TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GÜVEN KUM BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/4152) Karar Tarihi: 14/9/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/4152 Karar Tarihi : 14/9/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucu : Güven KUM Vekili : Av. Mehmet KIRAÇ I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru; yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının, temyiz ba şvu
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GÜVEN KUM BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/4152) Karar Tarihi: 14/9/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/4152 Karar Tarihi : 14/9/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucu : Güven KUM Vekili : Av. Mehmet KIRAÇ I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru; yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının, temyiz ba şvurusunun süre yönünden reddedilmesi nedeniyle de mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. 2. Başvurucu, Büyükçekmece Belediyesinde çal ışmaktayken i ş akdinin feshedilmesi üzerine Bak ırköy 16. İş Mahkemesinde (Mahkeme) 3/6/2016 tarihinde i şe iade davas ı açm ıştır. 3. Mahkeme, i ş akdinin hakl ı nedenle feshedildi ğinden bahisle davan ın reddine karar vermi ştir. İstinaf istemi, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi taraf ından esastan reddedilmi ş ve iki hafta içerisinde temyiz kanun yoluna ba şvurulabilece ği kararda belirtilmi ştir. Başvurucunun temyiz istemi Yarg ıtay 9. Hukuk Dairesi taraf ından gerekçeli karar ın taraflara tebli ğinden itibaren sekiz günlük sürede temyiz kanun yolun a başvurulmad ığı gerekçesiyle süre a şımından 8/1/2019 tarihinde reddedilmi ştir. 4. Başvurucu nihai hükmü 31/1/2019 tarihinde ö ğrendikten sonra 5/2/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 5. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 7. Başvurucu, yarg ılaman ın uzun sürmesinden şikâyet etmektedir. Başvuru Numaras ı: 2019/4152 Karar Tarihi : 14/9/2022 38. Başvuru, makul sürede yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 9. Anayasa Mahkemesi, ayn ı konuda verdi ği Güher Ergun ve di ğerleri (B. No: 2012/13, 2/7/2013) karar ında makul sürede yarg ılanma hakk ına ilişkin ilkeleri ortaya koymuştur. An ılan kararda aç ıklanan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulard a verdiği kararlar dikkate al ındığında işe iade davas ına ilişkin somut ba şvuruda üç dereceli yarg ılamada 2 y ıl 7 ayl ık yarg ılama süresinin makul oldu ğu sonucuna var ılm ıştır. Aç ıklanan nedenlerle ba şvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Mahkemeye Eri şim Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 10. Başvurucu, istinaf karar ında gösterilen sürelere güvenerek kanun yoluna başvurduğunu ancak temyiz incelemesinde istinaf karar ında belirtilen süreden daha k ısa süreler dikkate al ınarak temyiz isteminin süre a şımından reddedildi ğini, verilen karar ın hukuka ayk ırı olduğunu iddia etmi ştir. 11. Başvuru, mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 12. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 13. Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesin yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddiada bulunma ve savunma hakk ına sahip oldu ğu belirtilmi ştir. Dolay ısıyla mahkemeye eri şim hakk ı, Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan hak arama özgürlü ğünün bir unsurudur ( Özbak ım Özel Sa ğlık Hiz. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, 34). 14. Hak arama özgürlü ğüne yap ılan müdahale Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara (kanun taraf ından öngörülme, hakl ı bir sebebe dayanma ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama) uygun olmad ığı takdirde Anayasa n ın 36. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Ba şvuru konusu olaya ili şkin verilen süre, ret karar ı ile yap ılan müdahalenin kanun taraf ından öngörülme ölçütünü kar şılad ığı karar gerekçesinde dayan ılan kanun maddelerinden anla şılm ıştır. Hukuki güvenlik ve istikrar ın sağlanmas ı aç ısından kanun yolu başvurular ı için süre ko şulu getirilmesinin me şru bir amac ı olduğu da anla şılm ıştır. Başvurucunun mahkemeye eri şimine getirilen s ınırlaman ın ölçülü olup olmad ığı ve başvurucuya a ğır bir yük getirilip getirilmedi ği hususlar ının değerlendirilmesi gerekmektedir (S.K., B. No: 2015/2438, 19/4/2018, 30-35). 15. Anayasa Mahkemesi benzer yönde olan bir çok ba şvuruyu de ğerlendirmi ş (S.K., 17-20; Beda Enerji Da ğıtım ve Perakende Sat ış Hizmetleri A. Ş. ve diğerleri , B. No: 2019/5507, 23/11/2021, 13-19; Hakan Bozda ğ, B. No: 2018/37162, 13/1/2022, 13-19); mahkemelerce gösterilen kanun yolu süresine hukuki güvenlik ilkesine uygun şekilde güvenerek hareket eden ba şvurucular ın istinaf veya temyiz talebinin süreden reddedilmesinin başvurucularda a ğır bir yüke sebep oldu ğu, başvurucular ın katlanmak zorunda kald ığı külfetin hedeflenen me şru amaçla orant ısız olduğu, dolay ısıyla müdahalenin ölçülü olmad ığı sonucuna ula şmış, mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine karar vermi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/4152 Karar Tarihi : 14/9/2022 416. Somut ba şvurularda daha önceden verilen kararlardan ayr ılmay ı gerektirir bir husus bulunmamaktad ır. Bu nedenle ba şvurucunun Anayasa n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. III. GİDERİM 17. Başvurucu; ihlalin tespiti, 50.000TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminat a karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 18. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinde yer almaktad ır. 19. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 20.İhlalin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ının yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki mahkemeye eri şim hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki mahkemeye eri şim hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Yarg ıtay 9. Hukuk Dairesine (E.2018/4925, K.2019/284) gönderilmek üzere Bak ırköy 16. İş Mahkemesine (E.2016/305, K.2017/116) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDDİNE, Başvuru Numaras ı: 2019/4152 Karar Tarihi : 14/9/2022 5E. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 10.264,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 14/9/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.