başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir başvuru numarası karar tarihi başvurucu şirket servis taşımacılığı yapmakta olup p sayılı ticari plakalı kırk beş adet servis aracına sahip bulunmaktadır kocaeli büyükşehir belediyesi ulaşım koordinasyon merkezi ukome tarihli kararı ile kocaeli ilindeki servis araçlarına tahdit getirilerek servis araçları ruhsata bağlanmıştır buna göre servis taşımacılığı yapacak olan esnaf dört kategoriye ayrılmış ve bu kategorilere göre
başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir başvuru numarası karar tarihi başvurucu şirket servis taşımacılığı yapmakta olup p sayılı ticari plakalı kırk beş adet servis aracına sahip bulunmaktadır kocaeli büyükşehir belediyesi ulaşım koordinasyon merkezi ukome tarihli kararı ile kocaeli ilindeki servis araçlarına tahdit getirilerek servis araçları ruhsata bağlanmıştır buna göre servis taşımacılığı yapacak olan esnaf dört kategoriye ayrılmış ve bu kategorilere göre tl tl veya tl tutarındaki değişen miktarlarda ruhsat bedeli ödenmesi şartı getirilmiştir bu şekilde ruhsat ve devir ücretlerinin belirlenme yetkisi kocaeli büyükşehir belediye meclisine belediye meclisi bırakılmıştır belediye meclisinin tarihli ve sayılı kararının ilgili kısmında d tarihi itibariyle p plakası ve son yılda güzergah izin belgesi almış olanlar tl e tarihi itibariyle p plakası olup da güzergah izin belgesi almamış olanlar tl f p plakası almış olsalar dahi yılı haziran ayında vergi kaydı yaptırıp haziran ayına ait servis taşımacılığı ile ilgili fatura kesmemiş olanlar tl ücret alınacağı karara bağlanmıştır ukome tarafından mezkur karara istinaden başvurucu şirkete gönderilen tarihli yazı ile şirketin uhdesinde bulunan kırk beş adet servis aracının p plakası ruhsat bedellerinin ödenmesi talep edilmiştir başvurucu şirket borcunun bulunmadığı ve durumun yeniden incelenerek düzeltilmesi istemiyle kocaeli büyükşehir belediye başkanlığına büyükşehir belediyesi başvurmuştur başvurucu şirket yeniden inceleme talebinin reddi üzerine ruhsat bedellerinin ödenmesi istemli ukome işleminin ve bu işlemin dayanağı olan ukome kararı ile belediye meclisinin tarihli kararının iptal istemiyle tarihinde kocaeli mahkemesinde iptal davası açmıştır başvurucu şirket dava dilekçesinde büyükşehir belediyesinin her türlü servis ve toplu taşıma araçlarının sayısını belirleme yetkisinin olmasına rağmen maddi olarak ruhsat almayı güçleştirecek bedel tahsil etme yetkisinin ilgili mevzuata uygun olmadığını tesis edilen karar ve işlemlerin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür mahkeme tarihli kararıyla davanın reddine karar vermiştir mahkeme kararının gerekçesine göre büyükşehir belediyesinin hudutları içerisinde ihtiyaç ve şartlara göre trafik güvenliğinin ve düzeninin sağlanması için alt yapı hizmetleri ticari araçların güzergâhları çalışma şekil ve şartları başta olmak üzere kamu yararı ve trafik hizmetlerinin gerekleri doğrultusunda tedbirler almak ukomenin görev ve yetkileri arasındadır başvuru numarası karar tarihi kocaeli il hudutları aynı zamanda davalı büyükşehir belediyesi hudutları olduğundan bu ilde yaşayan vatandaşların huzuru kentsel anlamda olabildiğince düzenli ve çağdaş koşullar altında yaşanabilir bir yerleşim merkezi oluşturabilmek amacıyla çeşitli tasarrufta bulunabilecekleri tartışmasızdır bu itibarla yerleşim yerlerinin çevre ve diğer yerleşim birimleriyle seyrüsefer noktası olan durakların ve buna bağlı güzergâhların en iyi koşullarda çalıştırılması ve burada faaliyet gösteren ya da faaliyet göstermek isteyenlerin tam rekabet koşulları altında belde halkına hizmet götürebilmesinin sağlanması personel ve öğrenci servis taşımacılığı yapan araçlar ile ilde trafik güvenliği ulaşım hizmetlerinin niteliğinin artırılması bu hizmetleri yerine getirenlerin hak ve menfaatleri arasında kamu yararı doğrultusunda dengenin sağlanarak gerekli tedbir ve düzenlemelerin yapılması gerekmektedir iv umum servis araçlarına getirilen plaka tahdidi ve ruhsat uygulaması ile esasında başvurucu şirket gibi bu alanda taşımacılık yapan ticaret erbabının hakları korunmuştur v bu itibarla umum servis araçlarının denetim altına alınabilmesi taşıma hizmetlerinin daha düzenli ve güvenli bir duruma getirilmesi fiilen çalışan şoför esnafının korunması amacıyla tahdit kapsamına alınacak esnafın gruplandırılarak alınacak ruhsat bedelinin belirlenmesine ilişkin ukome kararında bu karara dayalı olarak servis araçlarından yılında alınacak ruhsat bedelinin tespitine yönelik tarihli belediye meclisi kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır başvurucu şirket tarafından temyiz edilen karar danıştay sekizinci dairesinin yapmış olduğu temyiz incelemesi sonucunda tarihli kararlar ile onanmıştır onama ilamlarında kararların usul ve kanuna uygun olduğu belirtilmiştir başvurucu şirketin karar düzeltme talebi ise aynı dairenin tarihli kararıyla oybirliğiyle reddedilmiştir nihai karar başvurucu şirkete tarihinde tebliğ edilmiştir başvurucu şirket tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur iv hukuk a ulusal hukuk tarihli ve sayılı belediye gelirleri kanununun maddesi şöyledir belediyeler bu kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir belediyeye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir başvuru numarası karar tarihi tarihli ve sayılı belediye kanununun maddesinin ilgili kısımları şöyledir belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır p kara deniz su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını bilet ücret ve tarifelerini zaman ve güzergâhlarını belirlemek durak yerleri ile karayolu yol cadde sokak meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek işlettirmek veya kiraya vermek kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek sayılı kanunun maddesinin ilgili kısımları şöyledir belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır f kanunlarda vergi resim harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek sayılı kanunun maddesinin ilgili kısımları şöyledir belediyenin gelirleri şunlardır e belediye meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek hizmet karşılığı ücretler tarihli ve sayılı büyükşehir belediyesi kanununun maddesinin ilgili kısımları şöyledir büyükşehir belediyesinin görev yetki ve sorumlulukları şunlardır büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak kara deniz su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını bilet ücret ve tarifelerini zaman ve güzergâhlarını belirlemek durak yerleri ile karayolu yol cadde sokak meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek işlettirmek veya kiraya vermek kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek başvuru numarası karar tarihi sayılı kanunun maddesi şöyledir büyükşehir içindeki kara deniz su göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile türkiye şoförler ve otomobilciler federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı ulaşım koordinasyon merkezi kurulur belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar ulaşım koordinasyon merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır bu kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır ulaşım koordinasyon merkezi kararları büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir büyükşehir belediyelerine bu kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında tarihli ve sayılı karayolları trafik kanununun bu kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz tarihli ve sayılı resmî gazetede yayımlanan büyükşehir belediyeleri koordinasyon merkezleri yönetmeliğinin yönetmelik maddesinin fıkrası şöyledir taksi dolmuş minibüs ve umum servis araçları ile toplum taşım araçlarının tahsis süreleri ticari plaka sayıları ile bu plakaların verilmesine ilişkin usul esas ve devir ücretleri ukomece tespit edilir b uluslararası hukuk avrupa hakları sözleşmesine sözleşme ek nolu protokolün maddesi şöyledir her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez başvuru numarası karar tarihi avrupa hakları mahkemesine göre mülkiyet hakkını güvence altına alan sözleşmenin anılan maddesinin ilk ve en önemli koşulu kamu makamları tarafından mülkiyet hakkına yapılan herhangi bir müdahalenin hukuka dayalı olması gerekliliğidir b no bu maddenin birinci paragrafının ikinci cümlesi devletlere yalnızca hukukun öngördüğü koşullar dâhilinde mülkiyetten yoksun bırakma yetkisi vermiş ikinci paragraf ise devletlere ancak hukuk kuralları uygulanarak mülkiyeti kamu yararına kontrol etme yetkisi tanımıştır hukuka dayalı olma ilkesini yalnızca bu maddede yer alan hükümlerden çıkarmamaktadır kararlarda sıklıkla demokratik bir toplumun temel ilkelerinden biri olan hukukun üstünlüğü ilkesinin bütün maddeleri için geçerli olduğu ifade edilmektedir e göre hukukilik ilkesi müdahalenin ilk olarak iç hukukta bir temelinin olması gerektiği anlamına gelmektedir b no mahkeme geçen hukuk ya da hukuka aykırı terimlerinin sadece iç hukuka atıfta bulunmakla kalmayıp aynı zamanda hukukun üstünlüğü ile ilgili olduğunu belirtmektedir buna göre uygulanan iç hukuktaki düzenlemelerin hukukun üstünlüğü ilkesiyle de uyumlu olması gerektiği ifade edilmektedir james ve krallık b no hukuka dayalı olma ilkesi ayrıca iç hukukta uygulanan kanun hükümlerinin yeterli derecede erişilebilir belirli ve öngörülebilir olmasını da içermektedir b no b no cumhuriyeti b no ancak kanunilik ilkesinin sağlanması bakımından müdahalenin iç hukukta yasal bir temelinin varlığının tek başına yeterli olmadığını kanunun belli bir kaliteye de sahip olması gerektiğini vurgulamış bu bağlamda kanunun hukuk devleti ilkesine uygun olmanın yanında keyfîliğe karşı güvenceler içermesi gerektiğine de işaret etmiştir and b no göre mülkiyetten yoksun bırakma yetkisi tanıyan bir kanun kuralının kanunilik kriterini taşıdığından söz edilebilmesi için yeterli düzeyde erişilebilir kesin ve öngörülebilir olması gerekir öngörülebilirliğin derecesinin tespitinde söz konusu kanunun içeriği düzenlediği alanın mahiyeti ve temas ettiği kişilerin sayısı ve statüsü büyük önem taşımaktadır öngörülebilirlik özellikle kamu otoritelerinin keyfî müdahalelerine karşı koruma önlemleri getirilmiş olmasını gerektirmektedir öte yandan kanunun öngörülebilirlik ilkesinin önemiyle orantılı asgari usule ilişkin güvenceler içermesi gerekir ve içtihatlarında vergi yoluyla mülkiyet hakkına yapılan müdahaleler sözleşmeye ek nolu protokolün maddesinin ikinci paragrafında öngörülen mülkiyetin kullanımının kontrolüne ilişkin üçüncü kural kapsamında değerlendirilmektedir mahkemeye göre bu paragrafta yer alan kural taraf devletlere vergi koyma ve vergilerin ödenmesini sağlamak için gerekli gördüğü kanunları çıkarma konusunda açık bir yetki tanımaktadır b no sözleşmeye ek nolu protokolün maddesinin kamu otoritelerince mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin kanuna dayanmasını zorunlu kıldığını ifade etmiştir bu kapsamda ayrıca anılan maddenin fıkrasının üçüncü cümlesinde mülkten yoksun bırakma yetkisi sadece hukuk tarafından öngörülen koşullara uygun olmak şartıyla mümkün kılınmıştır ayrıca demokratik toplumun temel ilkelerinden olan hukuk devletinin başvuru numarası karar tarihi sözleşmede mündemiç bir kavram olduğunu vurgulamış and ve yine bir diğer temel ilke olan hukukun üstünlüğü ilkesinin sözleşmenin tüm maddelerini içermekte olup bunlara hâkim olduğu gerçeğine işaret etmiştir cumhuriyeti ulusal hukuka dayanmayan bir müdahalenin hiçbir koşulda meşru bir temele oturmayacağı aşikâr olmakla birlikte burada düzenlendiği şekliyle ve sözleşme bağlamında söz konusu olan hukuk terimi ulusal hukuk düzlemindeki kanun teriminden daha geniş bir alanı işaret etmektedir bu itibarla ilgili maddede geçen law ifadesinin nitelendirdiği gerçekliğin salt teknik mevzuat hükümleri olmayıp bunu aşkın şekilde yazılı hukuk yanında örf ve adet hukukunu ve istikrar kazanmış yargısal içtihatları da kapsadığı hususunu gözardı etmememiz gerekmektedir the sunday krallık b no krallık b no bu durumda sözleşmedeki düzenleme şekliyle hukuk terimi yalnızca salt parlamentonun belirli usul hükümleri doğrultusunda tesis ettikleri kararlarını ifade eden şekli anlamda kanunları ifade etmeyip bunun yanısıra genel ve soyut hükümler koyan maddi anlamda yapılan düzenlemeleri de ifade etmektedir cumhuriyeti diğer bir deyişle kanunilik ilkesinin sağlanması bakımından müdahalenin iç hukukta yasal bir temelinin varlığının tek başına yeterli olmadığını kanunun belli bir kaliteye de sahip olması gerektiğini vurgulamış bu bağlamda kanunun hukuk devleti ilkesine uygun olmanın yanında keyfîliğe karşı güvenceler içermesi gerektiğine de işaret etmiştir ve vergisel müdahalenin hukuka dayalı olması ile ilgili olarak içtihatlarında öne çıkan hususlar vergisel düzenlemenin aleniyeti açıklığı müdahalenin keyfî nitelikte olup olmaması ve başvurucunun hukuki statüsünün ne olduğudur anılan hususların çıkarımına elverişli kararlar için bkz cumhuriyeti kk b no b no kk b no cumhuriyeti the sunday krallık öncelikle göre vergisel müdahalenin öngörülebilir ve dayandığı vergisel düzenlemenin ulaşılabilir olması bu düzenlemenin aleni olmasına bağlıdır bu itibarla vergisel düzenleme müdahaleyi gerçekleştiren sözleşmeci devletin resmî gazetesinde yayınlanmışsa aleniyet unsurunun gerçekleştiği kabul edilmektedir cumhuriyeti öngörülebilirliğin derecesinin tespitinde söz konusu kanunun içeriği düzenlediği alanın mahiyeti ve temas ettiği kişilerin sayısı ve statüsü büyük önem taşımaktadır öngörülebilirlik özellikle kamu otoritelerinin keyfî müdahalelerine karşı koruma önlemleri getirilmiş olmasını gerektirmektedir hukuk kuralının uygulanması hâlinde doğabilecek sonuçların önceden tahmin edilebilmesi anlamına gelmekte olan öngörülebilirlik verginin kanuniliği ilkesi gereği vergi yoluyla yapılacak müdahalelerin temel dayanağı olan kanunların da ilgili kişinin davranışlarını belirlemesi amacıyla kolayca ulaşabileceği gerektiğinde profesyonel yardım almak suretiyle de olsa anlayabileceği açık net ve yeterince belirgin nitelikte olması gerekmektedir başvuru numarası karar tarihi davasında öngörülebilirlik koşulu bakımından mahkemenin diğer bir yaklaşımı da başvurucunun hukuki statüsünü yani tüzel kişilik sıfatını ön plana çıkarmasıdır mahkeme gerçek kişi vergi ödevlilerinden farklı olarak tüzel kişi ödevlilerin vergi ve muhasebe alanlarında uzman kişilere danışabileceklerini hatta danışmalarının gerekli olduğunu belirleyerek tüzel kişi vergi ödevlilerine kendilerine uygulanacak vergi mevzuatını öngörebilme bakımından ek bir sorumluluk yüklemiştir bu sorumluluk profesyonel faaliyetle uğraşan vergi ödevlilerini de kapsamakta olup basiretli bir iş adamı gibi davranmak sorumluluğunun bir görünümü olarak da değerlendirilebilir cumhuriyeti pek çok yasada muğlak ifadelerin bulunmasının olağan olduğunu söz konusu ifadelerin yorumlanmasının ancak uygulamada mümkün olacağını belirtmiştir göre yasal çerçevelerde mutlak bir kesinlik bulmak olanaksızdır benzeri değerlendirmeler için bkz cumhuriyeti kararı bu değerlendirme özellikle vergilendirme alanında önem taşımaktadır vergisel müdahalelerin keyfî nitelikte olamaması gerektiği şartına ilişkin bir örnek kararında müdahalenin hukukiliği hususunda başvurucu müdahalenin keyfî olduğunu zira devletin dava konusu taşınmaz bakımından ön alım yetkisini kullanmasına yönelik kararının gerekçelendirilmediğini ve vergi yükümlüsünün gerekçeleri bilebilecek ve itiraz edebilecek durumda olmadığını iddia etmiştir mahkeme komisyondan farklı olarak müdahalenin hukukiliğini tartışmayı gerekli görmüştür mahkeme ön alım yetkisinin kişiye özgü ve keyfî uygulanması zira bu yetkinin ne zaman kullanılacağı belli değildir ve nadiren uygulanmaktadır nedeniyle yeterli öngörülebilirlik ve belirlilik niteliklerinden yoksun olduğuna karar vermiştir ulusal mahkemelerin devlet organlarının ön alım yetkisine ilişkin kararı usule ilişkin ya da maddi hiçbir gerekçe sunmaksızın vermesini makul gören şekilde yorumladığını kaydeden mahkeme müdahalenin keyfîliğine karşı yeterli güvencenin mevcut olmadığı kanaatine ulaşmıştır sonuç olarak hukukilik ölçütünü denetlerken hukukun şeklinden ziyade niteliği ile daha çok ilgilenmekte ve hukukun ulaşılabilir ve açık olması şartının varlığını aramaktadır saptadığı kriterlere göre hukuk bireye davranışını yönlendirme olanağı verecek ölçüde öngörülebilir olmalı idari makamlara veya yargıca keyfiyet ve aşırı takdir yetkisi tanıyacak belirsizlikte olmamalıdır v