TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NACİYE TURĞUT BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/9034) Karar Tarihi: 16/6/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/9034 Karar Tarihi : 16/6/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Naciye TUR ĞUT Vekili : Av. Hamza YILMAZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, bir kamu kurumu aleyhine ba şlatılan icra takibinde alaca ğın ödenmemesi
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NACİYE TURĞUT BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/9034) Karar Tarihi: 16/6/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/9034 Karar Tarihi : 16/6/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Naciye TUR ĞUT Vekili : Av. Hamza YILMAZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, bir kamu kurumu aleyhine ba şlatılan icra takibinde alaca ğın ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 19/3/2019 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyon ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucu, ba şvuru konusu Mersin'in Toroslar ilçesi Çavu şlu köyünde kain 538 parsel say ılı taşınmaz ın hissedar ıdır. 6. Başvurucu, yol ve döner kav şak yap ılmak suretiyle söz konusu ta şınmaza el atıldığını belirterek 18/11/2011 tarihinde Mersin 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) Mersin Büyük şehir Belediyesi Ba şkanl ığı (İdare) aleyhine kamula ştırmas ız el atma nedenine dayal ı tazminat davas ı açm ıştır. 7. Mahkemece 30/12/2013 tarihinde yap ılan keşif sonras ı al ınan bilirkişi raporlar ında, taşınmaz ın 1384 m²lik k ısm ının zeminde yol ve döner kav şak içerisinde kald ığı Başvuru Numaras ı: 2019/9034 Karar Tarihi : 16/6/2022 3ve el at ılan bu k ısımdaki ba şvurucu hissesinin de ğerinin 83.536 TL, üzerindeki a ğaçlar ın değerinin 2.010 TL, ta şınmaz ın el atmadan sonraki de ğer düşüklüğünün 4.708 TL oldu ğu belirtilerek toplam kamula ştırmas ız el atma bedeli 90.254 TL tespit edilmi ştir. 8. Mahkemece 16/4/2014 tarihinde davan ın kabulüne karar verilerek bu parsel yönünden 90.254 TL tazminata hükmedilmi ştir. Ayr ıca el at ılan k ısm ın başvurucu hissesinin iptali ile İdare ad ına kay ıt ve tesciline karar verilmi ştir. 9.İdare taraf ından temyiz edilen karar ın başvuru konusu parsele ili şkin k ısm ı Yarg ıtay 18. Hukuk Dairesince (Daire) 1/12/2015 tarihinde onanm ıştır. Yine İdarenin kara r düzeltme talebi de Daire taraf ından 26/4/2018 tarihinde reddedilerek ba şvuru konusu parsel yönünden hüküm kesinle şmiştir. 10. Karar ın kesinleşmesinin ard ından başvurucu, İdare aleyhine 7/6/2018 tarihinde Mersin 5. İcra Dairesinin E.2108/6676 say ılı dosyas ında ilaml ı takip başlatm ıştır. İdarenin takibe itiraz etmemesi nedeniyle icra takibi kesinle şmiştir. 11. Müteakiben 15/11/2018 tarihinde ba şvurucu, bahse konu tazminat ın tahsili amac ıyla İdarenin bankalardaki hesaplar ına haciz konulmas ı talebinde bulunmu ştur. Başvurucunun haciz talebini kabul eden İcra Müdürlü ğü, 15/11/2018 tarihinde haciz ihbarnamesi göndermi ştir. 12.İdare, Mersin'in Ta şucu köyünde kâin 8470 parsel say ılı taşınmaz üzerinden haciz ve takip i şlemlerine devam edilebilecekken banka hesaplar ına haciz konulmamas ı gerektiğini belirterek ve haczin kald ırılmas ını talep ederek 20/11/2018 tarihinde Mersin 3. İcra Hukuk Mahkemesinde ( İcra Mahkemesi) haciz i şlemini şikâyet etmi ştir. 13. Başvurucu 19/3/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 14.İcra Mahkemesince taraflar uzla şmaya davet olunmu ş ve başvurucu vekili 19/6/2019 tarihli duru şmada davay ı kabul etti ğini belirtmi ştir. Bu nedenle İcra Mahkemesince 19/6/2019 tarihinde şikâyet kabul edilerek İdare aleyhine konulan hacizlerin kald ırılmas ına karar verilmi ştir. İdarenin yarg ılama gideri ve vekâlet ücretine ili şkin istina f talebi üzerine karar ın miktar itibar ıyla istinaf yoluna ba şvurulabilecek kararlardan olmad ığı gerekçesiyle 23/9/2019 tarihinde istinaf talebinin reddine karar verilmi ştir. 15. Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ula şılan bilgi ve belgelere göre icra dosyas ında 17/6/2019 tarihi itibar ıyla 180.093,80 TL tutar ında borcun bulundu ğu görülmüştür. Bununla birlikte geçen süre zarf ında da İdare taraf ından başvurucunun alacağına ilişkin herhangi bir ödeme yap ılmad ığı anlaşılm ıştır. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 16. Anayasa Mahkemesinin 16/6/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 17. Başvurucu, kamula ştırmas ız el atma nedeniyle hükmedilen tazminat ın tahsili amac ıyla İdare aleyhine yürüttü ğü ilaml ı icra takibinin kesinle şmesine kar şın uzun süredir alacağının ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmektedir. Başvuru Numaras ı: 2019/9034 Karar Tarihi : 16/6/2022 4B. Değerlendirme 18. Anayasa'n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz." 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 19. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden 20. Anayasa'n ın 35. maddesinin birinci f ıkras ında "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir." denilmek suretiyle mülkiyet hakk ı güvenceye ba ğlanm ıştır. Anayasa'n ın anılan maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik de ğer ifade eden ve parayla de ğerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). Bu ba ğlamda mülk olarak de ğerlendirilmesi gerekti ğinde kuşku bulunmayan menkul ve gayrimenkul mallar ile bunlar ın üzerinde tesis edilen s ınırlı ayni haklar ve fikrî haklar ın yan ı sıra icras ı kabil olan her türlü alacak da mülkiyet hakk ının kapsam ına dâhildir ( Mahmut Duran ve di ğerleri , B. No: 2014/11441, 1/2/2017, 60). Somut başvuru yönünden ba şvurucunun alaca ğının varl ığı kamulaştırmas ız el atma nedenine dayal ı tazminat davas ında hüküm alt ına al ınm ış ve idare taraf ından da kabul edildi ğine göre icra edilebilir nitelikteki söz konusu alaca ğın mülk teşkil ettiğinde kuşku bulunmamaktad ır. 21. Nitekim ba şvurucu taraf ından 26/4/2018 tarihinde kesinle şen ilama dayal ı olarak 7/6/2018 tarihinde icra takibi ba şlatılm ış olup borçlu İdare icra takibine süresinde itiraz etmedi ğinden takip kesinle şmiştir (bkz. 10). 22. Öte yandan İdarenin banka hesaplar ı değil de Mersin'in Ta şucu köyünde kâi n 8470 parsel say ılı taşınmaz üzerinden haciz ve takip i şlemlerine devam edilebilece ği gerekçesiyle banka hesaplar ına konulan haczin kald ırılmas ı talebiyle aç ılan şikâyet davas ı bireysel ba şvuru tarihinden sonra ba şvurucu taraf ından kabul edilerek haczin kald ırılmas ına karar verilmi ştir (bkz. 12, 14). Bununla birlikte dosya kapsam ında borcun ödendi ğine veya borcun olmad ığına dair İdare taraf ından aç ılan bir davan ın varl ığına ilişkin bilgi bulunmamaktad ır. Bu durumda borcun varl ığı ile ilgili olarak taraflar aras ında bir uyuşmazl ığın bulunmad ığı anlaşılmaktad ır. Mersin 5. İcra Müdürlü ğünce yap ılan dosya hesab ında 17/6/2019 tarihi itibar ıyla 180.093,80 TL tutar ında borcun bulundu ğu görülmü ştür (bkz. 15). Dolay ısıyla alacağın belirli, kesin ve icra edilebilir mahiyette oldu ğu dikkate alındığında başvurucunun mülkiyet hakk ının varl ığı konusunda bir tereddüt bulunmamaktad ır. Ancak İcra Müdürlü ğü arac ılığıyla yap ılan takip i şlemi sonucunda alaca k kesinleşmiş olmas ına rağmen başvurucunun bu alaca ğı hâlen ödenmemi ş durumdad ır. 23. Anayasa Mahkemesinin daha önceki kararlar ında icra edilebilir bir alaca ğın da mülkiyet hakk ı kapsam ında korunan ekonomik bir de ğer ifade etti ği kabul edilmi ştir. Ayr ıca Başvuru Numaras ı: 2019/9034 Karar Tarihi : 16/6/2022 5kamu kurum ve kurulu şlar ınca böyle bir alaca ğın ödenmemesi ya da ödenmesinin uzun sürmesinin mülkiyetten bar ışçıl yararlanma hakk ına müdahale te şkil ettiği ve bu müdahale nedeniyle olu şan belirsizli ğin ise mülkiyet hakk ının ihlaline neden oldu ğu sonucuna var ılm ıştır (Kenan Y ıldırım ve Turan Y ıldırım, B. No: 2013/711, 3/4/2014, 55-75; Şenal Haylaz , B. No: 2013/3457, 25/2/2015, 60-79). 24. Somut olayda bu ilkelerden ayr ılmay ı gerektiren bir durum söz konusu olmay ıp başvurucunun icra edilebilir nitelikteki kesinle şmiş alacağının İdare taraf ından borcun varl ığının da kabul edilmesine ra ğmen dört y ılı aşkın bir süreyi geçti ği hâlde ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği sonucuna varmak gerekir. 25. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. Giderim Yönünden 26. Başvurucu 500.000 TL maddi tazminat ve 500.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 27. Anayasa Mahkemesi, İdare aleyhine ba şlatılan icra takibinde kesinle şen alacağın ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği sonucuna varm ıştır. Dolay ısıyla somut ba şvuruda ihlalin idari i şlemden kaynakland ığı anlaşılmaktad ır.İhlalin sonuçlar ının giderilmesi için icra takibi sonucunda kesinle şmiş alacağının başvurucuya ödenmesi gerekmektedir. İhlal karar ının yerine getirilmesi sorumlulu ğu Mersin Büyük şehir Belediyesi Ba şkanl ığına düşmektedir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin ihlalin sonuçlar ının giderilmesi için Mersin Büyük şehir Belediyesi Ba şkanl ığına gönderilmesine karar verilmesi gerekir. 28. Diğer yandan yaln ızca ihlal tespitiyle ve karar ın Mersin Büyük şehir Belediyesi Başkanl ığına gönderilmesi suretiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 36.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. Bununla birlikte tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi zarar aras ında illiyet ba ğı bulunmad ığı anlaşıldığından başvurucunun maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Mülkiyet hakk ının ihlalinin sonuçlar ının giderilmesi için karar ın bir örne ğinin Mersin Büyük şehir Belediyesi Ba şkanl ığına GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucuya net 36.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, Başvuru Numaras ı: 2019/9034 Karar Tarihi : 16/6/2022 6E. 364,60 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.864,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemelerin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 16/6/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.