DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2023/1023 E. , 2024/1344 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2023/1023 Karar No : 2024/1344 TEMYİZ EDEN (DAVALI) :... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) :... İnşaat San. ve Tic. AŞ VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dav
DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2023/1023 E. , 2024/1344 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2023/1023 Karar No : 2024/1344 TEMYİZ EDEN (DAVALI) :... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) :... İnşaat San. ve Tic. AŞ VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacıya ait İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... (... ) Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda, imara aykırı faaliyet nedeniyle tanzim edilen ... tarih ve ... sıra sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilen aykırılıkların tamamının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca yıktırılarak projesine uygun hale getirilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve... sayılı kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacı şirket tarafından korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli yapı üzerinde proje ve ruhsatına aykırı olarak birtakım esaslı tadilat kapsamında inşai faaliyetlerde bulunulduğunun davalı idarece tespiti yapılarak, söz konusu yerlerin mühürlenmesine karşın davacı şirket tarafından mührün fek edilerek kullanıma ve faaliyetlere devam edildiği, söz konusu faaliyetlerin tescilli yapıya zarar verdiği, tespite konu imalatların taşınmaza ait ruhsat ve eki projesine aykırılık teşkil ettiği, ruhsata bağlanmasının da mümkün olmadığı, bu nedenle yapı tatil tutanağı ile tespit edilen imara aykırılıkların 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca yıktırılarak yapının projesine uygun hale getirilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve... sayılı kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; 2863 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri uyarınca korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarına ilişkin uygulamaya yönelik kararlar alma konusunda kültür tabiat varlıklarını koruma bölge kurulu, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili hususlarda karar alma konusunda ise tabiat varlıklarını koruma bölge komisyonunun yetkili olduğu, bu kapsamda alınan kararlar sonrasında ise 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesindeki sürecin işletilmesi gerektiği, 22/07/1983 onay tarihli 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında "I. Grup Koru Alanında" kalan uyuşmazlık konusu taşınmazda tescilli bir adet II. grup, bir adet I. grup (Hüseyin Avni Paşa Köşkü) olmak üzere iki adet korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı bulunduğu, yirmi altı adet ağacın ise "anıt ağaç" olarak tescilli olduğu, Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı notlarının 1. maddesinde, I. Grup Koru Alanlarında kalan parsellerde, korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli bina ve bina grupları, lokanta, büfe, kulüp, müze, sanat galerisi, kütüphane, kamp yeri, seminer ve toplantı salonu gibi kamuya açık kullanım vermek koşuluyla Büyükşehir Belediye Başkanlığının uygun bulması ve ilgili tabiat varlıklarını koruma bölge komisyonu kararı ve ilgili kültür varlıklarını koruma bölge kurulu kararı ve eki projeye göre mülkiyet sahiplerince restore edilerek veya ettirilerek kullanılacağı yönünde düzenleme getirildiği, "Hüseyin Avni Köşkü Restorasyon Projesi" için ... tarih ve ... sayılı yapı ruhsatı, "Hüseyin Avni Köşkü Restorasyon Tadilat Projesi ile Setaltı Otoparkı, İstinat Duvarı ve Bahçe Duvarı" için ... tarih ve ... sayılı yapı ruhsatının ve bu ruhsat eki proje hilafındaki uygulamalar ile ruhsatsız olduğu tespit edilen yapılara ilişkin olarak ... tarih ve ... sıra sayılı yapı tatil tutanağının düzenlendiği, uyuşmazlık konusu taşınmazın imar durumu göz önüne alındığında ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, ilgili tabiat varlıklarını koruma bölge komisyonu ve ilgili kültür varlıklarını koruma bölge kurulunca karar alınarak uygulama yapılacağı, ... tarih ve ... sıra sayılı yapı tatil tutanağında tespit edilen yapılara ve aykırılıklara yönelik olarak hazırlanan tadilat projelerinin yapı ruhsatı vermeye yetkili İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Boğaziçi İmar Müdürlüğüne sunularak onaylanması ve ilgili tabiat varlıklarını koruma bölge komisyonu ve ilgili kültür varlıklarını koruma bölge kuruluna gönderilmesinin talep edildiği, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce ... parsel sayılı taşınmazdaki bahse konu aykırılıkların giderilerek ruhsata bağlanmasına yönelik sunulan “Hüseyin Avni Paşa Köşkü” yapısı Rekonstrüksiyon Tadilat Projesi ile “Hüseyin Avni Paşa Köşkü Müştemilat Yapısı ve Set Altı Otopark” yapıları Rekonstrüksiyon Tadilat Projesinin Müdürlüklerince değerlendirilmekte olduğu ve ilgili kültür varlıklarını koruma bölge kurulu ve tabiat varlıklarını koruma bölge komisyonunun uygun görüşleri sonrasında yapı ruhsatı tanzim edileceğinin bildirildiği, İstanbul 6 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararında da, 146 parsel sayılı taşınmazda yer alan 2. grup korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli müştemilat yapısına ilişkin restitüsyon tadilat projesinin düzeltmelerle uygun olduğuna, 2. grup korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli Harabe 1 (Bekçi Kulübesi) + Harabe 2 (Çiçek Serası)’ye ait restitüsyon projelerinin (Harabe 1 düzeltmelerle) uygun olduğuna karar verildiği hususu gözetildiğinde, korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli yapıda koruma kurulundan izinsiz olarak bir yıkım işlemi gerçekleştirilmesinin 2863 sayılı Kanun maddelerine aykırı olacağı, dava konusu işlemle yıkımına karar verilen yapıların bir kısmı için hazırlanan restitüsyon tadilat projelerinin koruma bölge kurulunca uygun bulunduğu anlaşıldığından yapıların ve imalatların 2863 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olarak ruhsatsız olduğu kabul edilerek koruma kurulunun izni ve bilgisi olmadan yıktırılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılarak istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararı kaldırılmış ve dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 20/10/2022 tarih ve E:2022/3940, K:2022/8862 sayılı kararıyla; 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 9, 10, 16, 57 ve 61. maddeleri, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11, 12 ve 13 maddeleri ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 46. maddesine yer verilerek, Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile bunların korunma alanlarında ruhsatsız olarak inşaat yapmanın yasak olduğu, buralarda ruhsatsız olarak yapılacak inşaatlar hakkında imar mevzuatına göre işlem yapılacağına yönelik açık yasal düzenleme uyarınca 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'na göre boğaziçi alanı"nda kalan korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile bunların korunma alanlarında inşa edilen ruhsatsız yapılar hakkında ilgili koruma bölge kurulu tarafından yıkıma yönelik tesis edilmiş herhangi bir işlemin bulunmaması durumunda, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11 ve 12. maddeleri uyarınca yetkili belediye görevlileri tarafından doğrudan yapı tatil tutanağı düzenlenmesine ve buna dayalı olarak aynı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yetkili belediye encümeni tarafından doğrudan yapının projesine uygun hale getirilmesine ve/veya yıkımına yönelik karar alınmasına hukuken bir engel bulunmadığı sonucuna varıldığı, Öte yandan, hakkında yıkım kararı verilen yapının, dava devam ederken ruhsata bağlanması durumunda, sonradan ruhsata bağlanmış olan yapı hakkında daha önceden alınan yıkım kararının uygulanması olanaklı olmadığından, böyle bir durumda, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi gerektiği, Uyuşmazlıkta, boğaziçi öngörünüm bölgesinde kalan İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... (... ) Mahallesi,... ada, ... parsel sayılı taşınmazın, ... onay tarihli 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında "I. Grup Koru Alanında" yer aldığı, anılan taşınmaz üzerinde tescilli bir adet II. grup, bir adet I. grup (Hüseyin Avni Paşa Köşkü) olmak üzere iki adet korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı bulunduğu, öte yandan İdare Mahkemesince yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda, dava konusu işlemin dayanağı yapı tatil tutanağında tespit edilen ve "1" olarak görünen beton zemin ile "2", "3", "4", "5", "6" ve "7" numaralı tek katlı yapıların ruhsatsız olarak diğer aykırılıkların ise ruhsat ve eki projelerine aykırı olarak yapıldığı, yapı tatil tutanağında belirtilen hususlar ile keşif tarihindeki mevcut durumun aynı olduğu yolunda görüş bildirildiğinin görüldüğü, Bu durumda, İdare Mahkemesince yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, ... tarih ve ... sıra sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilen imalatların ruhsatsız ve ruhsat ve eki projesine aykırı yapıldığı hususunun sabit olduğu, dava konusu işlemin dayanağı niteliğindeki yapı tatil tutanağının düzenlenmesinden ve dava konusu İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının tesis edilmesinden sonra, davacı şirket tarafından tadilat projelerinin ilgili idarelere sunulması ve İstanbul 6 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile uyuşmazlık konusu 146 parsel sayılı taşınmazda yer alan 2. grup korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli müştemilat yapısına ilişkin restitüsyon tadilat projesinin düzeltmelerle uygun olduğuna, 2. grup korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli Harabe 1 (Bekçi Kulübesi) + Harabe 2 (Çiçek Serası)’ye ait restitüsyon projelerinin (Harabe 1 düzeltmelerle) uygun olduğuna ve İstanbul 6 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun... tarih ve ... sayılı kararı ile boğaziçi öngörünüm bölgesinde bulunan ve 1. grup korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli Hüseyin Avni Paşa Köşkü'ne ilişkin iletilen rekonstrüksiyon tadilat projesinin düzeltmelerle uygun olduğuna, set altı otopark tadilat projesinin uygulanmasında 2863 sayılı Kanun bakımından bir sakınca bulunmadığına, uygulamanın müellif sorumluluğunda ve ilgili idareler denetiminde yapılmasına ve nihai karar verilmek üzere Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonuna iletilmesine karar verilmesinin, dava konusu işlemi hukuka aykırı hale getirmeyeceği, başka bir ifade ile hakkında yıkım/projesine uygun hale getirilmesine karar verilen yapıların dava devam ederken ruhsata bağlanması durumunda, dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilebileceği, yapının ruhsata bağlanma talebine yönelik sürecin devam etmesinin, işlem tarihi itibarıyla mevcut hukuki ve fiili duruma uygun olarak tesis edilmiş olan yıkım/projeye uygun hale getirme işlemini hukuka aykırı hale getirmeyeceği hususları birlikte değerlendirildiğinde, 28/03/2019 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edilen ruhsatsız ve ruhsat ve eki projesine aykırı yapıldığı tespit edilen imalatların tamamının, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca yıktırılarak yapının projesine uygun hale getirilmesine yönelik tesis edilen İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararında hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmediği, Öte yandan, davacının 08/07/2022 tarihinde Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kayıtlarına giren temyize cevap dilekçesinde, dava konusu işlemin dayanağı niteliğindeki yapı tatil tutanağı ile tespit edilen ruhsatsız ve ruhsata aykırı imalatlar hakkında "tadilat ruhsatı" başvurularının yapıldığı ve "yapı ruhsatları"nın düzenlendiği iddiası kapsamında, tespite konu imalatlardan dava devam ederken yapı ruhsatı düzenlenenlerin bulunup bulunmadığı hususunun öncelikle araştırılması ve bu araştırmanın sonucuna göre yapı ruhsatı/ruhsatlarının düzenlendiğinin anlaşılması durumunda, yalnızca hakkında yapı ruhsatı düzenlenen imalatlar yönünden karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi gerektiği gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:... , K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda, imar mevzuatına aykırılıkların mevcut olduğu ve eski esere zarar verildiği şeklinde görüş bildirildiği, öngörünüm bölgesinde kalan taşınmaz hakkında 2960 sayılı Kanun'un 13. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendine göre işlem yapma yetkisinin idarelerinde bulunduğu, Danıştay Birinci Dairesinin 17/05/1993 tarih ve E:1993/88, K:1993/60 sayılı kararı ile 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'na göre öncelikle uygulanması gerektiği yolunda görüş bildirildiği, bu nedenle 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca tespite konu imar mevzuatına aykırı imalatların yıktırılarak yapının projesine uygun hale getirilmesine yönelik tesis edilen dava konusu belediye encümeni kararında hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davalı idare tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'İN DÜŞÜNCESİ: İdari işlemlerin yargısal denetiminin, tesis edildikleri tarihteki mevzuat hükümleri ile maddi ve hukuki koşullar çerçevesinde yapılması gerekmektedir. Bu itibarla, ruhsatsız ya da ruhsat ve eki projelerine aykırı bir imalatın yıkımına karar verildikten sonra, yıkımına karar verilen bu imalatların ruhsatlandırılması amacıyla ilgili idare nezdinde girişimde bulunulması veya söz konusu imalatların ruhsatlandırılması sürecinin devam etmesi, tesis edildiği tarihte hukuka uygun olan yıkım kararını hukuka aykırı hale getirmez. Bu durumda, dava konusu yıkım kararının, tesis edildiği tarihteki mevzuat hükümleri ile maddi ve hukuki koşullar itibarıyla hukuka uygun olup olmadığı değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken davanın devamı sırasında, yıkımına karar verilen imalatların ruhsatlandırılmasına ilişkin sürecin devam etmesi gerekçe gösterilerek davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında isabet bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Davacıya ait İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... (... ) Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda, imara aykırı faaliyet nedeniyle tanzim edilen ... tarih ve ...sıra sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilen aykırılıkların tamamının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla yıktırılarak projesine uygun hale getirilmesine karar verilmiş, bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 9. maddesinde, "Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma bölge kurullarınca alınan kararlara aykırı olarak, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarında inşaî ve fizikî müdahalede bulunulamaz, bunlar yeniden kullanıma açılamaz veya kullanımları değiştirilemez. Esaslı onarım, inşaat, tesisat, sondaj, kısmen veya tamamen yıkma, yakma, kazı veya benzeri işler inşaî ve fizikî müdahale sayılır."; 16. maddesinde, "Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile bunların korunma alanlarında ruhsatsız olarak inşaat yapmak yasaktır. Buralarda ruhsatsız olarak yapılacak inşaatlar ile, koruma amaçlı imar planlarında, plana; sit'lerde, sit şartlarına aykırı olarak inşa edilen yapılar hakkında imar mevzuatına göre işlem yapılır." hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen Kanun maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden; ilgili koruma bölge kurulunca karar alınmaksızın korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve korunma alanlarında inşai ve fiziki müdahalede bulunulamayacağı, ancak buralarda ruhsatsız olarak yapılan yapılar hakkında imar mevzuatına göre işlem yapılacağı, dolayısıyla 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca boğaziçi öngörünüm bölgesinde kalan korunması gerekli taşınmaz kültür varlıkları ve korunma alanlarında yapılan ruhsatsız yapılar hakkında ilgili koruma bölge kurulunca karar alınmaksızın yetkili idarece anılan Kanun'un 11, 12 ve 13. maddeleri uygulanarak yıkım ve yapının ruhsat eki projelerine uygun hale getirilmesine karar verilebileceği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, boğaziçi öngörünüm bölgesinde kalan davacıya ait ... ada, ... parsel üzerinde bulunan taşınmaz kültür varlığı niteliğindeki uyuşmazlık konusu yapılarda yapı tatil tutanağı ile tespit edilen aykırılıklar hakkında ilgili koruma bölge kurulunca karar alınmaksızın davalı idarece yıktırılması ve projesine uygun hale getirilmesine karar verilmesinin önünde hukuken bir engel bulunmadığından temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında yer verilen aksi yöndeki gerekçede isabet bulunmamaktadır. Öte yandan, davacının 05/06/2023 tarihinde Bölge İdare Mahkemesi kayıtlarına giren temyize cevap dilekçesinde, dava konusu işlemle yıktırılmasına karar verilen aykırılıkların ruhsatlandırıldığı iddia edildiğinden, söz konusu aykırılıkların ruhsatlandırılıp ruhsatlandırılmadığı hususu araştırılarak bu araştırmanın sonucuna göre uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, temyize konu Bölge Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, kararın kaldırılması, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA, 3.Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davalı idareye iadesine, 4.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/06/2024 tarihinde, kesin olarak esasta oybirliği gerekçede oyçokluğu ile karar verildi. GEREKÇEDE KARŞI OY X- Dava, davacıya ait İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... (... ) Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda, imara aykırı faaliyet nedeniyle tanzim edilen ... tarih ve ... sıra sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilen aykırılıkların tamamının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca yıktırılarak projesine uygun hale getirilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır. İdari işlemlerin yargısal denetiminin, tesis edildikleri tarihteki mevzuat hükümleri ile maddi ve hukuki koşullar çerçevesinde yapılması gerekmektedir. Bu itibarla, ruhsatsız ya da ruhsat ve eki projelerine aykırı bir imalatın yıkımına karar verildikten sonra, yıkımına karar verilen bu imalatların ruhsatlandırılması amacıyla ilgili idare nezdinde girişimde bulunulması veya söz konusu imalatların ruhsatlandırılması sürecinin devam etmesi, tesis edildiği tarihte hukuka uygun olan yıkım kararını hukuka aykırı hale getirmez. Bu durumda, dava konusu yıkım kararının, tesis edildiği tarihteki mevzuat hükümleri ile maddi ve hukuki koşullar itibarıyla hukuka uygun olup olmadığı değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken davanın devamı sırasında, yıkımına karar verilen imalatların ruhsatlandırılmasına ilişkin sürecin devam etmesi gerekçe gösterilerek davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında isabet bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği oyuyla, karara gerekçe yönünden katılmıyorum.