TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR FARUK AKTAS BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/19042) Karar Tarihi: 6/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/19042 : 6/3/2019 BiRiNCi BOLUM KARAR Burhan 0-STUN Serdar OZGULDUR Serruh KALELi Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA M. Emin SAHiNER FarukAKTAS Av. Cavit ALIS I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, tam yarg1 davasmda maddi tazminat istemi yoniinden yerle ik i9tihada aykm karar verilmesi nedeniyle
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR FARUK AKTAS BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/19042) Karar Tarihi: 6/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/19042 : 6/3/2019 BiRiNCi BOLUM KARAR Burhan 0-STUN Serdar OZGULDUR Serruh KALELi Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA M. Emin SAHiNER FarukAKTAS Av. Cavit ALIS I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, tam yarg1 davasmda maddi tazminat istemi yoniinden yerle ik i9tihada aykm karar verilmesi nedeniyle adil yargdanma hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 11/12/2015 tarihinde yapdm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden soma Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boliim tarafmdan yapdmasma karar verilmi tir. 5. Boliim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapdmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir ornegi bilgi i9in Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk , ba vuru hakkmda gorii sunulmayacagm1 bildirmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 8. Ba vurucu 2011 ydmda Bahkesir Astsubay Meslek Yiiksek Okuluna kabul edilmi tir. Ba vurucu hakkmda askeri ogrencilige devam edemeyecegi yoniinde bir saghk kurulu raporu verilmesi iizerine 19/11/2013 tarihinde ba vurucunun bu okuldan ili igi kesilmi tir. 2 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19042 : 6/3/2019 9. Ba$vurucu askeri ogrencilikten 91kanlma i$1eminin iptali istemiyle Askeri Yiiksek idare Mahkemesinde (A YiM) dava a9m1$tlf. 10. AYiM ikinci Dairesi 24/9/2014 tarihinde davanm kabuliine karar vererek ba$vurucunun Astsubay Meslek Yiiksek Okulundan 91kanlmas1 i$1eminin iptaline karar vermi$tir. 11. Ba$vurucu iptal karan tizerine tekrar Bahkesir Meslek Ytiksek Okuluna 9agnlm1$tir. Ba$vurucu iki haftahk staj egitimine tabi tutulduktan sonra tarafma astsubay diplomas1 verilmi$ ve 30/8/2014 tarihinde Astsubay ;::a vu$ olarak naspedilmi$tir. 12. Ba$vurucu 30/8/2013 ile 30/8/2014 arasmdaki gorev ayhklannm yasal faizi ile birlikte odenmesi , amlan tarihler arasmdaki Sosyal Gtivenlik Kurumu (SGK) ve Ordu Yard1mla$ma Kurumu (OY AK) primlerinin de bu kurumlara gonderilmesi i9in 5/9/2014 tarihli dilek9e ile Milli Savunma Bakanhgma mtiracaat etmi$tir. 13. idarenin bu ba$vuruya cevap vermemesi ile 8/11/2014 tarihinde olu$an z1mnen ret i$1emi tizerine ba$vurucu bu i$1emin iptali talebiyle 12/11/2014 tarihinde AYiM'de dava a9m1$t1r. 14. AYiM ikinci Dairesi 27/5/2015 tarihli karanyla davanm reddine karar vermi$tir. Karann gerek9esinde ; askeri ogrencilikten 91kanlma i$lemi gibi i$lemler hakkmda verilen iptal kararlannm hukuki etki ve sonucunun davacmm eski stattistine dondtirtilmesi olgusu ile s1mrh oldugu ger9egine vurgu yap1lm1$tir. Ba$vurucunun herhangi bir nas1p dtizeltme i$lemi yapilmaks1zm astsubayhk statustinde ge9mesi gerektigini ileri stirdtigti bir yilhk astsubayhk ozltik haklanm talep ettigine i$aret eden Mahkeme, talep konusu bu hususta bir an i9in tale bin kabul edilerek bir y1lhk astsubay maa$mm odenmesi kabul edilse bile nas1p dtizeltmesi yapilmaks1zm bu talebin kar$1lanmasmm mtiteakip rtitbelerde ge ; terfiye dayamlarak yeni taleplerin ve davalann olu$masm1 engellemeyecegini belirtmi$tir . Mahkeme aynca 27/7/1967 tarihli ve 926 say1h Turk Silahh Kuvvetleri Person el Kanunu'nun 33. ve 81. maddeleri uyannca subay ve astsubaylann terfi zamamnm 30 Agustos Zafer Bayram1 Gtinti oldugu hususuna i$aret etmi$ ve ilgili Kanun'un 33. ve diger madde htiktimlerinde yarg1sal kararlar dahil ;e$itli sebeplerle nas1p dtizeltilmesi yap1lanlara terfi ve rtitbe kldemliliklerinden dolay1 maa$ fark1 odenmeyecegi kuralma gonderme yapm1$tlr. 15. Bu karar, ba$vurucu vekiline 8/12/2015 tarihinde teblig edilmi$tir. 16. 11/12/2015 tarihinde bireysel ba$vuruda bulunulmu$tur. IV. iLGiLi HUKUK 17. Konu hakkmda ilgili hukuk 19m bkz. Faruk Bii,yiik, B. No: 2015/17044, 11/12/2018, 18-25. V. iNCELEME VE GEREK ;E 18. Mahkemenin 6/3/2019 tarihinde yapmI$ oldugu toplantida ba$vuru incelenip geregi dii$iintildti: 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19042 : 6/3/2019 A. Ba vurucunun iddialan 19. Ba vuruya konu yargdama surecinde A YiM tarafmdan, benzer durumlarda verilen kararlardan (bkz. 19-22) farkh bir sonuca vanld1g1 as;1kt1r. Bununla birlikte, yarg1 karan ile iptal edilen i lemler nedeniyle as;Ilan maddi tazminat davalarmda A YiM daireleri tarafmdan birbiriyle ;eli en kararlarm verildigi ve bu durumun yerle ik bir hal ald1g1 ortaya konulamam1 tlr. Bu hale gore A YiM i ;tihatlannda derin ve devamlz bir ir;tihat farklzlzgzmn bulundugu soylenemez. Bu baglamda iddialann ozu, A YiM'in benzer maddi tazminat davalannda sergiledigi yakla 1mmm aksine bir degerlendirme yapmasma kar m bu hususa lair makul, as;1klay1c1 bir gerek ;e belirtmedigi konulanna yonelik oldugundan ikayet maddi tazminat isteminin reddine ili kin kis1m yonunden adil yarg1lanma hakkmm giivencelerinden biri olan gereks;eli karar hakk1 kapsammda degerlendirilmi tir. B. Degerlendirme 20. Anayasa'nm 36. maddesinin birinci flkras1 oyledir: "Herkes, meJru vaszta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargz mercileri oniinde davacz veya davah olarak iddia ve savunma ile adil yargdanma hakkzna sahiptir. " 21. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 22. Ba vuruya konu yargdama surecinde A YiM tarafmdan, benzer durumlarda verilen kararlardan (Faruk Buyuk, 19-22) farkh bir sonuca vanld1g1 as;1ktir. Bununla birlikte, yarg1 karan ile iptal edilen i lemler nedeniyle as;Ilan maddi tazminat davalarmda A YiM daireleri tarafmdan birbiriyle s;eli en kararlann verildigi ve bu durumun yerle ik bir hal ald1g1 ortaya konulamam1 t1r. Bu hale gore A YiM i ;tihatlannda derin ve devamlz bir ir;tihat farklzlzgmm bulundugu soylenemez. Bu baglamda iddialarm ozu, A YiM'in benzer maddi tazminat davalannda sergiledigi yakla 1mmm aksine bir degerlendirme yapmasma kar m bu hususa lair makul, as;1klay1c1 bir gerek ;e belirtmedigi konulanna yonelik oldugundan ikayet maddi tazminat isteminin reddine ili kin kls1m yonunden adil yarg1lanma hakkmm giivencelerinden biri olan gereks;eli karar hakk1 kapsammda degerlendirilmi tir. 1. Kabul Edilebilirlik Yoniinden 23. As;1k ;a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir nedeni de bulunmad1g1 anla 1lan adil yargdanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yoniinden 24. Anayasa Mahkemesi daha once benzeri bir ikayeti Faruk Buyuk ba vurusunda incelemi ve sonuca baglam1 t1r (Faruk Buyuk, 33-49). Anayasa Mahkemesi, AYiM'in hukuka aykmhg1 yarg1 karan ile saptanan i lem nedeniyle as;1lan tazminat davasmda ula tlg1 sonucun konuyla ilgili olarak verilen onceki tarihli kararlardan farkh oldugunu tespit etmi tir. Anayasa Mahkemesi yarg1sal kararlardaki degi ikliklerin, hukuki dinamizm ve mahkemelerin yakla 1mlanm ya anan geli melere uyarlama kabiliyetlerini yans1tmas1 yonuyle olumlu olmakla birlikte benzer davalarda farkh sonus;lara ula Ilmas1 halinde bu durumun tatmin edici 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19042 : 6/3/2019 bir gerek ;;eyle apklanmas1 gerektigini vurgulam1 tu. Aynca A YiM'in somut olayda idarenin hukuka aykmhg1 yarg1 karan ile saptanm1 i lemi nedeniyle hizmet kusuru kapsammda mali sorumlulugunu tart1 mad1g1, nas1p diizeltme a ;;1smdan olay1 ele almak suretiyle maddi zararzn odenmesinin kabulunun daha sonraki tarihlerde terfi gecikmeleri nedeniyle ar;zlacak davalarz engellemeyecegi eklinde mevcut tazminat talebiyle ilgisi olmayan bir ihtimali karanna gerek ;;e olarak ald1g1 a ;;1klanm1 tlr. Sonu ;; olarak A YiM'in bireysel ba vuruya konu karannda, onceki kararlanndan farkh bir sonuca neden ula 1ld1gmm ba vurucu ve ti ;;tincu ki iler tarafmdan objektif olarak anla 1lmasma imkan verecek duzeyde yeterli a ;;1klama yap1lmad1g1 belirtilerek gerek ;;eli karar hakkmm ihlal edildigine karar verilmi tir (Faruk Buyuk, 41-49). 25. Somut olayda da bu ilkelerden aynlmay1 gerektirir bir durum bulunmamaktad1r. Buna gore yarg1lama surecinde hukuka aykmhg1 yarg1 karan ile saptanan i lemler nedeniyle olu an maddi zararlar i ;;in idarenin mali sorumlulugunun bulundugu yonunde A YiM kararlannm ba vurucu tarafmdan Mahkemeye sunuldugu, dilek ;;elerde bu kararlardan omekler verildigi gorulmektedir. Mahkeme tarafmdan ise ileri surulen itirazlara yonelik i ;;tihat degi ikligine gidildigine veya olaym ko ullannda onceki kararlardan aynlmay1 gerektirecek farkhhklar olduguna ya da altematif bir yakla 1m saglayan farkh gerek ;;elere dayamld1gma dair idarenin mali sorumluluguna yonelik herhangi bir a ;;1klamada bulunulmad1g1 anla 1lmaktadu . 26. A ;;1klanan gerek ;;elerle ba vurucunun Anayasa'nm 36. maddesinde guvence altma alman adil yarg1lanma hakk1 kapsammda gerek ;;eli karar hakkmm ihlal edildigine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say1h Kanun'un 50. Maddesi Yonilnden 27. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 50. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: "(]) Esas inceleme sonunda, ba$vurucunun hakkznzn ihlal edildigine ya da edilmedigine karar verilir. jh/al kararz verilmesi halinde ihlalin ve sonU ;larznzn ortadan kaldzrzlmasz i ;in yapzlmasz gerekenlere hiikmedilir ... (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararzndan kaynaklanmz$Sa, ihlali ve sonu ;larznz ortadan kaldzrmak i ;in yeniden yargzlama yapmak iizere dosya ilgili mahkemeye gonderilir. Yeniden yargzlama yapzlmasznda hukuki yarar bulunmayan hallerde ba$vurucu lehine tazminata hiikmedilebilir veya gene! mahkemelerde dava a9zlmasz yolu gosterilebilir. Yeniden yargzlama yapmakla yiikiimlii mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararznda a ;zkladzgz ihlali ve sonu ;larznz ortadan kaldzracak $ekilde miimkiinse dosya iizerinden karar verir." 28. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Dogan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karannda Anayasa Mahkemesince bir temel hakkm ihlal edildigi sonucuna vanld1gmda ihlalin ve sonu ;;lannm nasil ortadan kaldmlacagmm belirlenmesi hususunda genel ilkelere yer verilmi tir (Mehmet Dogan, 57-60). 29. Ba vurucu, yeniden yarg1lama yap1lmas1 ve tazminata hukmedilmesi talebinde bulunmu tur. 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19042 : 6/3/2019 30. Anayasa Mahk:emesi A YiM ikinci Dairesi tarafmdan yap1lan yargilama sonucu adil yarg1lanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm ihlal edildigi sonucuna varm1 tu. Dolay1s1yla somut ba vuruda ihlalin mahkeme karanndan kaynakland1g1 anla Ilmaktadu . 31. Bu durumda adil yarg1lanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yargilama yapilmasmda hukuki yarar bulunmaktad1r. Buna gore yap1lacak yeniden yarg1lama ise 6216 say1h Kanun'un 50. maddesinin (2) numarah fikrasma gore ihlalin ve sonu9lannm ortadan kaldmlmasma yoneliktir. Bu kapsamda derece mahk:emelerince yapilmas1 gereken i , oncelikle ihlale yol a9an mahkeme karannm ortadan kaldmlmas1 ve nihayet ihlal sonucuna uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karann bir omeginin yeniden yargilama yap1lmak tizere ilgili mahk:emeye gonderilmesine karar verilmesi gerekir. 32. Y eniden yarg1lama yap1lmasma karar verilmesi ihlalin sonu9lannm giderimi bakimmdan yeterli goruldtigtinden ba vurucunun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 33. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 226,90 TL har ; ve 2.475 TL vekalet ticretinden olu an toplam 2.701,90 TL yarg1lama giderinin ba vurucuya odenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HUKUM A91klanan gerek9elerle; A. Adil yargilanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, B. Anayasa'nm 36. maddesinde htiktim altma alman adil yarg1lanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm iHLAL EDiLDiGiNE, C. Kararm bir omeginin adil yarg1lanma hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yargilama yap1lmak tizere -Anayasa'nm ge9ici 21. maddesinin birinci fikrasmm (E) bendinin (b) alt bendi geregince- yetkili idari yarg1 merciine GONDERiLMESiNE (Karar AYiM ikinci Dairesinin 13/5/2015 tarihli ve E.2015/52, K.2015/860 say1h karanna ait dava dosyas1 ile ilgilidir. ), D. Ba vurucunun tazminat taleplerinin REDDiNE, E. 226,90 TL har ; ve 2.475 TL vekalet ticretinden olu an toplam 2.701,90 TL yarg1lama giderinin BASVURUCUY A ODENMESiNE, F. Odemenin, karann tebligini takiben ba vurucunun Hazine ve Maliye Bakanhgma ba vuru tarihinden itibaren dort ay i9inde yap1lmasma, odemede gecikme olmas1 halinde bu stirenin sona erdigi tarihten odeme tarihine kadar ge9en sure i9in yasal F AiZ UYGULANMASINA , 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19042 : 6/3/2019 G. Karann bir omeginin Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 6/3/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Dye Ba kan Burhan USTUN Serdar OZGULDUR Dye Serruh KALELi Dye Dye Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA 7