TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HASAN UÇAR BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/1901) Karar Tarihi: 26/5/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/1901 Karar Tarihi : 26/5/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Olcay ÖZCAN Başvurucu : Hasan UÇAR Vekili : Av. İsa ÖZYİĞİT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, usulüne uygun kamula ştırma işlemi yap ılmaks ızın ve bedeli ödenmeksizin ta şın
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HASAN UÇAR BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/1901) Karar Tarihi: 26/5/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/1901 Karar Tarihi : 26/5/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Olcay ÖZCAN Başvurucu : Hasan UÇAR Vekili : Av. İsa ÖZYİĞİT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, usulüne uygun kamula ştırma işlemi yap ılmaks ızın ve bedeli ödenmeksizin ta şınmaza el konulmas ı ve taşınmaz ın kamula ştırma amac ına uygun olarak kullan ılmamas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 2/1/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu 1942 do ğumlu olup Antalya'n ın Manavgat ilçesinde ikamet etmektedir. Başvuru Numaras ı: 2018/1901 Karar Tarihi : 26/5/2021 39. Başvurucunun babas ı İ.U. 24/6/1981 tarihinde, e şi F.U. da 30/1/1993 tarihlerinde vefat etmi ş; geriye mirasç ılar ı olarak çocuklar ı A.Ç., Y.U., M. İ.U., A.K.U., Ş.U. ve başvurucu kalm ışlard ır. A. Uyuşmazl ığın Arka Plan ı ve Kamula ştırma Süreci 10. Antalya'n ın Manavgat ilçesi Sorkun mahallesinde bulunan 35.650 m² yüz ölçümlü ve tarla vas ıflı 231 parsel say ılı taşınmaz Y.U. ve ba şvurucunun murisi İ.U. ad ına 1/2 oran ında hisse ile 1979 tarihinde hükmen tapuya tescil edilmi ştir. Başvuru dosyas ı ve ekleri ile Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla temin edilen belgelerde hükmen tescile ili şkin başka bir bilgi ve belgeye rastlanmam ıştır. 11. UYAP'tan ve tapu kay ıtlar ından temin edilen bilgilere göre Turizm ve Tan ıtma Bakanl ığı Turizm Genel Müdürlü ğünce (Turizm Bakanl ığı) Bakanl ık makam ına yaz ılan yaz ıda Side projesi uygulama bölgesinin memleket turizmini geli ştirmek gayesiyle yap ıldığı belirtilmiş ve Antalya Valili ğine (Valilik) kamula ştırma işlemlerinin yap ılmas ı hususunda gerekli talimat ın verilmesi talep edilmi ştir. Bu talep 3/11/1970 tarihinde uygun bulunmu ştur. 12. Turizm Bakanl ığınca Valili ğe yaz ılan 10/11/1970 tarihli yaz ıda, Side bölgesinde kurulacak turistik kompleks için sat ın al ınmas ına ve kamula ştırılmas ına karar verilen taşınmazlar ın liste ile gönderildi ği belirtilmi ş ve sat ın alma ile kamula ştırma işlemlerinin bir an evvel yap ılmas ı istenmiştir. Ekli listede Sorkun köyünde bulunan yirmi alt ı taşınmaz ın kamulaştırma listesinde yer ald ığı ve bu ta şınmazlar aras ında olduğu anlaşılan 231 parsel say ılı taşınmaz ın kamula ştırma bedelinin 178.250 Türk liras ı olarak belirlendi ği anlaşılm ıştır. Ayr ıca bu listede kamu yarar ı karar ının 1940 say ılı ve 19/11/1970 tarihli oldu ğu belirtilmektedir. Di ğer ekli belgelerde Turizm Bakanl ığı Antalya Bölge Müdürlü ğünün 28/11/1970 tarihinde kamula ştırılacak taşınmazlar ın k ıymet takdirinin yap ılacağı 12/12/1970 tarihini Manavgat Belediye Ba şkanl ığı (Belediye) ve Sorgun Muhtarl ığına tebliğ ederek ilan ettirdiği görülmü ştür. 13. Maliye Bakanl ığı; Valiliğe yazd ığı 16/12/1980 tarihli tahsis konulu yaz ıda, Hazine ad ına tapuya kay ıtlı altm ış bir taşınmaz ın turistik kompleksler yap ılmak üzere Turizm Bakanl ığına tahsisinin uygun oldu ğunu, taşınmazlardan 231 parsel say ılı taşınmaz ın da aralar ında bulundu ğu dördünün özel şahıslar ad ına tapuya kay ıtlı olmas ı nedeniyle Hazine adına tescil yap ıldığında Turizm Bakanl ığına tahsis edilece ğini ifade etmi ştir. 14. Tapu kay ıtlar ından temin edilen bilgilere göre ta şınmaz ın tamam ı 21/12/1970 tarihinde 31/8/1956 tarihli ve 6830 say ılı mülga İstimlâk Kanunu hükümlerine göre Maliye Hazinesi (Hazine) taraf ından kamula ştırılm ıştır. Ayr ıca 16/4/1986 tarihinde, önce ba şvurucu ve diğer karde şlerinin tapuda muristen intikal i şlemlerinin yap ıldığı, ard ından da kamulaştırma nedeniyle Hazine ad ına sat ış işleminin gerçekle ştirildiği görülmektedir. Bu sat ış işleminde bedel 178.250 TL olarak gösterilmi ştir. 15. 18/6/1992 tarihli Belediye Meclis karar ında, uyuşmazl ık konusu 231 parsel say ılı taşınmaz ile 760, 764 ve 765 parsel say ılı taşınmazlar ın turistik tesis yap ılmak üzere Antalya E. Turizm A. Ş.ne tahsis edildi ği ve bu parsellerin 765 parselin önüne gelen k ıyı kenar çizgisine kadar Turizm Bakanl ığınca 18/10/1991 tarihinde turizm yat ırım alan ı olarak onand ığı belirtilmi ştir. Bu kararda ayr ıca 760 ve 761 parsellerin Belediyeye halk plaj ı ve mesire yeri olarak tahsis edildi ği hâlde daha sonra bu tahsisin kald ırılarak şirkete tahsis edildiği, tahsisin kald ırılmas ı işlemi aleyhine İdare Mahkemesinin E.1991/1214 say ılı dosyas ı Başvuru Numaras ı: 2018/1901 Karar Tarihi : 26/5/2021 4ile aç ılan davada yürütmenin durdurulmas ına karar verildi ği belirtilerek 760 parselin daval ı olduğu ve tüm yöre halk ının denizden bu yörede yararland ığı gerekçeleriyle şirketin Sorkun turizm merkezinde 1/25.000 ölçekli plan de ğişikliği talebinin reddedildi ği ifade edilmi ştir. 16. Hazine ad ına tescil edilen 231 parsel say ılı taşınmaz 19/2/1993 tarihinde 1077 parsel say ılı taşınmazla birle ştirilmiştir. Orman arsas ı ve kumluk niteli ğindeki 1077 parselin 72.719,37 m² olan yüz ölçümü birle şmeler sonucu 160.063,34 m²ye yükselmi ştir. 1077 parsel say ılı taşınmaz ın tapu kayd ının incelenmesi neticesinde şu tespitler yap ılm ıştır: i. Taşınmaz ın beyanlar hanesine 17/6/1981 tarihli i şlemle Turizm Bakanl ığına tahsisli oldu ğu işlenmiştir. ii. 2/8/1995 tarihinde ta şınmaz üzerine turistik tesis şerhi konmu ştur. iii. Taşınmaz üzerine 5/8/1993 tarihinde Antalya E. Turizm A. Ş. lehine k ırk dokuz y ıllığına irtifak hakk ı tesis edilmi ş ancak irtifak hakk ı 1/10/1999 tarihinde tamamen terkin edilmi ştir. iv. 12/10/2005 tarihinde ta şınmaz ın 72.719,37 m²lik k ısm ında T. Kablo Plastik ve Turizm San. A. Ş. lehine 4/3/2005 tarihinde ba şlamak üzere k ırk dokuz y ıl müddetle daimî müstakil üst hakk ı tesis edilmi ştir. v. 29/5/2006 tarihinde ta şınmaz ın 75.016,47 m²lik k ısm ında G. Turizm ve Madencilik A. Ş. lehine 17/6/2005 tarihinde ba şlamak üzere k ırk dokuz y ıl müddetle daimî müstakil üst hakk ı tesis edilmi ştir. 17. Turizm Bakanl ığı Kültür Varl ıklar ı ve Müzeler Genel Müdürlü ğünce Huku k Müşavirliğine gönderilen 28/7/2011 tarihli yaz ıda, Antalya Kültür ve Tabiat Varl ıklar ını Koruma Bölge Kurulu Müdürlü ğünce (Koruma Bölge Kurulu) gönderilen 25/7/2011 tarihli yaz ıda 231 parsel say ılı taşınmaz ın Koruma Bölge Kurulunun 6/12/2010 tarihli karar ına istinaden Sorkun kumul alan ı (birinci derece do ğal sit alan ı) içinde kald ığı belirtilmi ştir. Başvuru dosyas ı ve ekleri ile UYAP arac ılığıyla temin edilen belgelerde ta şınmaz ın birinci derece do ğal sit alan ı içine al ınmas ına ilişkin başka bir bilgi ve belgeye rastlanmam ıştır. B. Dava Süreci 18. Başvurucu 6/6/2011 tarihinde 231 parsel say ılı taşınmaz ın taraf ına iadesi veya 10.000 TL tazminat ödenmesi istemiyle Turizm Bakanl ığı ve Hazine aleyhine Manavgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Asliye Hukuk Mahkemesi) dava açm ıştır. Bu davada başvurucu, ta şınmaz ın Belediyeye plaj ve mesire yeri olarak tahsis edildi ği hâlde daha sonra otel yap ılmas ı için bir şirkete k ırk dokuz y ıllığına irtifak hakk ı tesis edildi ğini, Belediyenin bu karar aleyhine dava açt ığını, daha sonralar ı taşınmaz ın Side Belediyesi s ınırlar ı içine dâhil edilerek üzerine birinci s ınıf otellerin yap ıldığını öğrendiğini, kamula ştırılan taşınmaz ın otel yap ımı için uzun süre kiralanmas ının kamu yarar ı ihtiyac ı kalmad ığını gösterdi ğini, bu nedenlerle ta şınmaz ı geri alma hakk ının doğduğunu ileri sürmü ştür. Başvurucu vekilince sunulan 22/10/2013 tarihli dilekçe ile dava de ğeri 5.472.275 TL'ye yükseltilmi ş ve davan ın dayanağının 4/11/1983 tarihli ve 2942 say ılı Kamulaştırma Kanunu'nun 22. maddesi oldu ğu ifade edilmi ştir. 19. Asliye Hukuk Mahkemesine sunulan bilirki şi raporlar ında şu tespitlere ve hesaplamalara yer verilmi ştir: Başvuru Numaras ı: 2018/1901 Karar Tarihi : 26/5/2021 5i. Tapu kay ıtlar ına göre ba şvurucunun murisine ait 231 parsel say ılı taşınmaz 21/12/1970 tarihinde kamula ştırılm ış ve 16/4/1986 tarihinde intikal ile Hazine ad ına sat ış işlemleri yap ılm ıştır. ii. Öncesi 231 parsel olan 764, 765 ve 1075 parsel say ılı taşınmazlar 19/2/1993 tarihinde orman arsas ı ve kumluk vas ıflı 1077 parsel ile birle şmiş ve yüz ölçümü 160.063,34 m² olmu ştur. iii. Taşınmaz ın cins değişikliği yap ılmam ıştır. 1077 parsel içinde S. Hotel ve A. Resort Hotel bloklar ı ile müştemilatlar ı bulunmaktad ır. iv. 231 say ılı taşınmaz ın tamam ı için kamula ştırma bedeli olarak belirlenen 178.250 TL, TEFE/TÜFE, asgari ücret, alt ın ve Amerikan dolar ına göre dav a tarihine uyarland ığında (hepsinin ortalamas ı) 270.442,01 TL olmaktad ır. Emsal karşılaştırma yöntemiyle ise dava tarihinde ba şvurucu hissesine isabet eden 3.565 m² karşılığı 5.472.275 TL'dir. 20. Asliye Hukuk Mahkemesi 24/10/2013 tarihinde davay ı reddetmi ştir. Mahkeme karar ının gerekçesinde özetle; i. 24/5/2013 tarihli ve 6487 say ılı Kanun ile 2942 say ılı Kanun'a eklenen geçici 7. madde ile yap ılan düzenlemeye göre daha evvel kamula ştırılıp idare ad ına tescil edilen taşınmazlarla ilgili hiçbir hak ve alacak talebinde bulunulamayaca ğı ve dav a açılamayaca ğı, aç ılm ış ve devam eden davalar ın da buna göre sonuçland ırılacağı ifade edilmi ştir. ii. 2942 say ılı Kanun'da geri alma hakk ının kamula ştırma işlemi üzerinden be ş yıl geçtikten sonra do ğacağının ve bir y ıl sonra dü şeceğinin hükme bağland ığı belirtilmiş, bu nedenle geri alma talebinin yerinde olmad ığı vurgulanm ıştır. iii. İdare taraf ından taşınmaz ın turizmin te şviki amac ıyla üçüncü ki şiye irtifak hakk ı tesis edilerek kiraland ığı belirtilerek ta şınmaz ın kamula ştırma amac ında olmasa bile tahsis edilen yeni amaç için kullan ıldığına ve turizm te şvikinde kamu yarar ının bulundu ğuna işaret edilmi ştir. 21. Temyiz edilen karar Yarg ıtay 18. Hukuk Dairesince (Yarg ıtay Dairesi) 24/2/2015 tarihinde onanm ıştır. Yap ılan karar düzeltme istemi de Yarg ıtay Dairesince 13/11/2017 tarihinde reddedilmi ştir. 22. Nihai karar ba şvurucu vekiline 7/12/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 23. Başvurucu 2/1/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk24. 12/3/1982 tarihli ve 2634 say ılı Turizmi Te şvik Kanunu nun 8. maddesinin "Taşınmaz mallar ın turizm amaçl ı kullan ımı" kenar başlıklı ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/1901 Karar Tarihi : 26/5/2021 6 A. Kültür ve turizm koruma ve geli şim bölgeleri ve turizm merkezlerinde bulunan, Bakanl ık taraf ından turizm amaçl ı değerlendirilmesinde yarar görülen ve ilgili Bakanl ığa bildirilen ta şınmazlardan; (1) (Değişik: 7/5/2008-5761/2 md.) (De ğişik birinci ve ikinci cümle:23/5/2019-7175/2 md.) Kamu hizmetlerinde kullan ılanlar ile üzerinde irtifak hakk ı tesis edilenler hariç, Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan ta şınmazlardan Çevre ve Şehircilik Bakanl ığınca uygun görülenler iki ay içerisinde tahsis edilir, bu süre içinde tahsisin yap ılmamas ı veya olumsuz görü ş bildirilmemesi halinde tahsis yap ılmış say ılır. Tapuya tescili mümkün olan Devletin hüküm ve tasarrufu alt ındaki tescil harici yerler ile kapanan yollar ve yol fazlalar ı ise talep tarihinden ba şlayarak en geç bir ay içinde Hazine ad ına tescil edilir ve tescili müteakip Bakanl ığa ayn ı usulle tahsis yap ılır. ... H. (Ek: 24/7/2003-4957/3 md.) Kültür ve turizm koruma ve geli şim bölgesinin tamam ı veya plânlarla belirlenmi ş alt bölgeleri veya bir veya birden fazla parselleri, plân amaçlar ına uygun olarak Bakanl ıkça tahsis edilebilir. (De ğişik ikinci cümle: 28/12/2006-5571/14 md.) Bölgenin tamam ının veya alt bölgenin tek bir ana yat ırımc ıya tahsisi için yap ılan başvurular ın tamam ı Cumhurba şkan ı taraf ından değerlendirilere k seçilen yat ırımc ıya ön izin verilmesine ve ön izin ko şullar ına karar verilir. İşlemler, ön izin koşullar ına göre Bakanl ıkça yürütülür. Yat ırımc ının projelerinin Bakanl ıkça uygun görülmesi halinde, yat ırım belgesinin düzenlenmesini takiben, ön izin Bakanl ıkça kesin izne dönüştürülür. Bu ta şınmaz mallar üzerinde ana yat ırımc ı lehine ba ğıms ız ve sürekli nitelikli üst haklar ı dahil olmak üzere irtifak hakk ı tesisi, Bakanl ığın uygun görü şü üzerine, Maliye Bakanl ığınca belirlenen ko şullarla ve bu Bakanl ık taraf ından yap ılır. Bölgenin tamam ı veya alt bölgeleri için imar plânlar ı Bakanl ıkça yap ılır/yapt ırılır ve onaylan ır. Bu plânlar ile olu şan parseller, tahsis sözle şmesinde öngörülmü ş olmak ve tahsis süresini a şmamak ko şuluyla, ad ına tahsis yap ılan ve lehine ba ğıms ız ve sürekli nitelikli üst hakk ı tesis edilen yat ırımc ı taraf ından üçüncü şahıslara kiralanabilir, i şlettirilebilir veya lehine tapuda tesis edilen üst hakk ı devredilebilir. Bu şekilde tahsis edilen alanlarda gerçekleştirilen her türlü bina, tesis ve ba ğıms ız bölümleri de ayn ı usule tâbidir. Bu alanlarda Bakanl ıkça belgelendirilebilecek tür ve tesisler için yat ırım ve işletme belges i alınmas ı zorunludur.'' 25. Kamula ştırma tarihinde yürürlükte bulunan 6830 say ılı mülga Kanun'un "Mal sahibinin geri alma hakk ı" kenar başlıklı 23. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: İstimlâk bedelinin katîle şmesi tarihinden itibaren be ş sene içinde istimlâk maksad ına uygun herhangi bir tesisat yap ılmayarak gayrimenkul oldu ğu gibi b ırak ılırsa mal sahibi veya mirasç ısı istimlâk bedelini ödeyerek gayrimenkulu geri alabilir. Doğmas ından itibaren bir sene içinde kullan ılmayan geri alma hakk ı düşer ve idare gayrimenkule diledi ği gibi tasarruf eder." 26. Hâlen yürürlükte olan 2942 say ılı Kanun un "Mal sahibinin geri alma hakk ı" kenar başlıklı 23. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Kamulaştırma bedelinin kesinle şmesi tarihinden itibaren be ş y ıl içinde, kamulaştırmay ı yapan idarece veya 22 nci maddenin dördüncü f ıkras ı uyar ınca devir vey a tahsis yap ılan idarece; kamula ştırma ve devir amac ına uygun hiç bir i şlem veya tesisat yap ılmaz veya kamu yarar ına yönelik bir ihtiyaca tahsis edilmeyerek ta şınmaz mal oldu ğu Başvuru Numaras ı: 2018/1901 Karar Tarihi : 26/5/2021 7gibi b ırak ılırsa, mal sahibi veya mirasç ılar ı kamulaştırma bedelini ald ıklar ı günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte ödeyerek, ta şınmaz mal ını geri alabilir. Doğmas ından itibaren bir y ıl içinde kullan ılmayan geri alma hakk ı düşer. (Ek f ıkra: 10/9/2014-6552/100 md.) Birinci ve ikinci f ıkrada belirtilen süreler geçtikten sonra kamula ştırılan taşınmaz malda haklar ı bulundu ğu iddias ıyla eski malikleri veya mirasç ılar ı taraf ından idareden herhangi bir sebeple hak, bedel veya tazminat talebind e bulunulamaz ve dava aç ılamaz. Ayn ı amac ın gerçekle şmesi için birden fazla ta şınmaz mal birlikte kamula ştırıldığı takdirde bu ta şınmaz mallar ın durumunun bir bütün olu şturduğu kabul edilerek yukar ıdaki fıkralar buna göre uygulan ır. ...'' 27. 2942 say ılı Kamula ştırma Kanunu nun 6552 say ılı Kanun'la kabul edilerek 11/9/2014 tarihinde yürürlü ğe giren geçici 9. maddesi şöyledir: Bu maddeyi ihdas eden Kanunla de ğiştirilen veya eklenen bu Kanunun ( ) 23 üncü maddesinin üçüncü f ıkras ı hükmü; bu maddenin yürürlü ğe girdiği tarihten önc e gerçekleştirilen kamula ştırma işlemleri nedeniyle, kamula ştırılan taşınmaz mallar ın eski malikleri veya mirasç ılar ı taraf ından bu ta şınmaz mallar ın geri al ınmas ı, bedel vey a tazminat talebiyle aç ılan ve henüz kesinle şmeyen davalarda da uygulan ır. Bu maddenin uygulanmas ı nedeniyle reddedilen davalar ın yarg ılama giderleri daval ı idare taraf ından ödenir.'' B. Uluslararas ı Hukuk 28. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'ne (Sözle şme) ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesi şöyledir: "Her gerçek ve tüzel ki şinin mal ve mülk dokunulmazl ığına sayg ı gösterilmesini isteme hakk ı vard ır. Bir kimse, ancak kamu yarar ı sebebiyle ve yasada öngörülen ko şullara ve uluslararas ı hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun b ırak ılabilir. Yukar ıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yarar ına uygun olarak kullan ılmas ını düzenlemek veya vergilerin ya da ba şka katk ılar ın veya para cezalar ının ödenmesini sa ğlamak için gerekli gördükleri yasalar ı uygulama konusunda sahip olduklar ı hakka halel getirmez." 29. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) kural olarak özel bir ki şiye menfaa t sağlamak için mülkten yoksun b ırakman ın kamu yarar ı amac ı taşımad ığını kabul etmi ştir (James ve di ğerleri/Birle şik Krall ık [GK], B. No: 8793/79, 21/2/1986, 40). Kamu yarar ı amac ının gerçekle ştirilmemesi şikâyetiyle ilgili Karaman/Türkiye (B. No: 6489/03, 15/1/2008) karar ına konu olay, sa ğlık merkezi yap ılmas ı şart ıyla belediyeye ba ğışlanan taşınmaz ın bir k ısm ının şarta ayk ırı olarak kamu hizmetine tahsis edilmeyerek üçünc ü kişilere sat ılmas ına ilişkindir. A İHM, idareye devir an ında ortaya konulan şarta ayk ırı bir şekilde kullan ılan taşınmaza ili şkin olarak malikin geri al ım hakk ının bulunmad ığını saptayan Yarg ıtay karar ının taşınmaz ın k ısmen de olsa kamu hizmetine tahsis edilmi ş olduğu düşüncesiyle hakl ılaştırılamayaca ğını belirtmi ştir ( Karaman/Türkiye, 32). A İHM, Yarg ıtay ın kamu hizmetine tahsis edilmemi ş olsa bile mülkiyetin el de ğiştirmiş olmas ı Başvuru Numaras ı: 2018/1901 Karar Tarihi : 26/5/2021 8nedeniyle önceki malikin mülkiyet veya tazminat iddias ında bulunamamas ı sonucunu doğuran 2942 say ılı Kanun'un 35. maddesine ili şkin yorumunun kamu yarar ının gerekleri ile bireysel haklar ın korunmas ının gereklilikleri aras ındaki dengeyi bozdu ğu kanaatine varm ıştır (Karaman/Türkiye, 33). AİHM sonuç olarak 2942 say ılı Kanun'un 35. maddesine ili şkin uygulaman ın Sözleşme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesiyle uyumlu olmad ığı sonucuna ulaşmıştır (Karaman/Türkiye, 34). 30.Beneficio Cappella Paolini/Malta (B. No: 40786/98, 13/7/2004) karar ına konu olayda ba şvurucunun 7/3/1985 tarihinde kamula ştırılan taşınmaz ı kısmen kamu yarar ı amac ı doğrultusunda kullan ılm ıştır. Başvurucunun 16/2/1987 tarihinde ta şınmaz ın kullan ılmayan kısm ının iade edilmesi için idareye yapt ığı başvuru ise reddedilmi ştir. Bunun üzerine başvurucunun 10/11/1988 tarihinde açt ığı dava da derece mahkemelerince reddedilmi ştir. AİHM, olayda kamula ştırma yönteminin tart ışma konusu olmad ığını ve ilgili kanun hükümlerinin uygulanarak tazminat ın başvurucuya ödendi ğini belirtmi ştir. Ancak A İHM'e göre kamula ştırılan taşınmaz ın yaln ızca bir bölümünün kamu yarar ı amac ına kullan ılmas ı ve kullan ılmayan bölümünün iadesi yönünde kanuni bir düzenlemenin bulunmamas ı mülkiye t hakk ına sayg ı bak ımından önemli bir sorun te şkil etmektedir ( Beneficio Cappella Paolini/Malta, 33). 31. AİHM; böyle bir davada, kamula ştırman ın bireyin mülkünden elde edilen gelirden yoksun b ırak ılmas ına yol açt ığını, bu yoksun b ırakman ın ise kamu yarar ına dayal ı meşru bir amac ının bulunmamas ı durumunda Sözle şme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesindeki güvencelere ayk ırı olarak mülk sahibinin a şırı bir külfete katlanmas ına sebep olduğunu kabul etmi ştir. AİHM, 1985 y ılında yap ılan kamula ştırma ve 1987 y ılında idarenin başvuruyu reddi s ıras ında kamu yarar ı mevcut olsa da aradan geçen sürede ta şınmaz ın hâlen kamulaştırma amac ı doğrultusunda kullan ılmad ığını özellikle vurgulam ıştır (Beneficio Cappella Paolini/Malta, 33). AİHM'e göre bu sebeple ba şvurucunun mülkiyet hakk ı ile kamu yarar ı aras ında olmas ı gereken adil denge ba şvurucu aleyhine bozulmu ştur (Beneficio Cappella Paolini/Malta, 33, 34). 32.Motais de Narbonne/Fransa (B. No: 48161/99, 2/7/2002) karar ına konu olayda taşınmaz ın bir sosyal konut projesi için kamula ştırılmas ı söz konusudur. Ancak kamula ştırma tarihinden itibaren on dokuz y ıl geçmesine ra ğmen belirtilen kamu yarar ı amac ı çerçevesind e bu taşınmaz üzerinde herhangi bir in şaat yap ılmam ıştır. AİHM'e göre Sözle şme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesi, taraf devletleri bireylerin r ızas ı d ışında yoksun bırak ıldıklar ı taşınmazlar ının arazi spekülasyonuna yol açacak şekilde uzun bir süre kamu yarar ı amac ıyla kullan ılmadan tutulmak suretiyle yoksun b ırak ılmas ı riskinden korumaya zorlamaktad ır. Kararda, bu geçen sürede ta şınmaz ın değerinde önemli miktarda de ğer art ışı olduğuna dikkat çekilmiştir (Motais de Norbonne/Fransa , 21). A İHM sonuç olarak on dokuz y ıl boyunca kamulaştırman ın dayand ığı kamu yarar ına ilişkin projenin uygulanmamas ı sonucu bu zaman diliminde meydana gelen art ı değerden başvurucunun yoksun b ırak ılmas ının başvurucuy a aşırı bir külfet yükledi ğini belirterek mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine karar vermi ştir (Motais de Norbonne/Fransa, 16-23). 33. Bu kapsamda de ğinilecek di ğer bir karar Keçecioğlu ve diğerleri/Türkiye (B. No: 37546/02, 8/4/2008) karar ıdır. Bu olayda uyu şmazl ık konusu ta şınmaz büyük şehir belediyesince yap ılan bir imar uygulamas ı çerçevesinde 1992 y ılında kamula ştırılm ıştır. Başvurucular 27/10/1997 tarihinde 2942 say ılı Kanun'un 23. maddesine dayal ı olarak büyükşehir belediyesine tapu iptali ve tescil davas ı açm ıştır. Başvurucular, ta şınmaz ın kam u yarar ı amac ı doğrultusunda kullan ılmad ığını ileri sürmü ştür. İlk derece mahkemesinin Başvuru Numaras ı: 2018/1901 Karar Tarihi : 26/5/2021 9davan ın kabulüne ili şkin karar ı, imar plan ındaki projenin gerçekle ştirilebilece ğine vurgu yap ılarak Yarg ıtayca bozulmu ştur. Davan ın reddine ili şkin hüküm Yarg ıtayca 5/2/2002 tarihinde onanm ıştır (Keçecioğlu ve diğerleri/Türkiye, 4-18). 34. AİHM ilk olarak kamula ştırman ın yöntemince yap ıldığının taraflar aras ında tart ışma konusu olmad ığını ancak as ıl şikâyet konusunun aradan yirmi bir y ıl geçmesine rağmen hâlen kamu yarar ı amac ına uygun çal ışmalara tahsis edilmemesi oldu ğunu vurgulam ıştır (Keçecioğlu ve diğerleri/Türkiye, 25). Buna göre ta şınmaza ili şkin olarak kamulaştırma karar ı verilmesinin üzerinden yirmi bir y ıl geçmesine ra ğmen mülkten yoksu n bırakmaya esas te şkil eden kamu yarar ına yönelik proje hayata geçirilmemi ştir. AİHM, taşınmaz ın kamula ştırma amac ına uygun düzenlemeler için kullan ılmamas ının başvurucular ın mülkiyet haklar ı bak ımından önemli sorunlara yol açt ığını belirtmiştir. AİHM'e göre böyle bir kamula ştırma art ık kamu yarar ına ilişkin bir gerekçeye dayanmay ıp başvurucular ın söz konusu ta şınmaz ın art ı değerinden mahrum kalmalar ına neden olmaktad ır. AİHM somut olayda da yirmi bir y ıl geçtiği hâlde ta şınmaz ın kamula ştırma amac ı doğrultusunda kullan ılmad ığını belirterek kamu yarar ı amac ının gerçekle şmediği ve kam u yarar ı ile başvurucular ın haklar ı aras ındaki adil dengenin bozuldu ğu sonucuna varm ıştır (Keçecioğlu ve diğerleri/Türkiye, 26-28). V.İNCELEME VE GEREKÇE 35. Mahkemenin 26/5/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Kamula ştırma İşlemine İlişkin Şikâyetler Yönünden 1. Başvurucunun İddialar ı 36. Başvurucu, ta şınmaz ın kadastro tespitine yap ılan itiraz davas ı devam ederken 21/12/1970 tarihinde kamula ştırıldığını ancak kamula ştırma işlemi tebli ğ edilmedi ği gibi murisin kamula ştırma bedelini de almad ığını ileri sürmü ş; mülkiyet ile adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 37. Başvurucunun kamula ştırma işleminin usulüne uygun yap ılmad ığına ve kamulaştırma bedelinin ödenmedi ğine ilişkin şikâyetleri mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 38. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 45. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca bireysel ba şvuru yoluna ba şvurulabilmesi için ola ğan kanun yollar ının tüketilmi ş olmas ı gerekir ( Ayşe Zıraman ve Cennet Ye şilyurt , B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16). 39. Somut olayda ba şvurucu, 231 parsel say ılı taşınmaz ın kamula ştırma amac ına uygun kullan ılmad ığı gerekçesiyle taraf ına iadesi veya 10.000 TL tazminat ödenmesi istemiyle dava açm ış ve yarg ılama s ıras ında dava de ğerini 5.472.275 TL'ye yükseltmi ştir. Dolay ısıyla başvurucu taraf ından aç ılan dava, kamula ştırma işlemlerinin usulüne uygun yap ılmad ığı veya kamula ştırma bedelinin ödenmedi ği temeline dayal ı olmay ıp kamula ştırılan taşınmaz ın kamula ştırma amac ına uygun kullan ılmad ığı gerekçesiyle iadesi istemine Başvuru Numaras ı: 2018/1901 Karar Tarihi : 26/5/2021 10dayanmaktad ır. Bu nedenle kamula ştırma işlemlerinin tebli ğ edilmedi ğine ve kamula ştırma bedelinin ödenmedi ğine ilişkin şikâyetlerin yarg ı mercileri önünde ileri sürülmedi ği anlaşılm ıştır. Bir ba şka deyi şle başvurucu, bu davada sadece ta şınmaz ın kamulaştırılmas ından sonra yap ılan işlemlerden yak ınmaktad ır. 40. Sonuç olarak ba şvurucunun kamula ştırma işleminin usulüne uygun yap ılmad ığına ve kamula ştırma bedelinin ödenmedi ğine ilişkin şikâyetlerini yarg ı mercileri önünde ileri sürmedi ği, dolay ısıyla başvuru yollar ını usulünce tüketmedi ği sonucuna var ılm ıştır. 41. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Kamula ştırma Sonras ı Yap ılan İşlemlere İlişkin Şikâyetler Yönünden 1. Başvurucunun İddialar ı 42. Başvurucu, plaj, mesire yeri ve rekreasyon alan ı yap ılmak amac ıyla kamulaştırılan taşınmazda yirmi y ıl boyunca hiçbir i şlem yap ılmad ığını, daha sonra da taşınmaz ın başka bir parselle birle ştirilerek imar plan ında turistik tesis alan ı olarak gösterildi ğini belirtmi ştir. K ırk dokuz y ıllığına özel şirketlere tahsis edilerek ta şınmaz ın kamulaştırılmas ına ilişkin amac ın ortadan kalkt ığını ve turizmi te şvik ad ı alt ında ticari bir amaca dönü ştürüldüğünü ileri süren ba şvurucu, bu duruma ili şkin tebligat yap ılmad ığını ve aradan geçen uzun zaman ın taşınmaz ın değerinde meydana getirdi ği art ıştan devletin kazanç sağlad ığını iddia etmi ştir. Başvurucu; derece mahkemelerinin delilleri toplamadan, yeterli inceleme ve ara ştırma yapmadan karar verdi ğini ifade etmi ştir. Sonuç olarak ba şvurucu, taşınmaz ın iade edilmemesi veya tazminat ödenmemesi nedeniyle adil yarg ılanma ve mülkiyet haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 43. Anayasa n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz. 44. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun temel şikâyeti plaj, mesire yeri v e rekreasyon alan ı yap ılmak amac ıyla kamula ştırıldığını iddia etti ği taşınmaz ın kamula ştırma amac ıyla kullan ılmay ıp k ırk dokuz y ıllığına özel şirketlere tahsis edilmek suretiyle kullan ılmas ına ve taşınmaz ın geri iadesi veya tazminat ödenmesi istemiyle açt ığı davan ın reddedilmesine ili şkindir. Ba şvurucunun tüm şikâyetleri mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/1901 Karar Tarihi : 26/5/2021 11a. Genel İlkeler 45. Kamu yarar ı amac ına dayal ı olarak kamula ştırılm ış olan başvurucunun murisine ait taşınmazlar ın Anayasa'n ın 35. maddesi kapsam ında mülk te şkil ettiği aç ıktır. Kamulaştırılan taşınmazlar ile muris aras ındaki mülkiyet ili şkisi kamula ştırmayla sona ermiştir. Bununla birlikte 2942 say ılı Kanun'un 22. ve 23. maddelerinde kamula ştırılan taşınmazlar ın kamu yarar ı amac ına uygun kullan ılmamas ı durumunda iade edilece ği veya bedelinin tazmin edilece ğinin düzenlenmi ştir. Dolay ısıyla 2942 say ılı Kanun'un 22. ve 23. maddelerindeki düzenlemeler dikkate al ındığında kamula ştırılan taşınmaz ın başvurucuya iadesinin veya bedelinin tazmin edilmesinin me şru bir beklenti olu şturacağı kabul edilmelidir (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Nusrat Külah , B. No: 2013/6151, 21/4/2016, 49; Derya Alpdo ğan ve diğerleri, B. No: 2015/6845, 31/10/2018, 33). 46. Taşınmazlar ın kamu yarar ı amac ı doğrultusunda hiç kullan ılmadan üçüncü kişilere sat ıldığının tespit edildi ği başvurularda me şru amaç ve ölçülülük yönlerinden mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmi ştir (Nusrat Külah , 57-70; Süleyman Okta y Uras ve Sevtap Uras , B. No: 2014/11994, 9/3/2017, 78-82). Ta şınmaz ın kamula ştırma amac ına uygun bir şekilde tahsis edilmesinden sonra bu ihtiyaca lüzum kalmamas ı nedeniyle farkl ı amaçlarla kullan ılmas ı somut olay ın koşullar ına bağlı olarak mülkiyet hakk ının gerekliliklerine bir ayk ırılık teşkil etmeyece ği aç ıklanm ıştır (Habibe Kalender ve di ğerleri, B. No: 2013/3845, 1/12/2015, 45, 48). 47.Derya Alpdo ğan ve diğerleri karar ında taşınmaz ın kamula ştırma amac ı dışında kullan ılmakla birlikte kamu yarar ına yönelik ba şka bir ihtiyaç için tahsis edilmesi hâlinde yine kamu yarar ı amac ının mevcut oldu ğu ancak sadece sebebinin de ğişmiş olduğu kabul edileceği ifade edilmi ştir (Derya Alpdo ğan ve diğerleri, 50). Buna kar şın kamula ştırılan taşınmazlara yönelik olarak kamu yarar ı amac ına ayk ırı hukuki i şlem ve tasarruflard a bulunulmas ı yan ında bu ta şınmazlar ın, makul bir süre geçti ği hâlde kamu yarar ı amac ı doğrultusunda kullan ılmamas ı da mülkiyet hakk ına ölçüsüz bir müdahale te şkil edece ği belirtilmiştir. Buna göre kamula ştırılan taşınmaz ın kamu yarar ı amac ına tahsis edilmemesi, aradan geçen sürede mülkün olu şturduğu art ı değerden mülk sahibinin yararland ırılmamas ına ve esas itibar ıyla taşınmaz ın gerçek de ğeri üzerinden kamula ştırılmamas ına sebebiyet verdi ği açıklanm ıştır (Derya Alpdo ğan ve diğerleri, 54). b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 48. Başvuru konusu olayda ba şvurucu, ta şınmaz ın plaj, mesire yeri ve rekreasyon alan ı yap ılmak amac ıyla kamula ştırıldığını ve bu amaçla Belediyeye tahsis edildi ğini ileri sürmektedir. 49. Turizm Bakanl ığınca uygun bulunan 3/11/1970 tarihli yaz ıda, Side projesi uygulama bölgesinin memleket turizmini geli ştirmek gayesiyle yap ıldığı belirtilmi ş; Valiliğe yaz ılan 10/11/1970 tarihli yaz ıda da Side bölgesinde kurulacak olan turistik kompleks için sat ın al ınmas ına ve kamula ştırılmas ına karar verilen ta şınmazlar ın liste ile gönderildi ği belirtilmiştir. Sorkun köyünde kamula ştırılmas ına karar verilen yirmi alt ı taşınmaza ilişkin bu listede uyu şmazl ık konusu ta şınmaz ın da yer ald ığı anlaşılmaktad ır. Maliye Bakanl ığınca Valilik'e yaz ılan 16/12/1980 tarihli tahsis konulu yaz ıda ise, Hazine ad ına tapuya kay ıtlı altm ış bir adet ta şınmaz ın turistik kompleksler yap ılmak üzere Turizm Bakanl ığına tahsisinin uygun oldu ğu ifade edilmektedir. Bu yaz ıda başvuru konusu ta şınmaz Hazine ad ına tescil edildiğinde tahsisin yap ılacağı ifade edilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/1901 Karar Tarihi : 26/5/2021 1250. Ayr ıca 18/6/1992 tarihli Belediye Meclis karar ında, murisin hissesi bulunan 231 parsel say ılı taşınmaz ile 760, 764 ve 765 parsel say ılı taşınmazlar ın turistik tesis yap ılmak üzere Antalya E. Turizm A. Ş.ne tahsis edildikleri ve bu parsellerin 765 parselin önüne gelen kıyı kenar çizgisine kadar Turizm Bakanl ığınca 18/10/1991 tarihinde turizm yat ırım alan ı olarak onand ığı belirtilmi ştir. Bu kararda yaln ızca 760 ve 761 parsellerin Belediyeye halk plaj ı ve mesire yeri olarak tahsis edildi ğine işaret edilmektedir. 51. Dolay ısıyla 19/11/1970 tarihli kamu yarar ı karar ına istinaden kamulaştırılmas ına karar verilerek 21/12/1970 tarihinde kamula ştırılan uyuşmazl ık konusu taşınmaz ın plaj, mesire yeri ve rekreasyon alan ı yap ılmak amac ıyla kamula ştırılmad ığı ve bu amaçla Belediyeye tahsis edilmedi ği anlaşılm ıştır. Taşınmaz, memleket turizmini geli ştirmek amac ıyla Side bölgesinde kurulacak turistik kompleks yap ılmak üzere kamula ştırılm ıştır. 52. Taşınmaz ın tapusu 16/4/1986 tarihinde Hazine ad ına devir edilmi ştir. Bu süreçte Side bölgesinde kurulmas ı planlanan turistik kompleks için ba şvuru konusu ta şınmaz dışında altm ış taşınmaz ın daha kamula ştırılmas ına ve baz ı taşınmazlar için de sat ın alma yolunun kullan ılmas ına karar verildi ği görülmektedir. Ta şınmaz 19/2/1993 tarihinde 1077 parsel say ılı taşınmazla birle ştirilmiş ve üzerine 2/8/1995 tarihinde turistik tesis şerhi konulmuştur. Bu tarihten sonra ta şınmaz üzerinde önce 1993 y ılında Antalya E. Turizm A. Ş. lehine k ırk dokuz y ıllığına irtifak hakk ı tesis edildi ği ancak irtifak hakk ının 1999 y ılında terkin edildi ği, 2005 ve 2006 y ıllar ında ise iki ayr ı şirket lehine k ırk dokuz y ıl müddetle daimî müstakil üst hakk ı tesis edildi ği anlaşılm ıştır. Asliye Hukuk Mahkemesi dosyas ına sunulan bilirki şi raporlar ında da tesis edilen üst haklar ıyla uyumlu şekilde taşınmaz üzerinde iki ayr ı otel ve tesislerinin bulundu ğu tespit edilmi ştir. 53. Sonuç olarak ta şınmaz ın memleket turizmini geli ştirmek amac ıyla Side bölgesinde kurulacak turistik kompleks için kamula ştırıldığı anlaşılmakla birlikte turistik kompleksin Turizm Bakanl ığınca m ı yoksa üçüncü ki şilerce mi yap ılacağı hususunda bir tespit yap ılamamaktad ır. Bu durumda memleket turizmini geli ştirmek amac ı taşımak kayd ıyla herhangi bir usulle kamula ştırma amac ının gerçekle ştirilmesi hususunda kam u makamlar ının geniş bir takdir yetkisi bulunaca ğı da aç ıktır. Somut olayda Turizm Bakanl ığının bu yetkisini üçüncü ki şiler lehine ta şınmaz üzerinde k ırk dokuz y ıllığına irtifak (üst) hakk ı tesisi yönünde kulland ığı, bu yolla şirketlerin ta şınmaz üzerine otel ve tesisler kurduklar ı anlaşılmaktad ır. Bu yöntemi kullanan kamu makamlar ının turizmin geli şmesi amac ına ayk ırı davrand ıklar ına ilişkin aç ık bir tespitin bulundu ğundan da söz edilemez. Taşınmazlar 2005 ve 2006 y ılında tesis edilen üst haklar ına uygun olarak kullan ılmaya devam edilmi ştir. Dolay ısıyla turizmin te şviki kapsam ında kamu yarar ı amac ına uygun kullan ıldığı anlaşılan taşınmaz ın geri al ınmas ına veya ba şvurucuya tazminat ödenmesine ilişkin şartlar ın oluşmad ığı anlaşıldığından başvurucunun mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetlerin aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu sonucuna var ılm ıştır. 54. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2018/1901 Karar Tarihi : 26/5/2021 13A. 1. Kamula ştırma işlemine ili şkin şikâyetler yönünden mülkiyet hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, 2. Kamula ştırma sonras ı yap ılan işlemlere ili şkin şikâyetler yönünden mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 26/5/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN