TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR İLHAMİ EMEN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/28688) Karar Tarihi: 19/1/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/28688 Karar Tarihi : 19/1/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Duygu KALUKÇU Başvurucu : İlhami EMEN Vekili : Av. Ekrem TA ŞKİN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; işveren ile aras ındaki güven ili şkisinin bozuldu ğu gerekçesiyle i ş s
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR İLHAMİ EMEN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/28688) Karar Tarihi: 19/1/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/28688 Karar Tarihi : 19/1/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Duygu KALUKÇU Başvurucu : İlhami EMEN Vekili : Av. Ekrem TA ŞKİN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; işveren ile aras ındaki güven ili şkisinin bozuldu ğu gerekçesiyle i ş sözleşmesi feshedilen ba şvurucunun masumiyet karinesinin, hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının, makul sürede yarg ılanma hakk ının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 9/8/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. 1986 do ğumlu olan ba şvurucunun i ş akdi, K ızıltepe Belediye Ba şkanl ığı (Belediye) bünyesinde de ğişik alt işverenler ( Şirket) nezdinde i şçi statüsünde çal ışmakta iken 25/1/2017 tarihinde feshedilmi ştir. 6. Başvurucu, haks ız bir şekilde işten ç ıkar ıldığı gerekçesiyle i şe iade talepli tespit davas ı açm ıştır. 7. K ızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) (i ş mahkemesi s ıfat ıyla) 8/1/2018 tarihli karar ı ile davan ın reddine hükmetmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/28688 Karar Tarihi : 19/1/2023 38. Başvurucu, karara kar şı istinaf yoluna ba şvurmuş; karar ın kald ırılmas ını ve davan ın kabulüne karar verilmesini talep etmi ştir. 9. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, ba şvurucunun iddialar ını incelemiş; 8/10/2018 tarihli karar ı ile ilk derece mahkemesi karar ını gerekçe yönünden düzeltilerek yeniden hüküm kurmak üzere ortadan kald ırm ış ve davan ın reddine -kesin olmak üzere- hükmetmi ştir. 10. Nihai karar 29/7/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 11. Başvurucu 9/8/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 12. Anayasa Mahkemesinin 19/1/2023 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 13. Başvurucu; feshin usul ve yasaya ayk ırı olduğunu, savunmas ı dahi al ınmadan iş akdinin sonland ırıldığını, hakk ında adli yahut idari hiçbir soru şturman ın bulunmad ığını, uzun yıllard ır daval ı Belediyede sorunsuz bir şekilde çal ıştığı hâlde gerekçe gösterilmeksizin görevine son verildi ğini belirtmi ştir. Bu kapsamda açt ığı işe iade davas ında derece mahkemelerince yap ılan araştırma neticesinde herhangi bir terör örgütü ile irtibat ı olmad ığı hususu tespit edildi ği hâlde davas ının reddedildi ğini ifade eden ba şvurucu, kendisiyle benzer durumda bulunan ki şiler yönünden farkl ı kararlar verildi ğini, yarg ılama sürecinde yeterli inceme ve ara ştırma yap ılmad ığını, iddia ve itirazlar ının incelenmedi ğini belirterek Anayasa'n ın 10., 36. ve 38. maddelerinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 14. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un " Bireysel ba şvuru usulü " kenar ba şlıklı 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollar ının tüketildi ği tarihten; ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. Hakl ı bir mazereti nedeniyle süresi içinde ba şvuramayanlar, mazeretin kalkt ığı tarihten itibaren onbe ş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte ba şvurabilirler ... " 15. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) " Başvuru süresi ve mazeret " kena r başlıklı 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. " 16. Bireysel ba şvurunun ön şartlar ından biri de otuz günlük süre kural ıdır. Sürenin başvurunun her a şamas ında dikkate al ınmas ı gerekir ( Deniz Baykal, B. No: 2013/7521, 4/12/2013, 32). Otuz günlük süreye ili şkin başlang ıç tarihinin tespitinde kanun hükmü gereği öğrenme tarihi esas al ınmal ıdır. Başvuru Numaras ı: 2019/28688 Karar Tarihi : 19/1/2023 417. Bireysel ba şvurular ın 6216 say ılı Kanun'un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir. An ılan düzenlemelerde ba şvuru yolu öngörülen durumlarda bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcına ilişkin olarak başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten söz edilmekte ise de haberdar olunmayan bir hususta ba şvuru yap ılamayaca ğı dikkate alınarak bu ibarenin nihai karar ın gerekçesinin ö ğrenildiği tarih olarak anla şılmas ı gerekir (A.C. ve di ğerleri [GK], B. No: 2013/1827, 25/2/2016, 25). 18. Bireysel ba şvuru süresinin i şlemeye ba şlamas ı yönünden nihai karar ın gerekçesinin tebli ği, öğrenme şekillerinden biridir ( Mehmet Ali Kurtuldu , B. No: 2013/5504, 28/5/2014, 27). Ancak ö ğrenme, gerekçeli karar ın tebliği ile s ınırlı olarak gerçekle şmez; başka şekillerde de ö ğrenme söz konusu olabilir. Ba şvurucunun nihai karar ın gerekçesini dava dosyas ını incelemek suretiyle ö ğrenmesi mümkündür. Bu do ğrultuda dosyadan suret alınmas ı gibi hâllerde ba şvurucunun gerekçeli karar ı öğrendiği kabul edilebilir. Başvurucunun nihai karar ın gerekçesini öğrendiğini beyan etti ği tarih de bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcı olarak ele al ınabilir (İlyas Türedi , B. No: 2013/1267, 13/6/2013, 21, 22). 19. Diğer yandan somut olay ın koşullar ında başvurucunun nihai karardan daha erken bir tarihte haberdar olmas ı gerektiğinin değerlendirilmesi durumunda Anayasa Mahkemesi, ba şvuru süresinin ba şlang ıcı için bu tarihi de esas alabilir ( Ögeday Ak ın, B. No: 2014/2345, 10/6/2015, 38). 20. Bu ba ğlamda Anayasa Mahkemesi, henüz avukat ına tebliğ edilmemi ş olmakl a birlikte nihai karar olan gerekçeli Yarg ıtay ilam ının ilk derece mahkemesine ula ştığı, başvurucunun avukat ının ise bireysel ba şvuru formunda bu karardan haberdar olduklar ını belirttiği tarihten daha önce ilk derece mahkemesine söz konusu ilam ın tebliğe ç ıkar ılmas ı için birden fazla talepte bulundu ğunun anla şıldığı bir bireysel ba şvuruda ba şvuru süresinin avukat ın ilk yaz ılı talep tarihinden itibaren i şlemeye ba şlad ığını kabul etmi ştir. An ılan kararda Anayasa Mahkemesi, gerekçeli nihai karar ın ilk derece mahkemesine ula ştığından başvurucunun haberdar oldu ğu ve bu durumda Ulusal Yarg ı Bilişim Sistemi (UYAP) Avukat Bilgi Sistemi'ni kulland ığı görülen ba şvurucu vekilinin nihai karar sonucunu ve gerekçesini kesin olarak ö ğrenme olana ğına sahip oldu ğu konusunda şüphe bulunmad ığını ifade etmi ştir (Suat Bircan [GK], B. No: 2014/16800, 1/12/2016, 25-27). 21. UYAP, kullan ıcılar ın kendilerini ilgilendiren bilgi ve belgelere ihtiyaç duymalar ı hâlinde h ızlı ve kolay şekilde ula şabilmelerini sa ğlamaktad ır. Her türlü bilgi ve belge al ışverişi de UYAP üzerinden elektronik ortamda ve anl ık denebilecek k ısa sürede gerçekleştirilebilmektedir ( Hüseyin A şkan, B. No: 2017/15649, 21/7/2020, 26). 22. Yarg ı sisteminin parças ı olarak avukatlar sistemde vekâleti bulunan dava dosyalar ını internet üzerinden UYAP'tan yararlanarak inceleyebilmekte, bu dosyalardan suret alabilmekte, elektronik imza ile sistemdeki dava dosyalar ına evrak ekleyebilmekte, yeni dav a dosyas ı açabilmekte ve harç ödeyebilmektedir. Ayr ıca nihai karar ın gerekçesine eri şmenin mümkün hâle geldi ği durumlarda ba şvurucu avukatlar ı bu sistemi kullanmak suretiyle nihai karar ın gerekçesini kesin olarak ö ğrenme imkân ını da elde etmektedir ( Hüseyin A şkan, 27). 23. Tüm bu i şlemler yap ılırken bilgi ve belgelerin son hâli, de ğişmez ve güvenli bir şekilde veri taban ında saklanmakta ve belgeler üzerinde yap ılan işlemler UYAP evrak i şlem Başvuru Numaras ı: 2019/28688 Karar Tarihi : 19/1/2023 5kütüğünde kay ıt alt ına al ınmaktad ır. Evrak i şlem kütüğü, evrak üzerinde yap ılan işlemleri (doküman olu şturma, düzenleme, imzalama, açma, okuma ve yazd ırma gibi) kay ıt alt ına almaktad ır. Kay ıt alt ına al ınan evrak üzerindeki i şlemleri yapan şahs ın ad ı soyad ı, s ıfat ı, birimi, yap ılan işlemin niteli ği, tarih ve saati sistemde saklanmaktad ır (Hüseyin A şkan, 28). 24. Başvuruya konu olayda nihai karar olan Bölge Adliye Mahkemesi karar ına ilişkin olarak UYAP evrak i şlem kütüğü üzerinde yap ılan inceleme neticesinde ba şvurucunun avukat ının ilgili karar ı 18/12/2018 günü saat 16.34 ve 17.28 de açarak okudu ğu tespit edilmiştir. Dolay ısıyla bu işlemi yapan ilgililerden i şlem s ıras ında nihai karar ın sonucunu öğrenmeleri beklenir. Böyle bir durumda i şlem yap ılırken nihai karar ın sonucunun öğrenildiği kabul edilece ğinden bireysel ba şvuru süresinin bu tarihten itibaren ba şlatılmas ı gerekir. 25. Bu kapsamda ba şvurucunun avukat ının nihai karar ı UYAP üzerinden 18/12/2018 tarihinde okudu ğu, dolay ısıyla nihai karardan haberdar oldu ğunun ve bu doğrultuda bireysel ba şvuru süresinin 18/12/2018 tarihinden itibaren i şlemeye ba şlad ığının kabul edilmesi gerekir. Nitekim ilgili usul kurallar ı uyar ınca sürenin münhas ıran tebliğden itibaren i şlemeye ba şlayacağının kabul edildi ği uygulamalar ın aksine bireysel ba şvuru yolunda ba şvuru süresi, ihlalin ö ğrenilmesi esas ına bağlanm ıştır (benzer yöndeki kararlar için bkz. Mehmet Özcan, B. No: 2019/6266, 15/1/2020, 27). 26. Sonuç olarak bireysel ba şvuru konusu yarg ılama sürecine ili şkin nihai karardan 18/12/2018 tarihinde haberdar oldu ğu anlaşılan başvurucunun otuz günlük bireysel ba şvuru süresinin son günü olan 17/1/2019 tarihinden sonra 9/8/2019 tarihinde yapt ığı bireysel başvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 19/1/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.