksiyon (parazit/mikrop) ile uyumlu olduğu, hastalığın doğrudan mı ortaya çıktığı, yoksa daha önce geçirilmiş bir hastalığın devamı ya da tekrarı olup olmadığı hususunun tıbben belirlenemeyeceği, hastalığın oluşmasına etken parazitin vücuda alımından gözdeki enfeksiyonun oluşumuna kadar olan sürecin oldukça uzun olabileceği, bir başka deyişle askerlik öncesinde vücuda alınan parazitin de askerlik sırasında enfeksiyonun oluşumunu sağlayabileceği, hastalığın askerlik süresinde ortaya çıktığına dair tıbbi bir bilgi ve belge de bulunmadığı dikkate alındığında, dava konusu olay nedeniyle davalı idareye yüklenebilecek hizmet kusurunun bulunmadığı ve zarar ile eylem arasında uygun nedensellik bağının da mevcut olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; askerlik hizmetini yerine getirdiği birliğin bulunduğu bölgedeki iklimsel ve coğrafi zorlukların yanı sıra birlikte askeri hizmetlerin yerine getirildiği ve günlük yaşamın sürdürüldüğü ortamın da insan sağlığı bakımından elverişsiz olduğu, gerekli temizliğin yapılmadığı, sık sık ve uzun süreli su kesintileri yaşandığı için kişisel temizliğin sağlanamadığı, yemekhanede hijyen kurallarına uyulmadığı, kedi, köpek, fare gibi hayvanların yiyecekler ve açıkta duran kaplarla temas halinde oldukları, askerlikten önce edindiği kuaförlük mesleğini maluliyeti nedeniyle yerine getiremediği, askerlik yaptığı ortamın hijyenik olarak yetersiz olması nedeniyle enfeksiyon kaptığını ve bunun sonucunda uğradığından bahisle zararın idarece karşılanması gerektiğini, askere gitmeden önce gözüyle ilgili bir sağlık sorunu yaşamadığı, yaşam koşulları dikkate alındığında anılan paraziti askerlik öncesi yaşamında kapmasının mümkün olmadığı, idarenin kontrolü altında bulunan askeri birliklerde ölüm veya maluliyetle sonuçlanan olayların askerlik vazifesinden kaynaklanmadığının idarece ortaya konulması gerektiği, hijyen koşullarının sağlanmaması ve müdahalede geç kalınması idarenin hizmet kusurunu ortaya koyduğu gibi idarenin kusursuz sorumluğunun da söz konusu olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Yargılama kapsamında yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda İstanbul Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Üçüncü Adli Tıp İhtisas Kurulu tarafından düzenlenen ve 03/01/2019 tarihinde İdare Mahkemesi kayıtlarına giren, ... tarih ve ... sayılı adli tıp mütalaasında; davacıda tespit edilen, sol gözünde görme kaybı ile sonuçlanan Toksoplazma Korioretiniti hastalığına neden olan parazitin/mikrobun askerlik öncesi hayatında mı yoksa askerlik süresinde mi kişiye bulaştığının tıbben bilinemeyeceği, davacının sol gözde görme kaybı arızası nedeniyle %28,2 oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş sayılacağı tespitlerine yer verilmiştir. Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararı ile, anılan Adli Tıp mütalaasında yer alan, davacının hastalığına neden olan parazitin/mikrobun askerlik öncesi hayatında mı yoksa askerlik süresinde mi bulaştığının tıbben bilinemeyeceği yönündeki tespite dayanılarak dava konusu olay nedeniyle davalı idareye yüklenebilecek hizmet kusurunun bulunmadığı ve zarar ile eylem arasında uygun nedensellik bağının da mevcut olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. 23/12/2019 tarihli Adli Tıp mütalaası uyarınca, davacının hastalığına neden olan parazitin/mikrobun davacıya askerlik öncesi hayatında mı yoksa askerlik süresinde mi bulaştığı tıbben bilinemeyecekse de, davacının vücudunda bulunan parazitin/mikrobun askerlik hizmeti sırasında uyandığı ve hastalığa yol açtığı tartışmasızdır. Davacının maluliyetine neden olan rahatsızlığının askerlik hizmetinin neden ve tesiriyle meydana gelmiş olması halinde, maluliyetinden kaynaklanan maddi ve manevi zararlarının, idarenin hizmet kusurunun tespit edilmesi halinde hizmet kusuru ilkesi gereğince, aksi halde kusursuz sorumluluk ilkesi gereğince davalı idarece karşılanması gerekmektedir. Bu nedenle; Bölge İdare Mahkemesince, davacının vücudunda bulunan parazitin/mikrobun askerlik vazifesinin ve askeri birliğin koşullarının etkisiyle uyanıp uyanmadığını ve uyanmasının mümkün olup olmadığını ortaya koymak amacıyla yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmasını ve sonucuna göre bir karar verilmesini teminen kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Davacı, Hakkari ili, Çukurca ilçesi, ... Hudut Tugayı ... Hudut Taburu Karargah Destek Bölük Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini yerine getirmekte iken gözünden rahatsızlanması üzerine 11/02/2017 tarihinde Yüksekova Devlet Hastanesi'ne sevk edilmiş, akabinde Karadeniz Tıp Fakültesi ve Haydarpaşa Sultan Abdulhamit Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde bir süre tedavi gördükten sonra 06/04/2017 tarihinde birliğine tekrar sevk edilmiş ve 19/09/2017 tarihinde terhis edilmiştir. Davacının, yaşadığı rahatsızlık nedeniyle uğradığını ileri sürdüğü zararların giderilmesi istemiyle 01/12/2017 tarihinde idareye yaptığı başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine 28/02/2018 tarihinde bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır. İdare, kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir. Öte yandan idarenin hukuki sorumluluğundan söz edebilmek için, ortada bir zararın bulunmasının yanında, bunun idareye yüklenebilen bir işlem veya eylemden doğması, başka bir deyişle zararla idari faaliyet arasında nedensellik bağının kurulabilmesi gerekir. Zararla idari faaliyet arasında nedensellik bağının bulunmaması zararın idari faaliyetten doğmadığını gösterir. Zararın oluşmasında zarara uğrayanın yada üçüncü kişinin kusurunun bulunması halinde ise idarenin tazmin sorumluluğunun ortadan kalkacağı ya da kusur ölçüsünde azalacağı açıktır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi: Uyuşmazlıkta, ömür boyu gözünden engelli hale gelen davacının bu maluliyetinin askerlik hizmetinin ifası sırasında meydana geldiği, her ne kadar zararın doğumunda idareye atfedilebilir bir kusur bulunamamış ise de davacının idarenin denetim ve gözetimi altında kamu hizmeti niteliğindeki askerlik vazifesini yaparken zarar gördüğü hususunun tartışmasız olduğu, olayın oluş şekli ve manevi tazminatın kapsam ve niteliği dikkate alındığında, davacının duyduğu elem ve ızdırabı giderecek makul bir tutarda manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yolundaki ...İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının manevi tazminatın reddine yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE, 2. Davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının manevi tazminatın reddine yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA oy çokluğuyla, maddi tazminatın reddine yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin kısmının ONANMASINA oy birliğiyle, 3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 04/11/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi. (X)-KARŞI OY Davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının manevi tazminatın reddine yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin kısmının da onanması gerektiği oyuyla Daire kararının bu kısmına katılmıyorum. tazminat //begin::Page Scripts var options = {}; $(document).ready(function() { options["separateWordSearch"] = false; options["accuracy"] = "complementary"; options["diacritics"] = false; $("#content").append(stringToHTML($("#hiddencontent").text())); var arananKelime = $("#hiddenArananKelime").text(); const kelimeListesi = arananKelime.split(/\s*,\s*/).filter(k => k); // Virgüle göre ayır, boşlukları temizle // Aynı kelimenin büyük/küçük varyasyonlarını da ekle const tumKelimeler = kelimeListesi.flatMap(kelime => [ kelime, kelime.toLocaleUpperCase('tr-TR'), kelime.toLocaleLowerCase('tr-TR') ]); highlighter(tumKelimeler); // arananKelime.split(/\s*,\s*/).filter(k => k).forEach(function(each) { // if (each != undefined && each != "") { // highlighter(each); // highlighter(each.toLocaleUpperCase('tr-TR')); // highlighter(each.toLocaleLowerCase('tr-TR')); // } // }); }); var highlighter = function(arananKelime) { try { highlight(arananKelime); } catch (err) { } try { //unsuzyumusamasi(arananKelime); } catch (err) { } try { //unsuzBenzesmesi(arananKelime); } catch (err) { } try { //cogulEki(arananKelime); } catch (err) { } try { //iyelikEki(arananKelime); } catch (err) { } }; var stringToHTML = function(str) { var parser = new DOMParser(); var doc = parser.parseFromString(str, 'text/html'); return doc.body; }; var highlight = function(text) { $(".context").mark(text, options); } var unsuzyumusamasi = function(arananKelime) { var lastChar = arananKelime.substr(arananKelime.length - 1); if (lastChar === "p") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "b"); } if (lastChar === "ç") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "c"); } if (lastChar === "t") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "d"); } if (lastChar === "k") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "g"); highlight(ara + "ğ"); } } var unsuzBenzesmesi = function(arananKelime) { var sertSessiz = [ 'f', 's', 't', 'k', 'ç', 'ş', 'h', 'p' ]; var yumusakSessiz = [ 'ç', 't', 'k' ]; for (var i = 0; i < sertSessiz.length; i++) { let sertSessizPosition = arananKelime.indexOf(sertSessiz[i]); while (sertSessizPosition !== -1) { for (var j = 0; j < yumusakSessiz.length; j++) { let yumusakSessizPosition = arananKelime .indexOf(yumusakSessiz[j]); while (yumusakSessizPosition !== -1) { if (sertSessizPosition + 1 === yumusakSessizPosition) { highlight(arananKelime.substr(0, sertSessizPosition + 1)); } yumusakSessizPosition = arananKelime .indexOf(yumusakSessiz[j], yumusakSessizPosition + 1); } } sertSessizPosition = arananKelime.indexOf(sertSessiz[i], sertSessizPosition + 1); } } } var cogulEki = function(arananKelime) { var last3Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 3); if (last3Char === "lar" || last3Char === "ler") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 3); highlight(ara); } } var iyelikEki = function(arananKelime) { var iyelikEkleri = [ "ım", "im", "um", "üm", "ın", "in", "un", "ün", "ı", "i", "u", "ü", "mız", "miz", "muz", "müz", "nız", "niz", "nuz", "nüz", "ları", "leri" ]; if (arananKelime.length > 2) { var last2Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 2); if (iyelikEkleri.includes(last2Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 2); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 2) { var lastChar = arananKelime.substr(arananKelime.length - 1); if (iyelikEkleri.includes(lastChar)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 3) { var last3Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 3); if (iyelikEkleri.includes(last3Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 3); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 4) { var last4Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 4); if (iyelikEkleri.includes(last4Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 4); highlight(ara); } } } // begin:: Global Config(global config for global JS scripts) var KTAppSettings = { "breakpoints" : { "sm" : 576, "md" : 768, "lg" : 992, "xl" : 1200, "xxl" : 1200 }, "colors" : { "theme" : { "base" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#1BC5BD", "secondary" : "#E5EAEE", "success" : "#1BC5BD", "info" : "#6993FF", "warning" : "#FFA800", "danger" : "#F64E60", "light" : "#F3F6F9", "dark" : "#212121" }, "light" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#1BC5BD", "secondary" : "#ECF0F3", "success" : "#C9F7F5", "info" : "#E1E9FF", "warning" : "#FFF4DE", "danger" : "#FFE2E5", "light" : "#F3F6F9", "dark" : "#D6D6E0" }, "inverse" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#ffffff", "secondary" : "#212121", "success" : "#ffffff", "info" : "#ffffff", "warning" : "#ffffff", "danger" : "#ffffff", "light" : "#464E5F", "dark" : "#ffffff" } }, "gray" : { "gray-100" : "#F3F6F9", "gray-200" : "#ECF0F3", "gray-300" : "#E5EAEE", "gray-400" : "#D6D6E0", "gray-500" : "#B5B5C3", "gray-600" : "#80808F", "gray-700" : "#464E5F", "gray-800" : "#1B283F", "gray-900" : "#212121" } }, "font-family" : "Poppins" };