TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR MEHMET TOP ARSLAN BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/19393) Karar Tarihi: 23/1/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/19393 : 23/1/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Volkan ;AKMAK Mehmet TOPARSLAN Av. Cihan KO ; I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, Turk Silahh Kuvvetlerinden ay1rma i lemine kar 1 a9ilan davada yeterli delil temin edilmeden ve ge
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR MEHMET TOP ARSLAN BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/19393) Karar Tarihi: 23/1/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/19393 : 23/1/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Volkan ;AKMAK Mehmet TOPARSLAN Av. Cihan KO ; I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, Turk Silahh Kuvvetlerinden ay1rma i lemine kar 1 a9ilan davada yeterli delil temin edilmeden ve gerek9e belirtilmeden karar verilmesi ile Askeri Yuksek idare Mahkemesinin bag1ms1z ve tarafs1z olmamas1 nedeniyle adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 17/12/2015 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden soma Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . III. OLAY VE OLGULAR 5. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: A. Ba vuru Tarihinden Onceki Siirec; 6. Ba vurucu , 1998 y1lmda Turk Silahh Kuvvetleri (TSK) bunyesinde astsubay olarak gorev yapmaya ba lam1 tir. 7. Ba vurucu 1999 ile 2010 y11lan arasmda otuz altI kez disiplin cezas1 ile cezalandmlm1 tir . 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19393 : 23/1/2019 8. Ba vurucu hakkmda amire hakaret srn;u isnad1yla 2011 y1lmda kamu davas1 a91lm1 ise de Hava Egitim Komutanhg1 Disiplin Mahkemesinin 5/6/2012 tarihli karanyla davanm zamana 1m1 nedeniyle dti tiigtine hukmedilmi tir. Aynca 2011 y1h i9inde ba vurucu hakkmda emre itaatsizlikte zsrar su9u isnad1yla kamu davas1 a91lm1 tlr. 9. Ba vurucu hakkmda 28/1/2014 tarihinde suah sicil amirleri tarafmdan TSK bunyesinde kalmasznzn uygun olmadzgz yonunde sicil duzenlenmi tir. 10. Bu sicil duzenlemesi uzerine TSK'dan ayzrma i:jlemi yapzlmasznzn uygun oldugu yonundeki teklif onaya sunulmu tur. Hava Kuvvetleri Komutam tarafmdan 26/3/2014 tarihinde onaylanan bu teklif Genelkurmay Ba kanhgmm uygun bulmas1 uzerine Milli Savunma Bakanhgmm 1/4/2014 tarihli i lemi ile kesinle mi tir. 11. Bu surecin ardmdan 18/4/2014 tarihinde ba vurucunun TSK ile ili igi kesilmi tir. 12. Ba vurucu, ili ik kesme i leminin iptali istemiyle Askeri Yuksek idare Mahkemesinde (A YiM) iptal davas1 a9m1 tlr. 13. A YiM Birinci Dairesi (Mahkeme) 2/6/2015 tarihli karanyla davay1 reddetmi tir. 14. Ret gerek9esinde oncelikle 28/12/1998 tarihli ve 23567 say1h Resmi Gazete'de yay1mlanan Astsubay Sicil Yonetmeligi uyannca i lemin yetki ve ekil unsurlan yonunden hukuka uygun oldugu belirtilerek kamu hizmetinin iyi bir ekilde sunulabilmesi i9in gerekli tedbirleri alma ve verim almamayacak olan personeli ay1rma hususunda idarenin takdir yetkisinin bulundugu, ancak bu yetkinin kamu yaranna uygun kullamlmas1 gerektigi vurgulanm1 tu. Ba vurucunun sicil ortalamasmm iyi seviyede oldugu ve toplam on iki adet takdir ve taltif belgesinin bulundugu belirtilen gerek9ede ba vurucunun hakkmda farkh sicil y1llannda farkh amirleri tarafmdan menfi kanaat bildirildigi ve y1llar i9inde toplam otuz alti disiplin cezas1 ald1g1, aynca hakkmda iki farkh ceza davas1 a91ld1g1 ifade edilmi tir. Kararda, bu silsile dikkate almarak ba vurucunun disiplin bozucu hareketlerini ikaz ve cezalara ragmen duzeltemedigi, hizmetin gerektirdigi hal ve tavn sergileyemedigi kanaatine vanlm1 tu . Sonu9 olarak kamu hizmetinde bulunmasmm kamu yaranna uygun du medigi ifade edilen ba vurucu hakkmda tesis edilen i lemin takdir yetkisinin objektif 6l9ulerine, hizmet gereklerine uygun oldugu belirtilerek ret gerek9esi olu turulmu tur. 15. Ret hukmune yonelik karar duzeltme istemi Mahkemenin 27/10/2015 tarihli karanyla reddedilmi tir. 16. Ba vurucu, karar duzeltme isteminin reddine dair karan 18/11/2015 tarihinde tebellug ettikten sonra 17/12/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur . B. Ba vuru Tarihinden Sonraki Siire 17. Ba vurucu hakkmda emre itaatsizlikte zsrar su9u isnad1yla a91lan ceza davasmda, Hava Egitim Komutanhg1 Askeri Mahkemesi 24/2/2016 tarihli karanyla, su9un unsurlannm olu mad1g1 gerek9esiyle ba vurucunun beraatine hukmetmWir. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19393 : 23/1/2019 IV. iLGiLi HUKUK 18. Astsubay Sicil Yonetmeligi'nin i lem tarihi itibanyla yiiriirlukte bulunan "Disiplinsizlik ve ahlaki durumlan nedeniyle ayzrma usulleri" kenar ba hkh 60. maddesi oyledir: "A$agzdaki sebeplerden biri ile disiplinsizlik veya ahlaki durum/an geregi Silahlz Kuvvetlerde kalmalan, son riitbelerine ait bir veya birkar; beige ile anla$zlzp uygun goriilmeyen astsubaylar hakkmda , hizmet siirelerine bakzlmakszzm emeklilik i$lemi yapzlzr: a) Disiplin bozucu hareketlerde bulunmasz , ikaz veya cezalara ragmen zslah olmamasz , b)Hizmetin gerektirdigi $ekilde tavzr ve hareketlerini ikazlara ragmen diizenleyememesi, c) A$m derecede menfaatine, ir;kiye, kumara veya borr;lanmaya dii$kiin olmasz, d) Silahlz Kuvvetlerin itibanm sarsacak $ekilde ahlak dz$l hareketlerde bulunmasz, e) Tutum ve davram$lan ile yasa dz$l siyasi, yzkzcz, boliicii, irticai ve ideolojik gorii$leri benimsedigi, bu gibi faaliyetlerde bulundugu veya kan$flgz anla$zlanlar. " V. iNCELEME VE GEREK ;E 19. Mahkemenin 23/1/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi du untildu: A. Gerekc;eli Karar Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 20. Ba vurucu; yargilama surecinde soyut, yetersiz gerek9e ile hukum kuruldugunu ve karar duzeltme a amasmda iddialan kar 1lamaktan uzak ablon ifadelerle talebinin reddedildigini belirterek gerek9eli karar hakkmm ihlal edildigini ileri surmu tur. 2. Degerlendirme 21. Anayasa'nm 36. maddesinin birinci fikrasmda, herkesin adil yarg1lanma hakkma sahip oldugu belirtilmi ancak a91k9a gerek9eli karar hakkmdan soz edilmemi tir. Bununla birlikte Anayasa'nm 36. maddesine " ... adil yargzlanma" ibaresinin eklenmesine ili kin gerek9ede, Turkiye'nin taraf oldugu uluslararas1 sozle melerce de guvence altma alman adil yarg1lama hakkmm madde metnine dahil edildigi vurgulanm1 t1r . A vrupa insan Haklan Sozle mesi'nin 6. maddesinin (1) numarah fikrasmdaki hakkaniyete uygun yarg1lanma hakkmm kapsamma gerek9eli karar hakkmm da dahil oldugu A vrupa insan Haklan Mahkemesinin (AiHM) bir9ok karannda vurgulanm1 t1r . Dolay1s1yla Anayasa'nm 36. maddesinde duzenlenen adil yargilanma hakkmm gerek9eli karar hakk1 guvencesini de kapsad1gmm kabul edilmesi gerekir (Abdullah Topc;u, B. No: 2014/8868, 19/4/2017, 75). 22. Anayasa'nm 141. maddesinin u9uncu fikrasmda da "Butun mahkemelerin her turlu kararlan gerekc;eli olarak yazzlzr' denilerek mahkemelere kararlanm gerek9eli yazma yiikumlulugu yiiklenmi tir. Anayasa'nm butunlugu ilkesi geregi amlan Anayasa kurah da gerek9eli karar hakkmm degerlendirilmesinde gozonunde bulundurulmahd1r (Abdullah Topc;u, 76). 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19393 : 23/1/2019 23. Gerek ;;eli karar hakk1, ki ilerin adil bir ekilde yarg1lanmalanm saglamay1 ve denetlemeyi ama ;;lamakta; taraflann muhakeme s1rasmda ileri stirdtikleri iddialann kurallara uygun bi ;;imde incelenip incelenmedigini bilmeleri ve aynca demokratik bir toplumda, kendi adlanna verilen yarg1 kararlannm sebeplerini toplumun ogrenmesinin saglanmas1 i ;;in de gerekli gortilmektedir (Sencer Ba at ve digerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, 31, 34). 24. Mahkemelerin amlan ytiktimltiltigti, yargilamada ileri stirtilen her ttirlti iddia ve savunmaya karar gerek ;;esinde aynntih ekilde cevap verilmesi gerektigi eklinde anla Ilamaz. Ancak derece mahkemeleri, kendilerine sunulan tum iddialara cevap vermek zorunda degilseler de (Yasemin Ek i, B. No: 2013/5486, 4/12/2013, 56) davanm esas sorunlannm incelenmi oldugu gerek ;;eli karardan anla ilmahdir. 25. Bir kararda tam olarak hangi unsurlann bulunmas1 gerektigi davanm niteligine ve ko ullanna baghdir. Muhakeme sirasmda a ;;1k ve somut bir bi ;;imde one stirtilen iddia ve savunmalann davanm sonucuna etkili olmas1, ba ka bir deyi le davanm sonucunu degi tirebilecek nitelikte bulunmas1 halinde davayla dogrudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerek ;;e ile yamt verilmesi gerekir (Sencer Ba at ve digerleri, 35). 26. Aksi bir tutumla mahkemenin davanm sonucuna etkili oldugunu kabul ettigi bir husus hakkmda ilgili ve yeterli bir yamt vermemesi veya yamt verilmesini gerektiren usul veya esasa dair iddialann cevaps1z birakilm1 olmas1 hak ihlaline neden olabilecektir (Sencer Ba at ve digerleri, 39). 27. Ote yandan temyiz merciinin yarg1lamay1 yapan mahkemenin karanm uygun bulmas1 halinde bunu ya aym gerek ;;eyi kullanarak ya da bir at1fla karanna yans1tmas1 yeterlidir. Burada onemli olan husus, temyiz merciinin bir ekilde temyizde dile getirilmi ana unsurlan inceledigini , derece mahkemesinin karanm inceleyerek onad1gm1 ya da bozdugunu gostermesidir (Yasemin Ek i, 57). 28. Somut olayda mahkeme , i lemi ekil yontinden incelemesinin ardmdan ba vurucunun meslek hayatma dair i leme esas olan olgulan temel alarak degerlendirme yapm1 ve sonuca ula m1 tir. Bu baglamda yap1lan a ;;1k yarg1lama sonunda taraflann davanm sonucuna etkili olabilecek tum iddia ve savunmalan tart1 1larak verilen kararda htikme ula 1lmas1 i ;;in yeterli gerek ;;e bulundugu (bkz. 14) gortilmektedir. Aynca karar dtizeltme a amasmda degerlendirme konusu htiktim ve gerek ;;esinin uygun bulundugu belirtilmi tir. Bu hale gore gerek ;;eli karar hakkma yonelik bir ihlal olmad1gmm a ;;1k oldugu anla ilmaktadir . 29. A ;;1klanan gerek ;;elerle ba vurunun bu k1smmm , diger kabul edilebilirlik ko ullan yontinden incelenmeksizin ar;1kr;a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. B. Bag1ms1z ve Tarafs1z Mahkemede Yargilanma Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 30. Ba vurucu, davanm A YiM'de gortilmesinin kurulu u ve yap1sal sorunlan nedeniyle adil yarg1lanma hakkm1 ihlal ettigini ileri stirmti tur. 5 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19393 : 23/1/2019 2. Degerlendirme 31. Ba$vurucunun ihlal iddialanm kamtlayamad1g1, temel haklara yonelik bir mudahalenin olmad1g1 veya mudahalenin me$ru oldugu a91k olan ba$vurular ile karma$1k veya zorlama $ikayetlerden ibaret ba$vurular a91k9a dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoglu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 32. Anayasa Mahkemesi tarafmdan bu konu daha once incelenirken belirtildigi uzere A YiM'in olu$umu, statusu ve gorevleri Anayasa ve ilgili Kanun'da hukum altma almm1$tlf. A YiM' e atanan askeri hakimlerin bag1ms1zhgmm Anayasa ve ilgili Kanun hukumleri ile garanti altma almd1g1, atanma ve 9ah$ma usulleri yonunden askeri hakimlerin bag1ms1zhklanm zedeleyecek bir hususun olmad1g1, kararlanndan dolay1 idareye hesap verme durumunda bulunmad1klan, disipline ili$kin konulann A YiM Yuksek Disiplin Kurulunca incelenip karara bagland1g1 gorulmektedir (Mesut Ordulu, B. No: 2015/2675, 13/9/2018, 28). 33. A91klanan gerek9elerle ba$vurunun bu kismmm da, diger kabul edilebilirlik ko$ullan yonunden incelenmeksizin ar;1kr;a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekmektedir. C. Diger ihlal iddialan 1. Ba vurucunun iddialan 34. Ba$vurucu; Mahkemenin disiplin surecine dair tum belgeleri idareden istemedigini, eksik inceleme ile karar verildigini, hakkmda a9ilan ceza davasmdan beraat ettigini, i$lemin ve ret hukmunun hukuka aykm oldugunu belirterek silahlann e$itligi ilkesi ile adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigini ileri surmektedir. 2. Degerlendirme 35. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba$vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba$vurucu, silahlann e$itligi ilkesinin ihlal edildigini ileri surmti$ ise de mahkeme tarafmdan hukme esas alman belgelerin tarafma sunulmad1g1 veya incelettirilmedigi gibi bir iddiada bulunmam1$tlf. Ba$vurucu; Mahkeme tarafmdan disiplin cezalanna dair belgelerin idareden istenilmedigini, eksik inceleme yap1ld1g1m belirtmektedir. Bu baglamda ba$vurucunun iddialan delillerin takdiri ve degerlendirilmesine ili$kin bulundugundan $ikayetin yarg1lamanm sonucu itibanyla adil olmad1g1 iddias1 kapsammda degerlendirilmesi uygun g6rulmti$ttir. 36. Anayasa'nm 148. maddesinin dorduncu fikrasmda, kanun yolunda gozetilmesi gereken hususlara ili$kin $ikayetlerin bireysel ba$vuruda incelenemeyecegi belirtilmi$tir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler onunde dava konusu yap1lm1$ maddi olay ve olgulann kamtlanmas1, delillerin degerlendirilmesi, hukuk kurallannm yorumlanmas1 ve uygulanmas1 ile uyu$mazhkla ilgili vanlan sonucun adil olup olmamas1 bireysel ba$VUru konusu olamaz. Ancak bireysel ba$vuru kapsammdaki hak ve ozgurluklere mudahale te$kil eden, bariz takdir hatas1 veya a91k bir keyfilik i9eren tespit ve sonu9lar bu kapsamda degildir (Ahmet Saglam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19393 : 23/1/2019 3 7. Somut olayda iddia, savunma ve tum dosya kapsam1 incelenerek ilgili kis1mlan yukanda belirtilen (bkz. 14) gerek9e ile 2/6/2015 tarihinde hukum kurulmu tur. 3 8. Y arg1lama surecinde ay1rma i lemine esas alman bile enlerden olan ve kesinle mi bulunan disiplin safahatmm olgusal olarak dikkate almd1g1 anla 1lmaktad1r. Aynca Mahkemenin salt ceza davas1 uzerinden degil ba vurucunun meslek hayatma dair butunsel bir baki ile hukme ula tig1 gorulmektedir. Mahkeme bu degerlendirmesi ile ba vurucunun meslekte kalmasmm kamu yaranna uygun du medigi yonundeki idare i lemini hukuka uygun bulmu tur. Bu yorum ve degerlendirmeler, yukanda amlan ilkeler (bkz. 36) uyannca uyu mazhg1 9ozmekle gorevli mahkemenin takdirinde olup bireysel ba vuruda degerlendirmeye konu edilemeyecek niteliktedir. 39. Ba vurucu tarafmdan ileri surulen iddialar, delillerin degerlendirilmesi ve hukuk kurallannm yorumlanmasma ili kin olup kararda bariz takdir hatas1 veya a91k bir keyfilik olu turan bir durumun da bulunmad1g1 dikkate almd1gmda ihlal iddialannm kanun yolu ikayeti niteliginde oldugu anla 1lmaktadir. 40. A91klanan gerek9elerle ba vurunun kismmm diger kabul edilebilirlik ko ullan yonunden incelenmeksizin a9zk9a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. 1. Gerek9eli karar hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm a9zk9a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 2. Bag1ms1z ve tarafs1z mahkemede yargilanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn a9zk9a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 3. Diger ihlal iddialanmn a9zk9a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA , B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu uzerinde BIRAKILMASINA 23/1/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. -Oye Ba kan Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 -Oye Muammer TOP AL -Oye M. EminKUZ -Oye R1dvan GULEC:: 7