TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RESUL D İRİL BAŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2020/4099) Karar Tarihi: 1/11/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/4099 Karar Tarihi : 1/11/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Muhterem İNCE Raportör : Kübra KAYA Başvurucu : Resul DİRİL I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda bulunan ba şvurucunun ziyaretçi listesinde değişiklik yapma talebinin reddedi
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RESUL D İRİL BAŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2020/4099) Karar Tarihi: 1/11/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/4099 Karar Tarihi : 1/11/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Muhterem İNCE Raportör : Kübra KAYA Başvurucu : Resul DİRİL I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda bulunan ba şvurucunun ziyaretçi listesinde değişiklik yapma talebinin reddedilmesi nedeniyle özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan hükümlü olarak Karabük T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda ( İnfaz Kurumu) bulunan ba şvurucu 22/10/2019 tarihli dilekçesiyle İnfaz Kurumuna müracaatta bulunarak daha önce sundu ğu üç kişilik ziyaretçi listesinde yer alan S. İ.nin ziyaretine hiç gelmemi ş olmas ı nedeniyle listeden ç ıkar ılmas ını, yerine H.D.nin eklenmesini talep etmi ştir. 3.İnfaz Kurumu, ba şvurucunun talebini 6/11/2019 tarihli karar ıyla reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde; 17/6/2005 tarihli ve 25848 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Hükümlü ve Tutuklular ın Ziyaret Edilmeleri Hakk ında Yönetmelik (Ziyaret Yönetmeli ği) hükümlerine göre ziyaretle ilgili hususlar ın hükümlülere tebli ğinden itibaren altm ış gün içinde ziyaretçi listesinin İnfaz Kurumuna verilmesi gerekti ği belirtilerek İnfaz Kurumu taraf ından bahsi geçen durumun 26/10/2018 tarihinde tebli ğ edildiği, başvurucunun ziyaretçi listesinde de ğişiklik yapma talebini altm ış günlük süre geçtikten sonra verdi ği ifade edilmi ştir. 4. Başvurucu, ret karar ına Karabük İnfaz Hâkimli ği (İnfaz Hâkimli ği) nezdinde şikâyette bulunmu ştur. İnfaz Hâkimli ği 15/11/2019 tarihinde şikâyetin reddine karar vermiştir. Karar ın gerekçesinde; ba şvurucunun ziyaretçi listesinde de ğişiklik talebini altm ış günlük süre geçtikten sonra verdi ği, Ziyaretçi Yönetmeli ği'nin 5. maddesinin (g) bendinde öngörülen ölüm, a ğır hastal ık, doğal afet ve yerle şim yeri de ğişikliği gibi değişiklik için zorunlu bir hâlin de somut olayda bulunmad ığı belirtilmi ştir. Başvurucunun an ılan karara itiraz ı ise karar ın usul ve yasaya uygun oldu ğu gerekçesiyle Karabük A ğır Ceza Mahkemesinin 3/1/2020 tarihli kesin nitelikte karar ıyla reddedilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/4099 Karar Tarihi : 1/11/2023 35. Nihai karar ba şvurucuya 15/1/2020 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu 20/1/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 6. Komisyonca kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME 7. Ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. 8. Başvurucu, akrabas ı S.İ.nin ailevi ve ekonomik nedenlerle ziyaretine gelemeyece ğini beyan etti ğini, sonradan ortaya ç ıkan durumlar ın dikkate al ınmas ı gerektiğini ileri sürmü ştür. Ziyaretçi listesinde de ğişiklik yapma imkân ının hak dü şürücü süreyle ve belirli durumlarla s ınırlı olmas ının tamamen şekli bir uygulama oldu ğunu, özel hayata sayg ı hakk ını ihlal etti ğini ifade etmi ştir. Adalet Bakanl ığı görüşünde; bireysel ba şvurudan sonra, 14/9/2021 tarihli ve 31598 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Hükümlü ve Tutuklular ın Ziyaret Edilmeleri Hakk ında Yönetmelikte De ğişiklik Yap ılmas ına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi uyar ınca hükümlü ve tutuklulara zorunlu hâllerde veya ziyaretçinin en son ziyarette bulunduğu tarihten itibaren alt ı ay içinde ziyarete gelmemesi hâlinde ziyaretçi listesini değiştirme imkân ı getirildi ği, ayr ıca ziyaretçinin altm ış gün içerisinde bildirilmesi zorunlulu ğunun kald ırıldığı, bu kapsamda ba şvurucunun ma ğdur s ıfat ının olup olmad ığı hususunun de ğerlendirilmesi gerekti ği beyan edilmi ştir. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. 9. Başvuru, özel hayata sayg ı hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 10. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan başvuruda özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 11. Ceza infaz kurumlar ında bulunan mahpuslar ın ziyaretçi listesinde de ğişiklik yapma ve ziyaretçi listesi olu şturma taleplerinin reddedilmesi suretiyle özel hayata sayg ı hakk ına yönelik müdahalelerin kanunili ği, meşru amac ı, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunlu ğu ve ölçülülü ğünün denetiminde gözetilmesi gereken genel ilkele r Anayasa Mahkemesince birçok kararda ayr ıntılı olarak aç ıklanm ıştır (benzer yöndeki kararlar için bkz. Mehmet Zahit Şahin, B. No: 2013/4708, 20/4/2016, 33-37; Mehmet Sevik, B. No: 2017/24068, 18/7/2019, 31-34). 12. Somut olayda ba şvurucunun ziyaretçi listesinde de ğişiklik yap ılmas ına ilişkin talebinin reddedilmesi suretiyle ortaya ç ıkan müdahalenin dayana ğı olan 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un 83. maddesinin kanunilik ölçütünü kar şılad ığı ve infaz kurumunun güvenli ğinin ve disiplinin sa ğlanmas ına yönelik me şru amac ın bulundu ğu aç ıktır. Bu belirlemenin ard ından müdahalenin demokrati k toplum düzeninin gereklerine uygun olup olmad ığı yönünden inceleme yap ılacakt ır. 13. Anayasa Mahkemesi üç ki şilik ziyaretçi listesi olu şturma talebinin reddedilmesi suretiyle özel hayata sayg ı hakk ına yap ılan müdahalenin ilgili ve yeterli gerekçelere dayand ırılmamas ının demokratik toplum düzeninde gerekli bir müdahale olmad ığını Mehme t Zahit Şahin ve Mehmet Sevik kararlar ında kabul etmi ştir. Kararlarda Ziyaret Yönetmeli ği'nde Başvuru Numaras ı: 2020/4099 Karar Tarihi : 1/11/2023 4belirtilen sürenin hak dü şürücü değil düzenleyici süre olarak yorumlanabilece ği ve ziyaret hakk ına getirilen k ısıtlaman ın hükümlü ve tutuklular ın d ış dünyayla ileti şim kurmas ı ve sosyalleşmesi suretiyle iyile ştirilmesi ilkelerine uygun dü şmeyeceği vurgulanm ıştır. Ayr ıca Anayasa Mahkemesi, gerekli görülmesi hâlinde bildirilen ziyaretçilere yönelik ziyarette bulunmalar ında sak ınca bulunup bulunmad ığı hakk ında kolluk arac ılığıyla araştırma yapt ırılabileceğini ve bu konuda kamu makamlar ının takdir yetkisinin oldu ğunu da belirtmiştir. Bu gerekçelerle Mahkeme, üç ki şilik ziyaretçi listesi olu şturma talebinin reddedilmesi suretiyle özel hayata sayg ı hakk ına yap ılan müdahalenin ilgili ve yeterli gerekçelere dayand ırılmad ığı, müdahalenin demokratik toplum düzeninde gerekli bir müdahale olmad ığ ı sonucuna ula şarak ihlal karar ı vermiştir (Mehmet Zahit Şahin, 65-68; Mehmet Sevik, 36, 37). Ba şvurucunun ziyaretçi listesinde de ğişiklik yapma talebinin altm ış günlük süre içinde sunulmad ığı gerekçesiyle reddedildi ği somut olayda da an ılan ilkelerden ayr ılmay ı gerektirir bir durum bulunmamaktad ır. 14. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 20. maddesinde güvence altına al ınan özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. III. GİDERİM 15. Başvurucu; ihlalin tespit edilerek yeniden yarg ılama yap ılmas ı ve 10.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 16. Başvurucunun 26/10/2021 tarihinde Bafra T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumuna nakil oldu ğu, bununla birlikte 14/9/2021 tarihli ve 31598 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Hükümlü ve Tutuklular ın Ziyaret Edilmeleri Hakk ında Yönetmelikte De ğişiklik Yap ılmas ına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi uyar ınca hükümlü ve tutuklulara alt ı ay içinde ziyarete gelmeyen ziyaretçisini de ğiştirebilme ve süresiz olarak ziyaretçi listesi verebilme imkân ının getirildiği anlaşılmakla tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki bir yarar bulunmamaktad ır. 17. Öte yandan eski hâle getirme kural ı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlar ıyla giderilebilmesi için ba şvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 20. maddesinde güvence alt ına al ınan özel hayata sayg ı hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, E. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı Başvuru Numaras ı: 2020/4099 Karar Tarihi : 1/11/2023 5hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Karabük İnfaz Hâkimli ği (E.2019/1580, K.2019/1573) ile Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 1/11/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.