TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HATİCE ÖZTÜRK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/26719) Karar Tarihi: 1/11/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/26719 Karar Tarihi : 1/11/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Muhterem İNCE Raportör : Gülbin AYNUR Başvurucu : Hatice ÖZTÜRK Vekili : Av. Hasan YILDIRIM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, sürekli i şçi kadrosuna geçme talebinin güvenlik soru şturmas ı ve
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HATİCE ÖZTÜRK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/26719) Karar Tarihi: 1/11/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/26719 Karar Tarihi : 1/11/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Muhterem İNCE Raportör : Gülbin AYNUR Başvurucu : Hatice ÖZTÜRK Vekili : Av. Hasan YILDIRIM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, sürekli i şçi kadrosuna geçme talebinin güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuz sonuçland ığı gerekçesiyle reddine dair i şlemin iptali istemiyle aç ılan davada davan ın sonucuna etkili iddian ın kararda kar şılanmamas ı nedeniyle gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 29/7/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. Başvurucu İstanbul Büyük şehir Belediyesi bünyesinde ta şeron olarak faaliyet gösteren L. İ. Adi Ortakl ığı bünyesinde ya şlı bak ım hizmeti i şçisi olarak geçici i şçi statüsünde çal ışmaktad ır. 7. Başvurucu 20/11/2017 tarihli ve 696 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Baz ı Düzenlemeler Yap ılmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname'nin (696 say ılı KHK) 127. Başvuru Numaras ı: 2019/26719 Karar Tarihi : 1/11/2023 3maddesiyle 27/6/1989 tarihli ve 375 say ılı Kanun Hükmünde Kararname'ye (375 say ılı KHK) eklenen geçici 24. madde kapsam ında sürekli i şçi kadrosuna atanmak için ba şvurmuştur. 8. Başvurucu hakk ında 3/10/2016 tarihli ve 676 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Baz ı Düzenlemeler Yap ılmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname'nin (676 say ılı KHK) 74. maddesiyle 14/7/1965 tarihli ve 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu nun 48. maddesinin birinci f ıkras ının (A) bendine eklenen (8) numaral ı alt bent uyar ınca güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı yapt ırılm ıştır. Güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuz sonuçlanmas ı nedeniyle ba şvurucunun kadroya atamas ı gerçekleştirilmemiştir. 9. Başvurucu kadroya geçirilmemesine ili şkin işlemin iptali talebiyle 29/5/2018 tarihinde dava açm ış, dava dilekçesinde; sürekli i şçi kadrosuna geçmek için aranan tüm şartlara sahip oldu ğunu, on be ş yıldır ayn ı işi yapt ığını, güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının objektif bir gerekçe gösterilmeksizin yap ıldığını, kadroya geçirilmemesinin hukuka ayk ırı olduğunu belirtmi ştir. 10.İstanbul 2. İdare Mahkemesi (Mahkeme) 31/1/2019 tarihinde davay ı reddetmiştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Uyuşmazl ıkta davac ı hakk ında yap ılan arşiv araştırmas ı sonucunda, FETÖ/PD Y Terör Örgütü ile müzahir finans kurulu şu Bankasya'da babas ının ve kendisinin vadesiz mevduat hesab ına rastlan ıldığı, kendisine ait hesab ın aktif oldu ğu ve 2013 y ılında 8.053,49TL, 2014 y ılında ise 7.680,70TL bakiye bulundu ğunun tespit edildi ği, daval ı idar e nezdinde olu şturulan tespit komisyonu taraf ından arşiv araştırmas ı sonucunun olumsuz olduğu değerlendirmesinde bulunularak, davac ı hakk ında yap ılan arşiv araştırmas ı sonucunda elde edilen bilgilerin niteli ği ile yürütülen görevin önem ve özelli ği dikkat e alındığında, davac ının sürekli i şçi kadrosuna geçi şinin yap ılmamas ına dair hakl ı ve makul gerekçelerin olu ştuğu, kamu yarar ı ve hizmet gerekleri d ışında başkaca bir saikle hareke t edildiğine dair dosyada veri bulunmad ığı sonucuna ula şılmakla, dava konusu i şlemde hukuka ayk ırılık görülmemi ştir." 11. Başvurucu, an ılan karara kar şı 3/4/2019 tarihinde istinaf kanun yolun a başvurmuş, istinaf dilekçesinde; s ırf bir bankada kat ılım hesab ının olmas ının dava konus u işleme gerekçe te şkil edemeyece ğini, hakk ında bir ceza soru şturmas ı ya da kovu şturmas ı olmad ığını, idari soru şturma geçirmedi ğini, yap ılan işlemde hukuka uygunluk bulunmad ığını ifade etmi ştir. Başvurucu söz konusu dilekçesinde ayr ıca, bir bankayla çal ışarak girişim, yat ırım ve mülkiyet hürriyetini kullanan vatanda şın suçla itham edilmesinin hukuka ve hakkaniyete aç ıkça ayk ırılık teşkil edece ğini vurgulayarak masumiyet karinesinin ihlal edildiğinden, idarenin yapt ığı işlemin somut, objektif ve gerekçeli olmad ığından yak ınm ıştır. 12.İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) 13/6/2019 tarihinde istinaf talebini kesin olarak reddetmi ştir. 13. Nihai karar ba şvurucuya 4/7/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 29/7/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 14. 657 say ılı Kanun un 48. maddesi şöyledir: "Devlet memurlu ğuna al ınacaklarda a şağıdaki genel ve özel şartlar aran ır. Başvuru Numaras ı: 2019/26719 Karar Tarihi : 1/11/2023 4A) Genel şartlar: 1. Türk Vatanda şı olmak, 2. Bu Kanunun 40 nc ı maddesindeki ya ş şartlar ını taşımak, 3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki ö ğrenim şartlar ını taşımak, 4. Kamu haklar ından mahrum bulunmamak, 5. Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmi ş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolay ı bir y ıl veya daha fazla süreyle hapis cezas ına ya da affa uğram ış olsa bile devletin güvenli ğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, ( ) zimmet, irtikâp, rü şvet, h ırsızlık, doland ırıcılık, sahtecilik, güven i kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat kar ıştırma, edimin ifas ına fesat kar ıştırma, suçtan kaynaklanan malvarl ığı değerlerini aklama veya kaçakç ılık suçlar ından mahkûm olmamak. 6. Askerlik durumu itibariyle; a) Askerlikle ilgisi bulunmamak, b) Askerlik ça ğına gelmemi ş bulunmak, c) Askerlik ça ğına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapm ış yahut ertelenmi ş veya yedek s ınıfa geçirilmi ş olmak, 7. 53 üncü madde hükümleri sakl ı kalmak kayd ı ile görevini devaml ı yapmas ına engel olabilecek ( ) ak ıl hastal ığı ( ) bulunmamak. 8.[Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.2018/73; K.2019/65 say ılı karar ı ile iptal edilmi ştir.] B) Özel şartlar: 1. Hizmet görece ği s ınıf için 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen ö ğretim ve e ğitim kurumlar ının birinden diploma alm ış olmak, 2. Kurumlar ın özel kanun veya di ğer mevzuat ında aranan şartlar ı taşımak." 15. 676 say ılı KHK'n ın 74. maddesiyle 657 say ılı Kanun un 48. maddesinin birinci fıkras ının (A) bendine eklenen ve Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.2018/73, K.2019/65 say ılı karar ıyla iptal edilen (8) numaral ı alt bent şöyledir: "Güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılmış olmak." V.İNCELEME VE GEREKÇE 16. Anayasa Mahkemesinin 1/11/2023 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2019/26719 Karar Tarihi : 1/11/2023 5A. Gerekçeli Karar Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 17. Başvurucu, sürekli i şçi kadrosuna geçmek için aranan tüm şartlara sahip olduğunu, Fetullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ı (FETÖ/PDY) ile müzahir finans kurulu şu Bank Asyada babas ının ve kendisinin vadesiz mevduat hesab ının bulunmas ının makul bir gerekçe olarak gösterilemeyece ğini ifade etmi ştir. Hakk ında FETÖ/PDY'ye üye olmak suçundan aç ılan bir soru şturma ve ceza davas ı bulunmad ığını, talimat do ğrultusunda hesab ına para yat ırıp yat ırmad ığının tart ışılmad ığını belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 18. Bakanl ık görüşünde; Anayasa Mahkemesinin kamu görevine atanabilmek için güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumlu sonuçlanmas ı şart ının aranmas ını Anayasa'ya ayk ırı olarak de ğerlendirmedi ği, Anayasa Mahkemesinin özetle güvenlik soruşturmas ı ve arşiv araştırmas ıyla elde edilebilecek ki şisel verilerin al ınmas ına, kullan ılmas ına ve işlenmesine yönelik ilkelerin kanunda düzenlenmemesini iptal gerekçesi olarak belirtti ği ifade edilmi ştir. Başvurucunun, hakk ında yap ılan güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ına konu iddialardan ve üzerine at ılı eylemden haberdar oldu ğu, işleme karşı açt ığı davada iddia ve savunmas ını sunma imkân ı bulduğu hususlar ına dikkat çekilen görü ş yaz ısında Mahkemenin güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı kapsam ında elde edilen delilleri ilgili mevzuat çerçevesinde de ğerlendirmek suretiyle sonuca ula ştığı belirtilmi ştir. Görüş yaz ısında ayr ıca, Mahkemenin olgular ı belirleme, delillendirme ve hükmü bu delillerle gerekçelendirme anlam ında adil yarg ılanma hakk ının usul güvencelerini ihlal edecek bir yaklaşım sergilemedi ği dile getirilmi ştir. 19. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne kar şı beyan ında mahkeme karar ının gerekçesinin somut verilere dayanmad ığını ve bu nedenle yeterli bir gerekçeni n bulunmad ığını ifade etmi ştir. Yine Anayasa Mahkemesinin verdi ği iptal karar ının dikkate alınmas ı gerektiğini vurgulayarak ba şvuru formunda belirtti ği hususlar ı tekrar etmi ştir. 2. Değerlendirme 20. Anayasa'n ın "Hak arama hürriyeti " kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 21. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun temel şikâyeti güvenlik soruşturmas ının olumsuz olarak kabul edilme nedeninin İdare Mahkemesi ve Bölge İdare Mahkemesince de ğerlendirilmemesidir. Bu nedenle ba şvurucunun adil yarg ılanma hakk ına ilişkin ihlal iddialar ının an ılan hakk ın güvencelerinden biri olan gerekçeli karar hakk ı kapsam ında değerlendirilmesi gerekti ği sonucuna var ılm ıştır. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden22. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan gerekçeli karar hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ı n kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/26719 Karar Tarihi : 1/11/2023 6b. Esas Yönünden i. Genel İlkeler 23. Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı maddi adaleti de ğil şeklî adaleti temin etmeye yönelik güvenceler içermektedir. Bu bak ımdan adil yarg ılanma hakk ı davan ın taraflardan biri lehine sonuçlanmas ını garanti etmemektedir. Adil yarg ılanma hakk ı temel olarak yarg ılama sürecinin ve usulünün hakkaniyete uygun olarak yürütülmesini teminat alt ına almaktad ır (M.B. [GK], B. No: 2018/37392, 23/7/2020, 80). 24. Anayasa n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesin yarg ı organlar ına davac ı ve daval ı olarak ba şvurabilme ve bunun do ğal sonucu olarak da iddia, savunma ve adil yarg ılanma hakk ı güvence alt ına al ınm ıştır. An ılan maddeyle güvence alt ına al ınan hak arama özgürlü ğü, kendisi bir temel hak niteli ği taşımas ının ötesinde di ğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlan ılmas ını ve bunlar ın korunmas ını sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Bu ba ğlamda Anayasa n ın bütün mahkemelerin her türlü kararlar ının gerekçeli olarak yaz ılmas ını ifade eden 141. maddesinin de hak arama hürriyetinin kapsam ının belirlenmesinde gözetilmesi gerekti ği aç ıktır (Vedat Benli , B. No: 2013/307, 16/5/2013, 30). 25. An ılan kurallar uyar ınca ilke olarak mahkeme kararlar ının gerekçeli olmas ı, adil yarg ılanma hakk ının bir gere ğidir. Derece mahkemelerince dava konusu maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı, uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonuç ve sonuca var ılmada kullan ılan takdir yetkisinin sebepleri makul bir şekilde gerekçelendirilmek zorundad ır. Bu gerekçelerin oluşturulmas ında aç ık bir keyfîlik görüntüsünün olmamas ı ve makul bir biçimde gerekçe gösterilmesi hâlinde adil yarg ılanma hakk ının ihlalinden söz edilemez ( İbrahim Ata ş, B. No: 2013/1235, 13/6/2013, 23). 26. Makul gerekçe; davaya konu olay ve olgular ın mahkemece nas ıl nitelendirildi ğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayand ırıldığını ortaya koyacak, olay ve olgular ile hüküm aras ındaki bağlant ıyı gösterecek nitelikte olmal ıdır. Zira taraflar ın o dava yönünden hukuk düzenince hangi nedenle hakl ı veya haks ız görüldüklerini anlay ıp değerlendirebilmeleri için ortada usulüne uygun şekilde oluşturulmuş, hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildi ğini gösteren, ifadeleri özenle seçilmi ş ve kuşkuya yer vermeyecek aç ıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm f ıkralar ının bulunmas ı zorunludur ( İbrahim Ata ş, 24). 27. Kararlar ın gerekçeli olmas ı, davan ın taraflar ının mahkeme karar ının dayanağını öğrenerek mahkemelere ve genel olarak yarg ıya güven duymalar ını sağlad ığı gibi taraflar ın kanun yoluna etkili ba şvuru yapmalar ını mümkün hâle getiren en önemli faktörlerdendir. Gerekçesi bilinmeyen bir karara kar şı gidilecek kanun yolunun etkin kullan ılmas ı mümkü n olmayaca ğı gibi bahsedilen kanun yolunda yap ılacak incelemenin de etkin olmas ı beklenemez ( Vesim Parlak , B. No: 2012/1034, 20/3/2014, 34). ii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 28. Somut olayda ba şvurucu, sürekli i şçi kadrosuna geçme talebinde bulunmuştur. Hakk ında yap ılan güvenlik soru şturmas ının olumsuz olarak neticelenmesi nedeniyle Başvuru Numaras ı: 2019/26719 Karar Tarihi : 1/11/2023 7başvurucunun talebi reddedilmi ştir. Başvurucunun söz konusu idari i şleme karşı açt ığı dava reddedilirken Mahkeme, FETÖ/PDY ile müzahir finans kurulu şu Bank Asyada ba şvurucunun ve babas ının vadesiz mevduat hesab ına rastland ığı, başvurucuya ait hesab ın aktif oldu ğu ve 2013 y ılında 8.053,49 TL, 2014 y ılında ise 7.680,70 TL bakiyesinin bulunmas ı nedeniyle dava konusu i şlemi hukuka uygun bulmu ştur. 29. 657 say ılı Kanun'un 48. maddesine eklenen "Güvenlik soru şturmas ı ve/veya arşiv araştırmas ı yap ılmış olmak" biçimindeki alt bendin tüm devlet memurlu ğu kadrolar ına atanabilmek için güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılmas ı şart ı getirdiği açıktır. 696 say ılı KHK'n ın 127. maddesi uyar ınca sürekli i şçi kadrosuna geçmek isteyen kişilerin 657 say ılı Kanun'un 48. maddesinde belirtilen şartlar ı taşımas ı gerekmektedir. Bu sebeple sürekli i şçi kadrosuna geçmek isteyen ba şvurucunun güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ına tabi tutulaca ğının öngörülebilir oldu ğundan ku şku duymay ı gerektirecek bir neden bulunmamaktad ır. Bireysel ba şvuruya konu karar ın gerekçesinden Mahkemenin 657 say ılı Kanun'un 48. maddesine eklenen alt bentteki şart ı güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ının olumlu sonuçlanmas ı biçiminde yorumlad ığı anlaşılm ıştır. 30. An ılan kural ın Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.2018/73, K.2019/65 say ılı karar ıyla iptal edilmi ş olmas ı da bu neticeyi de ğiştirmemektedir. Zira Anayasa Mahkemesinin iptal karar ında özel hayata sayg ı hakk ıyla s ınırlı bir inceleme yap ıldığı dikkatten kaç ırılmamal ıdır. Anayasa Mahkemesinin söz konusu karar ında güvenlik soruşturmas ı ve arşiv araştırmas ı sonucu bireylerin ki şisel verilerinin toplanmas ının, işlenmesinin ve kullan ılmas ının kişisel verilerin korunmas ını isteme hakk ına müdahale te şkil ettiği kabul edilerek bu müdahaleye dayanak olu şturan kanunun hukuk devleti ilkesinin gerektirdi ği kriterleri kar şılay ıp karşılamad ığı irdelenmi ştir. Anayasa Mahkemesi, güvenlik soruşturmas ı ve arşiv araştırmas ı neticesinde devlet memurlu ğuna atanmada esas al ınacak kişisel veri niteli ğindeki bilgilerin al ınmas ına, kullan ılmas ına ve işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeler kanunla belirlenmeksizin bunlar ın al ınmas ına ve kullan ılmas ına izin verilmesinin Anayasa n ın 13., 20. ve 128. maddeleriyle ba ğdaşmad ığı sonucuna ulaşmıştır (Sebiha Kaya, [GK] , B. No: 2018/34124, 20/5/2021, 45). 31. Uyuşmazl ıkta uygulanacak hukuk kurallar ının yorumlanmas ında öncelikli yetkinin derece mahkemelerine ait oldu ğunun alt ı bir kez daha çizilmelidir. Anayasa Mahkemesinin kendi yorumunu derece mahkemelerininkinin yerine kaim etmesi söz konus u olamaz. Bununla birlikte derece mahkemelerinin yorumlar ının etkilerinin adil yarg ılanma hakk ıyla çelişip çelişmediğini incelemek Anayasa Mahkemesinin görevidir. Bu bak ımdan bireysel ba şvuru kapsam ında yap ılacak değerlendirmede derece mahkemelerinin söz konusu fıkran ın güvenlik soru şturmas ının olumlu sonuçlanmas ını gerektirdi ği biçimindeki yorumu veri kabul edilecektir ( Sebiha Kaya, 48). 32. Güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumlu sonuçlanmas ı şart ının aranmas ının kural ı belli ölçüde mu ğlaklaştırdığı söylenebilir. Zira güvenlik soru şturmas ının olumlu neticelenip neticelenmedi ği konusunda ula şılacak sonucun atamaya yetkili konumda bulunan ki şi veya kişilere bağlı olarak de ğişmesi riski bulunmaktad ır. Bu da keyfî ve ayr ımc ı uygulamalar ın gelişmesine, dolay ısıyla bireylerin devlete olan güvenlerinin zedelenmesine sebep olabilecektir ( Sebiha Kaya , 49). 33. Kişilerin hukuki güvenli ğini sağlamay ı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi; hukuk normlar ının öngörülebilir olmas ını, bireylerin tüm eylem ve i şlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici Başvuru Numaras ı: 2019/26719 Karar Tarihi : 1/11/2023 8yöntemlerden kaç ınmas ını gerekli k ılar. Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem ki şiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve ku şkuya yer vermeyecek şekilde aç ık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmas ını, ayr ıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalar ına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013). Bu noktada gerekçeli karar hakk ının, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin tesisinde önemli bir araç olarak i şlev gördü ğünü söylemek yanl ış olmayacakt ır. Zira kişiler ancak gerekçeli kara r vas ıtas ıyla somut olay ın hukuk kurallar ı karşısında nas ıl konumland ırıldığını öğrenebilmekte ve buna kar şı etkili bir savunma geli ştirme imkân ı bulabilmektedir. 34. Derece mahkemelerince gerçekle ştirilen ara ştırma ve incelemeler neticesinde tespit edilen hususlar ın, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerini temin edecek ve keyfî uygulamalar ın önüne geçecek şekilde somut olay ın özelliği dikkate al ınarak gerekçeli karard a ortaya konulmas ı gerekmektedir. Bu kapsamda sadece şeklî anlamda bir gerekçenin varl ığı yeterli de ğildir, ayn ı zamanda makul olmas ı aranmaktad ır. Makul gerekçeden anla şılmas ı gereken; mahkemelerce dava konusu maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ının, delillerin değerlendirilmesinin hukuk kurallar ının yorumlanmas ının ve uygulanmas ının, uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun, sonuca var ılırken kullan ılan takdir yetkisinin sebeplerinin ortaya konulmas ıdır. 35. Bu nedenle güvenlik soru şturmas ının olumsuz olmas ına bağlı olarak atanmamaya dair tesis edilen i şleme karşı aç ılan bir davada, davac ının hangi sebeple güvenlik soruşturmas ının olumsuz olarak sonuçland ığının ve güvenlik soru şturmas ı neticesinde elde edilen verinin ki şinin yapaca ğı görevi neden olumsuz olarak etkiledi ğinin aç ıkça ortaya konulmas ı önemlidir. Bu kapsamda derece mahkemelerinden beklenen; güvenlik soruşturmas ı sonucunda elde edilen bilgilerin neler oldu ğunu karar ında belirtmesi ve söz konusu bilgiyi, davac ının yerleştirildiği kurumu ve alaca ğı görevi gözönünde bulundurarak değerlendirmesidir. Burada önemli olan husus, güvenlik soru şturmas ının olumsuz sonuçlanmas ını doğuran tespitlerin davac ının şahs ından kaynaklanmas ı ya da davac ının şahs ıyla güncel ve ki şisel bir ba ğlant ıyı ortaya koyabilecek nitelikte olmas ıdır. Yine bu noktada derece mahkemelerince söz konusu ba ğlant ının nas ıl kuruldu ğunun detayl ı bir şekilde gerekçelendirilmesi, keyfîli ğin önüne geçebilmek ad ına önem arz etmektedir. 36. Mahkemenin ba şvurucunun talebini reddederken olu şturduğu gerekçenin iki temel nedene dayand ığı görülmektedir. Birincisi, ba şvurucu ve babas ının 2013 ve 2014 yıllar ında Bank Asyadaki mevduat hesaplar ının aktif olmas ı; diğeri, tespit komisyonu taraf ından yap ılan arşiv araştırmas ının sonucunun olumsuz olmas ı hususlar ıdır. Başvurucu, Mahkemenin ret gerekçesine esas tuttu ğu söz konusu olgulara kar şı yarg ılama sürecinde Bank Asyada hesab ının bulunmas ıyla ilgili olarak Bankan ın Bankac ılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu taraf ından lisansl ı faaliyet gösteren resmî bir kurulu ş olduğunu, akti f mevduat hesab ının varl ığı dışında herhangi bir faaliyetinin olmad ığını, yasal bir kurulu ş olan Bankaya para yat ırmas ının hangi şekilde ret karar ı verilmesine esas tutulabilece ğinin açıklanmad ığını, yine ar şiv araştırmas ında atanmaya engel hangi durumunun mevcut olduğunun aç ıklanmad ığını ileri sürmü ştür. 37. Bank Asyan ın FETÖ/PDY liderinin ve yöneticilerinin ça ğrılar ı üzerine örgüt üyelerinin yat ırdığı paralar üzerinden gelir elde etti ği, bu suretle örgüt faaliyetlerine mali yönden kaynak sa ğlad ığı ve örgütün finans merkezi oldu ğu hususu yarg ı kararlar ıyla tespit edilmiştir (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017 , 35; Metin Evecen, B. No: 2017/744, 4/4/2018, 59; Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin 20/12/2017 tarihli ve E.2017/1862, K.2017/5796 say ılı karar ı). Ayn ı zamanda mutat hesap hareketlerinin örgütse l Başvuru Numaras ı: 2019/26719 Karar Tarihi : 1/11/2023 9faaliyette bulunma ya da örgüte yard ım etme kapsam ında değerlendirilemeyece ği de Yarg ıtay taraf ından kabul edilmi ştir (Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin 25/6/2020 tarihli ve E.2020/1974, K.2020/3079 say ılı karar ı). Bu durumda, Bank Asyaya para yat ırılmas ı suretiyle FETÖ/PDY ile irtibat veya iltisak içinde olundu ğu gerekçesine dayan ılarak tesis edilecek i şlemler için yukar ıda aç ıklanan ilkelere uygun şekilde hareket edilmesi gerekti ği aç ıktır (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. Ayla Demir İşat [GK], B. No: 2018/24245, 8/10/2020, 137). 38. Bank Asya ile ilgili tespitler üzerinden yap ılan işlemlere ili şkin yarg ılamalarda derece mahkemelerinden beklenen; özellikle FETÖ/PDY liderinin ve yöneticilerinin çağrılar ından sonra rutin bankac ılık işlemleri d ışında terör örgütünün talimat ı üzerine hesap açılıp aç ılmad ığı, önemli say ılabilecek bir mevduat art ışı gibi mutat d ışına ç ıkan bir hesap hareketinin olup olmad ığı ya da ba şka bir örgütsel faaliyet çerçevesinde bir i şlem yap ılıp yap ılmad ığı gibi hususlar ın aç ıklığa kavuşturulmas ıdır (benzer yöndeki de ğerlendirme için bkz. Ayla Demir İşat, 140). 39. Mahkeme karar ından başvurucunun güvenlik soru şturmas ının neden olumsuz olarak kabul edildi ği anlaşılamamaktad ır. Mahkeme, gerekçesini ba şvurucunun FETÖ/PDY ile müzahir finans kurulu şu Bank Asyada paras ının bulunmas ına dayand ırm ıştır. Kararda, her ne kadar ba şvurucunun yapaca ğı görevi gözönünde tuttu ğunu belirtse de neden söz konus u tespitin olumsuz olarak kabul edilmesi gerekti ğine ilişkin herhangi bir aç ıklama ya da değerlendirme yapmam ış; yaln ızca söz konusu tespiti aktarmakla yetinmi ştir. Söz konusu tespitin ba şvurucunun yapaca ğı göreve olan olumsuz etkisini ortaya koymam ıştır. Başvurucu hakk ında FETÖ/PDY'ye üye olma suçundan ba şlatılan herhangi bir soru şturma ya da kovuşturma bulunmad ığı dikkate al ındığında güvenlik soru şturmas ının neden olumsuz olarak sonuçland ırıldığının Mahkeme taraf ından ayd ınlat ılmas ı gerekmektedir. Bu nedenle hakk ında elde edildi ği iddia edilen bilgilerin hangi delillere dayand ırıldığı, bu iddian ın nas ıl ve nede n doğduğu konusunda bilgi ve belgelere sahip olmayan ba şvurucunun bunlara kar şı etkin olarak yorumda ve itirazda bulunma için yeterli imkâna sahip oldu ğu söylenemeyecektir. 40. Başvuruya konu olayda ba şvurucu, Bank Asyada hesab ının bulunmas ı nedeniyle FETÖ/PDY ile irtibat ve iltisakl ı olduğuna ilişkin iddiaya kar şı argüman sunmu ş ve savunma yapm ıştır. Buna mukabil derece mahkemeleri hiçbir a şamada ba şvurucunun savunmas ını gözönünde bulunduracak bir de ğerlendirme yapmam ıştır. Bu noktada derece mahkemelerinden beklenen; rutin bankac ılık işlemleri d ışında terör örgütünün talimat ı üzerine hesap aç ılıp aç ılmad ığı, önemli say ılabilecek bir mevduat art ışı gibi mutat d ışına çıkan bir hesap hareketinin olup olmad ığı ya da ba şka bir örgütsel faaliyet çerçevesinde bir işlem yap ılıp yap ılmad ığı hususlar ını aç ıklığa kavuşturmas ıdır. Dolay ısıyla söz konusu kararlarda ba şvurucunun silahl ı terör örgütüne aidiyeti, terör örgütüyle iltisak ı veya irtibat ı olduğu için güvenlik soru şturmas ının olumsuz sonuçland ığına dair ilgili ve yeterli bir gerekçenin bulundu ğu söylenemeyecektir (benzer yöndeki de ğerlendirme için bkz. Ayla Demir İşat, 140). 41. Bu itibarla ba şvurucunun Bank Asyada sadece hesab ının bulunmas ının FETÖ/PDY ile irtibatl ı ve iltisakl ı olduğunu göstermeyece ği aç ık olup söz konusu irtibat ve iltisak ın ayr ıntılı hesap dökümü ve gerekirse bilirki şi incelemesiyle ortaya konulmas ı gerekirken yarg ı mercilerince -ba şvurucunun aksi yöndeki iddias ını da karşılamaya yönelik olarak- istihbari bilgilerin idari i şlemi neden ve nas ıl hakl ılaştırdığı hususunun gerekçelendirilmedi ği görülmektedir. Derece mahkemeleri ba şvurucu hakk ında elde edilen bilgileri herhangi bir şekilde de ğerlendirmemi ş, bilginin tesis edilen i şleme ulaşmadaki hukuki etkisi ve benzeri boyutlar ı ile işin esas ıyla ilgili kendi de ğerlendirmesini ortaya Başvuru Numaras ı: 2019/26719 Karar Tarihi : 1/11/2023 10koymam ıştır. Diğer bir ifadeyle güvenlik soru şturmas ının sonucuna ili şkin olarak başvurucunun iddialar ı yeterli bir şekilde aç ıklığa kavuşturulmam ıştır. Bu nedenle yarg ılama süreci bir bütün olarak de ğerlendirildi ğinde, başvurucunun gerekçeli karar hakk ının ihlal edildiği sonucuna var ılm ıştır. 42. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Diğer İhlal İddialar ı 43. Başvurucu, mülkiyetinden yararlanma hakk ı çerçevesinde kanunlara uygun olarak kurulan bir bankaya paras ını yat ırmas ının aleyhine yorumlanmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 44. Başvurucunun adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine karar verildi ğinden, mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği yönündeki di ğer şikâyeti hakk ında kabul edilebilirlik ve esas yönünden ayr ıca bir inceleme yap ılmas ına gerek görülmemi ştir. C. Giderim 45. Başvurucu; ihlalin tespiti ile yeniden yarg ılama yap ılmas ı ve 100.000 T L manevi tazminat taleplerinde bulunmu ştur. 46. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 47.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, B. Diğer ihlal iddialar ının İNCELENMES İNE YER OLMADI ĞINA, Başvuru Numaras ı: 2019/26719 Karar Tarihi : 1/11/2023 11C. Karar ın bir örne ğinin gerekçeli karar hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere İstanbul 2. İdare Mahkemesine (E.2018/1081, K.2019/157) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat talebinin REDD İNE, E. 364,60 TL harç ve 18.800 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 19.164,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 1/11/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.