TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ELMAZ KIRIMLI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/35678) Karar Tarihi: 21/10/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/35678 Karar Tarihi : 21/10/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Eren Can BENAKAY Başvurucu : Elmaz KIRIMLI Vekili : Av. Kemal AYBEK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, evlenme yoluyla Türk vatanda şlığına geçme talebinin reddedilmesi nedeniyle adil yar
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ELMAZ KIRIMLI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/35678) Karar Tarihi: 21/10/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/35678 Karar Tarihi : 21/10/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Eren Can BENAKAY Başvurucu : Elmaz KIRIMLI Vekili : Av. Kemal AYBEK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, evlenme yoluyla Türk vatanda şlığına geçme talebinin reddedilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 7/12/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. Bölüme sevk karar ı kısmi kabul edilmezlik karar ı ile yap ılm ış olup başvurunun aile hayat ına sayg ı hakk ı kısm ı açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez bulunmu ştur. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ı yönünden kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına kara r verilmiştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2018/35678 Karar Tarihi : 21/10/2020 3III. OLAY VE OLGULAR 8.B aşvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sisteminden (UYAP) eri şilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: 9. Ukrayna vatanda şı olan ba şvurucu 2/6/2013 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ile evlenmi ştir. 10. Başvurucu, evlenme yoluyla Türk vatanda şlığı kazanmak için Ankara Valili ğine başvurmuştur. 11. Vatanda şlık İnceleme ve Ara ştırma Komisyonunca 19/3/2017 tarihinde mülaka t yap ılm ıştır. Söz konusu mülakatta; ba şvurucu ve e şinin evlilik birliklerinin kurulu oldu ğu, başvurucunun e şi ile birlikte ikamet etti ği, müşterek çocuklar ının olmad ığı, Türk eşinin üniversite ö ğretim eleman ı olduğu tespit edilerek ba şvurucunun 29/5/2009 tarihli ve 5901 say ılı Türk Vatanda şlığı Kanunu'nun 16. maddesinde aranan şartlar ı taşıdığı yönünde kanaate ulaşılm ıştır. 12. Başvurucu hakk ında yap ılan arşiv araştırmas ı neticesinde herhangi bir bilgi bulunamam ış, ancak Türk vatanda şı eşi ile ilgili olarak istihbari mahiyette bilgiler bulundu ğu belirtilmiştir. 13. Elde edilen söz konusu bilgilerin de ğerlendirilmesi neticesinde ba şvurucunun Türk vatanda şlığına geçme talebi İçişleri Bakanl ığınca reddedilmi ştir. 14. Türk vatanda şlığına geçme talebinin reddedilmesine yönelik i şlemin iptali istemiyle ba şvurucu taraf ından 5/1/2018 tarihinde dava aç ılm ıştır. 15. Ankara 10. İdare Mahkemesi 23/5/2018 tarihinde davay ı reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde ba şvurucunun "millî güvenlik ve kamu düzeni bak ımından engel te şkil edece k bir halinin bulunmamas ı" şart ını sağlamad ığı belirtilmi ştir. 16. İstinaf yoluna ba şvurulan karar Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesinin 18/10/2018 tarihli karar ı ile onanm ıştır. 17. Nihai karar 9/11/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 18. Başvurucu 7/12/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 21/10/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 20. Başvurucu; mahkeme karar ında aile birli ğinin korunmas ı yönündeki ki şisel haklar ının dikkate al ınmad ığını, vatanda şlık talebinin reddedilmesinin sebebinin mahkeme karar ında belirtilmedi ğini, kendisi ve e şi hakk ında elde edilen verilerin de ğerlendirilerek kararda yer almas ı gerektiğini, kararda hiçbir yorumun yer almad ığını belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2018/35678 Karar Tarihi : 21/10/2020 421. Bakanl ık görüşünde; vatanda şlık elde etme talebine ili şkin uyuşmazl ıklar ı konu alan yarg ılama süreçlerinin Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi içtihatlar ı uyar ınca Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi nin (Sözle şme) 6. maddesinin koruma alan ı dışında yer ald ığı, bu nedenle Anayasa n ın 36. maddesine dayanan ihlal iddias ının konusunun Anayasa da güvence altına al ınm ış ve Sözle şme kapsam ında yer alan temel hak ve özgürlüklerin koruma alan ı dışında kald ığı belirtilmi ştir. 22. Başvurucu; Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında, eşi hakk ında elde edilen bilgiler sebebiyle Türk vatanda şlığına geçme talebinin reddedildi ğini, işlemin kendisi hakk ında elde edilen veriler sebebiyle tesis edilmedi ğinden Bakanl ığın görüşünün aksine Anayasa Mahkemesinin yetkisine girdi ğini ve adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucu ayr ıca kendisi hakk ında elde edilen bilgilerden hareket edilmemesi nedeniyle masumiyet karinesi ile suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildi ğini de belirtmi ştir. B. Değerlendirme 23. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetlerinin özünün yarg ılaman ın sonucuna ili şkin olmas ı nedeniyle ba şvurucunun suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildi ğine dair şikâyeti de adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 24. Anayasa Mahkemesine yap ılan bir bireysel ba şvurunun esas ının incelenebilmesi için kamu gücü taraf ından müdahale edildi ği iddia edilen hakk ın Anayasa da güvence alt ına alınm ış olmas ının yan ı s ıra Sözleşme ve Türkiye nin taraf oldu ğu ek protokollerinin kapsam ına da girmesi gerekir. Bir ba şka ifadeyle Anayasa ve Sözle şme nin ortak korum a alan ı dışında kalan bir hak ihlali iddias ını içeren ba şvurunun kabul edilebilir oldu ğuna kara r verilmesi mümkün de ğildir ( Onurhan Solmaz , B. No: 2012/1049, 26/3/2013, 18). 25. Anayasa n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında herkesin me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddiada bulunma, savunma ve adil yarg ılanma haklar ına sahip oldu ğu belirtilmi ştir. Maddede geçen adil yarg ılanma ifadesi 3/10/2001 tarihli ve 4709 say ılı Kanun ile Anayasa ya eklenmi ştir. Anayasa da adil yarg ılanma hakk ının kapsam ı düzenlenmedi ğinden bu hakk ın kapsam ve içeriğinin Sözle şme nin Adil yarg ılanma hakk ı kenar ba şlıklı 6. maddesi çerçevesinde belirlenmesi gerekir ( Onurhan Solmaz , 22). 26. Sözle şme nin adil yarg ılanma hakk ını düzenleyen 6. maddesinde adil yarg ılanmaya ili şkin hak ve ilkelerin medeni hak ve yükümlülükler ile ilgili uyuşmazl ıklar ın ve bir suç isnad ının esas ının karara ba ğlanmas ı esnas ında geçerli oldu ğu belirtilerek hakk ın kapsam ı bu konularla s ınırland ırılm ıştır. Bu ifadeden hak arama hürriyetinin ihlal edildi ği gerekçesiyle bireysel ba şvuruda bulunabilmek için ba şvurucunun ya medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili bir uyu şmazl ığın taraf ı olmas ı ya da başvurucuy a yönelik bir suç isnad ı hakk ında karar verilmi ş olmas ı gerektiği anlaşılmaktad ır. Dolay ısıyla bahsedilen hâller d ışında kalan adil yarg ılanma hakk ının ihlali iddias ına dayanan ba şvurular Anayasa ve Sözle şme kapsam ı d ışında kalaca ğından bireysel ba şvuruya konu olamaz (Onurhan Solmaz , 23). Başvuru Numaras ı: 2018/35678 Karar Tarihi : 21/10/2020 527. Başvurucu, hakk ında yürütülmekte olan ceza ve/veya disiplin soru şturmas ından veya verilen bir cezadan söz etmedi ğine göre somut olayda suç isnad ı söz konusu de ğildir. Bu durumda adil yarg ılanma hakk ına ilişkin güvence ve ilkelerin somut ba şvuruya uygulanabilirli ği, başvuru konusu uyu şmazl ığın medeni hak ve yükümlülükler ile ilgil i uyuşmazl ıklar kapsam ında olmas ına bağlıdır. Vatanda şlık hakk ı ile ilgili uyu şmazl ıklar ise adil yarg ılanma hakk ı bağlam ında medeni hak ve yükümlülük değildir. Bu nedenle başvurunun adil yarg ılanma hakk ı yönünden incelenmesi mümkün de ğildir. 28. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna kara r verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle KABUL ED İLEMEZ olduğuna, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 21/10/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI