TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET RECA İ KURAL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/14702) Karar Tarihi: 1/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/14702 Karar Tarihi : 1/7/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Hicabi DURSUNMuammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Ahmet Recai KURAL Vekili : Av. Sevcan Şen GÜNAY I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ruhsat ı iptal edilen ilave çat ı kat ının y ıkılmas ı ned
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET RECA İ KURAL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/14702) Karar Tarihi: 1/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/14702 Karar Tarihi : 1/7/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Hicabi DURSUNMuammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Ahmet Recai KURAL Vekili : Av. Sevcan Şen GÜNAY I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ruhsat ı iptal edilen ilave çat ı kat ının y ıkılmas ı nedeniyle mülkiye t hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 30/1/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurular ın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurular ın kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: A. Uyuşmazl ığın Arka Plan ı 8. Başvurucu, Trabzon'un Çar şı Mahallesi 1 parselde yer alan binada ba ğıms ız bölüm malikidir. Başvuru Numaras ı: 2017/14702 Karar Tarihi : 1/7/2020 39. Başvurucu, hissedar ı olduğu kat mülkiyetine konu yap ı için haz ırlad ığı tadilat projesi ile be şinci normal kat ile birlikte dubleks kullan ılmak üzere ilave çat ı kat ı ruhsat ı verilmesi talebiyle Trabzon Belediye Ba şkanl ığına (Belediye) ba şvurmuştur. Başvuruyu kabul eden Belediye, 3/11/1995 tarihli ruhsatla yap ı sahibi ba şvurucuya be şinci kat ile birlikte dubleks olarak kullan ılmak üzere ilave çat ı kat ı iznini vermi ştir. 10. Başvurucu, mezkur ruhsat uyar ınca inşaata başlam ış olmakla birlikte be ş yıllık ruhsat süresi içinde in şaat ı tamamlayamam ıştır. Bunun üzerine 4/8/2004 tarihli dilekçeyle Belediyeden yap ı ruhsat ının yenilenmesi talep edilmi ştir. Belediye 23/8/2004 tarihinde ruhsat ı yenilemiştir. 11. Başvurucu taraf ından yenilenen ruhsat uyar ınca tekrar in şaata başlanm ıştır. Ancak ilave çat ı kat ı ruhsat ı verilen yap ının bağıms ız bölüm sahiplerinden olan K.Ö. 19/9/2005 tarihli dilekçe ile Belediyeye ba şvurarak çat ı kat ının bağıms ız bölüme kat ılamayaca ğını, ilave çat ı kat ı ruhsat ından bilgisinin olmad ığını ve r ızas ının al ınmad ığını beyan etmi ştir. Bunun üzerine Belediye 7/10/2005 tarihli yaz ıyla başvurucuya kat malikleri ile ilave çat ı kat ının yap ımına ilişkin bir ay içinde anla şmaya var ılıp r ızalar ının al ınamamas ı hâlinde in şaat ruhsat ının iptal edilece ği ve bu sebeple in şaata devam edilmemesi gerekti ği bildirilmi ştir. 12. Bu arada K.Ö., Belediyenin an ılan yaz ısına rağmen inşaata devam edildi ği iddias ıyla 4/9/2006 tarihinde Trabzon İdare Mahkemesinde (Mahkeme) çat ı kat ı ruhsat ının iptali talebiyle dava açm ıştır. Belediye 4/10/2006 tarihli yaz ı ile başvurucuya K.Ö. taraf ından açılan davan ın sonucuna göre hareket edilece ğini bildirmi ştir. Mahkeme 7/11/2006 tarihli karar ı ile davay ı süre aşımı nedeniyle reddetmi ştir. Belediye, davan ın reddedildi ğini başvurucuya yaz ı ile bildirmi ş, ruhsat bu a şamada iptal edilmemi ştir. 13. An ılan süre içinde ba şvurucu taraf ından kat maliklerinin ilave çat ı kat ı yap ılmas ı hususunda r ızalar ının bulundu ğuna dair herhangi bir belge sunulamamas ı üzerine Belediye, ruhsat talebinde K.Ö.nün r ızas ının bulunmad ığı gerekçesiyle 7/3/2007 tarihli karar ıyla ilave çat ı kat ı ruhsat ını iptal etmi ştir. Bunun üzerine yap ı mühürlenerek in şaat durdurulmu ştur. 14. Başvurucu, Belediyenin 7/3/2007 tarihli ruhsat iptal i şleminin iptali talebiyle dosya kapsam ından tespit edilemeyen bir tarihte Mahkemede dava açm ıştır. Mahkeme 18/10/2007 tarihinde davan ın reddine karar vermi ştir. Kararda, 23/6/1965 tarihli ve 634 say ılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsam ında kalan binan ın ortak alanlar ının diğer kat maliklerinin rızas ı olmaks ızın ilave çat ı kat ı olarak kullan ılmas ının mümkün olmad ığı vurgulanm ıştır. Dan ıştay Alt ıncı Dairesi (Daire) 5/2/2010 tarihinde karar ın onanmas ına hükmetmi ştir. 15. Bu arada Belediye Encümeninin 15/5/2007 tarihli karar ıyla, iptal edilen yap ı ruhsat ı kapsam ında yap ılan imalatlar ın verilen süre içinde y ıkılmad ığından bahisle 13/5/1985 tarihli ve 3194 say ılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyar ınca y ıkılmas ına karar verilmi ştir. 16. Başvurucu bu defa Belediye Encümeninin y ıkım karar ının iptali talebiyle dosya kapsam ından tespit edilemeyen bir tarihte Mahkemede dava açm ıştır. Mahkeme 31/12/2007 tarihinde davan ın reddine karar vermi ştir. Daire yine dosya kapsam ından tespit edilemeyen bir tarihte karar ın onanmas ına hükmetmi ştir. Belediyece 14/12/2011 tarihinde de y ıkım işlemi gerçekle ştirilmiştir. Başvuru Numaras ı: 2017/14702 Karar Tarihi : 1/7/2020 417. Başvurucu ilave çat ı kat ı inşaat ı nedeniyle yapt ığı harcamalar ın tespiti için Trabzon 2. Asliye Hukuk Mahkemesine ba şvurmuştur. Bu kapsamda 2011/13 D. İş say ılı delil tespiti dosyas ına sunulan bilirki şi raporunda çat ı aras ı katta yap ılan duvarlar ın 2011 y ılı piyasa rayiçlerine göre genel gider, nakliye ve katma de ğer vergisi (KDV) dâhil toplam değeri 20.585,20 TL olarak hesaplanm ıştır. B. Başvuruya Konu Dava Süreci 18. Başvurucu, ta şınmaz ın ilgili k ısm ının y ıkımı üzerine 19/12/2011 tarihinde Belediyeye ba şvurarak zarar ının giderilmesini talep etmi ştir. Belediye 28/12/2011 tarihli yaz ı ile söz konusu talebe ili şkin bir mahkeme karar ı bulunmad ığından başvuruyu reddetmi ştir. 19. Başvurucu Belediye aleyhine tazminat ödenmesi istemiyle 4/1/2012 tarihinde Mahkemede tam yarg ı davas ı açm ıştır. Dava dilekçesinde; somut olayda şahs ına ait hiçbir hatal ı ya da yan ıltıcı işlemin bulunmad ığını, Belediyece verilen ruhsat üzerine in şaat ın yap ıldığını, hatal ı bir kararla ruhsat verilmesinin sorumlusunun Belediye oldu ğunu, dolay ısıyla verilen ruhsat üzerine yap ılan inşaat bedelinin ve bu in şaat nedeniyle u ğran ılan zarar ın karşılanmas ı gerektiğini belirtmi ştir. 20. Mahkeme 5/4/2013 tarihinde davan ın reddine karar vermi ştir. Kararda, kaçak olarak inşa edilen yap ının y ıkımının 3194 say ılı Kanun'un 32. maddesi kapsam ında idare açısından bir sorumluluk do ğurmad ığı vurgulanm ıştır. Mahkemeye göre, tüm ba ğıms ız bölüm maliklerinin r ızas ının al ınmas ı gerektiğini başvurucunun bilmemesi hayat ın olağan akışına uygun de ğildir. Yine Mahkemeye göre ba ğıms ız bölüm maliklerinin r ızas ı alınmadan ruhsat ba şvurusunda bulunulmas ında ba şvurucunun kusursuz oldu ğundan bahsedilemeyecektir. Sonuç olarak kararda, zarar ın doğmas ına neden olan yap ı ruhsat ının tanzim edilmesinde idareye atfi kabil a ğır bir hizmet kusurunun bulunmad ığı vurgulanm ıştır. 21. Başvurucu temyiz dilekçesinde, K.Ö.nün izni olmad ığı gerekçesiyle ruhsat ın verildiği tarihten y ıllar sonra Belediye aleyhine dava açarken Belediyece ruhsat ın iptal edilmediğine dikkat çekmi ştir. Başvurucu dilekçesinde kendisine haks ız yere kusur izafe edilmesine ra ğmen ruhsat talebinin mevzuata uygunlu ğunu araştırmakla yükümlü ola n idareye ise hiçbir kusur izafe edilmedi ğinden yak ınm ıştır. Başvurucunun temyiz talebi Dan ıştay 6. Dairesinin 16/4/2015 tarihli karar ıyla reddedilerek karar onanm ıştır. Karar düzeltme istemi de Dairenin 21/11/2016 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 22. Nihai karar, ba şvurucu vekiline 30/12/2016 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 23. Başvurucu 30/1/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 1. Kanun Hükümleri 24. 3194 say ılı Kanun un "Yap ı ruhsatiyesi" kenar ba şlıklı 21. maddesinin birinci fıkras ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/14702 Karar Tarihi : 1/7/2020 5 Bu Kanunun kapsam ına giren bütün yap ılar için 26 nc ı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yap ı ruhsatiyesi al ınmas ı mecburidir. 25. 3194 say ılı Kanun un "Ruhsat alma şartlar ı" kenar ba şlıklı 22. maddesi şöyledir: Yap ı ruhsatiyesi almak için belediye, valilik bürolar ına yap ı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilir. Dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim v e hesaplar ı, röperli veya yoksa, ebatl ı kroki eklenmesi gereklidir. Belediyeler veya valiliklerce ruhsat ve ekleri incelenerek eksik ve yanl ış bulunmuyorsa müracaat tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yap ı ruhsatiyesi verilir. Eksik veya yanl ış olduğu takdirde; müracaat tarihinden itibaren onbe ş gün içind e müracaatç ıya ilgili bütün eksik ve yanl ışlar ı yaz ı ile bildirilir. Eksik ve yanl ışlar giderildikten sonra yap ılacak müracaattan itibaren en geç onbe ş gün içinde yap ı ruhsatiyesi verilir. 26. 3194 say ılı Kanun un "Ruhsats ız veya ruhsat ve eklerine ayk ırı olarak ba şlanan yapılar" kenar başlıklı 32. maddesi şöyledir: Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat al ınmadan yap ılabilecek yap ılar hariç; ruhsat alınmadan yap ıya başland ığı veya ruhsat ve eklerine ayk ırı yap ı yap ıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbar ı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunmas ı üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki in şaat durumu tespit edilir. Yap ı mühürlenere k inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yap ı tatil zapt ının yap ı yerine as ılmas ıyla yap ı sahibine tebli ğ edilmiş say ılır. Bu tebligat ın bir nüshas ıda muhtara b ırak ılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yap ı sahibi, yap ısını ruhsata uygun hal e getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kald ırılmas ını ister. Ruhsata ayk ırılık olan yap ıda, bu ayk ırılığın giderilmi ş olduğu veya ruhsat al ındığı ve yap ının bu ruhsata uygunlu ğu, inceleme sonunda anla şılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kald ırılır ve inşaat ın devam ına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata ayk ırı veya ruhsats ız yap ılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu karar ını müteakip, belediye veya valilikçe y ıktırılır ve masraf ı yap ı sahibinden tahsil edilir. 27. 634 say ılı Kanun'un "Ortak yerler" kenar başlıklı 4. maddesi şöyledir: "Ortak yerlerin konusu sözle şme ile belirtilebilir. A şağıda yaz ılı yerler ve şeyler b u Kanun gere ğince her halde ortak yer say ılır. a) Temeller ve ana duvarlar, ta şıyıcı sistemi olu şturan kiri ş, kolon ve perde duvarla r ile taşıyıcı sistemin parças ı diğer elemanlar, ba ğıms ız bölümleri ay ıran ortak duvarlar, tavan ve tabanlar, avlular, genel giri ş kap ılar ı, antreler, merdivenler, asansörler, sahanl ıklar, koridorlar ve buralardaki genel tuvalet ve lavabolar, kap ıcı daire veya odalar ı, genel çama şırlık ve çama şır kurutma yerleri, genel kömürlük ve ortak garajlar, elektrik, su ve havagaz ı saatlerinin korunmas ına mahsus olup ba ğıms ız bölüm d ışında bulunan yuvalar Başvuru Numaras ı: 2017/14702 Karar Tarihi : 1/7/2020 6ve kapal ı k ısımlar, kalorifer daireleri, kuyu ve sarn ıçlar, yap ının genel su depolar ı, sığınaklar, b) Her kat malikinin kendi bölümü d ışındaki kanalizasyon tesisleri ve çöp kanallar ı ile kalorifer, su, havagaz ı ve elektrik tesisleri, telefon, radyo ve televizyon için ortak şebeke v e antenler s ıcak ve soğuk hava tesisleri, c) Çat ılar, bacalar, genel dam teraslar ı, yağmur oluklar ı, yang ın emniyet merdivenleri. Yukar ıda say ılanlar ın d ışında kal ıp da, yine ortakla şa kullanma, korunma veya faydalanma için zaruri olan di ğer yerler ve şeyler de (Ortak yer) konusuna girer." 28. 22/11/2001 tarihli ve 4721 say ılı Türk Medeni Kanunu'nun 702. maddesinin ikinci f ıkras ı şöyledir: "Kanunda veya sözle şmede aksine bir hüküm bulunmad ıkça, gerek yönetim, gerek tasarruf işlemleri için ortaklar ın oybirliğiyle karar vermeleri gerekir." 2. Yarg ı Kararlar ı 29. Dairenin 24/12/1992 tarihli ve E.1991/1598, K.1992/5169 say ılı karar ının ilgili kısm ı şöyledir: "... Dava dosyas ının incelenmesinden davac ının 8 parsel say ılı taşınmaz ı için 17/6/1986 günlü, 2/14 say ılı inşaat ruhsat ını alarak in şaata başlamak üzere daval ı idareni n izniyle evini y ıktığı, hafriyata ba şlad ığı sırada inşaat ruhsat ının imar mevzuat ına ayk ırı olarak verildi ği gerekçesiyle iptal edildi ği anlaşılmış olup, buna göre davac ının daval ı idarece hatal ı olarak verilen in şaat ruhsat ı nedeniyle evini y ıkmas ı sonucu zarar u ğrad ığı açık olduğundan ve bu şekilde olu şan zarar ı belgelendirmesi de beklenemeyece ğinden İdare Mahkemesince belirtilen zarar ın takdiren ve maktuen tazminine karar verilmesi gerekirke n istemin sözü edilen bölümünün kan ıtlamad ığı gerekçesiyle reddine karar verilmesinde isabet görülmemi ştir." 30. Dan ıştay Ondördüncü Dairesinin 19/2/2015 tarihli ve E.2012/5272, K.2015/1268 say ılı karar ının ilgili k ısımlar ı şöyledir: "... Ancak; y ıkım işlemi tesis edilmeden önce, hukuka ayk ırı bir şekilde plan olu şturan ve bu plana göre ruhsat veren idarenin kusurlu davran ışı nedeniyle, iyi niyetli ki şilere yıkıma konu ta şınmaz bedelinin ödenmesi gerekmektedir. Bu nedenle; daval ı idarece hatal ı olarak verilen ruhsat üzerine yap ısını yapan davac ıya, yap ı ruhsat ının iptal edilmesi sonras ı söz konusu yap ının bedeli ödenmeden y ıkımı yolunda tesis edilen i şlemde hukuka uyarl ık bulunmad ığından, İdare Mahkemesince davan ın reddi yolunda verilen kararda hukuki isabet görülmemi ştir..." 31. Dairenin 16/5/2001 tarihli ve E.2000/2008, K.2001/2638 say ılı karar ının ilgili kısm ı şöyledir: "... Uyuşmazl ıkta davac ılar ın alm ış olduklar ı ruhsata göre in şaata başlad ıklar ı anca k komşunun ruhsat ın iptali istemiyle açt ığı davada İdare Mahkemesince yürütmenin durdurulmas ına karar verilmesi üzerine in şaat ın mühürlenerek durduruldu ğu aç ıktır. Başlang ıcında idarenin vermi ş olduğu ruhsat bulundu ğu için in şaat ın mühürlenere k durdurulmas ına kadar geçen süreç içinde davac ılar ın inşaat için yapm ış olduklar ı Başvuru Numaras ı: 2017/14702 Karar Tarihi : 1/7/2020 7harcamalar nedeniyle do ğan zarar ın idarece tazmini gerekti ği kuşkusuzdur. Ancak dah a sonra mevzuata ayk ırı olduğu mahkeme karar ıyla sabit olan in şaat ruhsat ının al ınmas ı sıras ında davac ılar ın bir kusurunun bulunup bulunmad ığının göz önünde bulundurulmas ı ve sonucuna göre karar verilmesi gerekti ğinden mahkeme karar ında isabet görülmemi ştir..." 32. Dairenin 23/10/1997 tarihli ve E.1996/5789, K.1997/4716 say ılı karar ının ilgili kısımlar ı şöyledir: "... İmar plan ının iptali üzerine idarece in şaatlar ın y ıktırılmas ı yasal bir zorunluluktur. Ancak, olayda plana ve ruhsata uygun yap ılaşan davac ıya yüklenilebilecek herhangi bir kusur bulunmay ıp plan yapmakla görevli idarenin hizmeti hatal ı işletmesinden do ğan bir zarar sözkonusudur. Davac ının 25/11/1988 günlü in şaat ruhsat ı ile inşaat ına başlayarak ruhsat ın dayanağı imar plan ına karşı aç ılan davada verilen 14/6/1989 günlü yürütmenin durdurulmas ına ilişkin yarg ı karar ı gereği inşaatlar ın durduruldu ğu tarihe kadar ruhsat ına uygun olarak yapt ığı inşaata ilişkin gerçekle şen harcamalar ının bulundu ğu aç ıktır. A n ılan harcamalar nedeniyle olu şan zarar ile idarece tesis edilen hatal ı işlem aras ında illiyet ba ğı bulunduğundan zarar ın tazmini zorunludur..." 33. Dairenin 22/11/2018 tarihli ve E.2013/4718, K.2018/9659 say ılı karar ının ilgili kısımlar ı şöyledir: "... Hukuka ayk ırı işlemlerin belirli ko şullar ın var olmas ı halinde geri al ınabileceği kural ı idare hukukunun genel esaslar ından olup; Dan ıştay İçtihatlar ı Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli, E:1968/8, K:1973/14 say ılı karar ıyla, idarelerin aç ık hata, yokluk, ilgilinin gerçek d ışı beyan ı ve hilesi gibi hallerde, süre şart ı aranmaks ızın her zama n işlemlerini geri alabilecekleri hükme ba ğlanm ıştır. Yap ı ruhsat ı ve dayana ğı imar durumunun aç ıkça mevzuata ayk ırı şekilde düzenlenmi ş olmas ı halinde ilgili idare, ayk ırılığı gidermek amac ıyla işlemini geri alabilir. Bu haliyle, uyu şmazl ığa konu yap ıya ilişkin imar mevzuat ına ayk ırılık durumu ilgilinin, gerçek d ışı beyan ı ve hilesi gibi idareyi yan ıltmaya yönelik bir eyleminden kaynaklanm ıyorsa, yap ının mevzuata uygun hale getirilmesi amac ıyla yap ı ruhsat ı iptal edilerek binan ın y ıkılmas ı halinde, yap ı ruhsat ına uygun şekilde biten k ısımlar yönünden ilgilinin tazminat hakk ının doğacağı tabidir ..." B. Uluslararas ı Hukuk 34. Keriman Tekin ve di ğerleri/Türkiye (B. No: 22035/10, 15/11/2016) karar ına konu olay, ba şvuruculara ait 1997 y ılında yapt ırılan konutun bir okul in şaat ı yap ımı sıras ında zarar görmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. Bu olayda derece mahkemeleri konutun ruhsats ız olduğu gerekçesiyle ba şvurucular ın tazminat taleplerini reddetmi ştir. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) taraf ından, özellikle ruhsats ız olarak yap ılm ış olsa da kamu makamlar ınca bu yap ının y ıktırılmad ığı veya y ıkımı yönünde bir i şleme de giri şilmediğine dikkat çekilerek tapuya tescil edilen konut yönünden başvurucular ın Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'ne (Sözle şme) ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinin birinci paragraf ında ifade edilen anlamda mülk te şkil edebilecek menfaatlerinin olduğu belirtilmi ştir (Keriman Tekin ve di ğerleri/Türkiye, 40-47). A İHM; başvuruyu genel ilke niteli ğindeki mülkiyetten bar ışçıl yararlanma hakk ına ilişkin birinci kural çerçevesinde incelemiş (Keriman Tekin ve di ğerleri/Türkiye, 52, 55), müdahalenin kanuni dayana ğının Başvuru Numaras ı: 2017/14702 Karar Tarihi : 1/7/2020 8çevreyi korumak yönünde bir me şru amac ı içerdiğini kabul etmi ştir (Keriman Tekin v e diğerleri/Türkiye, 68, 69). Ancak A İHM'e göre somut olay ın koşullar ında oluşan maddi zarara rağmen başvurucular ın tazminat taleplerinin reddedilmesi, ba şvurucular ın mülkiye t hakk ı kapsam ındaki menfaatleri ile kamunun yarar ı aras ındaki adil dengeyi bozmu ş; başvuruculara a şırı ve olağan d ışı bir külfet yükletilmesine yol açm ıştır. AİHM, bu gerekçelerle ba şvurucular ın mülkiyet haklar ının ihlaline karar vermi ştir (Keriman Tekin ve diğerleri/Türkiye, 70, 71). 35. Benzer şekilde Tiryakioğlu/Türkiye ((k.k.) , B. No: 24404/02, 13/5/2008) karar ında da A İHM, başvurucunun askerî güvenlik bölgesi içinde ruhsats ız olarak yap ılan binan ın y ıkımına ilişkin şikâyetini incelemi ştir. AİHM özellikle bu alanda bina yap ılamayaca ğına dair düzenlemenin öngörülebilir oldu ğuna ve nitekim binan ın yap ımından kısa bir süre sonra da y ıkım ile ilgili idare taraf ından işlemler yap ıldığına vurgu yapm ıştır. AİHM, bu alanda kamu makamlar ına tan ınan geniş takdir yetkisi de dikkate al ındığında başvurucuya şahsi olarak a şırı bir külfet yüklenmedi ğini belirterek müdahaleyi ölçülü bulmuştur. V.İNCELEME VE GEREKÇE 36. Mahkemenin 1/7/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 37. Başvurucu 1995 y ılında Belediyece istenen belgeleri tamamlayarak ilave çat ı kat ı ruhsat ı ald ığını ve 2004 y ılında Belediye taraf ından ruhsat ının yenilendi ğini belirtmiştir. Başvurucu, görevi ruhsat düzenlemek ve mevzuat ın gerektirdi ği tüm bilgi ve belgeleri toplayarak ruhsat vermek olan idarenin görevini gere ği gibi yapmamas ı nedeniyle ma ğdur duruma dü ştüğünden yak ınmaktad ır. Başvurucu; on y ıl boyunca kendisinden di ğer kat maliklerinin r ızas ı gerektiğine dair bir belgenin istenmemi ş olmas ına, somut olayda hiçbir hatal ı, yan ıltıcı beyan ve i şleminin bulunmamas ına rağmen Belediyeye güvenerek yapt ığı inşaat ın on alt ı yıl sonra y ıkılmas ının haks ızlık olduğunu ifade etmi ştir. 38. Başvurucu, Belediyece verilen yasal bir ruhsata dayal ı olarak in şaat yapan şahs ının mülkiyet hakk ının göz ard ı edilemeyece ğini belirtmi ştir. Başvurucu sonuç olarak yine idari bir karar nedeniyle in şaat ruhsat ı verildikten y ıllar sonra ruhsat ının iptal edilere k yap ının y ıkılmas ı sonucu hatal ı işlemi yapan Belediyenin, zarar ını karşılamamas ından şikâyetçidir. Ba şvurucu, Belediyenin hatal ı işlemi nedeniyle u ğrad ığı zarar ın 34.971 TL olduğunu, zarar ının hâlen kar şılanmad ığını belirterek adil yarg ılanma ve mülkiyet haklar ının ihlal edildi ğini öne sürmü ştür. B. Değerlendirme 39. Anayasa n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz. Başvuru Numaras ı: 2017/14702 Karar Tarihi : 1/7/2020 940. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucu adil yarg ılanma hakk ının da ihlal edildiğini ileri sürmekte ise de ba şvurucunun tüm şikâyetlerinin mülkiyet hakk ının ihlali iddias ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden41. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönündena. Mülkün Varl ığı 42. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakk ının var oldu ğunu kan ıtlamak zorundad ır (Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri , B. No: 2013/1178, 5/11/2015, 49-54). 43. Anayasa'n ın 35. maddesinin birinci f ıkras ında "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir." denilmek suretiyle mülkiyet hakk ı güvenceye ba ğlanm ıştır. Anayasa'n ın anılan maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik de ğer ifade eden ve parayla de ğerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). Bu ba ğlamda mülk olarak de ğerlendirilmesi gerekti ğinde kuşku bulunmayan menkul ve gayrimenkul mallar ile bunlar ın üzerinde tesis edilen s ınırlı ayni haklar ve fikrî haklar ın yan ı sıra icras ı kabil olan her türlü alacak da mülkiyet hakk ının kapsam ına dâhildir ( Mahmut Duran ve di ğerleri , B. No: 2014/11441, 1/2/2017, 60). 44. Başvuru konusu olayda ilave çat ı kat ı ruhsat ının iptal edilmi ş olmas ı nedeniyle art ık ruhsat ının bulunmad ığı aç ıktır. Bununla birlikte ruhsat ın iptaline kadar olan süreçte yap ılan masraflar yönünden ba şvurucunun Anayasa'n ın 35. maddesi uyar ınca mülkiyet hakk ı kapsam ında korunmas ı gereken bir menfaatinin mevcut oldu ğu kabul edilmi ştir. b. Müdahalenin Varl ığı ve Türü 45. Anayasa n ın 35. maddesi ile mülkiyet hakk ına temas eden di ğer hükümleri birlikte de ğerlendirildi ğinde Anayasa'n ın mülkiyet hakk ına müdahaleyle ilgili üç kural ihtiva ettiği görülmektedir. Buna göre Anayasa'n ın 35. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesi n mülkiyet hakk ına sahip oldu ğu belirtilmek suretiyle mülkten bar ışçıl yararlanma hakk ına yer verilmiş; ikinci f ıkras ında da mülkten bar ışçıl yararlanma hakk ına müdahalenin çerçevesi belirlenmi ştir. Maddenin ikinci f ıkras ında genel olarak mülkiyet hakk ının hangi ko şullarda sınırlanabilece ği belirlenerek ayn ı zamanda mülkten yoksun b ırakma nın şartlar ının genel çerçevesi de çizilmi ştir. Maddenin son f ıkras ında ise mülkiyet hakk ının kullan ımının toplum yarar ına ayk ırı olamayaca ğı kurala ba ğlanmak suretiyle devletin mülkiyetin kullan ımını kontrol etmesine ve düzenlemesine imkân sa ğlanm ıştır. Anayasa'n ın diğer baz ı maddelerinde de devlet taraf ından mülkiyetin kontrolüne imkân tan ıyan özel hükümlere yer verilmi ştir. Ayr ıca belirtmek gerekir ki mülkten yoksun b ırakma ve mülkiyetin düzenlenmesi, mülkiye t hakk ına müdahalenin özel biçimleridir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 55-58). Başvuru Numaras ı: 2017/14702 Karar Tarihi : 1/7/2020 1046. Somut olayda ilave çat ı kat ı inşaat ı Belediye taraf ından tazminat ödenmeksizin yıkılm ıştır. Dolay ısıyla kamu makamlar ının doğrudan yürütmekte oldu ğu bir faaliyet sıras ında başvurucunun mülkiyet hakk ına yönelik bir müdahale söz konusudur. 47. Mülkiyet hakk ı yönünden şikâyet edilen temel husus ta şınmaz üzerindeki ilave çat ı kat ının tazminat ödenmeksizin y ıkılmas ına ilişkindir. Başvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan bu müdahale, imar mevzuat ı kapsam ında yap ılan ve mülkiyetin kontrolünü amaçlayan bir müdahaledir. Dolay ısıyla müdahalenin mülkiyetin kullan ımının kontrolüne ve düzenlemesine ili şkin kural çerçevesinde incelenmesi gerekir. c. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 48. Anayasa'n ın 13. maddesi şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgil i maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 49. Anayasa n ın 35. maddesinde mülkiyet hakk ı s ınırsız bir hak olarak düzenlenmemi ş, bu hakk ın kamu yarar ı amac ıyla ve kanunla s ınırland ırılabileceği öngörülmü ştür. Mülkiyet hakk ına müdahalede bulunulurken temel hak ve özgürlüklerin sınırland ırılmas ına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'n ın 13. maddesinin de gözönünde bulundurulmas ı gerekmektedir. Dolay ısıyla mülkiyet hakk ına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için müdahalenin kanuna dayanmas ı, kamu yarar ı amac ı taşımas ı ve ölçülülük ilkesi gözetilerek yap ılmas ı gerekmektedir ( Recep Tarhan v e Afife Tarhan , 62). i. Kanunilik 50. Mülkiyet hakk ına yönelik müdahalelerde ilk incelenmesi gereken ölçüt kanun a dayal ı olma ölçütüdür. Bu ölçütün sa ğlanmad ığı tespit edildi ğinde diğer ölçütler bakımından inceleme yap ılmaks ızın mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılacakt ır. Müdahalenin kanuna dayal ı olmas ı, müdahaleye ili şkin yeterince ula şılabilir, belirli ve öngörülebilir kanun hükümlerinin bulunmas ını gerektirmektedir ( Türkiye İş Bankas ı A.Ş. [GK], B. No: 2014/6192, 12/11/2014, 44; Ford Motor Company , B. No: 2014/13518, 26/10/2017, 49; Necmiye Çiftçi ve di ğerleri , B. No: 2013/1301, 30/12/2014, 55). 51. Başvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin yasal dayana ğını 3194 say ılı Kanun'un 32. maddesi olu şturduğundan müdahalenin kanunilik ölçütünü ta şıdığı değerlendirilmi ştir. ii. Meşru Amaç 52. Anayasa'n ın 56. maddesinde, herkesin sa ğlıklı ve dengeli bir çevrede ya şama hakk ına sahip oldu ğu düzenlenmi ş; çevreyi geli ştirmenin, çevre sa ğlığını koruman ın ve çevre kirliliğini önlemenin devlet ve vatanda şlar ın ödevi oldu ğu belirtilmi ştir. İnşa edilecek yap ılar ın imar mevzuat ına uygun olarak yap ılmas ının sağlanmas ı ve bu kapsamda ilgili mevzuat hükümleri uyar ınca ruhsat al ınmadan yap ılabileceği aç ıkça düzenlenen yap ılar hariç Başvuru Numaras ı: 2017/14702 Karar Tarihi : 1/7/2020 11diğer yap ılar ın ruhsata ba ğlanmas ı suretiyle yap ılaşman ın fen, sa ğlık ve çevre şartlar ına uygun olarak te şekkülü; sa ğlıklı, güvenli, kaliteli ve ekonomik ya şam çevrelerinin oluşturulmas ı bak ımından önem te şkil etmektedir. Bu bak ımdan yap ılaşman ın fen, sağlık ve çevre şartlar ına uygunlu ğunun sağlanmas ında ve buna ili şkin düzenlemelerde kamu yarar ı bulunduğu kabul edilmelidir ( Osman Yücel , B. No: 2014/4874, 15/6/2016, 82-84). 53. Somut olay ba ğlam ında ruhsat ı iptal edilen ilave çat ı kat ının kaçak konumuna geldiği için y ıkılmas ının kamu yarar ına dayal ı meşru bir amac ının bulundu ğu kabu l edilmiştir. iii. Ölçülülük(1) Genel İlkeler 54. Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orant ılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktad ır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ula şılmak istenen amac ı gerçekle ştirmeye elverişli olmas ını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bak ımından müdahalenin zorunlu olmas ını yani ayn ı amaca daha hafif bir müdahale ile ula şılmas ının mümkün olmamas ını, orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında adil bir dengenin gözetilmesi gereklili ğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56, 11/4/2012; E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016; Mehmet Akdoğan ve diğerleri , 38). Bu adil denge, ba şvurucunun şahsi olarak a şırı bir yüke katland ığının tespit edilmesi durumunda bozulmu ş olacakt ır. Müdahalenin orant ılılığını değerlendirirken Anayasa Mahkemesi; bir taraftan ula şılmak istenen me şru amac ın önemini ve diğer taraftan müdahalenin niteli ğini, başvurucunun ve kamu otoritelerinin tutum ve davran ışlar ını da gözönünde tutarak ba şvurucuya yüklenen külfeti dikkate alacakt ır (Arif Güven , B. No: 2014/13966, 15/2/2017, 58, 60). 55. Bu ba ğlamda idarenin iyi yönetim ilkesine uygun hareket etme yükümlülü ğü bulunmaktad ır. İyi yönetim ilkesi, kamu yarar ı kapsam ında bir konu söz konusu oldu ğunda kamu makamlar ının uygun zamanda, uygun yöntemle ve her şeyden önce tutarl ı olarak hareket etmelerini gerektirir. Bu ba ğlamda idarelerin kendi hatalar ının sonuçlar ını gidermeleri ve bireylere yüklememeleri gerekir ( Reis Otomotiv Ticaret ve Sanayi A. Ş. [GK], B. No: 2015/6728, 1/2/2018, 100; Kenan Y ıldırım ve Turan Y ıldırım, B. No: 2013/711, 3/4/2014, 68). 56. Mülkiyet hakk ının usule ili şkin güvenceleri hem özel ki şiler aras ındaki mülkiyet uyuşmazl ıklar ında hem de taraflardan birinin kamu gücü oldu ğu durumlarda geçerlidir. Bu bağlamda mülkiyet hakk ının korunmas ının söz konusu oldu ğu durumlarda usule ili şkin güvencelerin somut olayda yerine getirildi ğinden söz edilebilmesi için derece mahkemelerinin kararlar ında konu ile ilgili ve yeterli gerekçe bulunmal ıdır. Ayr ıca belirtme k gerekir ki bu zorunluluk taraflar ın bütün iddialar ına cevap verilmesi anlam ına gelmemekle birlikte mülkiyet hakk ını ilgilendiren davan ın sonucuna etkili esasa ili şkin temel iddia ve itirazlar ın yarg ılama makamlar ınca özenli bir şekilde de ğerlendirilerek kar şılanmas ı gerekmektedir ( Kamil Darbaz ve Gmo Yap ı Grup End. San. Tic. Ltd. Şti., B. No: 2015/12563, 24/5/2018, 53). 57. Ölçülülük ba ğlam ında iyi yönetim ilkesi, mülkiyet hakk ı kapsam ında yap ılan incelemelerde hususi bir öneme sahiptir. Bu çerçevede kamu otoritelerinden beklenen ruhsat verme gibi bireylerin sonuçta yekûn miktarda in şai faaliyet harcamalar ına neden olacak izin Başvuru Numaras ı: 2017/14702 Karar Tarihi : 1/7/2020 12faaliyetlerinde azami özenin gösterilmesidir. Özellikle şehir planlama ve imar uygulamalar ı çerçevesinde geni ş takdir yetkileri bulunan kamu makamlar ının bu takdir yetkilerini zaman ında, makul ve tutarl ı bir biçimde kullanmalar ı gerekmektedir ( İrfan Öztekin, B. No: 2014/19140, 5/12/2017). Anayasa Mahkemesi daha önce kamu makamlar ının uygun zamanda, uygun yöntemle ve tutarl ı olarak hareket etme sorumlulu ğu ile başvurucunun tutum ve davran ışlar ını gözeterek benzeri ba şvurular ı incelemi ştir (Suzi Alyüz, B. No: 2013/679, 20/4/2016, 45-63; Uğur Ziyaretli, B. No: 2014/5724, 15/2/2017, 69-78). (2)İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 58. Somut olayda ruhsat ının iptal edilmi ş olmas ı nedeniyle kaçak yap ı konumuna dönüşen ilave çat ı kat ının y ıkılmas ının kaçak yap ılaşman ın önlenmesi ve düzenli şehir planc ılığının sağlanmas ı amac ına ulaşılmas ı bak ımından elverişli olduğu aç ıktır. İdarenin hemen y ıkım tedbirine ba şvurmay ıp öncelikle di ğer bağıms ız bölüm maliklerinin r ızas ının alınmas ı için başvurucuya f ırsat tan ıdığı, başvurucunun bunu temin edememesi üzerine y ıkım karar ının al ındığı da gözönüne al ındığında y ıkım karar ının gereklilik kriterini ta şıdığı hususunda tereddüt bulunmamaktad ır. Bu sebeple müdahalenin orant ılılığının tart ışılmas ı gerekmektedir. 59. Orant ılılık incelemesi kapsam ında ise öncelikle y ıkım karar ı ve bu karar ın uygulanmas ı nedeniyle ba şvurucuya ola ğanın ötesinde bir külfet yüklenip yüklenmedi ği, diğer bir ifadeyle y ıkımdan dolay ı oluşan zarara ba şvurucunun katlanmas ı gerekip gerekmedi ği incelenmelidir. An ılan zarara ba şvurucunun katlanmas ı gerekip gerekmedi ği değerlendirilirken de taraflar ın fiillerine ve kusurlar ına bak ılmas ı gerekmektedir. 60. Başvuru konusu olayda Mahkeme, di ğer kat maliklerinin r ızas ının al ınmas ı gerektiğini öngörebilece ğine vurgu yaparak ba şvurucunun kusurlu oldu ğunu, zarar ın bu nedenden do ğduğunu ve idarenin de bir kusurunun bulunmad ığını kabul etmi şlerdir. Ancak idarenin ruhsat verilmesini gerektiren ko şullar ın oluşup oluşmad ığını denetleme yükümlülü ğünün bulundu ğunun Mahkemece gözard ı edildiği görülmektedir. İlave çat ı kat ı talebinin 634 say ılı Kanun'da öngörülen tasarruf nisab ına uygun olup olmad ığını denetlemenin Belediyenin görevi oldu ğu aç ıktır. Başvurucunun salt kanundaki ko şullar ı sağlamadan ruhsat ba şvurusunda bulunmas ı Belediyeyi kontrol sorumlulu ğundan kurtarmamaktad ır. Mahkeme Belediyenin bu yükümlülü ğünü ifa etmemi ş olmas ının Belediye açısından bir kusur te şkil edip etmedi ğini değerlendirmemi ştir. 61. Öte yandan ilave çat ı kat ı ruhsat ı verilmesinde ba şvurucunun hilesinin bulunduğu da ileri sürülmemi ştir. Kuşkusuz kanunda öngörülen ko şullar ı sağlamadan ruhsat müracaat ında bulunan ba şvurucunun tamamen kusursuz oldu ğu ileri sürülemez. Bununla birlikte idarenin kanundan kaynaklanan sorumluluklar ını yerine getirmedi ği hususu da dikkatlerden kaç ırılmamal ıdır. Mahkemenin idarenin davran ışlar ını gözard ı eden yorumu dolay ısıyla başvurucu ilave çat ı kat ının y ıkılmas ından dolay ı uğrad ığı tüm zararlara katlanmak durumunda kalm ıştır. Bu durum, müdahale ile öngörülen kamu yarar ının sağlanmas ı amac ı ile başvurucunun mülkiyet hakk ının korunmas ı aras ındaki adil dengenin başvurucu aleyhine bozulmas ı sonucunu do ğurmuştur. 62. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/14702 Karar Tarihi : 1/7/2020 133. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 63. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 64. Başvurucu, ihlalin tespiti ile tazminat talep etmi ştir. 65. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 66. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 67. İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük ün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak, ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde, usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar kendisine ulaşan mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlali n Başvuru Numaras ı: 2017/14702 Karar Tarihi : 1/7/2020 14sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir. ( Mehmet Do ğan, 58-59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66-67). 68. Somut olayda ba şvurucunun y ıkım nedeniyle meydana gelen zarar iddialar ının derece mahkemelerince kar şılanmad ığı, dolay ısıyla ihlalin yarg ı karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 69. Bu durumda mülkiyet hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Buna göre yap ılacak yeniden yarg ılama ise 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda derece mahkemelerince yap ılmas ı gereken i ş, ihlal sonucuna uygun olarak tazminata hükmedilmesinden ibarettir. Diğer yandan yeniden yap ılacak yarg ılamada ba şvurucunun muhtemel kusurunun da gözetilmesi uygun dü şecektir. Tazminat miktar ının belirlenmesi hususu ise bu konuda uzmanlaşmış derece mahkemelerinin takdirindedir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Trabzon İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir. 70. İhlalin tespitinin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ula şılm ıştır. 71. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.257,50 TL tutar ındaki yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin mülkiyet hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Trabzon İdare Mahkemesine (E.2012/44, K.2013/416) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDD İNE, E. 257,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.257,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, Başvuru Numaras ı: 2017/14702 Karar Tarihi : 1/7/2020 15G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 1/7/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ