TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR HAKANSALASBA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/14216) Karar Tari hi: 7/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/14216 : 7/3/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 R1dvan GULE ; RecaiAKYEL Yild1z SEFERINOGLU M. Emin SAHiNER Hakan SALAS Av. Cavit ;ALIS I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, tam yarg1 davasmda maddi tazminat istemi yonlinden yerle ik i ;tihada aykm karar verilmesi nedeniyle adil
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR HAKANSALASBA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/14216) Karar Tari hi: 7/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/14216 : 7/3/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 R1dvan GULE ; RecaiAKYEL Yild1z SEFERINOGLU M. Emin SAHiNER Hakan SALAS Av. Cavit ;ALIS I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, tam yarg1 davasmda maddi tazminat istemi yonlinden yerle ik i ;tihada aykm karar verilmesi nedeniyle adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 24/8/2015 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden soma Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boliim tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . 5. Boliim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi i ;in Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk , ba vuru hakkmda gorii sunulmayacagm1 bildirmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/14216 : 7/3/2019 8. Ba vurucu 2011 yilmda Bahkesir Astsubay Meslek Ytiksek Okuluna kabul edilmi tir. Ba vurucu hakkmda askeri ogrencilige devam edemeyecegi yontinde bir saghk kurulu raporu verilmesi tizerine 21/10/2013 tarihinde ba vurucunun bu okuldan ili igi kesilmi tir . 9. Ba vurucu askeri ogrencilikten 91kanlma i leminin iptali istemiyle Askeri Ytiksek idare Mahkemesinde (A YiM) dava a9m1 tu. 10. AYiM ikinci Dairesi 12/11/2014 tarihinde davanm kabultine karar vererek ba vurucunun Astsubay Meslek Ytiksek Okulundan 91kanlmas1 i leminin iptaline karar vermi tir. 11. Ba vurucu iptal karan tizerine tekrar Bahkesir Meslek Ytiksek Okuluna 9agnlm1 tlr. Ba vurucuya iki haftahk staj egitimine tabi tutulduktan sonra tarafma astsubay diplomas1 verilmi ve 24/11/2014 tarihinde astsubay 9avu olarak naspedilmi tir. ilgili karar ba vurucuya 30/12/2014 tarihinde teblig edilmi tir. 12. Ba vurucu iptal karannm 15/1/2015 tarihinde tebligi tizerine askeri ogrencilikten 91karma i lemi nedeniyle 30/8/2013 tarihinde emsalleri ile birlikte astsubay 9avu olmaktan ve 30/8/2013-24/11/2014 tarihleri arasmdaki on be ayhk gorev ayhgmdan mahrum edildigi iddias1yla 1.000 TL maddi tazminat verilmesi talebiyle 19/1/2015 tarihinde A YiM'de tam yarg1 davas1 a9m1 tu. 13. A YiM ikinci Dairesi 10/6/2015 tarihli karanyla davanm reddine karar vermi tir. Karann gerek9esinde; askeri ogrencilikten 91kanlma i lemi gibi i lemler hakkmda verilen iptal kararlannm hukuki etki ve sonucunun davacmm eski stattistine dondtirtilmesi olgusu ile smuh oldugu ger9egine vurgu yap1lm1 tu. Ba vurucunun herhangi bir nas1p dtizeltme i lemi yapilmaks1zm astsubayhk stattistinde ge9mesi gerektigini ileri stirdtigti bir y1lhk astsubayhk ozltik haklanm talep ettigine i aret eden Mahkeme, talep konusu bu hususta bir an i9in talebin kabul edilerek bir y1lhk astsubay maa mm odenmesi kabul edilse bile nas1p dtizeltmesi yapilmaks1zm bu talebin kar 1lanmasmm mtiteakip rtitbelerde ge9 terfiye dayamlarak yeni taleplerin ve davalarm olu masm1 engellemeyecegini belirtmi tir. Mahkeme aynca 27/7/1967 tarihli ve 926 say1h Turk Silahh Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 33. ve 81. maddeleri uyannca subay ve astsubaylann terfi zamanmm 30 Agustos Zafer Bayram1 Gtinti oldugu hususuna i aret etmi ve ilgili Kanun'un 33. ve diger madde htiktimlerinde yarg1sal kararlar dahil 9e itli sebeplerle nas1p dtizeltilmesi yap1lanlara terfi ve rtitbe kidemliliklerinden dolay1 maa fark1 odenmeyecegi kuralma gonderme yapm1 tir. 14. Bu karar, ba vurucu vekiline 18/8/2015 tarihinde teblig edilmi tir. 15. 24/8/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunulmu tur. IV. iLGiLi HUKUK 16. Konu hakkmda ilgili hukuk 19m bkz. Faruk Biiyiik, B. No: 2015/17044, 11/12/2018, 18-25. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/14216 : 7/3/2019 V. iNCELEME VE GEREK(:E 17. Mahkemenin 7/3/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi dti tiniildii: A. Ba vurucunun iddialan 18. Ba vurucu; idarenin hukuka aykm i lemi nedeniyle statti d1 mda ge9en stirelerde ugramlan maddi zararlara ili kin olarak A YiM'de a91lan davalarda istikrarh bir bi9imde maddi tazminata htikmedildigini, ba vuruya konu yarg1lama stirecinde ise yeterli bir a91klamada bulunulmadan i9tihada aykm karar verildigini, bu durumun ongortilebilir olmad1gm1, hukuki belirlilik ve e itlik ilkeleri ile mtilkiyet ve adil yargilanma hakkmm ihlal edildigini ileri stirmektedir. B. Degerlendirme 19. Anayasa'nm 36. maddesinin birinci fikras1 oyledir: "Herkes, me:jru vaszta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargz mercileri oniinde davacz veya davah olarak iddia ve savunma ile adil yargdanma hakkzna sahiptir. " 20. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 21. Ba vuruya konu yargilama stirecinde A YiM tarafmdan, benzer durumlarda verilen kararlardan (bkz. 19-22) farkh bir sonuca vanld1g1 a91kt1r. Bununla birlikte, yarg1 karan ile iptal edilen i lemler nedeniyle a9Ilan maddi tazminat davalarmda A YiM daireleri tarafmdan birbiriyle 9eli en kararlann verildigi ve bu durumun yerle ik bir hal ald1g1 ortaya konulamam1 tlr. Bu hale gore A YiM i9tihatlannda derin ve devamlz bir ir;tihat farklzlzgzmn bulundugu soylenemez. Bu baglamda iddialann ozti, A YiM'in benzer maddi tazminat davalannda sergiledigi yakla 1mmm aksine bir degerlendirme yapmasma kar m bu hususa lair makul, a91klay1c1 bir gerek9e belirtmedigi konulanna yonelik oldugundan ikayet maddi tazminat isteminin reddine ili kin kls1m yontinden adil yarg1lanma hakkmm gtivencelerinden biri olan gerek9eli karar hakk1 kapsammda degerlendirilmi tir. 1. Kabul Edilebilirlik Yoniinden 22. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir nedeni de bulunmad1g1 anla 1lan adil yargilanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yoniinden 23. Anayasa Mahkemesi daha once benzeri bir ikayeti Faruk Buyiik ba vurusunda incelemi ve sonuca baglam1 t1r (Faruk Buyiik, 33-49). Anayasa Mahkemesi, AYiM'in 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/14216 : 7/3/2019 hukuka aykmhg1 yarg1 karan ile saptanan i lem nedeniyle aplan tazminat davasmda ula tlg1 sonucun konuyla ilgili olarak verilen onceki tarihli kararlardan farkh oldugunu tespit etmi tir. Anayasa Mahkemesi yarg1sal kararlardaki degi ikliklerin, hukuki dinamizm ve mahkemelerin yakla 1mlanm ya anan geli melere uyarlama kabiliyetlerini yans1tmas1 yoniiyle olumlu olmakla birlikte benzer davalarda farkh sonrn;lara ula 1lmas1 halinde bu durumun tatmin edici bir gerek9eyle a91klanmas1 gerektigini vurgulam1 tu. Aynca A YiM'in somut olayda idarenin hukuka aykmhg1 yarg1 karan ile saptanm1 i lemi nedeniyle hizmet kusuru kapsammda mali sorumlulugunu tart1 mad1g1, nas1p diizeltme a91smdan olay1 ele almak suretiyle maddi zararm odenmesinin kabuliiniin daha sonraki tarihlerde terfi gecikmeleri nedeniyle ac;zlacak davalarz engellemeyecegi eklinde mevcut tazminat talebiyle ilgisi olmayan bir ihtimali karanna gerek9e olarak ald1g1 a91klanm1 tu. Sonu9 olarak A YiM'in bireysel ba vuruya konu karannda, onceki kararlanndan farkh bir sonuca neden ula 1ld1gmm ba vurucu ve ii ;iincii ki iler tarafmdan objektif olarak anla 1lmasma imkan verecek diizeyde yeterli a91klama yapilmad1g1 belirtilerek gerek9eli karar hakkmm ihlal edildigine karar verilmi tir (Faruk Biiyiik, 41-49). 24. Somut olayda da bu ilkelerden aynlmay1 gerektirir bir durum bulunmamaktad1r. Buna gore yarg1lama siirecinde hukuka aykmhg1 yarg1 karan ile saptanan i lemler nedeniyle olu an maddi zararlar i9in idarenin mali sorumlulugunun bulundugu yoniinde A YiM kararlannm ba vurucu tarafmdan Mahkemeye sunuldugu, dilek9elerde bu kararlardan omekler verildigi goriilmektedir. Mahkeme tarafmdan ise ileri siiriilen itirazlara yonelik i9tihat degi ikligine gidildigine veya olaym ko ullannda onceki kararlardan aynlmay1 gerektirecek farkhhklar olduguna ya da altematif bir yakla 1m saglayan farkh gerek9elere dayamld1gma dair idarenin mali sorumluluguna yonelik herhangi bir a91klamada bulunulmad1g1 anla 1lmaktadu. 25. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun Anayasa'mn 36. maddesinde giivence altma alman adil yarg1lanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm ihlal edildigine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say1h Kanun'un 50. Maddesi Yoniinden 26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 50. maddesinin (1) ve (2) numarah flkralan oyledir: "(I) Esas inceleme sonunda, ba,Jvurucunun hakkznzn ihlal edildigine ya da edilmedigine karar verilir. jhf al kararz verilmesi halinde ihlalin ve sonU ;larznzn ortadan kaldzrzlmasz i ;in yapzlmasz gerekenlere hiikmedilir ... (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararzndan kaynaklanmzJsa, ihlali ve sonu ;larznz ortadan kaldzrmak i ;in yeniden yargzlama yapmak uzere dosya ilgili mahkemeye gonderilir. Yeniden yargzlama yapzlmasznda hukuki yarar bulunmayan hallerde baJvurucu lehine tazminata hiikmedilebilir veya gene! mahkemelerde dava aplmasz yolu gosterilebilir. Yeniden yargzlama yapmakla yiikiimlii mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararznda a9zkladzgz ihlali ve sonu9larznz ortadan kaldzracak ,Jekilde miimkiinse dosya iizerinden karar verir." 27. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Dogan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karannda Anayasa Mahkemesince bir temel hakkm ihlal edildigi sonucuna vanld1gmda ihlalin ve sonu9lanmn nasil ortadan kaldmlacagmm belirlenmesi hususunda genel ilkelere yer verilmi tir (Mehmet Dogan, 57-60). 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/14216 : 7/3/2019 28. Ba vurucu, yeniden yarg1lama yap1lmas1 ve tazminata hiikmedilmesi talebinde bulunmu tur. 29. Anayasa Mahkemesi, A YiM ikinci Dairesi tarafmdan yapilan yargilama sonucu adil yarg1lanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm ihlal edildigi sonucuna varm1 tu. Dolay1s1yla somut ba vuruda ihlalin mahkeme karanndan kaynakland1g1 anla ilmaktadu . 30. Bu durumda adil yarg1lanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yargilama yapilmasmda hukuki yarar bulunmaktad1r. Buna gore yap1lacak yeniden yarg1lama ise 6216 say1h Kanun'un 50. maddesinin (2) numarah fikrasma gore ihlalin ve sonu9lannm ortadan kaldmlmasma yoneliktir. Bu kapsamda derece mahkemelerince yapilmas1 gereken i , oncelikle ihlale yol a9an mahkeme karannm ortadan kaldmlmas1 ve nihayet ihlal sonucuna uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karann bir omeginin yeniden yargilama yapilmak iizere ilgili mahkemeye gonderilmesine karar verilmesi gerekir. 31. Y eniden yarg1lama yap1lmasma karar verilmesi ihlalin sonu9lannm giderimi bakimmdan yeterli goriildiigiinden ba vurucunun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 32. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 226,90 TL har ; ve 2.475 TL vekalet ticretinden olu an toplam 2.701,90 TL yarg1lama giderinin ba vurucuya odenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Adil yargilanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA , B. Anayasa'nm 36. maddesinde hiikiim altma alman adil yarg1lanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm iHLAL EDiLDiGiNE, C. Karann bir omeginin adil yargilanma hakkmm ihlalinin sonu9lanmn ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yargilama yap1lmak iizere -Anayasa'nm ge9ici 21. maddesinin birinci fikrasmm (E) bendinin (b) alt bendi geregince- yetkili idari yarg1 merciine GONDERiLMESiNE (Karar AYiM ikinci Dairesinin 10/6/2015 tarihli ve E.2015/340, K.2015/1003 say1h karanna ait dava dosyas1 ile ilgilidir. ), D. Ba vurucunun tazminat taleplerinin REDDiNE, E. 226,90 TL har ; ve 2.475 TL vekalet iicretinden olu an toplam 2.701,90 TL yarg1lama giderinin BASVURUCUY A ODENMESiNE, 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/14216 : 7/3/2019 F. Odemenin, karann tebligini takiben ba vurucunun Hazine ve Maliye Bakanhgma ba vuru tarihinden itibaren dort ay i9inde yap1lmasma, odemede gecikme olmas1 halinde bu siirenin sona erdigi tarihten odeme tarihine kadar ge9en sure i9in yasal F AiZ UYGULANMASINA, G. Karann bir omegmm Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 7/3/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Dye Ba kan Engin YILDIRIM Recep KOMDRCD Dye RecaiAKYEL Dye R1dvan GDLE ; Dye Yild1z SEFERiNOGLU 7