TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR A.C.K. VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/13952) Karar Tarihi: 7/10/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 31/12/2021-31706 Başvuru Numaras ı: 2018/13952 Karar Tarihi : 7/10/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI Raportör : Heysem KOCAÇ İNAR Başvurucular : 1.A.C.K. 2.M.K. 3.S.Ü.Y. 4.Ü.A. 5.Ü.K. Başvurucular Vekili : Av. Fatih Cenk CAN
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR A.C.K. VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/13952) Karar Tarihi: 7/10/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 31/12/2021-31706 Başvuru Numaras ı: 2018/13952 Karar Tarihi : 7/10/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI Raportör : Heysem KOCAÇ İNAR Başvurucular : 1.A.C.K. 2.M.K. 3.S.Ü.Y. 4.Ü.A. 5.Ü.K. Başvurucular Vekili : Av. Fatih Cenk CANPOLAT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ipotek bedelinin güncellenmi ş değerinin ödenmesi iste ğinin reddi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 7/5/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/13952 Karar Tarihi : 7/10/2021 38. Başvurucular 31/12/1994 tarihinde ölen H.K.n ın mirasç ılar ıdır. Başvurucular murisi, maliki oldu ğu 10 parsel say ılı arsa niteli ğindeki taşınmaz ı 23/10/1984 tarihinde tapuda yap ılan resmî senetle 3.500.000 TL'ye (eski TL) G.D.ye satm ıştır. Resmî senette sat ış bedelinin ödenmedi ği, teminat olarak 15/4/1985 vadeli ve 3.500.000 TL bedelli ipote ğin sat ıcı lehine tesis edildi ği şerhi bulunmaktad ır. 9. Al ıcı G.D. 11/9/2007 tarihinde ölmü ş; geriye mirasç ı olarak N.D., M.D. ve S.D. kalm ıştır. A.İcra Takip Süreci 10.G.D.nin mirasç ılar ı 15/6/2012 tarihli dilekçe ile 9/6/1932 tarihli ve 2004 say ılı İcra ve İflas Kanunu'nun 153. maddesi uyar ınca bedeli kar şılığında ipote ğin çözülmesi talebiyle icra dairesine ba şvuruda bulunmu ştur. 11.İcra Müdürlü ğü bu talep üzerine ba şvuruculara ihtarname göndermi ştir. Başvurucular 4/3/2013 tarihli dilekçe ile sat ış bedeli kendilerine ödenmedi ğinden ipote ğin kald ırılmas ı isteğine itiraz etmi ştir. 12. G.D.nin mirasç ılar ı ipotek alacakl ısı olan başvurucular ın paray ı almaktan ve ipoteği çözmekten imtina etmesi nedeniyle mahkemeye ba şvurarak depo edilen bedel karşılığında ipoteğin çözülmesini talep etmi ştir. 13. Bak ırköy 2. İcra Hukuk Mahkemesi 23/9/2013 tarihli kararla ipote ğin çözülmesine karar vermi ştir. 14. Hüküm, ba şvurucular taraf ından temyiz edilmi ştir. Yarg ıtay 8. Hukuk Dairesi makbul bir sebep ileri sürerek ipote ğin çözülmesine itiraz edildi ğinden davan ın reddine karar verilmek üzere 31/10/2014 tarihinde hükmü bozmu ştur. 15. Bak ırköy 2. İcra Hukuk Mahkemesi 25/2/2015 tarihinde bozma do ğrultusunda davan ın reddine karar vermi ştir. B. Bireysel Ba şvuruya Konu Dava Süreci 16. Başvurucular 24/2/2015 tarihli dava dilekçesiyle 10 parsel say ılı taşınmaz ın babalar ı ad ına kay ıtlı iken 23/10/1984 tarihinde G.D.ye resmî senetle sat ıldığını ancak sat ış anında bedel ödenmedi ğinden murisleri lehine 3,5 TL bedelle ipotek tesis edildi ğini bildirmiştir. Başvurucular aradan 28 y ıl gibi uzun bir zaman geçmesine ra ğmen sat ış bedelinin kendilerine ödenmedi ğini ve hâl böyle iken G.D.nin mirasç ılar ının hakkaniyete ayk ırı biçimde 35 TL gibi oldukça dü şük bir bedelle ipote ğin çözülmesi talebinde bulunduklar ını ileri sürmü ştür. Başvuruculara göre ipotek bedeli arsan ın güncel de ğeri ve Amerikan dolar ı üzerinden günümüze uyarlanarak kendilerine ödenmelidir. 17. Başvurucular 20/3/2015 tarihli dilekçe ile davan ın harca esas de ğerini 30.000 TL olarak bildirmi ş ve bu değer üzerinden harç yat ırm ıştır. 18. G.D.nin mirasç ılar ı 27/3/2015 tarihli cevap ve kar şı dava dilekçesiyle ipotek bedelinin güncel de ğeri ile ödenmesine ili şkin isteğin haks ız olduğunu belirterek davan ın reddini talep etmi ş ve karşı dava olarak -bedeli icra dairesine depo ettiklerinden- ipote ğin çözülmesine karar verilmesini istemi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/13952 Karar Tarihi : 7/10/2021 419. Bak ırköy 7. Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 9/5/2017 tarihli kararla başvurucular ın ipotek bedelinin güncel de ğeri ile ödenmesi iste ğinin reddine ve ba şvurucular aleyhine aç ılan ipoteğin çözülmesi istekli davan ın kabulüne karar vermi ştir. Mahkemeye göre 23/10/1984 tarihli resmî senette aç ıkça belirtildi ği üzere sat ış bedeli 3,5 TL olup bu borcun ödenmesini temin amac ıyla başvurucular murisi lehine kesin borç ipote ği tesis edilmi ştir. Hâl böyle iken borçlulardan N.D. 19/6/2012 tarihinde icra dosyas ına 35 TL depo etmi ş olup bu miktar, bilirki şi taraf ından ayr ıntılı ve seçenekli olarak tespit edilen ana para, faiz ve masraflar ı karşılamaktad ır. 20. Başvurucular hükme kar şı istinaf talebinde bulunmu ştur. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi (BAM) 28/9/2017 tarihinde ba şvurucular ın istinaf iste ğinin esastan reddine temyiz yolu aç ık olmak üzere karar vermi ştir. 21. Başvurucular, BAM karar ını temyiz etmi ştir. Yarg ıtay 14. Hukuk Dairesi 12/2/2018 tarihli kararla ba şvurucular ın 33,80 TL olarak gösterdi ği dava de ğerinin kara r tarihi itibar ıyla geçerli olan 41.530 TL temyiz s ınırının alt ında olduğunu belirterek temyiz isteğini reddetmi ştir. 22. Nihai karar 5/4/2018 tarihinde ba şvuruculara tebli ğ edilmiştir. 23. Başvurucular 7/5/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk1. Kanun Hükümleri 24. 22/11/2001 tarihli ve 4721 say ılı Türk Medeni Kanunu'nun 881. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: Hâlen mevcut olan veya henüz do ğmam ış olmakla beraber do ğmas ı kesin veya olas ı bulunan herhangi bir alacak, ipotekle güvence alt ına al ınabilir. 25. 4721 say ılı Kanun'un 883. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: Alacak sona erince ipotekli ta şınmaz ın maliki, alacakl ıdan ipote ği terkin ettirmesini isteyebilir.'' 26. 4721 say ılı Kanun'un 875. maddesi şöyledir: Taşınmaz rehninin alacakl ıya sağlad ığı güvencenin kapsam ına şunlar girer: 1. Ana para, 2. Takip giderleri ve gecikme faizi, 3. İflâs ın aç ıldığı veya rehnin paraya çevrilmesinin istendi ği tarihe kadar muaccel olmuş üç y ıllık faiz ile son vadeden ba şlayarak işleyen faiz. Başvuru Numaras ı: 2018/13952 Karar Tarihi : 7/10/2021 5Daha önce belirlenmi ş olan faiz oran ı, sonradan gelen alacakl ılar ın zarar ına olarak art ırılamaz." 27. 2004 say ılı Kanun'un 148. maddesi şöyledir: Taşınmaz ipotek alacakl ısı, yetkili veya ta şınmaz ın bulundu ğu yer icra dairesine elindeki ipotek belgesinin akit tablosunun tapu idaresince verilmi ş resmi bir örne ğini ibrazla alaca ğın miktar ını bildirir ve 58 inci maddeye göre takip talebinde bulunur.'' 28. 2004 say ılı Kanun'un 153. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: İpotekle temin edilmi ş ve vadesi gelmi ş bir alaca ğın borçlusu icra dairesin e müracaatla alacakl ısının gaip ve yerle şim yerinin meçhul bulundu ğunu veya borcu almaktan ve ipote ği çözmekten imtina etti ğini beyan ederse icra dairesi on be ş gün içinde daireye gelerek paray ı almas ını ve ipoteği çözmesini alacakl ıya usulüne göre tebli ğ eder . Alacakl ı bu müddet içinde gelmedi ği veya gelipte kanunen makbul bir sebep beyan etmeksizin paray ı almaktan ve ipote ği çözmekten imtina eyledi ği takdirde borçlu borcunu icra dairesine tamamiyle yat ırırsa icra mahkemesi verilen paran ın alacakl ı nam ına h ıfzına ve ipotek kayd ının terkinine karar verir. Bu karar tapu dairesine tebli ğ edilerek ipotekli taşınmaz ın sicilline geçirilir.'' 2. Yarg ıtay Kararlar ı 29. Yarg ıtay 14. Hukuk Dairesinin 5/11/2019 tarihli ve E.2016/11459, K.2019/7275 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "... Davac ılar vekili, davac ılar ın murisi M.A. n ın 17.12.2010 tarihinde vefat etti ğini, murisin 42 parselde kay ıtlı 6.350 m² alanl ı taşınmaz ı 03.11.1972 tarihinde 65.000,00TL. bedelle daval ıya satt ığını, 20.000,00TL'nin pe şin ödendi ğini, kalan 45.000 TL rehin bedelli daval ıya satt ığını, daval ının ayl ık 2.500 TL olarak düzenli ödeme yapmas ı gerektiğini ancak ödemelerin yap ılmad ığını, bunun üzerine mirasç ı davac ılar ın 45.000TL'nin günümüz rayici olan 111.117,00TL üzerinden K. İcra Müdürlü ğünün 2012/1869 Esas say ılı takip dosyas ı ile ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibi ba şlatt ıklar ını, daha sonra daval ının davac ılar lehine tesis edilen ipote ğin kald ırılmas ı için İİK n ın 153. maddesi uyar ınca K. İcra Müdürlü ğünün 2012/1956 Esas say ılı takip dosyas ı ile 421,76TL üzerinden icra takibi başlat ıldığını, davac ılara muht ıra ç ıkart ıldığını, bu rakam ın günün ko şullar ında uygun olmad ığını, daval ının böylelikle davac ılar aleyhine sebepsiz zenginle ştiğini, zira eski 45.000 TL'nin şimdi 45,00TL oldu ğunu bunun kabul edilemeyece ğini belirterek davac ılar ın mağduriyetinin giderilmesi aç ısından bahse konu ta şınmaz ın daval ı ad ına olan tapu kayd ının iptali ile davac ılar ad ına kay ıt ve tescilini, olmad ığı takdirde 111.117,00TL nin faiz ve ferileri ile birlikte ödenmesini, daval ı taraf ın icra mahkemelerinde aç ılacak olan olas ı ipoteğin kald ırılmas ı davas ına yönelik ara karar ı ile ihtiyati tedbir verilmesini, yarg ılama giderleri ile avukatl ık ücretinin daval ıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmi ştir. ... Mahkemece, davan ın k ısmen kabulü ile; davac ı taraf ın tapu iptali tescil istemini n reddine, 33,93TL nin dava tarihi olan 13/04/2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikt e daval ı taraftan tahsili ile davac ı tarafa ödenmesine, fazlaya ili şkin istemin reddine karar verilmiştir. Başvuru Numaras ı: 2018/13952 Karar Tarihi : 7/10/2021 6... 1- Yap ılan yarg ılamaya, toplanan delillere ve tüm dosya içeri ğine göre davac ılar vekilinin a şağıdaki bendin kapsam ı d ışında kalan di ğer temyiz itirazlar ı yerinde görülmemi ş, reddi gerekmi ştir.'' 30. Yarg ıtay 14. Hukuk Dairesinin 19/12/2017 tarihli ve E.2017/1490, K.2017/9505 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Bu itibarla, 136.000 TL ipotek bedelinin herhangi bir güncelleme yap ılmadan, yukar ıda belirtilen ilkeler do ğrultusunda ipotek akit tablosunda bila faiz 1 y ıl müddetle 136.000 TL üzerinden ipotek konuldu ğu anlaşıldığından 07.10.1978 tarihinden itibare n dava tarihine kadar yasal faizi ile birlikte ula şacağı değerin depo ettirilerek davan ın kabulüne karar verilmesi gerekirken güncelle ştirilmiş ipotek bedelinin depo ettirilere k davan ın kabulüne karar verilmesi do ğru görülmemi ş, bu sebeple karar ın bozulmas ı gerekmiştir.'' B. Uluslararas ı Hukuk 1. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi 31. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'ne (Sözle şme) ek 1 No.lu Protokol'ü n "Mülkiyetin korunmas ı" kenar başlıklı 1. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Her gerçek ve tüzel ki şinin mal ve mülk dokunulmazl ığına sayg ı gösterilmesini isteme hakk ı vard ır. Bir kimse, ancak kamu yarar ı sebebiyle ve yasada öngörülen ko şullara ve uluslararas ı hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun b ırak ılabilir. ..." 2. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi Kararlar ı 32. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine (A İHM) göre Sözle şme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinin temel amac ı, devlet taraf ından mülkiyet hakk ına yap ılan haks ız müdahalelere kar şı kişinin korunmas ını sağlamakt ır. Sözleşme'nin 1. maddesi uyar ınca her taraf devlet "kendi yetki alan ı içinde bulunan herkesin, Sözle şme'de tan ımlanan haklar ı ve özgürlüklerden yararlanmalar ını sağlama" yükümlülü ğü alt ındad ır. Bu genel nitelikli görevin yerine getirilmesi, Sözle şme ile güvence alt ına al ınan haklar ın etkili bir biçimde uygulanmas ını sağlamak için baz ı pozitif yükümlülükler getirmektedir ( Ališić ve diğerleri/Bosna Hersek, H ırvatistan, S ırbistan, Slovenya ve Makedonya Cumhuriyeti [BD], B. No: 60642/08, 16/7/2014, 100; Sovtransavto Holding/Ukrayna , B. No: 48553/99, 25/7/2002, 96). 33. AİHM, Sözle şme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinin devletin do ğrudan müdahalesinin söz konusu olmad ığı, özel ki şiler aras ındaki uyu şmazl ıklar yönünden de -belirli durumlarda- mülkiyet hakk ının korunmas ı için gerekli tedbirleri alma yükümlülü ğü içerdiğini kabul etmektedir. Pozitif yükümlülükleri çerçevesinde devletin -özel ki şiler aras ı mülkiyet ili şkileri bak ımından olsa bile- ki şilerin mülkiyet haklar ına yap ılacak keyfî müdahalelere kar şı hukuksal bir koruma sa ğlamas ı gerekmektedir. Bu ba ğlamda devlet, özellikle taraflar ın mülkiyet hakk ına ilişkin uyuşmazl ıklar yönünden gerekli usule ili şkin güvenceleri sunan etkin bir yarg ısal mekanizma olu şturma yükümlülü ğü alt ındad ır. Bu Başvuru Numaras ı: 2018/13952 Karar Tarihi : 7/10/2021 7çerçevede olu şturulan yarg ı yollar ında ulusal mahkemeler de iç hukukta yer alan ilgili kanunlar ışığında makul ve adil bir biçimde mülkiyet uyu şmazl ıklar ını çözmek durumundad ır. AİHM, bu gereklili ğin sağlan ıp sağlanmad ığını değerlendirirken uygulanan usulün bütününü incelemektedir ( Sovtransavto Holding/Ukrayna , 96; Fuklev/Ukrayna , B. No: 71186/01, 7/6/2005, 90, 91; Kotov/Rusya [BD], B. No: 54522/00, 3/4/2012, 112; Anheuser-Busch Inc./Portekiz [BD], B. No: 73049/01, 11/1/2007, 82-87; Capital Bank AD/Bulgaristan , B. No: 49429/99, 24/11/2005, 134; Kushoglu/Bulgaristan , B. No: 48191/99, 10/5/2007, 47). 34. Bununla birlikte A İHM iç hukukun yorumlanmas ı ve uygulanmas ı konusundaki görevinin s ınırlı olduğunu, ulusal mahkemelerin hukuk kurallar ının yorumlanmas ı bak ımından sahip olduklar ı takdir hakk ına aç ık bir keyfîlik veya bariz takdir hatas ı içermedikçe kar ışamayacağını belirtmektedir ( Anheuser -Busch Inc./Portekiz , 83). 35. Diğer taraftan A İHM, her ne kadar Sözle şme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinde aç ık olarak usule ili şkin güvencelerden söz edilmese de bu maddenin keyfî müdahalelerden korunmak amac ıyla mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalelerin kanun d ışı veya keyfî ya da makul olmayan şekilde uyguland ığına ilişkin savunma ve itirazlar ın sorumlu makamlar önünde etkin bir biçimde ortaya konabilme olana ğının tan ınmas ı güvencesini kapsad ığını belirtmektedir. Bu de ğerlendirme ise uygulanan sürecin bütününe bak ılarak yap ılmal ıdır (AGOSI/Birle şik Krall ık, B. No: 9118/80, 24/10/1986, 60; Jokela/Finlandiya , B. No: 28856/95, 21/5/2002, 45). 36. AİHM ayr ıca usule ili şkin güvencelerin özel ki şiler aras ında ihtilaf olu şturan mülkiyet hakk ı ile ilgili meseleler yan ında taraflardan birinin devlet olmas ı durumunda da geçerli oldu ğunu belirtmi ştir (Plechanow/Polonya , B. No: 22279/04, 7/7/2009, 100). Bu bağlamda mülkiyet hakk ının korunmas ına dair usule ili şkin güvenceler kapsam ında mahkeme kararlar ının ilgili ve yeterli bir gerekçeye sahip olmas ı gerektiğine değinmiştir. AİHM'e göre bu zorunluluk davac ının her iddias ına ayr ıntılı cevap verilmesi anlam ına gelmemekle birlikte en az ından mülk sahibinin esasa ili şkin temel iddia ve itirazlar ı yarg ılama makamlar ınca yap ılacak dikkatli ve özenli bir inceleme sonucunda kar şılanmal ıdır (Gereksar v e diğerleri/Türkiye , B. No: 34764/05, 34786/05, 34800/05, 34811/05, 1/2/2011, 54). V.İNCELEME VE GEREKÇE 37. Anayasa Mahkemesinin 7/10/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucular ın İddialar ı 38. Başvurucular, sat ış bedelinin ödenmemesi üzerine murisleri ad ına 23/10/1984 tarihinde tescil edilen 3,5 TL bedelli ipote ğin güncel de ğeri belirlenmeden ana para, faiz ve masraflar kar şılığı olarak toplam 35 TL üzerinden çözülmesine karar verildi ğini bildirmi ştir. Başvuruculara göre aradan geçen 28 y ıl nedeniyle ipotek bedelinin güncellenmesi gerekli olup Mahkemenin bu yola ba şvurmamas ı nedeniyle borcunu ödemeyen borçlular hatal ı davran ışlar ından menfaat temin etmi ştir. Başvurucular ayr ıca ipoteğin güncel de ğerinin tespiti için talep ettikleri yeni bilirki şi incelemesinin gerekçesiz olarak reddedildi ğini, hukuka ayk ırı olduğuna inand ıklar ı karara kar şı temyiz yoluna gittiklerini ancak Yarg ıtay ın belirsiz alacak davas ına ve 30.000 TL üzerinden harç yat ırılm ış olmas ına rağmen ilk dav a dilekçesindeki 33,80 TL' yi dava de ğeri olarak kabul etmek suretiyle temyiz iste ğinin usulden reddine karar verdi ğini belirterek adil yarg ılanma hakk ı ile mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2018/13952 Karar Tarihi : 7/10/2021 8B. Değerlendirme 39. Anayasa n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz. 40. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucular, adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ı ve hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğini ileri sürmü şse de başvurucular ın iddialar ının özünü 23/10/1984 tarihli ipote ğe konu bedelin aradan geçen uzun zaman diliminde u ğram ış olduğu değer kayb ının karşılanmamas ı olduğundan şikâyetlerinin bütün hâlde mülkiyet hakk ının ihlali iddias ı kapsam ında incelenmesi uygun görülmü ştür. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 41. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı gereği, başvuru yollar ının tüketildi ği, başvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde bireysel başvuru yap ılmas ı gerekir. 42. Anayasa Mahkemesinin kararlar ında kesin nitelikteki kararlar ın öğrenilmesinden itibaren bireysel ba şvuru süresinin ba şlayacağı, bu nitelikteki kararlara kar şı kanun yoluna ba şvurulmas ının bireysel ba şvuru süresine bir etkisi bulunmad ığı belirtilmi ştir (Nesin Kayserilio ğlu, B. No: 2012/613, 13/6/2013, 17). 43. Usul hükümlerine göre mahkeme kararlar ının hüküm k ısm ında kanun yolu ve süresinin belirtilmesi zorunlulu ğu, taraflar ın karara kar şı öngörülen kanun yolunu etkili ve işlevsel bir şekilde kullanmalar ı aç ısından önem arz etmektedir ( S.K., B. No: 2015/2438, 19/4/2018, 43). 44. Mahkemenin ipote ğin fekkine ili şkin karar ına yönelik istinaf iste ği BAM taraf ından 28/9/2017 tarihinde reddedilmi ş ise de BAM karar ında verilen hükme kar şı temyiz yolunun aç ık olduğu belirtilmi ştir. Başvurucular da bu karar üzerine iki haftal ık süre içinde temyiz yoluna ba şvurmuş ancak temyiz istekleri, inceleme tarihinde geçerli ola n 41.530 TL'lik s ınırın alt ında bulundu ğundan Daire taraf ından reddedilmi ştir. Bu itibarla istinaf incelemesi sonucunda verilen karar dava de ğeri itibar ıyla usul hükümlerine göre kesin olmakla birlikte ba şvurucular ın temyiz yoluna gitmesinde bu karar ın etkisi yads ınamaz. Başvurucular BAM karar ında aç ıkça belirtilen bu yola müracaat etmi ş ve Yarg ıtay ın karar ı sonras ında bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvurucular ın Yarg ıtay karar ına göre otuz günlük süre içinde bireysel ba şvuruda bulunduklar ı da nazara al ındığında bireysel ba şvuru süresinin BAM' ın kesin nitelikli karar ı ile ba şlatılmas ının başvurucular yönünden öngörülemez, a ğır sonuçlar do ğuracağı da aç ık olup bireysel ba şvurunun süresinde yap ıldığının kabulü gereklidir (benzer nitelikteki karar için bkz. Esat İnevi, B. No: 2015/11677, 26). Başvuru Numaras ı: 2018/13952 Karar Tarihi : 7/10/2021 945. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Mülkün Varl ığı 46. Anayasa'n ın 35. maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik değer ifade eden ve parayla de ğerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). Bu ba ğlamda mülk olarak de ğerlendirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmayan menkul ve gayrimenkul mallar ile bunlar ın üzerinde tesis edilen s ınırlı ayni haklar ın ve fikrî haklar ın yan ı sıra icras ı kabil olan her türlü alacak da mülkiyet hakk ının kapsam ına dâhildir ( Mahmut Duran ve di ğerleri , B. No: 2014/11441, 1/2/2017, 60). 47. Somut olayda ba şvuruculara murislerinden intikal eden ipotek alaca ğı 4721 say ılı Kanun'da düzenlenmi ş; gayrimenkuller üzerinde etkisini do ğuran, resmî senede bağlanm ış kesin ve icra edilebilir nitelikte bir alacak hakk ı içerdiğinden maddi bir de ğer ifade ettiği tart ışmas ızdır. Bu çerçevede ba şvurucular ın 35. madde kapsam ında korunmas ı gereken bir menfaatinin bulundu ğu aç ıktır. b. Genel İlkeler 48. Anayasa'n ın 35. maddesinin birinci f ıkras ında "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir." denilmek suretiyle mülkiyet hakk ı güvenceye ba ğlanm ıştır. Bu maddede bir temel hak olarak güvence alt ına al ınm ış olan mülkiyet hakk ının gerçekten ve etkili bir şekilde korunabilmesi yaln ızca devletin müdahaleden kaç ınmas ına bağlı değildir. Anayasa'n ın 5. ve 35. maddeleri uyar ınca devletin mülkiyet hakk ının korunmas ına ilişkin pozitif yükümlülükleri de bulunmaktad ır. Bu pozitif yükümlülükler, kimi durumlarda özel kişiler aras ındaki uyu şmazl ıklar da dâhil olmak üzere mülkiyet hakk ının korunmas ı için belirli tedbirlerin al ınmas ını gerektirmektedir ( Türkiye Emekliler Derne ği, B. No: 2012/1035, 17/7/2014, 34-38; Eyyüp Boynukara , B. No: 2013/7842, 17/2/2016, 39-41). 49. Devletin pozitif yükümlülükleri, mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalelere kar şı usule ilişkin güvenceleri sunan, yarg ısal yollar ı da içeren etkili hukuksal bir çerçeve oluşturma ve olu şturulan bu hukuksal çerçeve kapsam ında yarg ısal ve idari makamlar ın bireylerin özel ki şilerle olan uyu şmazl ıklar ında etkili ve adil bir karar vermesini temin etme sorumluluklar ını da içermektedir ( Selahattin Turan , B. No: 2014/11410, 22/6/2017, 41). 50. Başvuru konusu olayda özel ki şiler aras ındaki borç ili şkisi nedeniyle alacakl ının alacağının ödenmesinin teminat alt ına al ınmas ı amac ıyla borçlulara ait ta şınmaz üzerinde taraflar ın r ızas ıyla ipotek hakk ı tesis edilmi ştir. Borçlunun ipotek bedelini taraflarca belirlenen zaman içinde ödememesi nedeniyle ipote ğin kald ırılmas ı için ödenecek miktar hususunda taraflar aras ında uyuşmazl ık bulunmaktad ır. Buna göre ba şvurucular ın mülkiye t hakk ına yönelik olarak kamu makamlar ınca doğrudan yap ılan bir müdahale mevcut de ğildir. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi daha önce pek çok karar ında kimi durumlarda özel kişiler aras ındaki uyu şmazl ıklarda dahi devlete dü şen pozitif yükümlülükler oldu ğunu kabul etmiştir (Türkiye Emekliler Derne ği, 34; Eyyüp Boynukara , B. No: 2013/7842, 17/2/2016, 39-41; Osmanoğlu İnşaat Eğitim G ıda Temizlik Hizmetleri A. Ş., B. No: 2014/8649, 15/2/2017, 44; Selahattin Turan , 36-41). Başvuru Numaras ı: 2018/13952 Karar Tarihi : 7/10/2021 10c.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 51. Somut olayda ba şvurucular murisi lehine 23/10/1984 tarihinde tesis edilen ipotek şerhi, borçlulardan N.D.nin ana para borcu, faiz ve masraflardan olu şan miktar ı icra dairesinde ba şvurucular ad ına depo etmesi nedeniyle mahkemece yap ılan yarg ılama sonucunda kald ırılm ıştır. Başvurucular ipote ğin tesisinden 28 y ıl sonra yap ılan ödemenin -paran ın enflasyon kar şısında uğrad ığı değer kayb ı nedeniyle- alacaklar ını karşılamad ığını iddia etmektedir. Ba şvurucular 2012 y ılı itibar ıyla 35 TL tutar ındaki ödemeyi kabu l etmemiştir. Buna göre ba şvurucular ın mülkiyet hakk ına doğrudan kamu makamlar ınca yap ılan herhangi bir müdahale söz konusu de ğildir. Ancak mülkiyet hakk ına yönelik müdahale özel ki şiler taraf ından gerçekle şse dahi devletin pozitif yükümlülükleri çerçevesinde mülkiyet hakk ının korunmas ı için gerekli idari ve adli tedbirleri almas ı gerekmektedir. Bu sebeple ba şvuruya konu olayda devletin mülkiyet hakk ının korunmas ına ilişkin pozitif yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmedi ğinin değerlendirilmesi gerekir. 52. Bu kapsamda taraflar aras ındaki hukuki ili şkinin niteli ği ve mülkiyetin özel kişilerden gelen müdahaleler yönünden korunmas ı için gerekli hukuki mekanizmalar ın oluşturulup olu şturulmad ığı incelenmelidir. İpotek, bir alaca ğın ödenmesine güvence te şkil eden ve borcun ödenmemesi hâlinde alacakl ıya ipotekli ta şınmaz ı satt ırıp alacağına kavuşmas ı imkân ını veren bir rehin türüdür. 2004 say ılı Kanun'un 148. maddesinde ipotek ile teminat alt ına al ınan bir borcun ödenmemesi hâlinde alacakl ının ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla borçlu hakk ında takip ba şlatabilece ği aç ıkça düzenlenmi ştir. Somut olayda başvurucular murisi lehine tesis edilen ipote ğin vadesi 15/4/1985 tarihidir. Bu tarihten itibaren ba şvurucular ve öncesinde murislerinin muaccel hâle gelen borcun ödenmemesi nedeniyle ipotekli ta şınmaz ı icra vas ıtas ı ile satt ırarak alacaklar ını tahsil etme imkânlar ı bulunmaktad ır. 53. Öte yandan ta şınmaz üzerindeki ipotek şerhi devam etti ği müddetçe alacakl ılar ın taşınmaz ı satt ırarak alacaklar ını tahsil etme imkân ına karşılık olarak borçlular ın da 4721 say ılı Kanun'un 883. maddesi uyar ınca ipotek bedelini ödeyerek ta şınmaz üzerindeki ipotek şeklindeki k ısıtlaman ın kald ırılmas ını isteme haklar ı bulunmaktad ır. 54. Somut olayda borcun vadesi ile ödeme tarihi aras ında geçen uzun zaman içinde para enflasyon kar şısında değer kaybetmi ştir. Bu hâlde 4721 say ılı Kanun'un taraflara tan ıdığı haklar kapsam ında ipotek bedelinin hangi usule göre hesaplanaca ğı ve bu hususun başvurucular yönünden keyfî ya da öngörülemez olup olmad ığı önem arz etmektedir. Başvurucular yukar ıda aç ıkland ığı üzere ipote ğin vadesinin doldu ğu tarihten itibaren 2004 say ılı Kanun'un 148. maddesine göre alacaklar ını tahsil etmek imkân ına sahiptir. Hâl böyle iken başvurucular ve murisleri aradan geçen uzun zaman içinde alaca ğın tahsili içi n kanunda öngörülen bu yolu kullanmam ış ve bu yolu kullanmalar ına engel te şkil edecek fiilî ya da hukuki bir durum da ileri sürmemi ştir. 4721 say ılı Kanun'un ipotek bedelini n belirlenmesine ili şkin 875. maddesinde bedelin ne şekilde hesaplanaca ğı aç ıkça düzenlenmi ş olup Yarg ıtay içtihatlar ında da bu hususta bir tereddüt de bulunmamaktad ır. Bu hâlde Mahkemenin bilirki şi raporunu esas alarak borçlulardan N.D.nin icra takibi s ıras ında yapm ış olduğu 35 TL ödeme sonucu ipotek ile teminat alt ına al ınan alaca ğın tamamen kar şıland ığı yönündeki kabulünün keyfî ya da ba şvurucular yönünden öngörülemez oldu ğunu söylemek mümkün de ğildir. 55. Bu itibarla mülkiyet hakk ının ihlali iddias ı yönünden somut olay ba ğlam ında uyuşmazl ığa ilişkin olarak mülkiyetin korunmas ına yönelik belirli, ula şılabilir ve Başvuru Numaras ı: 2018/13952 Karar Tarihi : 7/10/2021 11öngörülebilir kanun hükümlerinin ve buna dayal ı olarak yerle şik yarg ısal içtihatlar ın mevcut olduğu tespit edilmi ştir. Ayr ıca mülkiyet hakk ının korunmas ı yükümlülü ğü yönünden başvurucular ın usule ili şkin güvencelerden etkin biçimde yararlanmas ının sağland ığı, kararlarda yer verilen tespit ve gerekçelere göre yarg ısal makamlar ın takdir yetkilerinin sınırının aşılmad ığı kanaatine var ılm ıştır. Son olarak taraflar aras ındaki menfaat dengesini sağlayacak sistem içinde gerekli mekanizmalar ın mevcut oldu ğu da dikkate al ındığında devletin mülkiyet hakk ına ilişkin pozitif yükümlülüklerinin somut olayda yerine getirildi ği sonucuna var ılm ıştır. 56. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının ihlal edilmedi ğine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucular ın kimliğinin gizli tutulmas ı talebinin KABULÜNE, B. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının İHLAL EDİLMEDİĞİNE, D. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucular üzerinde BIRAKILMASINA, E. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 7/10/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Üye Üye Y ıldız SEFERİ NOĞLU Basri BA ĞCI