TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR BAŞPET PETROL TUR. GID. TAR. ÜR. SAN. VE T İC. A.Ş. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/22459) Karar Tarihi: 16/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/22459 Karar Tarihi : 16/9/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜNMuammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Umut FIRTINA Başvurucu : Başpet Petrol Tur. G ıd. Tar. Ür. San. ve Tic. A. Ş. Vekili : Av. Tevfik Barbaros ULUTA Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR BAŞPET PETROL TUR. GID. TAR. ÜR. SAN. VE T İC. A.Ş. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/22459) Karar Tarihi: 16/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/22459 Karar Tarihi : 16/9/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜNMuammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Umut FIRTINA Başvurucu : Başpet Petrol Tur. G ıd. Tar. Ür. San. ve Tic. A. Ş. Vekili : Av. Tevfik Barbaros ULUTA Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, işyeri denetimi neticesinde mevzuata ayk ırılık gerekçesine dayal ı olarak idari para cezas ı verilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 27/4/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: A. Uyuşmazl ığın Arka Plan ı 8. Başvurucu, akaryak ıt ve otogaz ticareti ile i ştigal etmektedir. Başvuru Numaras ı: 2017/22459 Karar Tarihi : 16/9/2020 39. 2/3/2005 tarihli ve 5307 say ılı S ıvılaştırılm ış Petrol Gazlar ı (LPG) Piyasas ı Kanunu 13/3/2005 tarihinde yürürlü ğe girmiştir. Bu Kanun'un 3. maddesiyle otogaz bayilik faaliyetlerinin yap ılmas ı için lisans al ınmas ı zorunlu k ılınm ıştır. 5307 say ılı Kanun'un geçici 2. maddesinde ise "Bu Kanunun yürürlü ğe girdiği tarihte fiilen, bu Kanun uyar ınca lisans alınmas ı gereken faaliyetleri yürüten ki şiler, bu Kanunun yürürlü ğe girdiği tarihten sonra bir yıl içinde durumlar ını bu Kanuna uygun hale getirerek, Kurum taraf ından istenecek bilgi v e belgelerle Kuruma ba şvurmak zorundad ır. Başvurusunu yapm ış ancak i şlemleri tamamlayamayan ki şilerin faaliyetlerinin devam ı için üç ay ı aşmamak üzere ek süre verilmesinde Kurum yetkilidir..." hükmüne yer verilmi ştir. 10. Enerji Piyasas ı Düzenleme Kurulu (EPDK) 9/3/2006 tarihinde an ılan hükümdeki yetkiyi kullanarak Kuruma 13/3/2006 tarihine kadar lisans ba şvurusu yapm ış ancak işlemleri tamamlanmayan ki şilerin faaliyetlerinin devam ı için 13/6/2006 tarihine kada r ek süre verilmesine karar vermi ştir. 11. Başvuru formuna göre ba şvurucu, verilen süreyi kullanarak 13/6/2006 günü saat 00:00 itibar ıyla LPG sat ışını durdurdu ğunu beyan etmektedir. 12. EPDK 6/7/2006 tarihinde LPG piyasas ında lisans sahibi olmaks ızın otogaz bayiliği faaliyetinde bulunulup bulunulmad ığı, lisansl ı otogaz bayileri için otogaz istasyonlar ında LPG tüpü dolumu ve sat ışı yap ılıp yap ılmad ığı, LPG tüpü dolumuna yarayan herhangi bir teçhizat ın bulundurulup bulundurulmad ığı hususlar ında denetim yap ılmas ına karar vermi ştir. 13. Başvurucu Şirket 18/7/2006 tarihinde EPDK'ya ba şvurarak LPG otogaz bayilik lisans ı talep etmi ş, lisans verilmesi 24/7/2006 tarihinde uygun bulunmu ştur. B.İdari Para Cezas ı Verilmesi Süreci 14. Başvurucuya ait Denizli- İzmir yolu Badem aras ı mevkiinde faaliyet göstere n akaryak ıt istasyonunda 12/2/2008 tarihinde kolluk görevlilerince idari bir denetim yap ılm ıştır. Bu denetim sonucu düzenlenen ayn ı tarihli tutanakta, istasyonun A. Da ğıtım bayisinden LPG al ımı yapt ığına ilişkin 13/6/2006 tarihli fatura ile 13/6/2006 ve 14/6/2006 tarihlerinde LPG sat ışı yap ıldığını gösterir Z raporu fotokopilerinin al ındığı belirtilmi ştir. Tutanakta ayr ıca 15/6/2006 tarihi itibar ıyla LPG sat ışı yap ılmad ığını bildirir Z raporu fotokopisinin eklendi ği, lisans ın al ınmas ını müteakip LPG sat ışına 26/7/2006 tarihinde başland ığı ifade edilmi ştir. Bu tutanak, denetimle görevli personelle birlikte ba şvurucu Şirketin sorumlu müdürü taraf ından da imzalanm ıştır. 15. EPDK 15/1/2009 tarihinde ba şvurucuya 291.600 TL idari para cezas ı vermiştir. Karar ın gerekçesinde, ba şvurucuya ait istasyonda 13/6/2006 tarihi ile lisans al ınan 24/7/2006 tarihi aras ındaki dönemde yürütülen otogaz bayilik faaliyeti için lisans alma yükümlülü ğünün yerine getirilmedi ği vurgulanm ıştır. Kararda ba şvurucunun eyleminin 5307 say ılı Kanun'un 3. maddesinin birinci f ıkras ına ayk ırı olduğu belirtilmi ştir. EPDK sonuç olarak ayn ı Kanun'un 16. maddesinin ikinci f ıkras ının (b) bendinin (2) numaral ı alt bendi uyar ınca cezan ın verildiğini belirtmi ştir. Bireysel ba şvuru dosyas ı ve eki belgeler ile Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yap ılan incelemelerde idari para cezas ı uygulanmas ı sürecinde ba şvurucunun savunmas ının al ınmad ığı anlaşılmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/22459 Karar Tarihi : 16/9/2020 416. Başvurucu idari para cezas ını 26/2/2009 tarihinde ihtirazi kay ıtla ödemi ştir. C.İdari Para Cezas ına İtiraz Süreci 17. Başvurucu, idari para cezas ına karşı 30/3/2009 tarihinde EPDK aleyhine Dan ıştay Onüçüncü Dairesinde (Daire) iptal davas ı açm ıştır. Dava dilekçesinde 14/6/2006 tarihi itibar ıyla LPG sat ışı gerçekle ştirmediklerini, tüm sat ışlar ının dağıtım şirketinin otomasyon sistemi ile kay ıt alt ında oldu ğunu, an ılan şirketten talep edilen sat ış dokümanlar ına göre de LPG sat ışı yap ılmad ığının sabit oldu ğunu belirtmi ştir. Başvurucu ayr ıca idari para cezas ına dayanak olarak gösterilen iki adet yazar kasa fi şinin sehven LP G sat ışı olarak düzenlendi ğini, asl ında kurşunsuz benzin ve motorin sat ışı gerçekle ştirildiğini, bu hususun bilirki şi marifetiyle tespit ettirilebilece ğini ifade etmi ştir. Başvurucu, da ğıtım şirketi taraf ından LPG pompalar ına konulan dijital kilit nedeniyle de teknik olarak sat ış yapamayacaklar ının alt ını çizmiş ve davaya konu i şlemin hukuka ayk ırı olduğunu ileri sürerek iptalini talep etmi ştir. 18. Daire 20/9/2013 tarihinde davan ın reddine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde, ba şvurucuya ait otogaz istasyonunda idarece yap ılan denetim sonucunda düzenlenen tutanak ve eki faturalara göre lisanss ız bayilik faaliyetinde bulunuldu ğunun saptand ığına vurgu yap ılm ıştır. Diğer taraftan Daire, ba şvurucu Şirkete ait 24/5/2005 tarihli gayris ıhhi müesseselere ait i şyeri açma ruhsat ının 5307 say ılı Kanun'un yürürlük tarihinde n sonra al ındığının alt ını çizmiştir. Daire, yürürlük tarihinden önce al ınan 26/4/1989 tarihli işyeri açma ve çal ışma ruhsat ının ise akaryak ıt bayiliği kapsam ında faaliyet yürütülmesine yönelik oldu ğuna dikkat çekerek otogaz bayili ği kapsam ında faaliyet yürütülmesine imkân bulunmad ığını belirtmi ştir. Daire bu sebeplerle ba şvurucunun 5307 say ılı Kanun'un 16. maddesinin ikinci f ıkras ının (b) bendinin (2) numaral ı alt bendine göre cezaland ırılmas ına ilişkin dava konusu i şlemde hukuka ayk ırılık bulunmad ığı sonucuna varm ıştır. 19. Başvurucunun temyiz etti ği karar, Dan ıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun (Kurul) 18/12/2014 tarihli karar ı ile bozma sebeplerinden birinin bulunmad ığı gerekçesine dayan ılarak onanm ıştır. Başvurucunun karar düzeltme istemi talebi de ayn ı Kurulun 16/1/2017 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 20. Nihai karar, ba şvurucu vekiline 28/3/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 21. Başvurucu 27/4/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk22. 5307 say ılı Kanun un "Lisanslar ın tabi olaca ğı usûl ve esaslar" kenar başlıklı 3. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: LPG nin da ğıtımı, taşınmas ı ve otogaz bayilik faaliyetlerinin yap ılmas ı (tüplü LP G bayiliği hariç), depolanmas ı, LPG tüpünün imalât ı, dolumu, muayenesi, tamiri ve bak ımı ile bu amaçla tesis kurulmas ı ve işletilmesi için lisans al ınmas ı zorunludur. 23. 5307 say ılı Kanun un "İdari para cezalar ı" kenar ba şlıklı 16. maddesinin ikinci fıkras ının (b) bendi şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/22459 Karar Tarihi : 16/9/2020 5 b) Aşağıdaki hâllerde sorumlulara ikiyüzellibin Türk Liras ı idarî para cezas ı verilir: 2) Lisans almaks ızın hak konusu yap ılan tesislerin yap ımına veya i şletimin e başlanmas ı ile bunlar üzerinde tasarruf hakk ı doğuracak işlemlerin yap ılmas ı. ... 24. 5307 say ılı Kanun'un "Ön araştırma, soru şturma ve dava hakk ı" kenar başlıklı 18. maddesi şöyledir: "Kurul, re sen veya kendisine intikal eden ihbar veya şikâyetler üzerine do ğrudan soruşturma aç ılmas ına ya da soru şturma aç ılmas ına gerek olup olmad ığının tespiti için ön araştırma yap ılmas ına karar verir. Ön araştırma ve soru şturmada takip edilecek usûl ve esaslar, Kurum taraf ından yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir. (Değişik üçüncü f ıkra: 2/7/2012-6352/68 md.) İdari yapt ırım kararlar ına karşı yetkili idare mahkemesinde dava aç ılabilir. Kurul kararlar ına karşı aç ılan her türlü dava öncelikli işlerden say ılır." 25. 5307 say ılı Kanun'un geçici 2. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Bu Kanunun yürürlü ğe girdiği tarihte fiilen, bu Kanun uyar ınca lisans al ınmas ı gereken faaliyetleri yürüten ki şiler, bu Kanunun yürürlü ğe girdiği tarihten sonra bir y ıl içinde durumlar ını bu Kanuna uygun hale getirerek, Kurum taraf ından istenecek bilgi ve belgelerle Kuruma ba şvurmak zorundad ır. Başvurusunu yapm ış ancak i şlemleri tamamlayamayan ki şilerin faaliyetlerinin devam ı için üç ay ı aşmamak üzere ek süre verilmesinde Kurum yetkilidir..." 26. Anayasa Mahkemesinin 7/4/2016 tarihli ve E.2015/109, K.2016/28 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "14. Kanun un 8. maddesinin ikinci f ıkras ının (a) bendinde, bayilerin lisanslar ının devam ı süresince, bayisi oldu ğu dağıtıcı haricinde di ğer dağıtıcı ve onlar ın bayilerinden akaryak ıt ikmali yapmalar ı yasaklanm ış, itiraz konusu kuralla da yasaklanan bu eylem i gerçekleştiren sorumlular ın sekiz yüz elli bin Türk Liras ı idari para cezas ı ile cezaland ırılacağı hüküm alt ına al ınm ıştır. ... 18. Kanun koyucu, petrol piyasas ı faaliyetlerinin sa ğlıklı ve düzenli şekild e yürütülebilmesi amac ıyla bayilere, bayisi oldu ğu dağıtıcı haricinde di ğer dağıtıcı ve onlar ın bayilerinden akaryak ıt ikmali yapmamalar ına ilişkin getirdi ği yükümlülü ğün ihlal edilmes i hâlinde itiraz konusu kuralla idari para cezas ı öngörmü ş olup kural, kabahat say ılan eylemin işlenmesini önlemeye yönelik cayd ırıcılık fonksiyonunu yerine getirmektedir. 19. Petrol piyasas ında faaliyette bulunan aktörlerin eylemlerinden dolay ı petrol piyasas ının bozulmamas ı ve piyasadaki faaliyetlerin şeffaf, eşitlikçi ve istikrarl ı şekilde yürütülebilmesi amac ıyla bayilere bu şekilde yükümlülük getirilmesi ve bu yükümlülü ğü ihlal eden bayilerin idari para cezas ıyla cezaland ırılmalar ı kanun koyucunun takdir hakk ı kapsam ında kalmaktad ır. Bununla birlikte kanun koyucunun, takdir hakk ı kapsam ında öngördüğü yapt ırımın, adil ve hakkaniyete uygun olmas ı gerekmektedir. Başvuru Numaras ı: 2017/22459 Karar Tarihi : 16/9/2020 620. Özel bir faaliyet alan ında kamu düzenini korumak veya belli bir sektörü düzenleme k amac ıyla ilgili kanunlarda özel olarak yetkilendirilmi ş idari makamlar taraf ından verilen idari cezalar regülatif cezalar olarak ifade edilmektedir. Ba ğıms ız idari otoritelerden olan Enerji Piyasas ı Düzenleme Kurulu taraf ından özel kolluk veya düzenleme yetkiler i kapsam ında verilen idari cezalar da bu kategoriye girmektedir. 21. Regülatif idari para cezalar ının meblağlar ı yüksek oldu ğundan muhataplar ı üzerinde çok a ğır sonuçlar do ğurabilmekte olup bu idari para cezalar ının çoğunlukla nispi veyahut alt ve üst s ınır gösterilmek suretiyle düzenlendi ği görülmektedir. 22. İtiraz konusu kuralda bayilerin ba ğlı bulunduklar ı dağıtıcı haricinde ba şka dağıtıcılardan veya onlar ın bayilerinden akaryak ıt ikmal etmeleri durumunda öngörülen idari para cezas ı regülatif idari para cezas ı niteliğinde maktu olarak düzenlenmi ştir. Bu cezada, işletmelerin ekonomik büyüklü ğü ve s ınıfına ilişkin herhangi bir kademelendirme yap ılmad ığı görülmektedir. Buna göre, tek pompa ile faaliyet gösteren ve idari para cezas ı miktar ı kadar y ıllık cirosu bulunmayan bir akaryak ıt istasyonu ile büyük ölçekteki akaryak ıt istasyonunu i şletenler aç ısından yükümlülü ğün ihlali halinde verilecek ceza miktar ı ayn ı olmakla birlikte, para cezas ının miktar ının yüksek olmas ı göz önüne al ındığında tek pompa ile faaliyet gösteren ve cirosu yüksek olmayan akaryak ıt bayisi için verilen ceza daha a ğır sonuçlar do ğurabilmektedir. 23. Diğer taraftan, bayilerin ba ğlı bulunduklar ı dağıtıcı haricinde ba şka dağıtıcılardan veya onlar ın bayilerinden akaryak ıt ikmal etmeleri durumunda maktu idari para cezas ı ile cezaland ırılmalar ının öngörülmesi nedeniyle, idari para cezas ı uygulan ırken fiilin i şleniş şekli, diğer bir ifadeyle akaryak ıtın ikmalinin ne şekilde yap ıldığı, failin kusur durumu ba şka bir ifadeyle bayinin fiili kas ıtla veya taksirle i şleyip işlemediği ve ikmal edilen akaryak ıtın miktar ı gibi hususlarda dikkate al ınamamaktad ır. 24. Bu itibarla bayilerin ba ğlı bulunduklar ı dağıtıcı haricinde ba şka dağıtıcılardan veya onlar ın bayilerinden akaryak ıt ikmal etmeleri hâlinde fiilin haks ızlık içeriği, bayilerin kusur durumu dikkate al ınmadan, ekonomik büyüklüklerine ve s ınıflar ına göre adil bir denge gözetilmeden, itiraz konusu kuralla ölçülü ve makul olmayan idari para cezas ı ile cezaland ırılmalar ı, hukuk devletinin gere ği olan adalet ve hakkaniyet ilkeleriyl e bağdaşmamaktad ır. 25. Aç ıklanan nedenlerle kural, Kanun un 8. maddesinin ikinci f ıkras ının (a) bendi yönünden Anayasa n ın 2. maddesine ayk ırıdır. İptali gerekir." 27. Anayasa Mahkemesinin 12/10/2016 tarihli ve E.2015/73, K.2016/161 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "13. Kanun un 3. maddesinin birinci f ıkras ında LPG ta şıma faaliyeti yapmak içi n lisans al ınmas ının zorunlu oldu ğu düzenlenmi ş, itiraz konusu kuralla da LPG ta şıma faaliyetinin lisans al ınmaks ızın yap ılmas ı halinde sorumlulara be şyüzbin Türk Liras ı idarî para cezas ı verileceği hüküm alt ına al ınm ıştır. 14. Anayasa n ın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan haklar ına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve i şlemleri hukuka uygun olan, he r alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geli ştirerek sürdüren, Anayasa ya ayk ırı durum ve tutumlardan kaç ınan, hukuku tüm devlet organlar ına egemen k ılan, Anayasa ve yasalarla kendini ba ğlı sayan, yarg ı denetimine aç ık olan devlettir. Başvuru Numaras ı: 2017/22459 Karar Tarihi : 16/9/2020 7 15. Hukuk devletinde ceza hukukuna ili şkin düzenlemelerde oldu ğu gibi idar î yapt ırımlar aç ısından da hangi eylemlerin kabahat say ılacağı, bunlara uygulanaca k yapt ırımın türü ve ölçüsü, yapt ırımın ağırlaştırıcı ve hafifle ştirici nedenlerinin belirlenmes i gibi konularda kanun koyucu takdir yetkisine sahiptir. Bununla birlikte kanun koyucunun takdir hakk ı kapsam ında öngördü ğü yapt ırımın, adil ve hakkaniyete uygun olmas ı gerekmektedir. 16. Kanun un genel ve madde gerekçeleriyle yasama sürecindeki tart ışmalardan, kanun koyucunun, s ıvılaştırılmış petrol gaz ının (LPG) güvenli ve ekonomik olarak rekabe t ortam ı içinde kullan ıcılara sunulmas ını, faaliyetlerin şeffaf, güvenli ve istikrarl ı bir şekild e sürdürülmesini ve bu kapsamda etkili bir denetim sisteminin kurulmas ı ile cayd ırıcı cezalar getirilmesini hedefledi ği anlaşılmaktad ır. 17. Kanun koyucunun, kamu can ve mal güvenli ği aç ısından tehlike arz ede n LPG nin teknik gerekliliklere ve mevzuata uygun olarak güvenli bir biçimde ta şınmas ını sağlamak üzere bu faaliyet için lisans al ınmas ını zorunlu k ıldığı ve bu yükümlülü ğün ihlali halinde uygulanacak yapt ırımı maktu idarî para cezas ı olarak belirledi ği görülmektedir. Kanun koyucunun takdir yetkisi kapsam ında söz konusu fiilleri kabahat olara k belirlemesinin ve bunun kar şılığında idarî cezalar öngörmesinin, kamu yarar ını sağlamaya yönelik oldu ğu aç ıktır. 18. Kanun un 16. maddesinde, idarî para cezas ını gerektiren filler a ğırlık derecelerine göre grupland ırılarak ihlalin önemine göre farkl ı idarî para cezalar ı öngörülmü ştür. Kanun koyucunun, LPG piyasas ında yürütülecek faaliyetler için lisans alınmas ına Kanun un di ğer baz ı hükümlerine göre daha çok önem atfetti ği ve cezalar ı, cayd ırıcılık fonksiyonunu yerine getirebilece ğini takdir etti ği maktu cezalar olara k düzenledi ği anlaşılmaktad ır. 19. Kanunla yap ılan düzenlemelerin etkili bir şekilde hayata geçirilebilmesi bak ımından, öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmesini sa ğlamak ve yasaklanan fiillerin işlenmesini önlemek için hangi tür ve ölçekte idarî yapt ırım uygulanaca ğı kanun koyucunun takdir yetkisindedir. Maktu olarak belirlenen idarî para cezalar ı, cezay ı gerektiren fiili i şleyenlerin üzerinde, ekonomik durumlar ına göre farkl ı etkiler do ğurabilirse de bu durumun adalet ve hakkaniyet ilkelerine ayk ırılık oluşturduğu söylenemez. Kanun koyucunun, takdir yetkisine kapsam ında fiilin meydana getirece ği neticeleri de dikkat e alarak düzenledi ği itiraz konusu kuralda hukuk devleti ilkesi ile çeli şen bir yön bulunmamaktad ır. 2 0 . A ç ıklanan nedenlerle kural, Kanun un 3. maddesinde yer alan LPG nin taşınmas ı yönünden Anayasa n ın 2. maddesine ayk ırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir. ... 23. Kanun un 7. maddesinin ikinci f ıkras ının (4) numaral ı bendinde, otogaz bayilerinin , otogaz istasyonlar ında LPG tüpü dolumu ve sat ışı yapmamak, LPG tüpü dolumuna yaraya n hiçbir alet, makine ve teçhizat ı istasyon dâhilinde bulundurmamak ile yükümlü oldu ğu düzenlenmi ş, itiraz konusu kuralla bu yükümlülü ğün ihlali halinde ikiyüzellibin Türk Liras ı idarî para cezas ı verilmesi öngörülmü ştür. 24. Kanun koyucunun, LPG otogaz sat ışı ile LPG tüpü sat ışı faaliyetlerini iki ayr ı piyasa olarak düzenledi ği, kamu can ve mal güvenli ği aç ısından tehlike arz eden b u faaliyetlerin her birine özgü teknik düzenlemeler getirdi ği, bu kapsamda otogaz bayilerind e LPG tüpü sat ış ve dolumunu yasaklad ığı ve bu yasa ğın ihlali halinde uygulanacak yapt ırımı Başvuru Numaras ı: 2017/22459 Karar Tarihi : 16/9/2020 8maktu idarî para cezas ı olarak belirledi ği görülmektedir. Kanun koyucunun takdir yetkis i kapsam ında söz konusu fiilleri kabahat olarak belirlemesinin ve bunun kar şılığında idarî cezalar öngörmesinin, kamu yarar ını sağlamaya yönelik oldu ğu aç ıktır. 25. 5307 say ılı Kanun un, 5728 say ılı Kanun un 569. maddesiyle de ğiştirilen 16. maddesinin ikinci f ıkras ının (a) bendinde yer alan A şağıdaki hâllerde sorumlulara beşyüzbin Türk Liras ı idarî para cezas ı verilir: ibaresinin 5307 say ılı Kanun un 3. maddesinde yer alan LPG nin ta şınmas ı yönünden incelenmesi bölümünde belirtile n gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir. 2 6 . A ç ıklanan nedenlerle kural, Kanun un 7. maddesinin ikinci f ıkras ının (4) numaral ı bendi yönünden Anayasa n ın 2. maddesine ayk ırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir." C. Uluslararas ı Hukuk 28.İlgili uluslararas ı hukuk için bkz. Mustafa Ta ş, B. No: 2017/23968, 31/10/2018, 22-28. V.İNCELEME VE GEREKÇE 29. Mahkemenin 16/9/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 30. Başvurucu, makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 31. Bireysel ba şvurular sonras ında 31/7/2018 tarihli ve 30495 say ılı Resm î Gazete'de yay ımlanan 25/7/2018 tarihli ve 7145 say ılı Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve 6384 say ılı Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine Yap ılm ış Baz ı Başvurular ın Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a geçici madde eklenmi ştir. 32. 6384 say ılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göre yarg ılamalar ın uzun sürmesi, yarg ı kararlar ının geç veya eksik icra edilmesi ya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yap ılan ve bu maddenin yürürlü ğe girdiği tarih itibar ıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olan bireysel ba şvurular ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabul edilemezlik karar ının tebliğinden itibaren üç ay içinde yap ılacak müracaat üzerine Bakanl ık İnsan Haklar ı Tazminat Komisyonu Ba şkanl ığı (Tazminat Komisyonu) taraf ından incelenmesi öngörülmü ştür. 33. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018) karar ında Anayasa Mahkemesi yarg ılamalar ın makul sürede sonuçland ırılmad ığı ya da yarg ı kararlar ının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmedi ği iddias ıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekle ştirilen bireysel ba şvurulara ili şkin olarak Tazminat Komisyonuna ba şvuru yolunun ilk bak ışta ulaşılabilir ve ihlal iddialar ıyla ilgili ba şarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama kapasitesi olduğunu değerlendirmi ştir. Buna göre Tazminat Komisyonuna ba şvuru yolu tüketilmede n Başvuru Numaras ı: 2017/22459 Karar Tarihi : 16/9/2020 9yap ılan başvurunun incelenmesinin bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak ba şvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle kabul edilemezlik karar ı vermiştir (Ferat Yüksel , 27-36). 34. Mevcut ba şvuruda söz konusu karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 35. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 36. Başvurucu; i. Yasal olarak sat ış yapabilece ği son tarih olan 13/6/2006 tarihi itibar ıyla LPG sat ışını sonland ırarak diğer akaryak ıt ürünlerinin sat ışına devam etmi ş olduğunu, tekrar LPG sat ışına ise gerekli izin ve ruhsat prosedürlerini tamamlamas ının ard ından 24/7/2006 tarihinden itibaren ba şlad ığını öne sürmü ştür. 14/6/2006 tarihinde pompa sisteminden ba ğıms ız çal ışan yazar kasa taraf ından iki adet LPG sat ışı yap ılm ış gibi görünen fi ş tanzim edilmi ş olmas ı nedeniyle EPDK taraf ından hakk ında 219.600 TL idari para cezas ı verildiğini belirtmi ştir. An ılan fiş tutarlar ının toplam 115 TL oldu ğu hususuna vurgu yapm ıştır. Bu tutarda bir sat ış için 1.880 kat ceza uygulanmas ının ölçülü olmad ığını dile getirmi ştir. Cezan ın maktu olmas ının da ölçülülük ilkesiyle ba ğdaşmad ığının alt ını çizmiştir. ii. EPDK taraf ından yasal zorunluluk bulunmas ına rağmen ön ara ştırma yap ılmadan söz konusu cezan ın verildiğine dikkat çekmi ştir. Ayr ıca bu cezan ın iptali istemiyle açt ığı davada bahse konu iki fi şin motorin ve benzin sat ışlar ına ilişkin olduğunu -dakika ve saniye bilgileri ile- pompa kay ıtlar ıyla ortaya koymalar ına, söz konusu fi şlerin görevli hatas ı nedeniyle LPG sat ışı şeklinde tanzim edildi ğini beyan etmelerine, ana bayi taraf ından LPG pompalar ına konulan dijital kilit nedeniyle teknik olarak sat ış yapamayacaklar ını belirtmelerine ra ğmen gerekçesiz olarak davan ın reddine karar verilmesinden yak ınm ıştır. İdari para cezas ına dayanak olan söz konusu iki fi şe ait motorin ve benzin sat ışlar ının ispat ı için bilirki şi incelemesi yapt ırılmas ı taleplerinin dikkate al ınmamas ı neticesinde maddi gerçe ğin ortaya çıkmas ının önüne geçildi ğini ifade etmi ştir. 2. Değerlendirme 37. Anayasa n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz. 38. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Başvuru Numaras ı: 2017/22459 Karar Tarihi : 16/9/2020 10Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun yukar ıda yer verilen şikâyetlerinin özü, başvurucunun kanuna ayk ırı eylemi sebebiyle idari para cezas ı verilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlali iddias ına ilişkindir. Bu nedenle ba şvurucunun belirtilen ihlal iddialar ının tümü mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 39. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden i. Mülkün Varl ığı 40. Anayasa'n ın 35. maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik değer ifade eden ve parayla de ğerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). Somut olayda idari para cezas ına hükmedilmesi neticesinde ba şvurucudan tahsil edilen belirtilen tutardaki paran ın başvurucunun mal varl ığına dâhil oldu ğundan verilen idari para cezas ıyla yoksun b ırak ılan bu paran ın başvurucu aç ısından mülk teşkil ettiği aç ıktır. ii. Müdahalenin Varl ığı ve Türü 41. Başvuru konusu olayda ba şvurucunun idari para cezas ı ile cezaland ırılmas ı yoluyla yap ılan müdahalenin mülkten yoksun b ırak ılmas ına yol açmakla mülkiyet hakk ına müdahale te şkil ettiği kuşkusuzdur. 42. Anayasa'n ın 35. maddesinin birinci f ıkras ında herkesin mülkiyet hakk ına sahip olduğu belirtilmek suretiyle mülkten bar ışçıl yararlanma hakk ına yer verilmi ş, ikinci fıkras ında da mülkten bar ışçıl yararlanma hakk ına müdahalenin çerçevesi belirlenmiştir. Maddenin ikinci f ıkras ında genel olarak mülkiyet hakk ının hangi ko şullarda s ınırlanabilece ği belirlenmekle ayn ı zamanda mülkten yoksun b ırakma nın şartlar ının genel çerçevesi de çizilmiştir. Maddenin son f ıkras ında ise mülkiyet hakk ının kullan ımının toplum yarar ına ayk ırı olamayaca ğı kurala ba ğlanmak suretiyle devletin mülkiyetin kullan ımını kontro l etmesine ve düzenlemesine imkân sa ğlanm ıştır. Anayasa'n ın diğer baz ı maddelerinde de devlet taraf ından mülkiyetin kontrolüne imkân tan ıyan özel hükümlere yer verilmi ştir. Ayr ıca belirtmek gerekir ki mülkten yoksun b ırakma ve mülkiyetin düzenlenmesi, mülkiyet hakk ına müdahalenin özel biçimleridir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 55-58). 43. Otogaz istasyonlar ı için belirlenen yükümlülüklerden birine uymad ığı tespit edildiği için başvurucuya idari para cezas ı uygulanm ıştır. Dolay ısıyla müdahaleyle otogaz istasyonlar ının belirli baz ı yükümlülükleri yerine getirmesi ve bu kurallara uymayanlar ın ise yapt ırıma tabi tutulmas ı, böylece otogaz sektörünün düzenlenmesi ve kontrol edilmesi amaçlanmaktad ır. Bu durumda ba şvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin mülkiyetin kamu yarar ına kullan ımının kontrolüne veya düzenlenmesine ili şkin üçüncü kural çerçevesinde incelenmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/22459 Karar Tarihi : 16/9/2020 11iii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 44. Anayasa n ın 13. maddesi şöyledir: Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz. 45. Anayasa n ın 35. maddesinde mülkiyet hakk ı s ınırsız bir hak olarak düzenlenmemi ş, bu hakk ın kamu yarar ı amac ıyla ve kanunla s ınırland ırılabileceği öngörülmü ştür. Mülkiyet hakk ına müdahalede bulunulurken temel hak ve özgürlüklerin sınırland ırılmas ına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'n ın 13. maddesinin de gözönünde bulundurulmas ı gerekmektedir. Dolay ısıyla mülkiyet hakk ına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için müdahalenin kanuna dayanmas ı, kamu yarar ı amac ı taşımas ı ve ayr ıca ölçülülük ilkesi gözetilerek yap ılmas ı gerekmektedir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , 62). (1) Kanunilik 46. Mülkiyet hakk ına yönelik müdahalelerde ilk incelenmesi gereken ölçüt kanun a dayal ı olma ölçütüdür. Bu ölçütün sa ğlanmad ığı tespit edildi ğinde diğer ölçütler bakımından inceleme yap ılmaks ızın mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılacakt ır. Müdahalenin kanuna dayal ı olmas ı, iç hukukta müdahaleye ili şkin yeterince ula şılabilir ve öngörülebilir kurallar ın bulunmas ını gerektirmektedir ( Türkiye İş Bankas ı A.Ş. [GK], B. No: 2014/6192, 12/11/2014, 44). 47. Somut olayda akaryak ıt istasyonunda lisans almadan otogaz bayili ği faaliyeti yürütüldü ğü gerekçesiyle 5307 say ılı Kanun'un 3. maddesinin birinci f ıkras ı ile 16. maddesinin ikinci f ıkras ının (b) bendi uyar ınca başvurucuya idari para cezas ı verilmiştir. 5307 say ılı Kanun'un 3. maddesinin birinci f ıkras ında otogaz bayilik faaliyetinin yap ılabilmesi için lisans al ınmas ının zorunlu oldu ğu belirtilmi ştir. 5307 say ılı Kanun'un 16. maddesinin ikinci f ıkras ının (b) bendinde de bu maddedeki yükümlülü ğün ihlali durumunda idari para cezas ı verileceği hüküm alt ına al ınm ıştır. 48. Dolay ısıyla söz konusu Kanun hükümlerinin aç ık, ulaşılabilir ve öngörülebilir mahiyette oldu ğu dikkate al ındığında başvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin kanuna dayal ı olduğu kuşkusuzdur. (2) Meşru Amaç 49. Anayasa'n ın 13. ve 35. maddeleri uyar ınca mülkiyet hakk ı ancak kamu yarar ı amac ıyla s ınırland ırılabilmektedir. Kamu yarar ı kavram ı, mülkiyet hakk ının kamu yarar ının gerektirdi ği durumlarda s ınırland ırılmas ına imkân vermekle bir s ınırland ırma amac ı olmas ının yan ı sıra mülkiyet hakk ının kamu yarar ı amac ı d ışında s ınırlanamayaca ğını öngörerek ve bu anlamda bir s ınırlama s ınırı oluşturarak mülkiyet hakk ını etkin bir şekilde korumaktad ır (Nusrat Külah , B. No: 2013/6151, 21/4/2016, 53). 50. 5307 say ılı Kanun'un genel ve madde gerekçeleriyle yasama sürecindeki tart ışmalardan kanun koyucunun LPG'nin güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortam ı içinde Başvuru Numaras ı: 2017/22459 Karar Tarihi : 16/9/2020 12kullan ıcılara sunulmas ını, faaliyetlerin şeffaf, güvenli ve istikrarl ı bir şekilde sürdürülmesini ve bu kapsamda etkili bir denetim sisteminin kurulmas ı ile cayd ırıcı cezalar getirilmesini hedeflediği anlaşılmaktad ır. Kanun koyucunun LPG otogaz sat ışı ile LPG tüpü sat ışı faaliyetlerini iki ayr ı piyasa olarak düzenledi ği, kamu can ve mal güvenli ği aç ısından tehlike arz eden bu faaliyetlerin her birine özgü teknik düzenlemeler getirdi ği, bu kapsamda otogaz bayilerinde LPG tüpü sat ış ve dolumunu yasaklad ığı, bu yasağın ihlali hâlinde uygulanaca k yapt ırımı maktu idari para cezas ı olarak belirledi ği görülmektedir. Kanun koyucunun takdir yetkisi kapsam ında söz konusu fiilleri kabahat olarak belirlemesinin ve bunun kar şılığında idari cezalar öngörmesinin kamu yarar ını sağlamaya yönelik oldu ğu aç ıktır (AYM, E.2015/73, K.2016/161, 12/10/2016, 17, 24). 51. Dolay ısıyla toplum ve çevre sa ğlığı ile can, mal ve çevre güvenli ği aç ısından büyük önem ta şıyan LPG faaliyetlerinin izin, ruhsat, denetim ve kontrol i şlemleri çerçevesinde baz ı yükümlülükler öngörülerek bu yükümlülüklere uyulmamas ının yapt ırıma tabi tutulmas ında kamu yarar ı amac ının bulundu ğu kuşkusuzdur. Ayr ıca bu yapt ırımlar ın kanuna ayk ırı benzeri fiillerin tekrar i şlenmesinin önüne geçilmesi ba ğlam ında cayd ırıcı bir yönü de bulunmaktad ır. Bu sebeplerle ba şvuruya konu müdahalenin kamu yarar ına dayal ı meşru bir amac ının olduğu kuşkusuzdur. (3) Ölçülülük (a) Genel İlkeler 52. Son olarak ba şvurucunun mülkiyet hakk ına kamu makamlar ınca yap ılan müdahaleyle gerçekle ştirilmek istenen amaç ile bu amac ı gerçekle ştirmek için kullan ılan araçlar aras ında makul bir ölçülülük ili şkisinin olup olmad ığı değerlendirilmelidir. 53. Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orant ılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktad ır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ula şılmak istenen amac ı gerçekle ştirmeye elverişli olmas ını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bak ımından müdahalenin zorunlu olmas ını yani ayn ı amaca daha hafif bir müdahale ile ula şılmas ının mümkün olmamas ını, orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında makul bir dengenin gözetilmesi gereklili ğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56, 11/4/2012; E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016, 18; Mehmet Akdo ğan ve diğerleri , B. No: 2013/817, 19/12/2013, 38). 54. Mülkiyet hakk ına yap ılan bir müdahalenin Anayasa'n ın 13. ve 35. maddelerine göre ölçülü olabilmesi için her şeyden önce bu tedbirin öngörülen kamu yarar ı amac ını gerçekleştirmeye elveri şli olmas ı zorunludur. Di ğer taraftan müdahalede bulunulurken takip edilen kamu yarar ı amac ını gerçekle ştirmeye en uygun arac ın seçilmesi gerekmektedir. Bu alanda hangi araçlar ın tercih edilece ği ise öncelikli olarak daha isabetli karar verebilecek konumda olan ilgili kamu makamlar ının yetkisindedir. Bu nedenle hangi arac ın tercih edileceğinin belirlenmesi hususunda idarelerin belli ölçüde takdir yetkisi bulunmaktad ır. Ne var ki seçilen arac ın gereklili ğine ilişkin olarak idarelerin sahip oldu ğu takdir yetkisi s ınırsız değildir. Tercih edilen arac ın müdahaleyi ula şılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde ağırlaştırmas ı durumunda Anayasa Mahkemesince müdahalenin gerekli olmad ığı sonucuna ulaşılmas ı mümkündür. Ancak Anayasa Mahkemesinin bu kapsamda yapaca ğı denetim, seçilen arac ın isabet derecesine yönelik olmay ıp hak ve özgürlükler üzerinde olu şturduğu müdahalenin a ğırlığına dönüktür (baz ı değişikliklerle birlikte bkz. Hamdi Ak ın İpek, B. No: 2015/17763, 24/5/2018, 108; Hanife Ensaro ğlu, B. No: 2014/14195, 20/9/2017, 67). Başvuru Numaras ı: 2017/22459 Karar Tarihi : 16/9/2020 1355. Ayr ıca ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirlerine ili şkin kurallar ceza hukukunun ana ilkeleri ile Anayasa'n ın konuya ili şkin kurallar ı başta olmak üzere ülkenin sosyal, kültürel yap ısı, etik değerleri ve ekonomik hayat ın gereksinmeleri gözönüne al ınarak saptanacak ceza politikas ına göre belirlenir. Kanun koyucu cezaland ırma yetkisini kullan ırken toplumda hangi eylemlerin suç say ılacağı, bunun hangi tür ve ölçüdeki ceza yapt ırımı ile kar şılanacağı, nelerin a ğırlaştırıcı veya hafifletici sebep olarak kabul edilebilece ği ve ceza sistemini tamamlayan müesseseler konusunda takdir yetkisine sahiptir (AYM, E.2013/24, K.2013/133, 14/11/2003). 56. Bununla birlikte orant ılılık ilkesi gere ği kişilerin mülkiyet hakk ının sınırland ırılmas ı hâlinde elde edilmek istenen kamu yarar ı ile bireyin haklar ı aras ında adil bir dengenin kurulmas ı gerekmektedir. Bu adil denge, ba şvurucunun şahsi olarak a şırı bir yüke katland ığının tespit edilmesi durumunda bozulmu ş olacakt ır. Müdahalenin orant ılılığını değerlendirirken Anayasa Mahkemesi; bir taraftan ula şılmak istenen me şru amac ın önemini, diğer taraftan da müdahalenin niteli ğini, başvurucunun ve kamu otoritelerinin davran ışlar ını gözönünde bulundurarak ba şvurucuya yüklenen külfeti dikkate alacakt ır (baz ı değişikliklerle birlikte bkz. Arif Güven , B. No: 2014/13966, 15/2/2017, 58, 60). 57. Anayasa'n ın 35. maddesi usule ili şkin aç ık bir güvenceden söz etmemektedir. Bununla birlikte mülkiyet hakk ının gerçek anlamda korunabilmesi bak ımından bu madde, Anayasa Mahkemesinin çe şitli kararlar ında da ifade edildi ği üzere mülk sahibine müdahalenin kanun d ışı veya keyfî ya da makul olmayan şekilde uyguland ığına ilişkin savunma ve itirazlar ını sorumlu makamlar önünde etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağının tan ınmas ı güvencesini kapsamaktad ır. Bu değerlendirme ise uygulanan sürecin bütününe bak ılarak yap ılmal ıdır (Züliye Öztürk , B. No: 2014/1734, 14/9/2017, 36; Bekir Yaz ıcı [GK], B. No: 2013/3044, 17/12/2015, 71). 58. El koyma veya müsadere gibi tedbirler yoluyla ya da para cezas ı uygulanmak suretiyle mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalelerin bireyin menfaatleri ile kamunun yarar ı aras ında olmas ı gereken adil dengeyi bozmamas ı için malikin davran ışı ile kanunun ihlali aras ında uygun bir illiyet ba ğının olmas ı, başvurucunun müdahaleye yönelik iddia ve savunmalar ının ilgili idari ve yarg ısal makamlarca makul biçimde kar şılanmas ı, ayr ıca her hâlde iyi niyetli malikin zarar ının ise tazmini gerekmektedir. Bu gerekliliklere uyuldu ğu takdirde mülkiyet hakk ına yap ılan müdahale ölçülü olacakt ır (Züliye Öztürk , 64). (b)İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 59. Başvurucuya idari para cezas ı verilmesinin lisanss ız faaliyette bulunulmas ının önüne geçilmesini sa ğlamaya yönelik oldu ğu dikkate al ındığında müdahalenin söz konusu kamu yarar ı amac ını gerçekle ştirmeye elveri şli olduğunda şüphe bulunmamaktad ır. İkinci olarak ba şvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin gerekli olup olmad ığı irdelenmelidir. Olayda takip edilen me şru amac ı gerçekle ştirmeye elveri şli diğer araçlarla karşılaştırıldığında ve ba şvurucunun fiilinin kabahat olarak düzenlenerek yaln ızca idari par a cezas ı uyguland ığı dikkate al ındığında müdahalenin gerekli olmad ığı söylenemez. 60. Orant ılılık yönünden ise öncelikle ba şvurucuya idari para cezas ı karar ına karşı iddia ve savunmalar ını etkin bir biçimde ortaya koyabilme olana ğının tan ınıp tan ınmad ığı değerlendirilmelidir. Somut olayda ba şvurucu, idari para cezas ına ilişkin işlemin iptali istemiyle Dan ıştay nezdinde dava açarak an ılan işleme yönelik bilgi ve kan ıtlar ile iddia ve savunmalar ını yarg ı mercilerine sunma f ırsat ı elde etmi ştir. Yarg ılama bir bütün olarak Başvuru Numaras ı: 2017/22459 Karar Tarihi : 16/9/2020 14değerlendirildi ğinde işlemin tesisi a şamas ında savunma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ın yarg ılaman ın adil bir şekilde yürütülmesini engelleyecek bir duruma yol açacak nitelikte olmad ığı görülmüştür. 61. Başvurucu özellikle delillerinin de ğerlendirilmemesi ve bilirki şi incelemesi taleplerinin reddedilmesinden yak ınm ıştır. Bununla birlikte söz konusu itirazlar ı değerlendiren derece mahkemelerinin kolluk görevlilerince düzenlenen tutanaktaki sebebiyle ayr ı bir inceleme yap ılmas ına gerek görmedikleri anla şılmaktad ır. Nitekim söz konusu tutanağın bizzat ba şvurucunun çal ışanı olan sorumlu müdür taraf ından herhangi bir ihtirazi kay ıt düşülmeden imzaland ığı görülmektedir. Ba şvurucu ise bu tutanak ile tespit edilen olgular ın doğru olmad ığını gösterir, Anayasa Mahkemesine sunulan herhangi bir delile dayanmam ıştır. 62. Diğer taraftan ba şvurucu Şirket idari para cezas ına dayanak olarak gösterilen iki adet yazar kasa fi şinin LPG sat ışı olarak düzenlendi ğini kabul ederken bunun sehven olduğunu, asl ında kurşunsuz benzin ve motorin sat ışı gerçekle ştirildiğini ileri sürmektedir. İdarenin ise kusurlu oldu ğunu kabul eden ba şvurucu Şirketin kendi düzenlendi ği belgeyi esas alarak idari yapt ırım uygulanmas ına karar verdi ği görülmektedir. Bu noktada derece mahkemelerinin ba şvurucu Şirketin kendi düzenledi ği belgelere dayanarak hüküm tesis ederken bilirki şi inceleme taleplerini reddetmesi makul kar şılanabilir. Sonuç olarak mülkiyet hakk ına idari para cezas ı uygulanmak suretiyle yap ılan müdahaleye kar şı başvurucunun etkin bir biçimde itiraz edebilme olana ğı bulduğu ortadad ır. 63. Ayr ıca somut olayda idari para cezas ının lisanss ız otogaz bayilik faaliyeti yap ılmamas ına ilişkin 5307 say ılı Kanun'un 3. maddesinin birinci f ıkras ındaki yükümlülü ğe ayk ırı davran ılmas ı nedeniyle 16. maddenin ikinci f ıkras ının (b) bendine dayand ırıldığı dikkate al ındığında kamu makamlar ının kararlar ının keyfî veya öngörülemez nitelikte olmad ığı anlaşılmaktad ır. 64. Diğer taraftan an ılan Kanun'un 16. maddesinin ikinci f ıkras ına yönelik itiraz başvurusu üzerine norm denetimi kapsam ında da Anayasa Mahkemesince konu hakk ında baz ı değerlendirmeler yap ılm ıştır. Kararda özellikle kanunla yap ılan düzenlemelerin etkili bir şekilde hayata geçirilebilmesi bak ımından, öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlamak ve yasaklanan fiillerin i şlenmesini önlemek için hangi tür ve ölçekte idari yapt ırım uygulanaca ğının kanun koyucunun takdir yetkisinde oldu ğu vurgulanm ıştır. Anayasa Mahkemesince maktu olarak belirlenen idari para cezalar ının cezay ı gerektiren fiili işleyenlerin üzerinde ekonomik durumlar ına göre farkl ı etkiler do ğurabildiği kabul edilmi ş ancak bu durumun adalet ve hakkaniyet ilkelerine ayk ırılık oluşturduğunun söylenemeyece ği belirtilmiştir. Sonuç olarak an ılan Kanun maddesinin Anayasa'ya ayk ırı olmad ığı gerekçesiyle itiraz ba şvurusu reddedilmi ştir (bkz. 27). 65. Ayr ıca somut olayda ba şvurucu, idari para cezas ının miktar ının yüksek oldu ğu için orant ısız olduğundan yak ınmakta ise de herhangi bir orant ılılık karşılaştırmas ı yapmaya elverişli hiçbir bilgi veya belge sunmam ıştır. Dolay ısıyla verilen idari para cezas ının somut olay bağlam ında başvurucunun ekonomik durumunda nas ıl bir etkiye yol açt ığının belirlenmesi mümkün olmam ıştır. 66. Sonuç olarak LPG kullan ılan taşıtlara ikmal hizmeti verecek otogaz istasyonlar ının emniyet kurallar ına ve teknik düzenlemelere uygun olarak kurulmas ının ve işletilmesinin kamunun can ve mal güvenli ği aç ısından büyük önem arz etti ği kuşkusuzdur. Başvuru Numaras ı: 2017/22459 Karar Tarihi : 16/9/2020 15Bunun yan ında devletin idari para cezalar ının düzenlenmesi ve uygulanmas ı alan ında geniş bir takdir yetkisinin oldu ğu da dikkate al ınmal ıdır. Kald ı ki olayda ba şvurucuya idari para cezas ının d ışında herhangi bir adli veya idari yapt ırım uygulanmam ış, müsadere vey a mülkiyetin kamuya geçirilmesi ya da i şyerinin geçici süreyle veya tamamen kapat ılmas ı gibi bir tedbir yoluna da gidilmemi ştir. Ayr ıca idari para cezas ı verilmesine yol açan fiilin başvurucunun kusurundan kaynakland ığı, somut olayda kamu makamlar ının özensiz bir tutum veya davran ışının ise söz konusu olmad ığı gözetilmelidir. 67. Bu durumda mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin -takip etti ği kamu yarar ı amac ı ile karşılaştırıldığında ve özellikle ba şvurucunun kendi kusuruyla kanuna ayk ırılığa yol açt ığı dikkate al ındığında- başvurucuya şahsi olarak a şırı ve olağan d ışı bir külfet yüklemedi ği değerlendirilmi ştir. Dolay ısıyla başvurucunun mülkiyet hakk ı ile kamu yarar ı aras ında olmas ı gereken adil dengenin bozulmad ığı ve müdahalenin ölçülü oldu ğu sonucuna var ılm ıştır. 68. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının ihlal edilmedi ğine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının İHLAL EDİLMEDİĞİNE, C. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA, D. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 16/9/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş