TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RAMAZAN SAYILIR BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/6834) Karar Tarihi: 8/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPALSelahaddin MENTE Ş Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Ramazan SAYILIR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yarg ı karar ı gerekçe gösterilerek komiser yard ımc ılığından polis memurluğuna tenzilen atanma i şl
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RAMAZAN SAYILIR BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/6834) Karar Tarihi: 8/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPALSelahaddin MENTE Ş Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Ramazan SAYILIR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yarg ı karar ı gerekçe gösterilerek komiser yard ımc ılığından polis memurluğuna tenzilen atanma i şleminin iptali istemiyle aç ılan davan ın benzer maddi olaya dayan ılarak aç ılan başka davalarda verilen kararlar ın aksi bir sonuca ula şılarak reddedilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 16/3/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba ş vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 3A. Başvuru Konusu Uyu şmazl ıktan Önceki Süreç 8. Başvurucu, polis memuru olarak görev yapmaktayken 2/5/2009 tarihinde Emniyet Genel Müdürlü ğü taraf ından aç ılan Komiser Yard ımc ılığı Kursu Yaz ılı Sınav ı'na (sınav) kat ılm ıştır. S ınavdan 100 puan üzerinden 76 puan alm ış ve 1.125 ki şilik erke k kontenjan içine giremeyerek 304. erkek yedek s ıras ında yer edinmi ştir. 9. Başka bir kişi taraf ından s ınav ın baz ı sorular ının iptali istemiyle aç ılan davada verilen yürütmenin durdurulmas ı karar ına istinaden s ınav ın 88 soru üzerinden yeniden değerlendirilmesine karar verilmi ş ve yeni duruma göre haz ırlanan listede de belirlenen sıralamaya giremeyen ba şvurucu 77.865 puan ile 115. erkek yedek s ıras ında yer alm ıştır. 10. Başvurucu taraf ından, yeniden yap ılan değerlendirme sonucu komise r yard ımc ılığı kursuna (kurs) kat ılamayaca ğına ilişkin işlemin iptali istemiyle dava aç ılm ış, Ankara 6. İdare Mahkemesince 27/1/2011 tarihinde yürütmenin durdurulmas ı istemi reddedilmi ştir. Bu karara yap ılan itiraz üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesinin 23/3/2011 tarihli karar ıyla; yeniden yap ılan değerlendirme neticesinde ba şvurucunun s ınav sorular ının iptal edilmeden önceki hâli ile de ğerlendirmede ba şarılı say ılarak kursa gitmeye hak kazanan ve 2009-2010 e ğitim öğretim y ılındaki kursa giden birçok adaydan yüksek puan ald ığı ve bu nedenle ba şvurucunun talebinin reddine ili şkin işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarl ık bulunmad ığı gerekçesiyle dava konusu i şlemin yürütmesinin durdurulmas ına karar verilmi ştir. 11. Söz konusu yürütmenin durdurulmas ı karar ı gereği başvurucu 3/10/2011 tarihinde kursa kabul edilmi ş ve 12/7/2012 tarihinde kurstan mezun olarak komise r yard ımc ısı unvan ıyla göreve ba şlam ıştır. 12. Bu süre zarf ında uyuşmazl ık hakk ında Ankara 6. İdare Mahkemesince 29/2/2012 tarihli iptal karar ı verilmiştir. Karar ın gerekçesinde; Dan ıştay Onikinci Dairesinin E.2010/8408 say ılı dosyas ında verilen karar uyar ınca, iptal edilen on iki soru de ğerlendirme dışı bırak ılarak tüm adaylar ın puanlar ının 100 puan üzerinden hesaplanarak üçüncü bir başarı sıralamas ı oluşturulacağı ve buna göre ba şvurucunun ba şarılı olup olmad ığının belirlenece ği ifade edilmi ştir. Bu durum kar şısında, mahkeme karar ı üzerine yap ılan ikinci de ğerlendirme sonucunda s ıralamaya girememesi nedeniyle ba şvurucunun ba şarısız say ılmas ına ilişkin işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmad ığı belirtilmi ştir. 13. Ankara 6. İdare Mahkemesinin an ılan 29/2/2012 tarihli karar ı, Dan ıştay Onikinci Dairesinin 25/4/2013 tarihli karar ı ile onanm ıştır. 14.İdare taraf ından Dan ıştay Onikinci Dairesinin E.2010/8408 say ılı dosyas ında verilen karar uyar ınca yeniden bir de ğerlendirme yap ılm ış ve üçüncü bir ba şarı listesi oluşturulmuştur. Başvurucu bu listede 81 puan ile yine 1.125 ki şilik erkek kontenjan içine giremeyerek 138. erkek yedek s ıras ında yer alm ış, bunun üzerine kursa kat ılmak için yap ılan sınavda başarılı olamad ığından bahisle ba şvurucunun rütbesinin polis memurlu ğuna tenziline ilişkin 18/9/2012 tarihli i şlem tesis edilmi ştir. B. Başvuru Konusu Uyu şmazl ığa Yönelik Dava Süreci 15. Başvurucu taraf ından rütbesinin komiser yard ımc ılığından polis memurlu ğuna tenziline ili şkin işlemin iptali istemiyle Kocaeli 2. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) dav a açılm ış, Mahkemenin 1/2/2013 tarihli karar ı ile dava konusu i şlemin iptaline hükmedilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 4Karar ın gerekçesinde; idari yarg ı merciince verilen karar ın uygulanmas ı bağlam ında s ınavla ilgili yeniden yap ılan s ıralamaya giremedi ğinden bahisle ba şvurucu hakk ında dava konusu işlemin tesis edildi ği ancak olayda idarenin aç ık bir hatas ının söz konusu olmad ığı ve başvurucunun da herhangi bir hilesi ya da kusurunun bulunmad ığı belirtilmi ştir. Başvurucunun kat ıldığı kursta ba şarılı olarak komiser yard ımc ılığına atand ığı da dikkate alındığında komiser yard ımc ılığının başvurucu bak ımından kazan ılm ış hak olarak kabulünün gerektiği ifade edilmi ş ve işlemde hukuka uyarl ık bulunmad ığı sonucuna var ıldığı değerlendirilmi ştir. 16. Karar ın temyiz edilmesi üzerine Dan ıştay Onikinci Dairesinin 9/4/2014 tarihli hükmüyle temyiz isteminin kabulüne ve mahkeme karar ının bozulmas ına karar verilmi ştir. Temyiz mercii karar ının gerekçesinde, Ankara 6. İdare Mahkemesinin 29/2/2012 tarihli karar ında düzenlenecek üçüncü ba şarı listesi sonucuna göre ba şvurucunun kursa kat ılıp kat ılmayacağı hususunun belli olaca ğının ifade edildi ği ve bu listede ba şarısız olan başvurucu hakk ında yarg ı karar ının uygulanmas ı amac ıyla tesis edilen i şlemde hukuka ayk ırılık bulunmad ığı belirtilmi ştir. Ayr ıca kazan ılm ış haklar ın korunmas ı ilkesinin mevcut hukuk kurallar ına göre elde edilmi ş kazan ımlar ın daha sonra yürürlü ğe giren mevzuat hükümleriyle ortadan kald ırılamayaca ğını ifade etti ği, başvurucunun iddias ının aksine bu ilkenin olayda uygulama alan ının bulunmad ığı ve yarg ı kararlar ının uygulanmas ına ilişkin uyuşmazl ığı etkilemedi ği sonucuna ula şılm ıştır. 17. Bozma karar ına uyan Mahkeme 30/9/2014 tarihli karar ı ile oyçoklu ğuyla davan ın reddine hükmetmi ştir. Karşıoy gerekçesinde, dava konusu i şlemin iptaline dair Mahkemenin 1/2/2013 tarihli karar ında ısrar edilmesi gerekti ği ve bu nedenle davan ın reddine ili şkin mahkeme karar ına karşı olunduğu belirtilmi ştir. 18. Temyiz edilen karar Dan ıştay Onalt ıncı Dairesinin 14/3/2016 tarihli karar ıyla onanm ış, karar düzeltme istemi de Dan ıştay Beşinci Dairesinin 14/12/2016 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 19. Nihai karar 28/2/2017 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu 16/3/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk1. Kanun Hükümleri 20. 4/6/1937 tarihli ve 3201 say ılı Emniyet Te şkilat Kanunu'nun "Terfi ve atama" kenar başlıklı 55. maddesinin 11. f ıkras ının olay tarihindeki şekli şöyledir: İhtiyaç halinde meslekte fiilen alt ı yılını dolduran, 37 ya şından gün almam ış olan ve yönetmelikte belirtilen di ğer nitelikleri ta şıyan polis memurlar ından, yönetmeli k hükümlerine göre aç ılacak komiser yard ımc ılığı sınav ını kazan ıp dokuz aydan az olmama k üzere eğitim kursunu ba şarıyla bitirenler komiser yard ımc ılığı rütbesine atan ır.'' 21. 6/1/1982 tarihli ve 2575 say ılı Dan ıştay Kanunu'nun 38. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 5"1. İdari Dava Daireleri Kurulu; a) İdare mahkemelerinden verilen ısrar kararlar ını, b) İdari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararlar ı, temyizen inceler. ..." 22. 2575 say ılı Kanun'un 39. maddesi şöyledir: "İçtihatlar ı Birleştirme Kurulu, dava dairelerinin veya idari ve vergi dava daireleri kurullar ının kendi kararlar ı veya ayr ı ayr ı verdikleri kararlar aras ında ayk ırılık veya uyuşmazl ık görüldü ğü veyahut birle ştirilmiş içtihatlar ın değiştirilmesi gerekli görüldü ğü takdirde, Dan ıştay Başkan ının havalesi üzerine, Ba şsavc ının düşüncesi al ındıktan sonra i şi inceler ve lüzumlu görürse, içtihad ın birleştirilmesi veya de ğiştirilmesi hakk ında kara r verir." 23. 6/1/1982 tarihli ve 2577 say ılı İdari Yarg ılama Usulü Kanunu'nun " Kararlar ın sonuçlar ı" kenar ba şlıklı 28. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Dan ıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmas ına ilişkin kararlar ının icaplar ına göre idare, gecikmeksizin i şlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde karar ın idarey e tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." 2. Dan ıştay İçtihatlar ı 24. Dan ıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun ( İDDK) 3/6/2015 tarihli ve E.2013/623, K.2015/2412 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Dava; polis memuru olarak görev yapan ve 28/03/2010 tarihinde gerçekleştirile n komiser yard ımc ılığı kursu yaz ılı sınav ındaki baz ı sorular ın mahkeme karar ıyla ipta l edilmesi sonras ında yap ılan yeniden de ğerlendirmede 84 puanla 140. yedek olarak belirlenen davac ı taraf ından, kendisinden daha dü şük puan alan adaylar ın kursa devam ının sağlanmas ı üzerine, ba şarısız say ılmas ına ilişkin işlem ile kendisinin de aç ılacak komiser yard ımc ılığı kursuna ça ğrılmas ı istemiyle yap ılan başvurunun reddine ili şkin işlemin iptali istemiyle aç ılmıştır. Ankara 6. İdare Mahkemesinin 16/12/2011 günlü, E:2011/1239, K:2011/2155 say ılı karar ıyla; 28/03/2010 tarihinde gerçekle ştirilen komiser yard ımc ılığı kursu yaz ılı sınav sorular ı hakk ında aç ılan dava neticesinde baz ı sorular ın iptal edilerek yeniden bir değerlendirme yap ıldığı, bu değerlendirme sonucunda s ınava kat ılan bütün adaylar ın s ınav puanlar ının ve s ıralamadaki yerlerinin de ğiştiği, bir k ısım aday ın puan ının azalarak sıralamada geriye dü ştükleri, davac ının da dahil oldu ğu bir k ısım aday ın ise puan ının yükselerek s ıralamada daha ön s ıralara geldi ği görülmekle birlikte, yeni de ğerlendirme sonucunda davac ının 78 puandan 84 puana yükselerek 140. yedek aday oldu ğu, daval ı idar e taraf ından yeni yap ılan değerlendirme sonucunda hak kayb ı olmamas ı için puan sıras ına göre as ıl kontenjan içerisine giren adaylar ile yedekten kazanan aday say ısı kadar aday ın 2011-2012 y ılında aç ılacak kursa i ştiraklerinin sa ğlanacağının belirtildi ği görülmekte ise de; polislik mesle ği gibi hiyerar şinin as ıl olduğu bir meslekte s ınav sorular ı iptal edilerek yeniden yap ılan değerlendirmede davac ı ile ayn ı veya davac ıdan daha dü şük puan alan kişilerin komiser yard ımc ılığı kursuna giderek bu kurs sonucunda ba şarılı olduklar ı takdirde davac ının amiri olacaklar ı hususu dü şünüldüğünde, davac ının birçok adaydan Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 6daha yüksek puan almas ına rağmen kursa gidemeyerek komiserlik rütbesine terfi etme şans ını kaybetmesinin hukuka uygun olmad ığı, bu durumda; 28/03/2010 tarihinde Milli Eğitim Bakanl ığı taraf ından yap ılan Komiser Yard ımc ılığı Kursu Yaz ılı Sınav ı sonucunda 13 sorunun iptal edilmesi üzerine yap ılan yeni de ğerlendirmede 84 puan almak suretiyle, sınav sorular ının iptal edilmeden önceki hali ile yap ılan değerlendirmede ba şarılı say ılarak kursa gitmeye hak kazanan ve 2010-2011 e ğitim öğretim y ılındaki kursa giden birçok aday ile ayn ı veya daha yüksek puan alan davac ının, mahkeme karar ı üzerine yap ılan yeni değerlendirme sonucunda ba şarısız say ılmas ına ilişkin işlemde ve aç ılacak ilk komiser yard ımc ılığı kursuna kabul edilmesi talebi ile yapt ığı başvurunun reddine ili şkin işlemde hukuka uyarl ık bulunmad ığı gerekçesiyle dava konusu i şlemlerin iptaline karar verilmi ştir. An ılan karar Dan ıştay Onikinci Dairesinin 15/10/2012 günlü, E:2012/1335, K:2012/6492 say ılı karar ıyla; 2010-2011 e ğitim öğretim y ılında daval ı idare taraf ından 1000 polis memuru için komiser yard ımc ılığı kursu aç ılmas ının uygun görülerek Emniyet Genel Müdürlü ğü ile Milli E ğitim Bakanl ığı aras ında yap ılan protokol hükümler i doğrultusunda 28/03/2010 tarihinde komiser yard ımc ılığı kursu yaz ılı sınav ının yap ıldığı, anılan s ınavda davac ının 78 puan alarak 348. yedek olmak suretiyle ba şarısız olduğu, sınav ın baz ı sorular ının hatal ı olduğu öne sürülerek aç ılan iptal davas ında Ankara 3. İdare Mahkemesi taraf ından yapt ırılan bilirki şi incelemesi sonucunda 13 sorunun hatal ı olduğu gerekçesiyle verilen yürütmenin durdurulmas ı karar ı üzerine idarece yaz ılı sınav ın protokol hükümleri kapsam ında yeniden de ğerlendirildi ği, yap ılan bu de ğerlendirme sonucund a haz ırlanan yeni listeye göre ise davac ının 84 puan ile 140. yedek aday oldu ğu, yürütmeni n durdurulmas ı karar ı üzerine ortaya ç ıkan yeni hukuki durum dikkate al ınarak protokol hükümlerine uygun bir şekilde puanlaman ın 100 tam puan üzerinden yeniden yap ıldığı, davac ının yeni s ıralamada da ba şarılı olamad ığı ve 1000 ki şilik kontenjan içerisinde yer alamad ığının anlaşılmas ı karşısında; hukuka uygun şekilde yap ılan yeni s ıralamada ba şarılı olamayan davac ının, başarısız say ılarak kursa al ınmamas ına ilişkin dava konusu i şlemlerd e hukuka ayk ırılık bulunmad ığı; öte yandan, davac ı taraf ından, kendisinden daha dü şük puan ald ıklar ı halde idare taraf ından kazan ılmış haklar ı bulunduğu öne sürülerek kursa devam ettirilen adaylar ın bulundu ğu öne sürülmekte ise de; bu durumun davac ının s ınavda başarısız olduğu gerçeğini değiştirmeyece ği, bu durumda, davan ın reddine hükmedilmesi gerekirken, dava konusu i şlemlerin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi karar ında hukuki isabet bulunmad ığı gerekçesiyle bozulmuş ise de; İdare Mahkemesince, bozma karar ına uyulmayarak dava konusu i şlemlerin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmi ştir. Daval ı İdare, Ankara 6. İdare Mahkemesinin 25/01/2013 günlü, E:2013/29, K:2013/193 say ılı ısrar karar ını temyiz etmekte ve bozulmas ını istemektedir. Dosyan ın incelenmesinden; davac ının, aç ılacak komiser yard ımc ılığı kursuna kabul edilmesi istemi ile yapt ığı başvurunun reddine ili şkin işlemin yürütülmesinin durdurulmas ı yolunda Ankara 6. İdare Mahkemesince verilen 16/09/2011 günlü, E:2011/1239 sayılı karar ın uygulanmas ı amac ıyla, 14/10/2011 tarihinde komiser yard ımc ılığı kursuna kabu l edildiği, an ılan kursu tamamlayarak 11/07/2012 tarihinde İzmir Emniyet Müdürlü ğü emrin e komiser yard ımc ısı olarak atand ığı anlaşılmaktad ır. Her ne kadar davac ıdan düşük puan ald ıklar ı halde önceki ba şarı listesinde ye r ald ıklar ı için kursa ba şlat ılan baz ı adaylar ın kazan ılmış haklar ının korunmas ı amac ıyla kursa devamlar ının sağlanmas ı durumu davac ı lehine bir hak do ğurmasa da, yarg ı karar ının uygulanmas ı amac ıyla davac ının komiser yard ımc ılığı kursuna kabul edilere k anılan kadroya atamas ının yap ılmas ı, bu suretle kazand ığı komiser yard ımc ısı unvan ının korunmas ı bak ımından önem ta şımaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 7Bu durumda, davac ının, yarg ı karar ının uygulanmas ı sonucunda bir hak elde edere k komiser yard ımc ısı kadrosuna atanm ış olmas ı karşısında, dava konusu i şlemlerin iptali yolunda verilen Mahkeme karar ında sonucu itibar ıyla hukuka ayk ırılık görülmemi ştir. Temyiz edilen kararla ilgili dosyan ın incelenmesinden; Ankara 6. İdare Mahkemesince verilen karar ın usul ve hukuka uygun bulundu ğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin karar ın bozulmas ını gerektirecek nitelikte olmad ığı anlaşıldığından, daval ı idarenin temyiz isteminin reddine, Ankara 6. İdare Mahkemesinin 25/01/2013 günlü, E:2013/29, K:2013/193 say ılı ısrar karar ının yukar ıda yer verilen gerekçeyle ONANMASINA..." 25.İDDK'n ın 3/6/2015 tarihli ve E.2013/1361, K.2015/2414 say ılı, 5/6/2017 tarihli ve E.2016/584, K.2017/2438 say ılı kararlar ı da yukar ıda al ıntısı yap ılan karar (bkz. 24) ile benzer uyu şmazl ıklara ilişkin olup ayn ı gerekçeye sahiptir. 26. Dan ıştay Onikinci Dairesinin 24/1/2011 tarihli ve E.2008/6223, K.2011/257 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Komiser yard ımc ısı olan davac ının yarg ı karar ı uyar ınca polis memurlu ğuna atanmas ına ilişkin 28.9.2007 günlü i şlemin iptali ile i şlem nedeniyle yoksun kald ığı maaş fark ının ve özlük haklar ının verilmesi istemiyle aç ılan davada, yarg ı karar ının uygulanmas ı sonucu komiser yard ımc ılığı kursuna ça ğrılan ve kursu ba şarı ile tamamlay ıp komiser yard ımc ılığı rütbesine atanan davac ı için bu durumun kazan ılmış hak olu şturduğu gerekçesiyle dava konusu i şlemin iptali, rütbesinin tenzil edildi ği tarihten itibaren hak etti ği maaş ve özlük haklar ının tazmini yolunda Gaziantep 2. İdare Mahkemesince verile n 30.5.2008 günlü, E:2008/88, K:2008/693 say ılı karar ın, dilekçede yaz ılı nedenlerle 2577 say ılı İdari Yarg ılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyar ınca temyizen incelenerek bozulmas ı istenilmektedir. ... Davac ının komiser yard ımc ılığı kursuna ça ğrılmas ı istemiyle yapt ığı başvurunun reddine ili şkin 27.4.2006 günlü i şlemin iptali yolunda Gaziantep 2. İdare Mahkemesince verilen 26.12.2006 günlü, E:2006/1810, K:2006/3116 say ılı karar ın Dan ıştay Onikinci Dairesince, mülakat s ınav ında başarısız say ılmas ına ilişkin işlemin iptali yolunda verile n İdare Mahkemesi karar ının ilgilinin do ğrudan komiser yard ımc ılığı kursuna ça ğrılmas ını gerektirmedi ği, davac ının isteminin yaz ılı sınav sonucuna göre yap ılan değerlendirm e sonucunda reddedilmesinde hukuka ayk ırılık bulunmad ığı gerekçesiyle bozuldu ğu, davac ının karar düzeltme isteminin de Dairemizin 10.3.2008 günlü, E.2008/3, K.2008/145 3 say ılı karar ıyla, yarg ı karar ının uygulanmas ı sonucu komiser yard ımc ılığı kursuna ça ğrılan ve kursu ba şarı ile tamamlay ıp komiser yard ımc ılığı rütbesine atanan davac ı için bu durumun kazan ılmış hak olu şturduğu belirtilerek reddedildi ği anlaşılmakta olup, İdare Mahkemesi karar ında hukuka ayk ırılık görülmemi ştir. ...[karar ın] ONANMASINA..." 27. Dan ıştay Beşinci Dairesinin 28/12/2017 tarihli ve E.2016/29024, K.2017/25352 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Dava, 2.5.2009 tarihinde yap ılan komiser yard ımc ılığı sınav ında başarılı olarak komiser yard ımc ılığı kursuna ba şlayan ve bu kursu ba şarıyla tamamlayarak komiser yard ımc ısı olarak atanan davac ının, söz konusu s ınavda yer alan baz ı sorular ın mahkeme karar ıyla iptal edilmesi üzerine yeniden yap ılan değerlendirmede ba şarısız duruma düştüğünden bahisle tekrar polis memurlu ğuna atanmas ına ilişkin Emniyet Genel Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 8Müdürlüğünün 3.9.2014 tarihli i şleminin iptali istemiyle aç ılmıştır. ... Uyuşmazl ık konusu olayda, 2.5.2009 tarihinde gerçekle ştirilen komiser yard ımc ılığı kursu yaz ılı sınav ında 70 puan almak suretiyle 75. asil s ırada yer alan ve kursa ba şlat ılan davac ının, an ılan s ınav ın baz ı sorular ının, aç ılan davalar neticesinde iptal edilmesi üzerine daval ı idarece yap ılan yeni s ıralama sonucunda, kad ın polis memurlar ı için belirlenen 75 kişilik kontenjana girememesine ra ğmen Hukuk Mü şavirliğinin görü şü üzerine kursa devam ettirilen di ğer kursiyerlerin aksine; ikinci de ğerlendirme neticesinde haz ırlanan yeni listeye göre 71.791 puanla 73. asil s ırada yer alarak tekrardan ba şarılı say ıldığı, akabinde kursu başarıyla tamamlayarak komiser yard ımc ısı olarak atanmak suretiyle, bu statüsü gereği kişisel kazan ım elde etti ği görülmektedir. Bu durumda, davac ının komiser yard ımc ısı olarak atanmas ından dört y ıl sonra yarg ı karar ının uyguland ığından bahisle, subjektif kazan ımlar ını ortadan kald ıracak şekilde, komiser yard ımc ılığından polis memurlu ğuna atanmas ı yolunda tesis edilen i şlemde hukuki güvenlik ve idari istikrar ilkelerine uyarl ık bulunmamaktad ır. Aç ıklanan nedenlerle, ... [karar ın] BOZULMASINA..." 28. Dan ıştay Beşinci Dairesinin 21/2/2018 tarihli ve E.2016/21571, K.2018/10152 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Dava, polis memuru iken 2.5.2009 tarihinde yap ılan komiser yard ımc ılığı sınav ında başarısız olan, s ınavda yer alan baz ı sorular ın mahkeme karar ıyla iptal edilmesi üzerin e yap ılan yeni de ğerlendirmede ba şarılı olarak komiser yard ımc ılığı kursuna ba şlayan ve bu kursu ba şarıyla tamamlayarak komiser yard ımc ısı olarak atanan davac ının, mahkeme karar ı uyar ınca puanlama sistemine ili şkin yap ılan yeni de ğerlendirmede ba şarısız duruma düştüğünden bahisle yeniden polis memurlu ğuna atanmas ına ilişkin Emniyet Gene l Müdürlüğünün 3.9.2014 tarihli i şleminin iptali istemiyle aç ılmıştır. ... Yukar ıda yer verilen Anayasa ve Yasa hükümleri uyar ınca uyuşmazl ık konusu olay incelendiğinde, 2.5.2009 tarihinde gerçekle ştirilen komiser yard ımc ılığı kursu yaz ılı sınav ında 76 puan almak suretiyle 191. yedek s ırada yer alan davac ının komiser yard ımc ılığı kursuna ba şlamaya hak kazanamad ığı ancak an ılan s ınav ın baz ı sorular ının, açılan davalar neticesinde iptal edilmesi üzerine daval ı idarece yap ılan yeni s ıralama sonucunda, erkek polis memurlar ı için belirlenen 1125 kişilik kontenjana girememesin e rağmen Hukuk Müşavirliğinin görüşü üzerine kursa devam ettirilen diğer kursiyerlerin aksine ; davac ının ikinci de ğerlendirme neticesinde haz ırlanan yeni listeye göre 78.505 puanla 1119. asil s ırada yer alarak ba şarılı say ıldığı, akabinde yarg ı karar ı sonucu kat ılmaya hak kazand ığı komiser yard ımc ılığı kursunu ba şarıyla tamamlayarak komiser yard ımc ısı olarak atanmak suretiyle, bu statüsü gere ği kişisel kazan ım elde etti ği görülmektedir. Bu durumda, davac ının komiser yard ımc ısı olarak atanmas ından dört y ıl sonra yarg ı karar ının uyguland ığından bahisle, subjektif kazan ımlar ını ortadan kald ıracak şekilde, komiser yard ımc ılığından polis memurlu ğuna atanmas ı yolunda tesis edilen i şlemde hukuki güvenlik ve idari istikrar ilkelerine uyarl ık bulunmamaktad ır. Aç ıklanan nedenlerle, ... [karar ın] BOZULMASINA..." Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 9B. Uluslararas ı Hukuk 1. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi 29. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) 6. maddesinin birinci fıkras ının ilgili bölümü şöyledir: Herkes, medeni hak ve yükümlülükleri hakk ında karar verilmesi için ... bir yarg ı merciinde ... adil ... bir şekilde yarg ılanma hakk ına sahiptir. " 2. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi İçtihad ı 30. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM), hukuk devletinin temel ilkelerinden biri olan hukuki belirlili ğin Sözleşme'nin bütün maddelerine içkin oldu ğunu belirtmektedir. (Iordan Iordanov/Bulgaristan , B. No: 23530/02, 2/7/2009, 47). A İHM'e göre hukuk devletinin asli unsurlar ı aras ında yer alan hukuki belirlilik veya güvenlik ilkesi, hukuki durumlarda belirli bir istikrar ı temin etmekte ve ki şilerin mahkemelere güvenine katk ıda bulunmaktad ır. Birbiriyle uyu şmayan mahkeme kararlar ının sürüp gitmesi, yarg ı sistemine itimad ı azaltarak yarg ısal bir belirsizli ğe yol açabilir ( Nejdet Şahin ve Perihan Şahin/Türkiye [BD], B. No: 13279/05, 20/10/2011, 57). Ancak bireylerin makul güvenlerinin korunmas ı ve hukuki güvenlik ilkesi, içtihad ın değişmezliği şeklinde bir hak bah şetmemektedir (Unédic/Fransa , B. No: 20153/04, 18/12/2008, 74; Nejdet Şahin ve Perihan Şahin/Türkiye , 58). AİHM, içtihat farkl ılıklar ının farkl ı coğrafi bölgelerde yetkili birden fazla yarg ısal otoritenin var oldu ğu yarg ısal sistemlerde do ğal olduğunu vurgulamaktad ır (Iordan Iordanov/Bulgaristan , 47; Nejdet Şahin ve Perihan Şahin/Türkiye , 51). Hatta içtihat farkl ılığı ayn ı mahkeme içinde de söz konusu olabilir. Bu durum kendi ba şına Sözleşme'ye ayk ırılık teşkil etmez ( Nejdet Şahin ve Perihan Şahin/Türkiye , 51). Fakat A İHM yüksek mahkemelerin bu yarg ısal otoriteler aras ındaki içtihat farkl ılıklar ını giderme rolünün bulunduğunu ifade etmektedir ( Iordan Iordanov/Bulgaristan , 47). 31. AİHM -aç ık keyfîliğin bulunmas ı hâli hariç- ulusal mahkemelerin iç hukuk kurallar ına ilişkin yorumlar ını sorgulama rolünün bulunmad ığını belirtmektedir. A İHM, ayn ı şekilde ulusal mahkemelerce aç ıkça verilen farkl ı kararlar ı -aç ıkça benzer olan davalara ilişkin olsa bile- k ıyaslama gibi bir i şlevinin bulunmad ığını, ulusal mahkemelerin hukuk kurallar ını yorumlama hususundaki ba ğıms ızlığına sayg ı gösterilmesi gerekti ğini ifade etmektedir ( Nejdet Şahin ve Perihan Şahin/Türkiye , 50). 32. AİHM, dinamik ve evrimsel bir yakla şımın sürdürülememesinin hukukun gelişimini ve hukukta reformu engelleyece ğini, bu nedenle içtihat de ğişikliğinin tek ba şına etkin adalet yönetimine ayk ırı olmad ığının alt ını çizmektedir ( Atanasovski/Makedonya Eski Yugoslav Cumhuriyeti , B. No: 36815/03, 14/1/2010, 38). A İHM'e göre mahkeme içtihatlar ındaki değişim yarg ı organlar ının takdir yetkisi kapsam ında kalmakta olup böyle bir değişiklik özü itibar ıyla önceki çözümün tatminkâr bulunmamas ı anlam ına gelir ( S.S. Balıklıçeşme Beldesi Tar ım Kalk ınma Kooperatifi ve di ğerleri/Türkiye , B. No: 3573/05 ... 17293/05, 30/11/2010, 28). Ancak yerle şmiş yarg ısal pratiğin de içtihat de ğişikliğinin gerekçelendirildi ği kararda dikkate al ınmas ı gerekir ( Atanasovski/Makedonya Eski Yugoslav Cumhuriyeti , 38). Bu ba ğlamda ayn ı hususta daha önce ç ıkan kararlardan farkl ı bir hüküm kurulmas ı hâlinde mahkemelerce bu farkl ılaşmaya ilişkin makul bir aç ıklama getirilmesi gerekmektedir ( Stoilkovska/Makedonya Eski Yugoslav Cumhuriyeti , B. No: 29784/07, 18/7/2013, 49). Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 1033. AİHM, hukuki belirlilik şart ının ve meşru beklentilerin korunmas ı gereğinin yerleşik içtihad ın sürdürülmesini içermedi ğinin alt ını çizmekte ancak iyi temellere oturmu ş yerleşik içtihad ın varl ığının yüksek mahkemeye içtihattan ayr ılmay ı hakl ılaştıran dah a sağlam gerekçeler aç ıklama görevi yükledi ğini ifade etmektedir. A İHM'e göre yüksek mahkemenin yerle şik içtihattan farkl ı karar verilmesinin sebebi hakk ında başvurucuya detayl ı açıklama yapma sorumlulu ğu bulunmaktad ır (Atanasovski/Makedonya Eski Yugoslav Cumhuriyeti , 38). 34. AİHM, birçok karar ında esasl ı ve uzun süreli içtihat farkl ılıklar ının adil yarg ılanma hakk ını ihlal etti ğine hükmetmi ştir. AİHM, esasl ı ve uzun süreli içtihat farkl ılığının varl ığının tespitinde yarg ısal pratikteki istikrars ızlığı giderecek mekanizmalar ın bulunup bulunmad ığının ve gerekmesi durumunda bu mekanizmalar ın etkili bir şekilde işletilip işletilmediğinin önem ta şıdığına işaret etmektedir ( Nejdet Şahin ve Perihan Şahin/Türkiye , 53). A İHM, yarg ısal uygulamalardaki istikrars ızlığın yol açt ığı hukuki belirsizliklerin ve kararlar aras ındaki farkl ılığı giderecek mekanizmalar ın bulunmamas ının adil yarg ılama hakk ını zedeleyece ğinin alt ını çizmektedir ( Nejdet Şahin ve Perihan Şahin/Türkiye, 54). A İHM'e göre devletin hukuk sistemini uyumsuz yarg ısal kararlar verilmesini önleyecek şekilde biçimlendirme yükümlülü ğü bulunmaktad ır (Nejdet Şahin ve Perihan Şahin/Türkiye , 55). 35. AİHM; 2575 say ılı Kanun uyar ınca, Dan ıştay ın bir dairesi ile İDDK'n ın bir kara r konusunda tutars ızlığa düştüğü durumlarda İçtihatlar ı Birleştirme Kurulunun içtihattaki çelişkiyi gideren ve hukuki ba ğlay ıcılığı olan bir karar verdi ğini belirtmektedir. A İHM, benzer davalarda bile olsa ulusal mahkemelerin farkl ı kararlar ını karşılaştırma yükümlülü ğü olmad ığını gözönünde bulundurarak Daire ve İDDK aras ındaki yorum farkl ılığının kendi içinde Sözle şme'nin 6. maddesini ihlal etmedi ği görüşündedir ( Emel Boyraz/Türkiye , B. No: 61960/08, 2/12/2014, 73). V.İNCELEME VE GEREKÇE 36. Mahkemenin 8/9/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Hakkaniyete Uygun Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 37. Başvurucu; Dan ıştay Dairesinin bozma karar ının benzer durumlara yönelik verilen İDDK kararlar ıyla çelişkili oldu ğunu, söz konusu İDDK kararlar ını temyi z aşamas ında sunmu ş olmas ına karşın ne temyiz karar ında ne de mahkeme karar ında an ılan İDDK kararlar ından bahsedilmedi ğini ve emsal kararlar dikkate al ınmaks ızın davas ının reddedildi ğini, komiser yard ımc ılığı kursunu ba şarı ile bitirip komiser yard ımc ısı olarak atanmas ından iki y ıl sonra yarg ı karar ı ile kazan ılm ış haklar ının elinden al ındığını belirterek adil yarg ılanma, çal ışma ve mülkiyet haklar ı ile hukuki güvenlik ve e şitlik ilkelerinin ihlal edildiğini iddia etmi ştir. 2. Değerlendirme 38. Anayasa'n ın "Hak arama hürriyeti " kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 11"Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 39. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikayetleri adil yarg ılanma hakk ının güvencelerinden biri olan hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 40. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden i. Genel İlkeler 41. Anayasa n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesin yarg ı organlar ına davac ı ve daval ı olarak ba şvurabilme ve bunun do ğal sonucu olarak da iddia, savunma ve adil yarg ılanma hakk ı güvence alt ına al ınm ıştır. 3/10/2001 tarihli ve 4709 say ılı Kanun'un Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ına "adil yarg ılanma hakk ı" ibaresinin eklenmesine ilişkin 14. maddesinin gerekçesine göre "değişiklikle Türkiye Cumhuriyeti nin taraf oldu ğu uluslararas ı sözleşmelerce de güvence alt ına al ınm ış olan adil yarg ılama hakk ı metne dâhil" edilmiştir. Dolay ısıyla Anayasa'n ın 36. maddesinde herkesin adil yarg ılanma hakk ına sahip olduğu ibaresinin eklenmesinin amac ının Sözleşme'de düzenlenen adil yarg ılanma hakk ını anayasal güvence alt ına almak oldu ğu anlaşılmaktad ır (Yaşar Çoban , B. No: 2014/6673, 25/7/2017, 53). 42. Adil yarg ılanma hakk ı, uyuşmazl ıklar ın çözümlenmesinde hukuk devleti ilkesinin gözetilmesini gerektirmektedir. Anayasa'n ın 2. maddesinde Cumhuriyet'in nitelikleri aras ında say ılan hukuk devleti, Anayasa'n ın tüm maddelerinin yorumlanmas ı ve uygulanmas ında gözönünde bulundurulmas ı zorunlu olan bir ilkedir ( Özlem Terzio ğlu, B. No: 2014/19341, 27/11/2017, 39). 43. Bu noktada hukuk devletinin gereklerinden birini de hukuk güvenli ği ilkesi oluşturmaktad ır (AYM, E.2008/50, K.2010/84, 24/6/2010 ve E.2012/65, K.2012/128, 20/9/2012). Ki şilerin hukuki güvenli ğini sağlamay ı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi; hukuk normlar ının öngörülebilir olmas ını, bireylerin tüm eylem ve i şlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaç ınmas ını gerekli k ılar. Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem ki şiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve ku şkuya yer vermeyecek şekilde aç ık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmas ını, ayr ıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalar ına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013). 44. Hukuk kurallar ının ne şekilde yorumlanaca ğı ve birden fazla yorumunun mümkün oldu ğu durumlarda da bu yorumlardan hangisinin benimsenece ği derece mahkemelerinin yetkisinde olan bir husustur. Anayasa Mahkemesinin bireysel ba şvuruda derece mahkemelerince benimsenen yorumlardan birine üstünlük tan ımas ı veya derece Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 12mahkemelerinin yerine geçerek hukuk kurallar ını yorumlamas ı bireysel ba şvurunun amac ıyla bağdaşmaz. Anayasa Mahkemesinin kanunilik ilkesi ba ğlam ındaki görevi, hukuk kurallar ının birden fazla yorumunun hukuki belirlilik ve öngörülebilirli ği etkileyip etkilemedi ğini tespit etmektir ( Mehmet Arif Madenci , B. No: 2014/13916, 12/1/2017, 81). 45. Yarg ısal kararlardaki de ğişiklikler, hukukun dinamizmini ve mahkemeleri n yaklaşımlar ını yaşanan gelişmelere uyarlama kabiliyetlerini yans ıtmas ı yönüyle olumludur. Ancak uygulamadaki birlikteli ği sağlamalar ı beklenen yüksek mahkemeler içinde yer alan dairelerin benzer davalarda tatmin edici bir gerekçe göstermeksizin farkl ı sonuçlara ulaşmalar ı; bir karar ın belirli bir daireye dü ştüğü takdirde onanaca ğı, başka bir daire taraf ından ele al ındığı takdirde bozulaca ğı gibi ihtimale dayal ı ve birbirine z ıt sonuçlar ı ortaya ç ıkart ır. Bu ise hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine ters dü şecektir. Ayr ıca böyle bir alg ının toplumda yerle şmesi hâlinde bireylerin yarg ı sistemine ve mahkeme kararlar ına duymalar ı beklenen güven zarar görebilir ( Türkan Bal , B. No: 2013/6932, 6/1/2015, 64). 46. Hukukun üstünlü ğü ilkesi gere ği yarg ı sistemine olan bu güveni sa ğlamak ve korumakla yükümlü olan devlet, ayn ı yarg ı koluna dâhil mahkemeler aras ındaki derin ve süregelen içtihat farkl ılıklar ını ortadan kald ırabilecek nitelikte bir mekanizmay ı kurmak ve bu mekanizman ın etkin bir şekilde işleyişini sağlayacak düzenlemeler yapmakla yükümlüdür (Elif Ceyda Özdamar , B. No: 2014/7838, 19/12/2017, 46). ii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 47. Somut ba şvurunun konusu, benzer konulara ili şkin davalarda yarg ısal anlamd a aralar ında hiyerar şi ilişkisi bulunan ayn ı yarg ı koluna dâhil mahkemelerin kararlar ı aras ında çelişki bulundu ğu iddias ıdır. 48. Başvuru konusu olayda polis memuru olarak görev yapan ba şvurucu, kazanamad ığı ve yedek s ırada yer ald ığı sınav ın baz ı sorular ının iptal edilmesi nedeniyle yap ılan yeniden de ğerlendirilme üzerine de belirlenen s ıralamaya girememi ş ve bunun üzerine kursa kat ılamayaca ğına ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açm ıştır. Söz konus u davada yürütmenin durdurulmas ı isteminin reddi karar ına yap ılan itiraz üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesinin 23/3/2011 tarihli karar ı ile dava konusu i şlemin yürütmesinin durdurulmas ına karar verilmi ş (bkz. 10); bu karar gere ği başvurucu, kursa kabul edilmi ş ve kurstan mezun olarak komiser yard ımc ısı unvan ıyla göreve ba şlam ıştır. Başvurucu kursa devam ederken an ılan uyuşmazl ık hakk ında Ankara 6. İdare Mahkemesince 29/2/2012 tarihli iptal karar ı verilmiş; idarenin üçüncü bir ba şarı sıralamas ı oluşturacağı, bu s ıralamaya göre başvurucunun ba şarılı olup olmad ığının belirlenece ği ve başvurucunun ba şarısız say ılmas ına ilişkin işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmad ığı hüküm alt ına al ınm ıştır (bkz. 12). Başvurucunun idare taraf ından oluşturulan üçüncü ba şarı listesinde belirlenen s ıralamaya da girememesi nedeniyle ba şvurucu komiser yard ımc ılığından polis memurlu ğuna atanm ıştır. An ılan işlemin iptali istemiyle aç ılan davada da nihai olarak üçüncü ba şarı listesi sonucuna göre başvurucunun kursa kat ılıp kat ılmayacağı hususunun belli olaca ğına yönelik yarg ı karar ının uygulanmas ı amac ıyla tesis edilen i şlemde hukuka ayk ırılık bulunmad ığı belirtilmiş, ayr ıca kazan ılm ış haklar ın korunmas ı ilkesinin mevcut olayda uygulama alan ının bulunmad ığı ifade edilmi ştir (bkz. 16). 49. Benzer konulara yönelik uyu şmazl ıklarda ise İDDK taraf ından, Mahkemece verilen yürütmenin durdurulmas ı karar ının uygulanmas ı amac ıyla davac ının komiser Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 13yard ımc ılığı kursuna kabul edilerek an ılan kadroya atamas ı ile bir hak elde etti ği ve bu suretle kazand ığı komiser yard ımc ısı unvan ının korunmas ı bak ımından önem ta şıdığından dava konusu i şlemlerin iptali yolunda verilen mahkeme kararlar ında sonucu itibar ıyla hukuka ayk ırılık görülmedi ği belirtilmi ştir (bkz. 24, 25). 50. Yukar ıda Dan ıştay içtihatlar ı k ısm ında yer verilen Özel Daire ve İDDK kararlar ının incelenmesi neticesinde yorum farkl ılığının kazan ılm ış haklar ın korunmas ı ilkesinin de ğerlendirilmesinden kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. İDDK, uyu şmazl ık uyar ınca idarece haz ırlanan üç ayr ı başarı listesinde hiçbir şekilde yer almasa bile yarg ı karar ı uyar ınca komiser yard ımc ılığı kursuna kabul edilerek an ılan kadroya atamas ı yap ılanlar ın bir hak elde ettiğini belirtmekte iken Özel Daire sadece an ılan başarı listelerinde do ğrudan veya yarg ı karar ıyla herhangi bir şekilde yer alm ış -daha sonraki listelerde yer almasalar bile- ki şilerin kişisel kazan ım elde etti ği sonucuna varm ıştır. 51. Başvuruya konu yorum farkl ılığı, yarg ı sistemimizin te şkilat yap ısı ile doğrudan bağlant ılı olup 2575 say ılı Kanun'un 39. maddesi uyar ınca içtihat farkl ılığının içtihad ı birleştirme karar ı yoluyla giderilmesi mümkündür ve bu suretle sistem içinde içtihat farkl ılığını giderecek yeterli mekanizmalar mevcuttur. Dolay ısıyla Anayasa Mahkemesinin bu noktadaki görevi, bizzat Anayasa'da düzenlenen bir yarg ı sisteminin yerindeli ğini tart ışmak değil bu sistemin do ğal bir sonucu olarak ortaya ç ıkan içtihat farkl ılığının yine Anayasa'da güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ına etkisini somut olay ın koşullar ı ışığında değerlendirmektir ( Elif Ceyda Özdamar , 50). 52. Somut olayda ikinci ba şarı listesinde s ıralamaya giremeyen ba şvurucunun kursa kat ılımının sağlanmas ı talebinde yapt ığı başvurunun reddedilmesi üzerine açt ığı davada Ankara 6. İdare Mahkemesinin 29/2/2012 tarihli karar ı ile idarenin üçüncü bir ba şarı sıralamas ı oluşturacağı ve bu s ıralamaya göre ba şvurucunun ba şarılı olup olmad ığının belirlenece ği yönünde hüküm kuruldu ğu, bu kapsamda ba şvurucu aç ısından üçüncü listede yer alamayabilece ği ve başarılı say ılmayabilece ği hususunun öngörülebilir oldu ğu kanaatine ulaşılm ıştır. Özel Dairece de söz konusu listeye giremeyerek ba şarısız olan ba şvurucu hakk ında yarg ı karar ının uygulanmas ı amac ıyla tesis edilen polis memurlu ğuna atanma işleminde hukuka ayk ırılık bulunmad ığı belirtilmi ştir. 53. Bu itibarla ba şvurucu aleyhine sonuçlanan somut ba şvuruya ili şkin karar ın yeterli gerekçe içerdi ği, ayr ıca bahsi geçen kararlar aras ındaki yorum farkl ılığın hukuki güvenliği sarsacak nitelikte olmad ığı ve bu farkl ılığı giderecek yeterli mekanizmalar ın bulunduğu hususlar ı birlikte de ğerlendirildi ğinde hukuki belirsizli ğin bulundu ğundan söz edilmesi mümkün görülmemektedir. 54. Ayr ıca başvurucu; yarg ılama sürecinde kar şı taraf ın sunduğu deliller ve görü şler hakk ında bilgi sahibi olamad ığına, kendi delillerini ve iddialar ını sunma olana ğı bulamad ığına, karşı tarafça sunulan delillere ve iddialara etkili bir şekilde itiraz etme f ırsat ı bulamad ığına ya da uyu şmazl ığın çözüme kavu şturulmas ıyla ilgili iddialar ının derece mahkemesi taraf ından dinlenmedi ğine veya karar ın gerekçesiz oldu ğuna ilişkin bir bilgi ya da kan ıt sunmad ığı gibi mahkemenin karar ında bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîli k oluşturan herhangi bir durum da tespit edilmemi ştir. 55. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edilmedi ğine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 14Serdar ÖZGÜLDÜR ve Selahaddin MENTE Ş bu görüşe kat ılmam ışlard ır. B. Mahkemenin Ba ğıms ız ve Tarafs ız Olmad ığına İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 56. Başvurucu; rütbesinin iki kez tenziline neden olan kararlarda ad ı geçen üyelerin Fetullahç ı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yap ılanmas ı (PYD) örgüt mensubu olduklar ından dolay ı mesleklerinden ihraç edildiklerini, bu üyelerin vermi ş olduğu kararlar ın hukuki olmad ığını, 2009 y ılında s ınav ı kazanarak 2010 y ılında mezun olup atanan yakla şık iki yüz komiser yard ımc ısının da FETÖ/PYD mensubu olduklar ı gerekçesiyle meslekten ihraçlar ına karar verildi ğini belirtmi ştir. 2. Değerlendirme 57. Bir mahkemenin ba ğıms ızlığının belirlenmesinde; üyelerinin atanma şekli ve görev süreleri, teminat ı ve bağıms ız olduğu yönündeki görüntüsü önem arz etmektedir. Mahkemenin tarafs ızlığı ise uyuşmazl ığın çözümünü etkileyecek bir ön yarg ı, tarafgirlik ve menfaatin bulunmamas ı ile taraflar ın leh ve aleyhlerinde bir dü şünce veya menfaate sahip olunmamas ını ifade eder. Tarafs ızlığın öznel ve nesnel olmak üzere iki boyutu bulunmakta olup bu kapsamda hâkimin birey olarak mevcut davadaki ki şisel tarafs ızlığının yan ı sıra kurum olarak mahkemenin ki şide b ırakt ığı izlenimin de dikkate al ınmas ı gerekmektedir (Hikmet Kopar ve di ğerleri , B. No: 2014/14061, 8/4/2015, 109, 110). 58. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (3), 48. maddesinin (1) ve (2) numaral ı fıkralar ı uyar ınca bireysel ba şvuruda, kamu gücünün neden oldu ğu iddia edilen ihlale dair olaylar ın tarih s ıras ına göre özeti yap ılmal ı; bireysel ba şvuru kapsam ındaki haklar ın ne şekilde ihlal edildiği, buna ili şkin gerekçeler ve deliller aç ıklanmal ıdır (Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014, 19, 20). 59. Somut olayda ba şvurucu, yarg ıland ığı davada görev alan hâkimlerin FETÖ/PDY soru şturmalar ı kapsam ında terör örgütü üyesi olduklar ı iddias ıyla mesleklerinden ihraç edildi ğini, bu hususun da yarg ının tarafs ızlığına ve bağıms ızlığına zarar verdi ğini ileri sürmekteyse de mahkemenin ba ğıms ızlığını ve tarafs ızlığını ihlal eden hususlara ili şkin somut aç ıklamada bulunmam ış; herhangi bir belge veya bilgi sunmam ıştır. Bu itibarla ihlal iddias ına ilişkin delillerini sunma ve temel hak ve özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülü ğünü yerine getirmemi ştir. Dolay ısıyla başvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar ın temellendirilemedi ği sonucuna ula şılm ıştır. 60. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA OYB İRLİĞİYLE, Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 152. Mahkemenin ba ğıms ız ve tarafs ız olmad ığına ilişkin iddian ın aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA OYB İRLİĞİYLE, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLMEDİĞİNE Serdar ÖZGÜLDÜR ve Selahaddin MENTE Ş'in karşıoylar ı ve OYÇOKLU ĞUYLA, C. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA, D. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 8/9/2020 tarihinde karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 16KARŞIOY GEREKÇES İ 1. Başvurucunun 2.5.2009 tarihinde girdi ği Komiser Yard ımc ılığı Kursu S ınav ında ald ığı not itibariyle 304. yedek olarak s ıraland ığı anlaşılmakla beraber, ba şka bir ki şi taraf ından hatal ı soru oldu ğu gerekçesiyle aç ılan idari dava üzerine, yetkili idar e mahkemesince verilen iptal karar ı sonucu yeniden yap ılan s ıralamada 115. yedek olarak belirlendi ği, başvurucunun an ılan kursa kat ılamayaca ğı yolundaki i şleme karşı açt ığı davada ise Bölge İdare Mahkemesince 23.3.2011 tarihinde yürütmenin durdurulmas ına kara r verildiği ve bu karar üzerine idarece davac ının 3.10.2011 tarihinde an ılan kursa kabul edilerek 12.7.2012 tarihinde bu kursta ba şarılı olmas ıyla komiser yard ımc ısı nasbedildi ği, davac ının açt ığı iptal davas ının ise 29.2.2012 tarihinde iptalle sonuçland ığı, bu iptal karar ı üzerine idarece yeni bir s ıralama yap ıldığı ve yap ılan üçüncü s ıralamada da as ıl kontenjan a giremediği anlaşılarak, idarece 18.9.2012 tarihli i şlemle tenzili rütbe ile komiser yard ımc ılığı rütbesi geri al ınarak polis memuru statüsüne indirildi ği, bu işlemden sonra an ılan idare mahkemesi karar ının 25.4.2013 tarihinde Dan ıştay ca onand ığı, davac ının tenzili rütbe işlemine kar şı açt ığı davada ilgili İdare Mahkemesince 1.2.2013 tarihinde iptal karar ı verildiği, bu karar uyar ınca 15.4.2013 tarihli idari i şlemle başvurucunun yeniden komiser yard ımc ılığı rütbesine terfi ettirilerek atamas ının yap ıldığı, an ılan iptal karar ının 9.4.2014 tarihinde Dan ıştay ca bozulmas ı üzerine bu karara uyan İdare Mahkemesince 30.9.2014 tarihinde davan ın reddine karar verildi ği ve idarenin 9.9.2014 tarihli i şlemi ile ba şvurucu hakk ında ikinci kez tenzili rütbe yap ılarak polis memuru statüsüne indirildi ği, Dan ıştay ın İdare Mahkemesinin verdi ği red karar ını 14.3.2016 tarihinde onad ığı ve karar düzeltme istemini de 14.2.2016 tarihinde reddetti ği anlaşılmaktad ır. 2. Başvurucunun komiser yard ımc ılığı kursuna kat ılmas ı bir yarg ı karar ına (yürütmenin durdurulmas ı karar ına) dayanmakta; dokuz ayl ık bu kursta ba şarılı olmas ı ise tamamen kendi çabas ına dayal ı bulunmaktad ır. Başvurucunun komiser yard ımc ısı statüsüne atand ıktan sonra, s ınav sorular ının hatal ı olduğu gerekçesiyle verilen idari yarg ı kararlar ı sonunda yap ılan s ıralamada öngörülen kontenjana giremeyerek yine yedek listede kalmas ı olgusu ise tamamen ba şvurucunun d ışında olup; yarg ı karar ı uyar ınca kabul edildi ği kursta başarılı olarak komiser yard ımc ılığı statüsüne atanmas ı, başvurucu yönünden en az ından bir kazan ılm ış müesses durum te şkil etmiştir. Başvurucunun tenzili rütbe i şlemine kar şı açt ığı davada verilen iptal karar ı üzerine ikinci kez komiser yard ımc ılığı statüsüne getirilmesi de yine bir yarg ı karar ına dayal ıdır. Gerek adli yarg ıda gerek idari yarg ıda yarg ı kararlar ının yar ışmas ı sözkonusu olamaz. Bu ilkenin yans ımas ı olarak da yarg ı kararlar ından baz ılar ına itibar edilmesi (üstünlük tan ımas ı), baz ılar ına itibar edilmemesi diye bir şeyden bahsedilemez. Kamu görevlilerin yarg ı karar ına dayal ı olarak edindikleri pozisyon ve statüler de bir ba şka yarg ı karar ı esas al ınarak geri al ınamaz. Ba şvurunun somutunda bu ilke temelden çi ğnenmiş, başvurucunun yarg ı kararlar ıyla kabul edildi ği kurstaki şahsi başarısıyla mezun olu şuna hiç hukuki de ğer verilmeyip, adeta tüm geli şmelerin müsebbibi gibi değerlendirilerek ve sadece aleyhine sonuç do ğuran kararlar esas al ınarak başvuru konusu sonuç meydana getirilmi ştir. Çoğunluk karar ının gerekçesinde yer verilen Dan ıştay İDDK ve Daire kararlar ı da başvurucunun bu konudaki hukuki hakl ılığını ortaya koyucu mahiyettedir. 3. Başvurucunun ba şvuru formuna ekledi ği ve kendisiyle ayn ı konumda ola n (yarg ı karar ına dayal ı olarak kursa kat ılıp komiser yard ımc ısı olan, ancak akabinde rütbeleri geri al ınanlar) ki şilerle ilgili olarak Dan ıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca verilen 3.6.2015 tarihli iki karar ın incelenmesinde de Yarg ı karar ının uygulanmas ı amac ıyla davac ının Başvuru Numaras ı: 2017/6834 Karar Tarihi : 8/9/2020 17komiser yard ımc ılığı kursuna kabul edilerek an ılan kadroya atamas ının yap ılmas ı, bu suretle kazand ığı komiser yard ımc ısı unvan ının korunmas ı bak ımından önem ta şımaktad ır. Bu durumda, davac ının yarg ı karar ının uygulanmas ı sonucunda bir hak elde ederek komise r yard ımc ı kadrosuna atanm ış olmas ı karşısında, dava konusu i şlemlerin iptali yolunda verilen mahkeme karar ında sonucu itibariyle hukuka ayk ırılık görülmemi ştir gerekçesine dayal ı olarak bu ki şilerin lehine nihai karar verildi ği anlaşılmaktad ır. Bu durumda, Dan ıştay ilgili Dairesinde sonuçlanan davalar ın kişilerin aleyhinde, Dan ıştay İdari Dava Daireleri Kurulunda ( İDDK) sonuçlanan davalar ın ise kişilerin lehinde sonuçland ığı, adaletin tesisinin, ilgili yarg ı merciine göre bir nevi tesadüfe ba ğlı olduğu görülmektedir. İlgili idare mahkemesi bozma ilâm ına karşı direnmedi ği için başvurucunun davas ı ilgili Dairede aleyhine olarak sonuçlanm ıştır. Bu Tespit ve durum dahi adil yarg ılanma halinin ihlâl edildi ğini aç ıkça ortaya koymaktad ır. 4. Aç ıklanan nedenlerle; ba şvurucunun hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının, dolay ısıyla adil yarg ılanma hakk ının ihlâl edildi ği kanaatine vard ığımızdan, çoğunluğun aksi yöndeki karar ına kat ılm ıyoruz. Üye Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Selahaddin MENTE Ş