TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HAKAN ALSA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/5171) Karar Tarihi: 18/5/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/5171 Karar Tarihi : 18/5/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Hakan ALSA Vekili : Av. Serkan KARADA Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, temyiz ba şvurusunun süre yönünden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri şim hakk ının ihlal e
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HAKAN ALSA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/5171) Karar Tarihi: 18/5/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/5171 Karar Tarihi : 18/5/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Hakan ALSA Vekili : Av. Serkan KARADA Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, temyiz ba şvurusunun süre yönünden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 13/2/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. Başvurucu taraf ından 20/3/2015 tarihinde İstanbul 34. İş Mahkemesinde (Mahkeme) i şe iade davas ı aç ılm ıştır. 7. Mahkemece 9/2/2017 tarihinde davan ın reddine karar verilmi ştir. Karar ı n gerekçesinde; ba şvurucunun 09/10/2012-24/2/2015 tarihleri aras ında daval ı iş yerinde çal ıştığı, 24/2/2015 tarihinde ba şvurucuya 1/3/2015 tarihi itibar ıyla Marmara Bölge Müdürü unvan ı ile çal ışacağının tebliğ edildiği, başvurucunun 24/2/2015 tarihinde " 24/2/2015 tarihinde taraf ıma önerilen görev yeri de ğişikliği iş şartlar ının uygulanmaz hale gelmesine Başvuru Numaras ı: 2019/5171 Karar Tarihi : 18/5/2021 3neden olmas ından dolay ı iş akdimi hakl ı nedenle tek tarafl ı olarak 24/2/2015 tarihi ile feshediyorum" şeklinde istifa dilekçesini sundu ğu ve istifa dilekçesine ili şkin irade fesad ı iddias ının bulunmad ığı vurgulanm ıştır. Buna göre her ne kadar ba şvurucuya k ıdem ve ihba r tazminat ı ödemesi yap ılm ış ise de ba şvurucunun görev yerinin de ğiştirildiği tarihte kendi isteği ile işten ayr ılma iradesi ile hareket etti ği, iş sözleşmesini fesheden ba şvurucunun feshin geçersizli ği ve işe iade isteminde bulunamayaca ğı belirtilmi ştir. 8. Başvurucunun istinaf istemi İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 24. Huku k Dairesince (Bölge Adliye Mahkemesi) 21/12/2017 tarihinde esastan reddedilmi ştir. Karar ın hüküm k ısm ında ayr ıca, karar ın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yarg ıtaya temyi z yolunun aç ık olduğu da belirtilmi ştir. 9. Başvurucu temyiz talebinde bulunmu ş, Yarg ıtay 9. Hukuk Dairesi (Daire) taraf ından temyiz talebi 21/11/2018 tarihinde süre a şımından reddedilmi ştir. Yarg ıtay karar gerekçesinde; 30/1/1950 tarihli ve 5521 say ılı mülga İş Mahkemeleri Kanunu nun 8. maddesinin üçüncü f ıkras ı uyar ınca temyiz süresinin gerekçeli karar ın taraflara tebli ğinden itibaren sekiz gün oldu ğu belirtilip sekiz günlük temyiz süresi geçtikten sonra yap ılan temyiz başvurular ının süresinde olmad ığı ifade edilmi ştir. 10. Nihai karar olan Yarg ıtay ilam ına ilişkin olarak Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) evrak i şlem kütüğü üzerinde yap ılan incelemede, yarg ılama sürecinde vekil olarak görev yapan ve bireysel ba şvuruda da vekil olarak ba şvurucuyu temsil ede n başvurucunun avukat ı Serkan Karada ş taraf ından ilgili karar ın 4/1/2019 günü saat 17.37.50 de aç ılarak okundu ğu tespit edilmi ştir. 11. Bununla birlikte Dairenin karar ı 14/1/2019 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu 13/2/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 12. Mahkemenin 18/5/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 13. Başvurucu, Bölge Adliye Mahkemesinin temyiz süresini karar ın tebliğinden itibaren iki hafta olarak gösterdi ğini ve belirtilen süre içinde temyiz talebinde bulunmas ına rağmen temyiz ba şvurusunun süreden reddi nedeni ile mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 14. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un " Bireysel ba şvuru usulü " kenar ba şlıklı 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollar ının tüketildi ği tarihten; ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. Hakl ı bir mazereti nedeniyle süresi içinde ba şvuramayanlar, mazeretin kalkt ığı tarihten itibaren onbe ş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte ba şvurabilirler ... " Başvuru Numaras ı: 2019/5171 Karar Tarihi : 18/5/2021 415. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) " Başvuru süresi ve mazeret " kena r başlıklı 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. " 16. Bireysel ba şvurunun ön şartlar ından biri de otuz günlük süre kural ıdır. Sürenin başvurunun her a şamas ında dikkate al ınmas ı gerekir ( Deniz Baykal, B. No: 2013/7521, 4/12/2013, 32). Otuz günlük süreye ili şkin başlang ıç tarihinin tespitinde kanun hükmü gereği öğrenme tarihi esas al ınmal ıdır. 17. Bireysel ba şvurunun süre ko şuluna bağlanmas ıyla hukuki istikrar ın sağlanmas ı hedeflenmektedir. Dolay ısıyla anayasal bir hak arama yolu olan bireysel ba şvurunun yap ılmas ı için belli sürelerin öngörülmesi hukuki istikrar ilkesinin bir gere ğidir ve bu süre -bireysel ba şvuru yap ılmas ını imkâns ız k ılacak ölçüde k ısa olmad ıkça- bireysel ba şvuru hakk ına ayk ırılık oluşturmaz. 18. Bireysel ba şvurular ın 6216 say ılı Kanun'un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir. An ılan düzenlemelerde ba şvuru yolu öngörülen durumlarda bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcına ilişkin olarak başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten söz edilmekte ise de haberdar olunmayan bir hususta ba şvuru yap ılamayaca ğı dikkate alınarak bu ibarenin nihai karar ın gerekçesinin ö ğrenildiği tarih olarak anla şılmas ı gerekir (A. C. ve di ğerleri [GK], B. No: 2013/1827, 25/2/2016, 25). 19. Bireysel ba şvuru süresinin i şlemeye ba şlamas ı yönünden nihai karar ın gerekçesinin tebli ği, öğrenme şekillerinden biridir ( Mehmet Ali Kurtuldu , B. No: 2013/5504, 28/5/2014, 27). Ancak ö ğrenme, gerekçeli karar ın tebliği ile s ınırlı olarak gerçekle şmez; başka şekillerde de ö ğrenme söz konusu olabilir. Ba şvurucunun nihai karar ın gerekçesini dava dosyas ını incelemek suretiyle ö ğrenmesi mümkündür. Bu do ğrultuda dosyadan suret alınmas ı gibi hâllerde ba şvurucunun gerekçeli karar ı öğrendiği kabul edilebilir. Başvurucular ın nihai karar ın gerekçesini öğrendiklerini beyan ettikleri tarih de bireysel başvuru süresinin ba şlang ıcı olarak ele al ınabilir (İlyas Türedi , B. No: 2013/1267, 13/6/2013, 21, 22). 20. Diğer yandan somut olay ın koşullar ında başvurucunun nihai karardan daha erken bir tarihte haberdar olmas ı gerektiğinin değerlendirilmesi durumunda Anayasa Mahkemesi, ba şvuru süresinin ba şlang ıcı için bu tarihi de esas alabilir ( Ögeday Ak ın, B. No: 2014/2345, 10/6/2015, 38). 21.Bu bağlamda Anayasa Mahkemesi, henüz avukat ına tebliğ edilmemi ş olmakl a birlikte nihai karar olan gerekçeli Yarg ıtay ilam ının ilk derece mahkemesine ula ştığı, başvurucunun avukat ının ise bireysel ba şvuru formunda bu karardan haberdar olduklar ını belirttiği tarihten daha önce ilk derece mahkemesine söz konusu ilam ın tebliğe ç ıkar ılmas ı için birden fazla talepte bulundu ğunun anla şıldığı bir bireysel ba şvuruda ba şvuru süresinin avukat ın ilk yaz ılı talep tarihinden itibaren i şlemeye ba şlad ığını kabul etmi ştir. An ılan kararda Anayasa Mahkemesi, gerekçeli nihai karar ilk derece mahkemesine ula ştığından başvurucunun haberdar oldu ğu ve bu durumda UYAP Avukat Bilgi Sistemi'ni kulland ığı görülen ba şvurucu vekilinin nihai karar sonucunu ve gerekçesini kesin olarak ö ğrenme Başvuru Numaras ı: 2019/5171 Karar Tarihi : 18/5/2021 5olanağına sahip bulundu ğu konusunda şüphe olmad ığını ifade etmi ştir (Suat Bircan [GK], B. No: 2014/16800, 1/12/2016, 25-27). 22. UYAP, kullan ıcılar ın kendilerini ilgilendiren bilgi ve belgelere ihtiyaç duymalar ı hâlinde h ızlı ve kolay şekilde ula şabilmelerini sa ğlamaktad ır. Her türlü bilgi ve belge al ışverişi de UYAP üzerinden elektronik ortamda ve anl ık denebilecek k ısa sürede gerçekleştirilebilmektedir ( Hüseyin A şkan, B. No: 2017/15649, 21/7/2020, 26). 23. Yarg ı sisteminin parças ı olarak avukatlar; sistemde vekâleti bulunan dava dosyalar ını internet üzerinden UYAP'tan yararlanarak inceleyebilmekte, bu dosyalardan suret alabilmekte, elektronik imza ile sistemdeki dava dosyalar ına evrak ekleyebilmekte, yeni dav a dosyas ı açabilmekte ve harç ödeyebilmektedirler. Ayr ıca nihai karar ın gerekçesine eri şmenin mümkün hâle geldi ği durumlarda ba şvurucu avukatlar ı bu sistemi kullanmak suretiyle nihai karar ın gerekçesini kesin olarak ö ğrenme imkân ını da elde etmektedirler ( Hüseyin A şkan, 27). 24. Tüm bu i şlemler yap ılırken bilgi ve belgelerin son hâli, de ğişmez ve güvenli bir şekilde veri taban ında saklanmakta ve belgeler üzerinde yap ılan işlemler UYAP evrak i şlem kütüğünde kay ıt alt ına al ınmaktad ır. Evrak i şlem kütüğü, evrak üzerinde yap ılan işlemleri (doküman olu şturma, düzenleme, imzalama, açma, okuma ve yazd ırma gibi) kay ıt alt ına almaktad ır. Kay ıt alt ına al ınan evrak üzerindeki i şlemleri yapan şahs ın ad ı soyad ı, s ıfat ı, birimi, yap ılan işlemin niteli ği, tarih ve saati sistemde saklanmaktad ır (Hüseyin A şkan, 28). 25. Yarg ılama sürecinde nihai karar olan Yarg ıtay ilam ına ilişkin olarak UYAP evrak işlem kütüğü üzerinde yap ılan incelemede ilgili karar ın başvurucunun avukat ı Serkan Karadaş taraf ından 4/1/2019 günü saat 17.37.50 de aç ılarak okundu ğu tespit edilmi ş ve buna ilişkin olarak ekran ç ıktısı al ınıp dosya aras ına konulmu ştur. Dolay ısıyla bu işlemi yapa n ilgililerden i şlem s ıras ında nihai karar ın sonucunu ö ğrenmeleri beklenir. Böyle bir durumd a işlem yap ılırken nihai karar ın sonucunun ö ğrenildiği kabul edilece ğinden bireysel ba şvuru süresinin bu tarihten itibaren ba şlatılmas ı gerekir. 26. Somut olayda; Yarg ıtay ilam ının başvurucunun avukat ı taraf ından UYAP üzerinden okundu ğu, bu kapsamda 4/1/2019 tarihinde bireysel ba şvuruya ili şkin nihai karardan haberdar olundu ğunun ve bu do ğrultuda bireysel ba şvuru süresinin 4/1/2019 tarihinden itibaren i şlemeye ba şlad ığının kabul edilmesi gerekir. Nitekim ilgili usul kurallar ı uyar ınca sürenin münhas ıran tebliğden itibaren i şlemeye ba şlayacağının kabul edildi ği uygulamalar ın aksine bireysel ba şvuru yolunda ba şvuru süresi, ihlalin ö ğrenilmesi esas ına bağlanm ıştır (benzer yönde kararlar için bkz. Mehmet Özcan, B. No: 2019/6266, 15/1/2020, 27). 27. Sonuç olarak bireysel ba şvuru konusu yarg ılama sürecine ili şkin nihai karardan 4/1/2019 tarihinde haberdar oldu ğu anlaşılan başvurucunun otuz günlük bireysel ba şvuru süresinden sonra, 13/2/2019 tarihinde gerçekle ştirdiği bireysel ba şvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2019/5171 Karar Tarihi : 18/5/2021 6B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 18/5/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI