TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR G. LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/22658) Karar Tarihi: 13/1/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/22658 Karar Tarihi : 13/1/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : G. Ltd. Şti. Vekili : Av. Remzi D İKİLİTAŞ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari para cezas ının iptaline ili şkin başvuru sürecinde de
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR G. LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/22658) Karar Tarihi: 13/1/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/22658 Karar Tarihi : 13/1/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : G. Ltd. Şti. Vekili : Av. Remzi D İKİLİTAŞ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari para cezas ının iptaline ili şkin başvuru sürecinde delillerin incelenmesi noktas ında başvurucunun dezavantaja u ğramas ı ve karar ın gerekçesiz olmas ı nedenleriyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 19/7/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu Şirkete ait in şaat alan ındaki inşaat art ıklar ının çevreye at ılmas ı suretiyle çevre kirlili ğine neden olundu ğu gerekçesiyle Sultanbeyli Belediye Ba şkanl ığı Zab ıta Müdürlü ğünün 14/3/2018 tarihli karar ıyla başvurucu hakk ında 5.000 TL idari par a cezas ı uygulanm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/22658 Karar Tarihi : 13/1/2021 38. Başvurucu özetle ceza konusu çevre kirlili ğinin giderilmesi için ilgili mevzuat uyar ınca kendisine üç günlük süre verilmesi gerekti ği hâlde bu süre verilmeden ceza i şlemi uyguland ığını; öte yandan, çevre kirlili ğine sebep olan at ıklar ın kald ırılmas ına rağmen bu husus gözetilmeden ceza uygulanmas ının usul ve yasaya ayk ırı olduğunu ileri sürerek İstanbul Anadolu 2. Sulh Ceza Hâkimli ğinden (Hâkimlik) söz konusu cezan ın iptalini talep etmiştir. 9. Hâkimlik 14/5/2018 tarihli karar ıyla idari yapt ırım karar ının yasa ve usule uygun oldu ğu gerekçesiyle ba şvurunun reddine karar vermi ştir. Gerekçeli karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "İdari yapt ırım karar ı ile ilgili düzenlenen tahkikat evrak ı ve idari yapt ırım karar ı onayl ı suretleri Hakimli ğimizce celp edilmi ş, evrak üzerinde yap ılan incelemede; idarece düzenlenen tutanak ile eylemin sabit oldu ğu, sabit bulunan eylemin olu şturduğu kabahat nedeni ile hakk ında idari yapt ırım karar ı düzenlenen idari yapt ırımın yasa ve usule uygun olduğu anlaşılmakla itiraz ın reddine ili şkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmu ştur." 10. Başvurucunun itiraz ı İstanbul 3. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 21/6/2018 tarihli karar ı ile reddedilmi ştir. 11. Nihai karar 29/6/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiş olup bireysel başvuru 19/7/2018 tarihinde yap ılm ıştır. IV.İLGİLİ HUKUK 12. 30/3/2005 tarihli ve 5236 say ılı Kabahatler Kanunu'nun 41. maddesinin ilgili kısm ı şöyledir: "(4) İnşaat at ık ve art ıklar ını bunlar ın toplanmas ına veya depolanmas ına özgü yerle r dışına atan ki şiye, yüz Türk Liras ından üçbin Türk Liras ına kadar idarî para cezas ı verilir. İnşaat faaliyetinin bir tüzel ki şi ad ına yürütülmesi halinde bu tüzel ki şi hakk ında verilecek idarî para cezas ının üst s ınırı beşbin Türk Liras ıdır. Bu at ık ve art ıklar ın kald ırılmas ına ilişkin masraf da ayr ıca kişiden tahsil edilir. ... (8) Bu kabahatler dolay ısıyla meydana gelen kirlili ğin kişi taraf ından derha l giderilmesi halinde idarî para cezas ına karar verilmeyebilir." V.İNCELEME VE GEREKÇE 13. Mahkemenin 13/1/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 14. Başvurucu; Hâkimlik kararlar ının gerekçe içermedi ğini, sadece idare taraf ından düzenlenen tutanaklara itibar edilerek ceza verildi ğini, maddi gerçe ğin ortaya ç ıkar ılmas ı için keşif talebinde bulundu ğu hâlde talebinin gerekçesiz bir şekilde reddedildi ğini belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2018/22658 Karar Tarihi : 13/1/2021 4B. Değerlendirme 15. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkeleri ile gerekçeli karar hakk ı yönünden incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 16. Başvurucunun ileri sürdü ğü ihlal iddialar ının niteliği nazara al ınarak başvurunun kabul edilebilirlik kriterlerinden olan anayasal ve ki şisel önemden yoksun olma kriteri yönünden incelenmesi gerekir. 17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında, anayasal aç ıdan önem taşımayan ve ba şvurucunun önemli bir zarara u ğramad ığı başvurular ın esastan incelenmeksizin reddedilebilece ği hüküm alt ına al ınm ıştır. 18. An ılan hükümle anayasal ve ki şisel önemden yoksun ba şvurular ın esasta n incelenmemesine imkân tan ıyan ek bir kabul edilebilirlik kriteri getirilmi ştir. Dolay ısıyla diğer tüm kabul edilebilirlik kriterlerini ta şısa hatta esas hakk ında incelemeye geçildi ğinde ihlal karar ı verilebilecek nitelikte olsa bile kanunda belirtilen nitelikteki bir ba şvuru kabul edilemez bulunabilecektir ( K.V. [GK], B. No: 2014/2293, 1/12/2016, 55). 19. Kanun da anayasal ve ki şisel önemden yoksun ba şvurular ın kabul edilemez bulunabilmesi için iki ko şul öngörülmü ştür: Anayasal önem olarak adland ırılabilecek ola n birinci ko şul "başvurunun Anayasa n ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi aç ısından önem ta şımamas ı , kişisel önem olarak adland ırılabilecek olan ikinci ko şul ise ba şvurucunun önemli bir zarara u ğramamas ı dır (K.V., 57). 20. Anayasa hükümlerinin yorumlanmas ı aç ısından önem ta şıma unsurunun başta Anayasa Mahkemesinin bireysel ba şvuru yoluyla daha önce yorumlamad ığı meseleleri kapsad ığında kuşku bulunmamaktad ır. Bununla birlikte Mahkeme, bir meseleyle ilgili olarak daha önce Anayasa n ın ilgili hükümlerini yorumlam ış olsa bile de ğişen durumlar ı dikkate alarak yeniden yorumlama ihtiyac ı duyabilir. Bu durumda da o meseleye ili şkin başvurunun anayasal öneminin bulundu ğunu kabul etmek gerekir ( K.V., 63). 21. Anayasa n ın uygulanmas ı aç ısından önem ta şıma unsurunda ise Anayasa hükümlerinin uygulanmas ı aç ısından başvurunun önem ta şıdığının söylenebilmesi için kam u makamlar ı ve derece mahkemelerinin belli bir meseleye ili şkin uygulamalar ının Anayasa Mahkemesi yorumlar ından farkl ı olmas ı ve bu farkl ılığın da önemli olmas ı gerekir ( K.V., 64). 22. Kişisel önemin bulunmamas ı koşulu ise -ba şvurucunun içinde bulundu ğu koşullar da dâhil olmak üzere- her olay ın kendine özgü ko şullar ı dikkate al ınarak ve objekti f verilerden hareket edilerek Anayasa Mahkemesi taraf ından değerlendirilir ( K.V., 66, 67). 23. Anayasa Mahkemesi, önüne gelen iddialara ili şkin birçok ba şvuruda silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin kapsam ve içeri ğini belirlemi ştir. Bu kapsamda Başvuru Numaras ı: 2018/22658 Karar Tarihi : 13/1/2021 5(Yaşasın Aslan , B. No: 2013/1134, 16/5/2013, 32-37; Kamil Koç, B. No: 2012/660, 7/11/2013, 42-48; Ramazan Tosun, B. No: 2012/998, 7/11/2013, 34-42; Muharrem Keserci , B. No: 2012/575, 8/5/2014, 43-55; Ahmet Teyit Ke şli, B. No: 2013/2237, 18/9/2014, 55-65; Abdulselam Tunç , B. No: 2013/6986, 5/11/2014, 56-66; Gürhan Nerse, B. No: 2013/5957, 30/12/2014, 33-40; Aziz Ağırlı, B. No: 2013/1377, 25/3/2015, 32-43; Düzgit Yalova Gemi İnşa Sanayi A. Ş., B. No: 2013/8756, 15/4/2015, 37-48; Targan Tolga Yungul , B. No: 2013/1386, 16/4/2015 , 23-31; Durmaz Oto. Petrol Ürünleri İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2013/1020, 7/5/2015, 22-35; Fahri Gösteri ş, B. No: 2013/1297, 13/4/2016, 27-37; Zekayi Çelebi , B. No: 2014/5633, 18/5/2016, 25-30; Özgür Murat Engin, B. No: 2014/7806, 21/9/2016, 38-44; Laleş Çeliker , B. No: 2013/8413, 21/9/2016, 24-31) silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildiğine ilişkin şikâyetlerin Anayasa Mahkemesi taraf ından incelendi ği, başvuruculara delillerini sunma ve inceletme noktas ında mahkemelerce uygun imkânlar ın tan ınmas ı gerektiği, taraflar ın dinlenilmemesi ve taraflara delillere kar şı çıkma imkân ı verilmemesinin yarg ılama faaliyetinin hakkaniyete ayk ırı hâle gelmesine neden olabilece ği vurgulanmak suretiyle ilgili Anayasa kurallar ının yorumland ığı anlaşılmaktad ır. 24. Başvurucu ayr ıca karar sonucunu de ğiştirebilecek esasl ı iddialar ın karşılanmamas ı nedeniyle gerekçeli karar hakk ının da ihlal edildi ğini şikâyet etmektedir. 25. Anayasa Mahkemesi, önüne gelen birçok ba şvuruda gerekçeli karar hakk ının kapsam ve içeri ğini belirlemi ştir. Mahkeme; içtihad ında insan haklar ına ilişkin güvencelerin soyut ve teorik olarak de ğil uygulamada ve etkili bir şekilde sa ğlanmas ı amac ının gerçekleşmesi için derece mahkemelerinin ileri sürülen iddia ve savunmalara şeklen cevap vermiş olmas ının yeterli olmad ığına, iddia ve savunmalara verilen cevaplar ın dayanaks ız olmamas ı, tutarl ı ve makul olmas ı gerektiğine vurgu yapm ıştır. Mahkeme özellikle aç ık ve somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmalar ın davan ın sonucuna etkili olmas ı, başka bir deyişle davan ın sonucunu de ğiştirebilecek nitelikte bulunmas ı hâlinde davayla do ğrudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerekçe ile yan ıt verilmesi gerekti ğine dikkat çekmi ştir (Muhittin Kaya ve Muhittin Kaya İnşaat Taahhüt Madencilik G ıda Turizm Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2013/1213, 4/12/2013, 25, 26; Vesim Parlak , B. No: 2012/1034, 20/3/2014, 33, 34; Yasemin Ek şi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013, 56, 57; Sencer Ba şat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, 31-39; Münür Ata , B. No: 2014/4958, 22/1/2015, 37-43; Hikmet Çelik ve di ğerleri , B. No: 2013/4894, 15/12/2015, 54-59; Şah Tar ım İnş. Tur. Ltd. Şti., B. No: 2013/7847, 9/3/2016, 36-48). 26. Buna göre Anayasa Mahkemesinin s ıklıkla uygulanm ış aç ık içtihatlar ının bulunduğu silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkeleri ile gerekçeli karar hakk ının ihlal edildiğine ilişkin başvurunun genel bir soruna i şaret etmedi ği gibi Anayasa'n ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi aç ısından da önem taşıdığının ortaya konulamad ığı sonucuna var ılm ıştır. 27. Başvurucu, ba şvuru formunda maddi bir zarara u ğrad ığından bahsetmemi ş; sadece ihlalin tespitini ve manevi tazminata karar verilmesini talep etmi ştir. Maddi zarar olarak nitelenebilecek idari para cezas ı miktar ının inşaat şirketi olarak faaliyet gösteren başvurucunun mali durumuna ciddi anlamda zarar verdi ği ve Şirket için ne denli önemli olduğu hususunda herhangi bir aç ıklaman ın olmad ığı da gözetildi ğinde başvuru konus u miktar ın başvurucu aç ısından önemli bir zarar oldu ğu kanaatine ula şılamam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/22658 Karar Tarihi : 13/1/2021 628. Yukar ıda aç ıklanan nedenlerle ba şvurunun Anayasa'n ın yorumlanmas ı ve uygulanmas ı aç ısından önem ta şımad ığı gibi başvurucunun da önemli bir zarara u ğramad ığı sonucuna var ılmaktad ır (benzer yöndeki kararlar için bkz. Emek Yap ı Yat. İnş. Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/19521, 5/12/2017 ; Saat ve Saat Teknik Servis Hizmetleri Tic. Ltd. Şti., B. No: 2017/25089, 8/9/2020). 29. Aç ıklanan gerekçelerle anayasal ve ki şisel önemden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurunun di ğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucunun kimli ğinin gizli tutulmas ı talebinin KABULÜNE, B. Başvurunun anayasal ve ki şisel önemden yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, C. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 13/1/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI