TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDÜSSAMED KAD İR UZUN VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/20842) Karar Tarihi: 15/5/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/20842 Karar Tarihi : 15/5/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucular : 1. Abdüssamed Kadir UZUN 2. Emine UZUN 3. Hüsnül Bena UZUN 4. Metin UZUN Başvurucular Vekili : Av. Ülviye T
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDÜSSAMED KAD İR UZUN VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/20842) Karar Tarihi: 15/5/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/20842 Karar Tarihi : 15/5/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucular : 1. Abdüssamed Kadir UZUN 2. Emine UZUN 3. Hüsnül Bena UZUN 4. Metin UZUN Başvurucular Vekili : Av. Ülviye TUR ĞUT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idarenin hizmet kusuru bulundu ğundan bahisle aç ılan tazminat davas ında yaşam ve makul sürede yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 24/6/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. Başvurucular, yak ınlar ının daval ı idarenin sorumlu ğunda bulunan park içinde yer alan demir kap ının alt ında kalmak suretiyle ölümünde daval ı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle maddi ve manevi zarar ın tazmini istemiyle 12/4/2013 tarihinde dava açm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/20842 Karar Tarihi : 15/5/2020 37. Mahkemenin maddi ve manevi tazminat istemlerinin k ısmen kabulüne ili şkin 10/4/2015 tarihli karar ının Dan ıştay Sekizinci Dairesinin 28/12/2015 tarihli karar ıyla maddi tazminata ili şkin k ısm ı ile manevi tazminat ın davac ılar Abdüssamed Kadir Uzun ve Hüsnül Bena Uzun'a ili şkin k ısm ının onanmas ına, manevi tazminat ın davac ılar Metin Uzun ve Emine Uzun'a ili şkin k ısm ı ile kabul edilen tazminat miktar ına uygulanacak faizin ba şlang ıç tarihine ilişkin k ısm ının bozulmas ına karar verilmi ş, karar düzeltme istemi ayn ı Dairenin 14/11/2018 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. Yarg ılama devam etmektedir. 8. 14/11/2018 tarihli karar 21/1/2019 tarihinde ba şvurucular vekiline e-tebligat yoluyla tebli ğ edilmiştir. 20/1/2019 tarihinde Av. Seda Sözen' e ait yetki belgesi dosyaya Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden sunulmu ştur. 9. Başvurucular ın vekili Av. Ülviye Tur ğut 11/1/2019 tarihinde gözalt ına al ınm ış, 14/1/2019 tarihinde tutuklanm ıştır. Avukat 24/4/2019 tarihinde tahliye edilmi ştir. 10. Başvurucular vekili Av. Ülviye Tur ğut 24/6/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmuştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 11. Mahkemenin 15/5/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 12. Başvurucular, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 13. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucular ın iddialar ının bir bütün olarak Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden14. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak ş ekilde- yarg ılaman ın Başvuru Numaras ı: 2019/20842 Karar Tarihi : 15/5/2020 4sona erdi ği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Aky ıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, 45, 47). 16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Selahattin Aky ıl, 41). 17. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında somut olayda ba şvuru konusu davada 7 y ıllık yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 18. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Diğer İhlal İddialar ı 19. Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 64. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı gereği mücbir sebep veya ağır hastal ık gibi hakl ı mazeret hâllerinin olup olmad ığını, olay ın özelliklerini dikkate alarak değerlendirmektedir ( Yasin Yaman , B. No: 2012/1075, 12/2/2013, 21). 20. Temsilci veya avukat arac ılığıyla yap ılan bireysel ba şvurularda, bu ki şilerin hakl ı mazeretlerinin bulunmas ı hâlinde mazeretin kalkt ığı tarihten itibaren on be ş gün içinde yap ılan başvurular ın süresinde yap ılm ış olduğunun 6216 say ılı Kanun'un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük ün 64. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı gereği kabul edilmesi gerekir ( Ramazan Sönmez, B. No: 2013/6325, 15/4/2014 , 22). 21. Başvurucular, hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktar ının az oldu ğunu belirterek ya şam haklar ının ihlal edildi ğini, yarg ılaman ın 6 y ıl sürmesi sebebiyle makul sürede yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 22. Başvurucular vekili, davan ın bir k ısm ının kesinle şmesi durumunda bireysel başvurunun ne zaman yap ılacağına dair yasal düzenleme bulunmad ığını ifade etmi ştir. Vekil, e-tebligat ın yap ıldığı tarihte tutuklu oldu ğunu, tahliye edildikten sonra davalar ına vâk ıf olmas ının zaman ald ığını, mazeretinin sona erdi ği tarih olarak 15/6/2019 tarihinin kabul edilmesini talep etmi ştir. 23. Başvuru formunun tamam ı incelendi ğinde, kesinle şen maddi tazminata ili şkin kısım yönünden bireysel ba şvuru yap ıldığı değerlendirilmi ştir. 24. UYAP üzerinden yap ılan incelemede ba şvurucular vekili Av. Ülviye Tur ğut'un 20/1/2019 tarihinde Av. Seda Sözen'e ait yetki belgesini dosyaya UYAP üzerinden sundu ğu görülmüştür. Av. Seda Sözen'in karar düzeltme talebinin reddine ili şkin karar ı 15/2/2019 tarihinde UYAP üzerinden okudu ğu anlaşılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/20842 Karar Tarihi : 15/5/2020 5 25. Somut olayda, ba şvurucular vekilinin tutuklu oldu ğu sürede ba şka bir avukat ı dosyada yetkili k ıldığı, bu süreçte tüm i şlemlerin bu avukat taraf ından yürütülmesine yasal bir engel olmad ığı anlaşılmakla, vekilin tutuklu olmas ının hakl ı mazeret olarak değerlendirilmesi mümkün de ğildir. Dolay ısıyla nihai karar ın tebliğ edildiği 21/1/2019 tarihinden itibaren otuz günlük ba şvuru süresi geçtikten sonra 24/6/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunuldu ğu anlaşılm ıştır. 26. Başvurucular ın yaşam haklar ının ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ı yönünden başvurunun incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 27. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 28. Başvurucular, ihlalin tespiti ile manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur. 29. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 30.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvuruculara net 12.000 TL manevi tazminat ın müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. 31. Diğer ihlal iddialar ının süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 32. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.364,60 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara mü şterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2019/20842 Karar Tarihi : 15/5/2020 62. Diğer ihlal iddialar ının süre a şımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Başvuruculara net 12.000 TL manevi tazminat ın MÜŞTEREKE N ÖDENMES İNE, D. 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.364,60 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Dan ıştay Sekizinci Dairesine GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 15/5/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş