TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET ATE Ş BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/3333) Karar Tarihi: 23/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/3333 Karar Tarihi : 23/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Mehmet ATE Ş Vekili : Av. Mehmet Şener ÖZTERZ İ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, Şifa Üniversitesine ait ta şınmaz ın sat ışının ihtiyati tedbir karar ı
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET ATE Ş BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/3333) Karar Tarihi: 23/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/3333 Karar Tarihi : 23/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Mehmet ATE Ş Vekili : Av. Mehmet Şener ÖZTERZ İ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, Şifa Üniversitesine ait ta şınmaz ın sat ışının ihtiyati tedbir karar ıyl a durdurulmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 17/2/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu, Şifa Üniversitesi (Üniversite) rektörüdür. 8.İzmir Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından yürütülen soru şturma kapsam ında 15/12/2015 tarihli yaz ıyla Üniversiteye ait İzmir'in Kar şıyaka ilçesi Şemikler Mahallesi'nde bulunan 25695 ada 1 parsel say ılı taşınmaz ın sat ışının tedbiren engellenmesi talep edilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2016/3333 Karar Tarihi : 23/6/2020 39.İzmir 8. A ğır Ceza Mahkemesince 15/12/2015 tarihinde, an ılan taşınmaz ın kapal ı zarf ve aç ık art ırma usulüyle yap ılacak sat ışının tedbiren durdurulmas ına ve her türlü devrinin tedbiren engellenmesine yönelik tapu kayd ına şerh konulmas ına karar verilmi ştir. 10. Üniversite Rektörlü ğü taraf ından karara kar şı yap ılan itiraz ı inceleyen İzmir 9. Ağır Ceza Mahkemesince 29/12/2015 tarihinde itiraz ın reddine karar verilmi ştir. 11. Nihai karar, Üniversite vekili Av. İ.S.ye 18/1/2016 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 12. Başvurucu 17/2/2016 tarihinde ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 13. Mahkemenin 23/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 14. Başvurucu, Mali Suçlar ı Araştırma Kurulu ve ilgili di ğer kurumlardan rapor alınmamas ına ve somut delil ile kuvvetli suç şüphesi olmamas ına rağmen kamuya aç ık ihaleden sat ın al ınan taşınmaz ın suçtan elde edildi ği gerekçesiyle ihtiyati tedbir karar ı verilerek sat ışının durdurulmas ının hukuka ayk ırı olduğunu vurgulam ıştır. Öte yanda n başvurucu, soru şturma dosyas ında gizlilik karar ı olmas ına rağmen bas ına s ızan haberler nedeniyle alacakl ılar ın icra takipleri ba şlatt ığını ve böylece Üniversitenin faaliyetlerini yapamayacak hâle geldi ğini belirterek adil yarg ılanma, mülkiyet ve e ğitim haklar ı ile suç ve cezalar ın şahsiliği ilkesinin ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. B. Değerlendirme 15. Anayasa n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz. 16. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucu mülkiyet hakk ı ile birlikte adil yarg ılanma, mülkiyet ve e ğitim haklar ı ile suç ve cezalar ın şahsiliği ilkesinin de ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. Ancak ba şvurucunun şikâyetlerinin özünün Üniversiteye ait taşınmaz ın sat ışının durdurulmas ına ilişkin olduğu gözetildi ğinde şikâyetlerin tümünün mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un '' Bireysel ba şvuru hakk ına sahip olanlar '' kenar ba şlıklı 46. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvuru ancak ihlale yol açt ığı ileri sürülen i şlem, eylem ya da ihma nedeniyle güncel ve ki şisel bir hakk ı doğrudan etkilenenler taraf ından yap ılabilir." Başvuru Numaras ı: 2016/3333 Karar Tarihi : 23/6/2020 418. 6216 say ılı Kanun'un 46. maddesinin (1) numaral ı fıkras ına göre bir ki şinin Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunabilmesi için üç temel ön ko şulun birlikte bulunmas ı gerekmektedir. Bu ön ko şullar; başvuruya konu edilen ve ihlale yol açt ığı ileri sürülen kamu gücü eylem veya i şleminden ya da ihmalinden dolay ı başvurucunun güncel bir hakk ının ihlal edilmes i, bu ihlalden dolay ı kişisel olarak ve doğrudan etkilenmi ş olmas ı ve bunlar ın sonucunda ba şvurucunun kendisinin ma ğdur olduğunu ileri sürmesidir ( Fetih Ahmet Özer , B. No: 2013/6179, 20/3/2014, 24). 19. Bireysel ba şvuruda bir ba şvurunun kabul edilebilmesi için ba şvurucunun sadece mağdur olduğunu ileri sürmesi yeterli olmay ıp ihlalden do ğrudan etkilendi ğini yani ma ğdur olduğunu göstermesi veya ma ğdur olduğu konusunda Anayasa Mahkemesini ikna etmesi gerekir. Bu itibarla ma ğdur olduğu zann ı veya şüphesi ma ğdurluk statüsünün varl ığı için yeterli de ğildir ( Ayşe Hülya Potur , B. No: 2013/8479, 6/2/2014, 24). 20. Öte yandan bireysel ba şvuru yolunu i şletebilecekler esas itibar ıyla doğrudan mağdur s ıfat ını taşıyan kişiler olmakla birlikte somut olay ın koşullar ına ve ihlal edilen hakk ın niteliğine göre do ğrudan ma ğdur ile aras ında kişisel ve özel bir ba ğ bulunan, dolay ısıyla da Anayasa ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin ihlalinden olumsuz olarak etkilenmi ş veya ihlalin sona ermesinden me şru ve kişisel bir menfaati bulunan kimseler de dolayl ı mağdur sıfat ıyla bireysel ba şvuruda bulunabileceklerdir ( Gürkan Kaçar ve di ğerleri , B. No: 2014/11855, 13/9/2017, 56). 21. Anayasa Mahkemesi, ma ğdurun bizzat ba şvuru yapmas ının mümkün olmad ığı ve mağdur ile yak ın akrabal ık ilişkisinin bulundu ğu kimi durumlarda -özellikle ya şam hakk ının söz konusu oldu ğu- başvurucular ın ihlalden do ğrudan etkilenmemi ş olmalar ına rağmen ihlalden dolayl ı olarak etkilenmeleri nedeniyle bu etkiye dayanarak kendi adlar ına başvuru yapabileceklerine de karar vermi ştir (Serpil Kerimo ğlu ve di ğerleri , B. No: 2012/752, 17/9/2013, 41; Sad ık Koçak ve di ğerleri , B. No: 2013/841, 23/1/2014, 65). 22. Somut olayda Üniversite rektörü olan ba şvurucu, ba şvuru konusu ta şınmaz ın sat ışının durdurulmas ına ilişkin ihtiyati tedbir karar ından yak ınmaktad ır. Bu tedbir karar ının konusu olan ta şınmaz, tapuda ba şvurucu ad ına kay ıtlı olmay ıp Üniversite ad ına tescillidir. Öncelikle söz konusu tedbir nedeniyle do ğrudan ma ğdur olduğu iddia edilen Üniversitenin bireysel ba şvuruda bulunabilece ğini, ancak ba şvurucu Üniversite rektörünün ki şisel olarak doğrudan etkilendi ğini ortaya koyamad ığını belirtmek gerekir. Öte yandan ba şvurucunun kendi ad ına bireysel ba şvuruda bulunup Üniversiteyi temsilen ba şvuruda bulunmad ığını da vurgulamak gerekir. Buna göre ba şvurucunun mülkiyet hakk ının ihlali iddias ına konu ihtiyati tedbir karar ı bak ımından kişisel olarak do ğrudan ve güncel bir hakk ının etkilenmedi ği anlaşıldığından mülkiyet hakk ının ihlali iddias ı yönünden ma ğdur s ıfat ı bulunmamaktad ır. 23. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin kişi bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kişi bak ımından yetkisizli k nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2016/3333 Karar Tarihi : 23/6/2020 5B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 23/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ