TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR AHMED YASEEN HAMMADI AL JUMAILI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/20708) Karar Tarihi: 8/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/20708 Karar Tarihi : 8/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Hüseyin MECEK Başvurucu : Ahmed Yaseen Hammad ı AL JUMAILI Vekili : Av. Bilal NE ŞELİLER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru s ınır d ışı karar ı verilmesi nedeniyle kötü m
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR AHMED YASEEN HAMMADI AL JUMAILI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/20708) Karar Tarihi: 8/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/20708 Karar Tarihi : 8/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Hüseyin MECEK Başvurucu : Ahmed Yaseen Hammad ı AL JUMAILI Vekili : Av. Bilal NE ŞELİLER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru s ınır d ışı karar ı verilmesi nedeniyle kötü muamele yasa ğının ihlal edildiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 21/4/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvurucu, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün (İçtüzük) 73. maddesi uyar ınca sınır d ışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulmas ına karar verilmesini talep etmi ştir. 4. Komisyonca tedbir talebinin Bölüm taraf ından karara ba ğlanmas ı gerekli görüldüğünden ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm taraf ından 10/5/2017 tarihinde İçtüzük'ün 73. maddesi uyar ınca s ınır d ışı işleminin durdurulmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve ilgili kurumlardan temin edilen bilgilere göre olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu, 1979 do ğumlu olup Irak vatanda şıdır. Başvuru Numaras ı: 2017/20708 Karar Tarihi : 8/6/2021 38. Başvurucu 2016 y ılında DAE Ş terör örgütünün zulümlerinden ötürü Türkiye ye geldiğini ifade etmi ştir. 9. Başvurucuya Çorum Valili ği taraf ından uluslararas ı koruma ba şvuru belgesi verilmesinden sonra ba şvurucu, ailesiyle birlikte Çorum da ikamet etmeye ba şlam ıştır. 10. 4/4/2013 tarihli ve 6458 say ılı Yabanc ılar ve Uluslararas ı Koruma Kanunu'nun 54. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (b) bendi uyar ınca Çorum Valili ği, 26/1/2017 tarihinde ba şvurucunun s ınır d ışı edilmesine, 17/2/2017 tarihinde ise idari gözetim alt ına alınmas ına karar vermi ştir. 11. 22/2/2017 tarihinde S ınır D ışı Etmek Karar ı Al ınanlardan Haklar ında İdari Gözetim Karar ı Al ınmayarak Türkiye yi Terke Davet Edilecekler İçin Tebligat başlıklı belge ile s ınır d ışı karar ı başvurucuya tercüman arac ılığıyla tebliğ edilmiştir. 12. 23/2/2017 tarihinde saat 13.00 te S ınır D ışı Etme ve İdari Gözetim Karar ı Alınanla r İçin Tebligat başlıklı belge ile bu kez s ınır d ışı etme ve idari gözetim karar ı Türkçe ve Arapça dillerinde ba şvurucuya tebli ğ edilmek istenmi ş ancak ba şvurucu tebellüğden imtina etmi ştir. 13. Başvurucu 10/3/2017 tarihinde, s ınır d ışı etme karar ının iptali istemiyle Çorum İdare Mahkemesine (Mahkeme) dava açm ıştır. 14. Mahkeme 13/4/2017 tarihinde davan ın süre aşımı nedeniyle kesin olarak reddine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Bu durumda, 6458 say ılı Yabanc ılar ve Uluslararas ı Koruma Kanunu'nun 53. maddesinde yer alan özel düzenlemeye göre s ınır d ışı etme karar ına karşı karar ın tebliğinden itibaren on be ş gün içinde dava aç ılabileceğinden dava konusu i şlemin davac ıya tebliğ edildiği 22.02.2017 tarihinden itibaren 15 günlük yasal süresi içerisinde en son 09/03/2017 tarihine kadar dava aç ılmas ı gerekirken bu süre geçirilerek 10.03.2017 tarihinde aç ılan davan ın süre aşımına uğrad ığı sonucuna var ılmıştır. 15. Başvurucu 20/4/2017 tarihinde tebli ğ edilen karara kar şı 21/4/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 16. 6458 say ılı Kanun un dava tarihinde yürürlükteki hâliyle 29/10/2016 tarihli ve 676 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Baz ı Düzenlemeler Yap ılmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname nin (676 say ılı KHK) 35. maddesiyle de ğişik S ınır d ışı etme karar ı kenar başlıklı 53. maddesinin (3) numaral ı fıkras ı şöyledir: Yabanc ı veya yasal temsilcisi ya da avukat ı, s ınır d ışı etme karar ına karşı, karar ın tebliğinden itibaren on be ş gün içinde idare mahkemesine ba şvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, s ınır d ışı etme karar ını veren makama da ba şvurusunu bildirir. Mahkemey e yap ılan başvurular on be ş gün içinde sonuçland ırılır. Mahkemenin bu konuda vermi ş olduğu karar kesindir. Yabanc ının r ızas ı sakl ı kalmak kayd ıyla, dava açma süresi içind e veya yarg ı yoluna ba şvurulmas ı hâlinde 54 üncü maddenin birinci f ıkras ının (b), (d) ve (k) bentleri ile ikinci f ıkras ı kapsam ındakiler hariç (676 say ılı KHK n ın 35/1. Maddesiyle eklenen cümle) yarg ılama sonuçlan ıncaya kadar yabanc ı sınır d ışı edilmez. Başvuru Numaras ı: 2017/20708 Karar Tarihi : 8/6/2021 417. Ulusal ve uluslararas ı mevzuatla ilgili di ğer hususlar için bkz. A.A. ve A.A. [GK], B. No: 2015/3941, 1/3/2017, 28-37. V. İNCELEME VE GEREKÇE 18. Mahkemenin 8/6/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 19. Başvuru formu, 27/1/2020 tarihinde Anayasa Mahkemesinin ba şvurucu vekiline yan ıtlamas ı için yöneltilen sorulara cevap dilekçesi ve ekindeki bilgilere göre başvurucu; Irak taki iç sava ş ve DAE Ş terör örgütünün zulmünden y ıldığı için ailesiyle birlikte Türkiye ye kaçt ığını, terör örgütleriyle hiçbir ili şkisi bulunmamas ına karşın s ınır d ışı karar ı verildiğini, Arap kökenli Sünni bir Irak vatanda şı olduğunu, Irak ta Sünnilerin yo ğun olarak yaşadığı Anbar do ğumlu olmas ı nedeniyle Şii Haşdi Şabi Örgütünün hedefinde oldu ğunu, İran destekli bu örgütün Sünnilere her tür i şkence ve zulüm yapt ığını, s ınır d ışı karar ının usulüne uygun tebli ğ edilmedi ğini ve bir suretinin verilmedi ğini, haklar ının hat ırlat ılmad ığını, tebliğ evrak ının sadece birkaç saniye gösterildi ğini, bu yüzden tebellü ğ etmediğini, bunun tutanak alt ına al ındığı 23/2/2017 tarihinden sonra süresi içinde İdare Mahkemesine dava açmas ına karşın Mahkemenin 22/2/2017 tarihini esas alarak davay ı süre aşımından reddetmesinin ya şam hakk ı, kötü muamele yasa ğı, adil yarg ılanma ve etkili başvuru hakk ını ihlal ettiğini öne sürmü ştür. B. Değerlendirme 20. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ı kötü muamele yasa ğı kapsam ında değerlendirilmi ştir. 21. Bireysel ba şvuru yolunun ikincil niteli ği gereği, Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel ba şvuru konusu şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yarg ısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip oldu ğu bilgi ve delilleri zaman ında bu makamlara sunmas ı, bu süreçte dava ve ba şvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermi ş olmas ı gerekir (İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, 17). 22. Başvurucu s ınır d ışı karar ının 23/2/2017 tarihinde kendisine tebli ğ edildiğini, bu tarihe göre davan ın süresinde aç ıldığını öne sürmü ş ise de İdare Mahkemesinin 22/2/2017 tarihli, ba şvurucunun imzas ını da taşıyan tebliğ tutanağını esas ald ığı, an ılan tutanaktaki tarihe göre davan ın süresinde aç ılmad ığı anlaşılm ıştır. 23. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/20708 Karar Tarihi : 8/6/2021 5VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, B. S ınır d ışı etme işlemine ili şkin tedbir karar ının SONLANDIRILMASINA, C. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA, D. Karar ın bir örne ğinin bilgi için İçişleri Bakanl ığı Göç İdaresi Gene l Müdürlüğüne GÖNDER İLMESİNE 8/6/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI