TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MEDENİ ÖZER BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/15421) Karar Tarihi: 30/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/15421 Karar Tarihi : 30/9/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Fatma Gülbin ÖZCÜRE Başvurucu : Medeni ÖZER Vekili : Av. Mehmet Bülent ÖTKÜN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, baz ı haber sitelerinin internet ar şivinde eri şilebilir durumda olan haber ve
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MEDENİ ÖZER BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/15421) Karar Tarihi: 30/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/15421 Karar Tarihi : 30/9/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Fatma Gülbin ÖZCÜRE Başvurucu : Medeni ÖZER Vekili : Av. Mehmet Bülent ÖTKÜN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, baz ı haber sitelerinin internet ar şivinde eri şilebilir durumda olan haber ve yay ınlar ile ilgili içeri ğin yay ından kald ırılmas ı yönündeki talebin reddedilmesinin şeref ve itibar ın korunmas ı hakk ını ihlal ettiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 3/1/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 7. 1978 y ılında Muş'un Varto ilçesinde do ğan başvurucu, in şaat sektöründe çal ıştığını ve İzmir'de ikamet etti ğini belirtmektedir. 8. Başvurucu, Mu ş'un Varto ilçesinde yeniden yap ımına başlanan Orta Camii inşaat ı için bir miktar ba ğışta bulunmu ştur. Yerel ve ulusal düzeyde haberler yapan baz ı sitelerde ba şvurucunun yapt ığı söz konusu ba ğışı konu edinen haberler yay ımlanm ıştır. Bu haberler söz konusu internet sitelerinin haber ar şivinde eri şilebilir durumdad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/15421 Karar Tarihi : 30/9/2020 39. Başvurucu; söz konusu parasal yard ımının haberle ştirilmesinin karakterine ve mensubu oldu ğu dinin gereklerine ayk ırı olmas ı sebebi ile kendisinde üzüntü yaratt ığını, ilgili haberlerde yaln ızca bağışta bulundu ğu gerekçesiyle kendisinden "hay ırsever iş adam ı" olarak bahsedilmesinin ki şilik haklar ını ihlal etti ğini belirterek ilgili haberlerin söz konusu haber sitelerinin ar şivinden kald ırılmas ı için internet içeriklerine eri şimin engellenmesi talebinde bulunmuştur. 10.İzmir 5. Sulh Ceza Hâkimli ği 21/11/2016 tarihinde ba şvurucunun talebini reddetmiştir. Mahkeme karar ının gerekçesinde yaz ı içeriklerinin haber de ğeri taşıdığı, başvurucunun ki şilik haklar ının ihlaline yönelik herhangi bir ifadeye yer verilmedi ği belirtilmiştir. 11. Başvurucunun bu karara yapt ığı itiraz İzmir 6. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 2/12/2016 tarihli karar ı ile reddedilmi ştir. 12. Karar ba şvurucuya 19/12/2016 tarihinde tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 3/1/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV. İLGİLİ HUKUK 13. Somut ba şvurunun çözümlenmesinde dayanak al ınan tüm ulusal ve uluslararas ı kaynaklar için bkz. C.K. [GK], B. No: 2014/19685, 15/3/2018, 16, 17 ve Ali K ıdık, B. No: 2014/5552, 26/10/2017, 22-29. V.İNCELEME VE GEREKÇE 14. Mahkemenin 30/9/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 15. Başvurucu; Mu ş'un Varto ilçesi nüfusuna kay ıtlı olduğunu, uzun bir süredir doğum yerinde ikamet etmemekle birlikte köklerine duydu ğu bağlılığın bir sonucu olarak üzerine dü şen sorumluluklar ı yerine getirmekten çekinmedi ğini belirterek do ğum yerinde inşa edilen bir caminin yap ım sürecine ba ğışta bulunup destek verdi ğini ifade etmektedir. Başvurucu, ilgili ba ğışa ilişkin haberlerin ve resimlerin yerel ve ulusal düzeyde haber yapan birden fazla haber sitesinin ar şivinde yer almaya devam etti ğini; haber içeri ğinin yay ından kald ırılmas ı yönündeki taleplerinin gerekçesiz olarak yarg ısal makamlar taraf ından reddedilmesinin gerekçeli karar hakk ı ile özel hayat ın gizliliği, din ve vicdan özgürlü ğü ve unutulma haklar ını ihlal ettiğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 16. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucu, hakk ında yay ımlanan haberlerin internet ortam ında yer almaya devam etmesi nedeniyle din ve vicdan özgürlü ğü ile gerekçel i karar hakk ının ihlal edildi ğinden ve ki şilik haklar ının zedelendi ğinden şikâyet etmektedir. Başvurucunun bu şikâyeti şeref ve itibar ın korunmas ı hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/15421 Karar Tarihi : 30/9/2020 417. Anayasa Mahkemesi C.K. karar ında 4/5/2007 tarihli ve 5651 say ılı İnternet Ortam ında Yap ılan Yay ınlar ın Düzenlenmesi ve Bu Yay ınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakk ında Kanun'un 9. maddesine dayanan içeri ğin yay ından ç ıkar ılmas ı ve yay ına erişimin engellenmesi yolunun internet ortam ında uzun süre eri şilebilir olan yay ınlar nedeniyle şeref ve itibar ın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına yönelik etkili bir başvuru yolu olup olmad ığını incelemiştir. 18. 5651 say ılı Kanun'un 9. maddesine dayanan internet içeri ğine erişimin engellenmesi yolu kanun koyucunun internet ortam ında işlenen suçlarla mücadelenin daha etkin yap ılabilmesi, özel hayat ile ki şilik haklar ının h ızlı ve etkili bir şekilde korunmas ı ihtiyac ı nedeniyle öngördü ğü özel ve h ızlı sonuç al ınabilecek istisnai bir yoldur ( Ali K ıdık, 55, 56; C.K., 29). 19. Bir koruma tedbiri niteli ğinde olan internete eri şimin engellenmesi karar ı çekişmesiz yarg ı işlerindendir ve bu nedenle de hâkim karar ını dosya üzerinden, delil toplamaks ızın, s ınırlı bir inceleme ile vermektedir. Bu nedenle de karar ile ifade özgürlü ğüne müdahale edilecek ki şiler veya temsilcileri silahlar ın eşitliği ilkesinden faydalanamamaktad ır. Dahas ı 5651 say ılı Kanun'un 9. maddesinde internet eri şiminin engellenmesi karar ından sonra karar ın geri al ınmas ına ilişkin mekanizmalar öngörülmemi ştir ve baz ı durumlarda erişimin engellenmesine ili şkin söz konusu tedbirin internet kullan ıcılar ını engellenen içeri ğe belirsiz bir süreyle eri şmekten al ıkoyma potansiyeli vard ır (Ali K ıdık, 59, 60; C. K., 31, 32). 20. Dolay ısıyla çeki şmesiz bir dava sonucunda yay ın içeriğine erişimin engellenmesi karar ı verilebilmesi ancak hukuka ayk ırılığın ve kişilik haklar ına müdahalenin ilk bak ışta anlaşılacak kadar belirgin, zarar ın süratle giderilmesinin zaruri oldu ğu hâllerde mümkündür. Böyle durumlarda ilk bak ışta ihlal doktrini internet ortam ında yap ılan yay ınlara karşı kişilik haklar ının h ızlı bir şekilde korunmas ı ihtiyac ıyla ifade hürriyeti aras ında adil bir denge sağlayacakt ır (Ali K ıdık, 62, 63, C. K., 33). 21. Yukar ıda yer verilen tespitler çerçevesinde Anayasa Mahkemesi 5651 say ılı Kanun'un 9. maddesinde yer alan usulün i şletilebilmesi için içeri ğin internet ortam ında uzun süredir eri şilebilir olmas ının tek başına yeterli bir neden olu şturmad ığı sonucuna varm ıştır (C. K., 41). 22. Bununla birlikte Mahkeme; internet ortam ının sağlad ığı ulaşılabilirlik, yayg ınlık, haber ve fikirlerin depolanmas ı ve muhafazas ındaki kolayl ık dikkate al ındığında yay ın içeriğinin internet ortam ında uzun süre eri şilebilir olmas ı hâlinde ba şvurucu bak ımından toplumda sürekli olarak bir ön yarg ının ve özel hayat ına müdahalenin olu şmas ı ihtimalini de gözard ı etmemiştir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda çeli şmeli dav a yollar ının daha yüksek ba şarı şans ı sunabilecek, kullan ılabilir ve etkili ba şvuru yollar ı olduğu sonucuna varm ıştır (C. K., 34-37). 23. Somut olayda ba şvurucunun şikâyetine konu olan yay ınlar internet haber arşivlerinde yer alan baz ı haberlerdir. 2013 y ılına ait haberler ba şvurucunun bir caminin inşası için yapt ığı bağış hakk ındad ır. Haberlerde ba şvurucunun foto ğraf ına, yapt ığı bağışın miktar ına, ekonomik durumuna ve güncel ikametgâh ına ilişkin bilgilere yer verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/15421 Karar Tarihi : 30/9/2020 524. Başvurucu 2017 y ılında, 2013'te yap ılan bu haberlere eri şimin engellenmesi talebinde bulunmu ştur. Başvurucunun ki şisel verilerin i şlenme amac ının d ışında kullan ıldığına yönelik bir şikâyeti de bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla başvurucu, yay ın içeriğinin internet ortam ında uzun süre eri şilebilir olmas ı nedeniyle şeref ve itibar ına yap ılan müdahalenin 5651 say ılı Kanun'un 9. maddesi gere ği çelişmeli bir yarg ılama yap ılmadan, gecikmeksizin ve süratle bertaraf edilmesi ihtiyac ını ortaya koyabilmi ş değildir. 25. Başvurucunun ortaya ç ıktığını iddia etti ği zarar ın giderimi için uyu şmazl ığın esas ına dair ve somut ba şvuru aç ısından koşullara göre sulh ceza hâkimliklerinin görevinde bulunan içeri ğin yay ından ç ıkar ılmas ı d ışındaki daha etkili di ğer koruma yollar ına başvurmad ığı anlaşıldığından Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunabilmek için tüm başvuru yollar ının tüketilmesi ko şulunun yerine getirildi ği söylenemez. 26. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Şeref ve itibar ın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 30/9/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI