TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MUSTAFA OKUTUCU BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/2598) Karar Tarihi: 3/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/2598 Karar Tarihi : 3/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNMuammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucu : Mustafa OKUTUCU Vekili : Av. Erdal GÜLB İTEN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari i şlemin iptali istemiyle aç ılan davada hakkaniyete ayk
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MUSTAFA OKUTUCU BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/2598) Karar Tarihi: 3/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/2598 Karar Tarihi : 3/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNMuammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucu : Mustafa OKUTUCU Vekili : Av. Erdal GÜLB İTEN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari i şlemin iptali istemiyle aç ılan davada hakkaniyete ayk ırı, gerekçesiz karar verilmesi ve yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemelerinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 71. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvurunun içtihad ın oluştuğu alana ili şkin oldu ğu değerlendirilerek Bakanl ık cevab ı beklenmeden incelenmesine karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu hakk ında 3/5/1985 tarihli ve 3194 say ılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyar ınca idari para cezas ı uygulanm ış , idari para cezas ının tahsili amac ıyla da Başvuru Numaras ı: 2019/2598 Karar Tarihi : 3/6/2020 3ödeme emri düzenlenmi ştir. Ödeme emrine kar şı aç ılan dava, " ödeme emri içeri ği alacağa karşı aç ılan dava reddedildi ği, alacak hukuka uygun oldu ğu" gerekçesi ile reddedilmi ştir. 8. Başvurucu 16/7/2013 tarihinde dava açm ıştır. Dan ıştay Ondördüncü Dairesi 27/11/2018 tarihinde karar ı onam ış, hüküm 17/12/2018 tarihinde kesinle şmiştir. 9. Başvurucu, idari para cezas ına konu ta şınmaz üzerindeki ruhsats ız yap ının 3194 say ılı Kanun'un yürürlü ğe girdiği tarihten önce yap ıldığı için bu kanun uyar ınca para cezas ı kesilmesinin kanunlar ın geriye yürümezli ği ilkesine ayk ırı olduğunu, soru şturma zamanaşımı dikkate al ınmaks ızın ceza verilmesinin hukuk güvenli ği ilkesini ihlal etti ğini, mahkemelerce iddialar ının karşılanmamas ı nedeniyle gerekçeli karar hakk ının, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 18/1/2019 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 10. Mahkemenin 3/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 11. Başvurucu, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ve diğer anayasal haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 12. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının bir bütün olarak Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden13. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden14. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba ş lang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdi ği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Aky ıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, 45, 47). 15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli Başvuru Numaras ı: 2019/2598 Karar Tarihi : 3/6/2020 4olduğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Selahattin Aky ıl, 41). 16. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında somut olayda ba şvuru konusu davada 5 y ıl 4 ay 11 günlük yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 17. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Diğer İhlal İddialar ı 18. Başvurucu, delillerin de ğerlendirilmesi ve hukuk kurallar ının uygulanmas ında hata yap ılarak adil olmayan karar verilmesi, kararlarda yeterli gerekçe aç ıklanmamas ı nedeniyle adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucunun belirtilen şikayetleri yönünden aç ık bir ihlalin bulunmad ığı değerlendirildi ğinden di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekmektedir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 20. Başvurucu, ihlalin tespiti ile manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur. 21. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 22.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 8.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. 23. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ile 3.000 TL vekâle t ücretinden olu şan toplam 3.364,60 TL yarg ılama giderinin ödenmesine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/2598 Karar Tarihi : 3/6/2020 5V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Diğer ihlal iddialar ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Başvurucuya net 8.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, D. 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.364,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Dan ıştay Ondördüncü Dairesine GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 3/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ