TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR GULAN KILI ;OGLU YUZBASI BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2014/573) Karar Tarihi: 14/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2014/573 : 14/11/2018 BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan USTUN : Serruh KALELi Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA Yusuf Sevki HAKYEMEZ : Volkan SEVTEKiN : Gulan KILIC::OGLU YUZBASI : Av. HtilyaECER I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru; belirlenen giinden once ve savunma tarafmm yoklugunda dinl
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR GULAN KILI ;OGLU YUZBASI BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2014/573) Karar Tarihi: 14/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2014/573 : 14/11/2018 BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan USTUN : Serruh KALELi Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA Yusuf Sevki HAKYEMEZ : Volkan SEVTEKiN : Gulan KILIC::OGLU YUZBASI : Av. HtilyaECER I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru; belirlenen giinden once ve savunma tarafmm yoklugunda dinlenilen, anlatimlan mahkilmiyet i9in belirleyici ol9iide kamt olarak kullamlan iddia tamgmm duru mada sorgulanamamas1 , mahkilmiyet karannda ba vurucu hakkmda daha once a91lan heniiz neticelenmemi ba ka bir yarg1lamadan soz edilmesi ve hukuka aykm delillere dayamlarak mahkilmiyet karan verilmesi nedenleriyle adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigi iddialanna ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 14/2/2013 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boliim tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. 5. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi 19m Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk , gorii iinii bildirmi tir. 6. Ba vurucu, Bakanhgm gorii iine kar 1 beyanda bulunmam1 tlr. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/573 : 14/11/2018 III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ve Ulusal Y arg1 Ag1 Bili im Sistemi (UY AP) arac1hg1yla eri ilen bilgi ve belgeler 9en;evesinde olaylar ozetle oyledir: 8. Ba vurucu 1987 dogumlu olup olaylann ge9tigi tarihte Ankara -Oniversitesi Siyasal Bilgiler Fakliltesi Uluslararas1 ili kiler Boliimii 3. s1mf ogrencisidir. 9. Ba vurucunun da aralannda bulundugu bir k1s1m iipheli hakkmda yiiriitiilen soru turma kapsammda; PKK silahh teror orgiitiiniin gen9lik yapilanmasma bagh olarak Yurtsever Demokratik Gen9lik Meclisi (YDGM) ad1 altmda faaliyet gosterdikleri ve silahh teror orgiitii ile organik baglantI i9inde yasal ve yasa d1 1 faaliyetlerde bulunduklan iddias1yla silahh teror orgiitiine iiye olma su9undan cezalandmlmalan istemiyle istanbul Cumhuriyet Ba savc1hgmm 9/7/2009 tarihli iddianamesi ile istanbul 9. Agir Ceza Mahkemesinde kamu davas1 a91lm1 tlf. Bu davada tutuksuz yarg1lanan ba vurucunun yarg1lamanm soru turma siirecinde gozaltma almmas1 sonrasmda serbest birakilmas1 iizerine 20/5/2009 tarihinde S1mak-Habur kara hudut kap1smdan Irak'a gittigi anla 1lmaktad1r. 10. Bireysel ba vuru konusu olmayan amlan yarg1lama devam ederken 19/12/2009 tarihinde 1988 dogumlu E.Y. (Raperin-kod ad1), PKK silahh teror orgiitiinden ka9arak Habur smir kap1smda giivenlik gii9lerine teslim olmu tur. 11. E.Y. isimli ki i giivenlik gorevlilerine, teror orgiitiiniin silahh faaliyet gosterdigi Kuzey Irak olarak tabir edilen kirsal alanda kendisi ile birlikte faaliyet yiiriiten orgiit mensuplannm fotograflanm gormesi halinde bu ah1slan te his edebilecegini belirtmi tir. Giivenlik gorevlilerince teror orgiitiine kat1ld1klan degerlendirilen ah1slann fotograflan iizerinden E.Y.nin beyanlan dogrultusunda Diyarbakir Emniyet Miidiirliigiinde 19/12/2009 tarihinde fotograftan te his tutanagz diizenlenmi tir. Tutanagm bireysel ba vuru konusu olayla ilgili kism1 u ekildedir : "3 NOLU FOTOGRAF : AMARA KOD olarak tanzyorum . Bu ki iyi ben Ekim 2009 tarihinde Kuzey lrakta ($.H. kampznzn yakznznda olan ismini hatzrlayamadzgzm orgiite ait kampta gordiim ve kendisi ile orada tam ttm. Diyarbak1rl1 oldugunu biliyorum. Bu ki inin ar;zk kimligini burada sizden Gillen KILl ;OGLU (T.C Kimlik No:276 .. .) Diyarbakzr iii ... niifusuna kayztlz. ... 1987 dogumlu, oldugunu ogrendim." 12. Pasaport bilgilerinden 18/2/2010 tarihinde S1mak-Habur kara hudut kap1smdan Tiirkiye'ye giri yaptig1 anla 1lan ba vurucu 1/4/2010 tarihinde yakalanarak gozaltma almm1 , soru turma kapsammda aym tarihli arama ve el koyma karanyla ikametinde yasak yaymlar ile teror orgiitii propagandasm1 i9eren CD ele ge9irilmi tir. 13. Diyarbakir Cumhuriyet Ba savc1hgmm (Ba savc1hk) talebi iizerine Diyarbakir 4. Agir Ceza Mahkemesi Nobet9i Hakimliginin (CMK 250. madde ile gorevli) 1/4/2010 tarihli karanyla soru turmanm niteligi ve soru turma amacm1 tehlikeye dii iirmemek gerek9esiyle 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayzlz Terorle Mucadele Kanunu'nun mulga 10. maddesinin (b) bendine istinaden ba vurucunun mudafisi ile goru me hakkznzn 24 saat sureyle kzsztlanmaszna ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayzlz Ceza Muhakemesi Kanunu 'nun 153. maddesinin (2) numaralz .fikrasznca soru turma evrakznzn gizliligine karar verilmi tir. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/573 : 14/11/2018 14. Diyarbak1r Emniyet Mtidiirlilgtiniin 1/4/2010 tarihli yaz1lan ile daha onceden 19/12/2009 tarihli te his tutanag1 dtizenlenen E.Y. ile irtibata ges;ilerek fotograftan te his tutanagz dtizenlenmesi ikamet ettigi il olan Sanhurfa Emniyet Mudtirltigtinden istenmi tir. Bu defa E.Y.nin 2 No.lu fotografta ba vurucuyu te his ettigi 1/4/2010 tarihinde dtizenlenen te his tutanagmdaki beyam oyledir: "Ben PKKIKONGRA-GEL teror orgiitii i ;erisinde faaliyette bulundugum szrada Ekim 2009 tarihinde orgiite ait Kandi! bolgesinde ['$.H.] kampmda acemi egitimi almaktaydzm. Bizim bulundugumuz kampm yakzmnda olan ['$.H.] kampmda yeni katzlan orgiit mensuplarzmn egitimi ba:jlayacagzndan bu kampa 26 ki:ji ile birlikte gittik, burada yen. katzlan orgiit mensuplarz ile tam:jtzk. Bu tam!jma szrasmda AMARA (K) un iizerinde PKK teror orgiitii mensuplarzmn giymi!j oldugu kzyafetler vard1, elinde Kale:jnikoff marka silah vardz, ancak yeni ba:jladzklarz i9in silahlarznda mermi yoktu. Yakla:jzk olarak bu tarihten bir hafta sonra AMARA (K) un bulundugu ['$.H.} kampma bir hafta sonra tekrar gidecegimiz ve bu kampta toplantz yapzlacagz komutanlarzmzz tarafindan soylendi, bir hafta sonra kampa gittigimizde kampa Murat Karaytlan geldi ve toplantzya konu:jmact olarak katzld1. Bu toplantzda da AMARA (K) u gordiim ve kendisi ile bir sure sohbet ettim. Kendisi bu kampta askeri ve siyasi egitim allyordu, yine bizim acemi egitimimiz bittikten sonra tekrar bu kampa gittik, bu kampa gittigimde AMARA (K) ile gorii!jtiigiimiizde kendisinin ogrenci oldugunu bana soylemi!jti. Ben bu gorii:jmemizden sonra kendisini bir daha gormedim. Yine AMARA (K) 'un hangi bolgeye gonderildigini bilmiyorum. Ben 2 nolu fotograftaki :jahsz PKK teror orgiitii i9erisinde faaliyet yiiriitiirken tamdzm. Yine bana gostermi!j oldugunuz 1 ve 3 nolu fotograjlardaki :jah1slarzn kim oldugunu bilmiyorum." 15. Ba vurucu 3/4/2010 tarihinde Cumhuriyet savc1sma mtidafisi huzurunda verdigi ifadesinde teror orgtiiline ait kamplarda egitim almad1g1m, evinde yapilan aramada ele ges;enlerden haberinin olmad1g1m ve E.Y. isimli ahs1 tammad1gm1 soyleyerek tizerine atih sus;lamay1 kabul etmemi tir. 16. Silahh teror orgtittine tiye olma sus;undan tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilen ba vurucu mevcut delil durumu, kuvvetli su ; tiphesinin varhgm1 gosteren olgulann bulunmas1 ve ytiklenen sus;un niteligi gozontine almarak 3/4/2010 tarihinde tutuklanm1 t1r. 17. Ba savc1hgm 5/4/2010 tarihli iddianamesi ile ba vurucunun, istanbul Cumhuriyet Ba savc1hgmca serbest b1rakdd1ktan sonra PKK teror orgtiilintin k1rsal alanmda faaliyet gostermek amac1yla orgtite katilmaya karar verdigi, bu amas;la legal yollardan Irak'a gittigi, teror orgtiili kampmda asked ve siyasi egitim ald1g1, orgtitsel faaliyetleri s1rasmda gizliligi temin i ;in Amara (kod ad1) ismini kulland1g1 iddia edilerek silahh teror orgtiiline tiye olma sus;undan cezalandmlmas1 istemiyle kamu davas1 as;1lm1 t1r. 18. Diyarbak1r 6. Ag1r Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) yap1lan yarg1lama esnasmda soru turma a amasmdafotograftan te his tutanagz dtizenlenen iddia tamg1 E.Y.nin duru ma gun ve saatinde haz1r edilerek beyanmm almmas1 amac1yla Sanlmrfa Sum ; il ;e Emniyet Mtidtirltigtine yaz1 yazdm1 tir. Kolluk tarafmdan duru ma gtintinden once haz1r edilmesi tizerine ad1 ges;en tamk, ba vurucunun haberdar olmad1g1 3/5/2010 tarihli ara oturumda dinlenilmi tir. Tamk E.Y. mahkeme heyeti huzurunda tamkhk ettigi olaylan hangi vesile ile ogrendigini as;1klayarak soru turma a amasmdaki ifadelerine benzer mahiyette beyanda bulunmu tur. 19. Ba savc1hgm 21/6/2010 tarihli yaz1s1 ile aynca Serhat Amed (kod ad1) isimli i.A.mn ba vurucu hakkmda kolluk gorevlilerine verdigi beyanlar tizerine dtizenlenen 4 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2014/573 : 14/11/2018 fotograftan te his tutanagz mahkemeye gonderilmi$tir. 9/4/2010 tarihli tutanagm ba$VUru konusu olaya ili$kin k1sm1 $U $ekildedir: "29 NOLU FOTOGRAF: Kod ismini hatzrlamzyorum. Faaliyet gosterdigim donerr. i ;erisinde orgilt kamplarznda bu kiJiyi ben orgiltten ka9madan 3-4 ay kadar once kandil kampznda gordilm. a91k kimligini burada sizden Gillen KILl ;OGLU (T. C Kimlik No:276 .. .) Diyarbakzr ili ... nilfusuna kayztlz. ... 1987 dogumlu Jahzs olarak ogrendim." 20. Mahkemenin 8/7/2010 tarihli oturumundafotograftan te his tutanaklarz ve tamk E.Y.nin ara oturumda verdigi beyam ba$vurucuya okunmu$tur. Ba$vurucu bu ki$inin kendisini ba$kas1 ile kan$tird1gm1 iddia ederek E.Y.nin beyanlanm kabul etmedigini bildirmi$tir. Ba$vurucu, Kurt tarihini ara$tirmak istedigi i9in Irak'a gittigini savunmu$ ancak daha sonra okudugu tiniversiteyi bitirmeye karar vererek 18/2/2010 tarihinde Ttirkiye'ye dondtigtinti belirtmi$tir. Ba$vurucu aym zamanda Serhat Amed (kod ad1) isimli i.A.nm te$hisindeki 29 No.lu fotografm kendisine ait oldugunu ancak te$his sirasmda yap1lan a91klamalan kabul etmedigini beyan etmi$tir. 21. Ba$vurucu mtidafileri savunmalannda, bilimsel bir 9ah$ma -mastir yapmak- i9in ba$vurucunun yasal yollardan gittigi Irak'ta yakla$1k dokuz ay kald1gm1, samgm aleyhine olan tek delilin tamk E.Y.nin beyanlan oldugunu belirterek bu tamgm duru$mada samk ile ytizle$tirilmesini talep etmi$1erdir. 22. Mahkemenin, Serhat Amed (kod ad1) isimli i.A.nm duru$mada dinlenilmesine karar vermesi tizerine ba$vurucunun da hazir bulundugu oturumda tamk a$ag1daki $ekilde beyanda bulunmu$tur: "Ben PKK teror orgilt tarafindan bir inJaat iJinde 9alzJtzrzlmak ilzere gotilrilldilm, daha sonra beni bzrakmadzlar, ben bunun ilzerine gitme konusunda direttim ve beni bzrakmak zorunda kaldzlar, bana Serhat Amed kod adznz verdiler, ancak ben duruJma salonunda bulunan sanzgz tanzmzyorum ... Tanzga 09/04/2010 tarihinde dilzenlenen fotograftan tqhis tutanagz gosterilerek soruldu; her ne kadar tutanakta kod ismini hatzrlamadzgzm kiJiyi 3-4 ay kadar once kandil kampznda gordilm, sizden isminin Gillen KILI ;OGLU'nu ogrendigim Jeklinde beyanzm ge9miJ ise ben bu beyanzmz kabul etmiyorum, ben boy le bir beyanda bulunmadzm, ni9in tutanaga o Jekilde ge9tigini de bilemiyorum ... " 23. Bu arada tamk E.Y.nin ba$vurucu ve mtidafilerinin hazir oldugu oturumda yeniden dinlenilmesi ve ba$vurucuyla ytizle$tirilmesi talebi, tamgm daha once mahkemece dinlenilmi$ olmas1 gerek9esiyle reddedilmi$tir. 24. Mahkeme 15/3/2012 tarihli karan ile ba$vurucunun silahh teror orgtittine tiye olma su9undan 6 yil 3 ay hapis cezas1 ile cezalandmlmasma htikmetmi$tir. Gerek9eli karardan; tamk beyanlan, fotograf te$his tutanaklan, tamk beyamyla 5rtti$en yurt d1$ma 91k1$ ve yurda giri$ tarihleri ile ba$vurucunun ikametinde usultine uygun olarak yap1lan aramada ele ge9irilen teror orgtitti propagandasm1 i9eren delillerin mahkumiyette esas almd1g1 gortilmektedir. Karann gerek9esi $U $ekildedir: " ... Yapzlan yargzlama sonucu toplanan tanzk beyanlarz, fotograf teJhis tutanaklarz, tespit tutanagz ve diger delilleri gore; illkemizin sayzlz ilniversitelerinden birinde ogrenim gormekte olan sanzk Gillen KILl ;OGLU'nun Irak'a ilniversiteleri gormek ve mastzr 9alzJmasz yapmak i9in gittigi bi9imindeki hayatzn olagan akzJzna uygun olmayan savunmasz, [E. Ynin} degiJmeyen beyanlarz ve teJhisi, tanzk [iA.nzn} kolluktaki beyanz, sanzk Gillen 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/573 : 14/11/2018 KILl ;OGLU'nun , [E.Ynin] belirttigi tarihte lrak'ta oldugunun resmi kayztlarla sabi olmasz, sanzk Gillen KILl ;OGLU hakkznda teror orgutilniln gen9lik yapzlanmasz olan YDGM ilyesi olmak ve bu kapsamda faaliyetlerde bulunmak iddiaszyla hakkznda "silahlz teror orgiltilne ilye olmak" su9undan jstanbul'da kamu davasz a9zlmasz hususlarz bir arada degerlendirildiginde , sanzgzn jstanbul Cumhuriyet BaJsavczlzgznca serbest bzrakzldzktan sonra PKK teror orgiltilniln kzrsal alanznda faaliyet gostermek amaczyla PKK teror orgutilne katzlmaya karar verdigi, bu ama9la 20/05/2009 tarihinde legal yollardan Habur Kara Hudut Kapzsz 'nz kullanarak lrak'a gittigi, Kandi! bolgesinde teror orgutilne ait [$.HJ kampznda askeri ve siyasi egitim aldzgz egitim devresi sonunda bu kampta orgutsel faaliyetlerine devam ettigi, orgiltselfaaliyetler szrasznda gizliligi temin i9in "AMARA KOD" ismini kullandzgz, 18/02/2010 tarihinde orgutsel faaliyetlerine yurt i9inde devam etmek maksadzyla Turkiye'ye giriJ yaptzgz, ancak 01/04/2010 tarihinde Diyarbakzr'da kolluA gu9lerince yakalandzgz anlaJzldzgzndan orgilt ilyesi olmadzgzna iliJkin savunmaszna itibar edilmemiJtir ... " 25. Ba vurucunun temyizi tizerine htiktim Yarg1tay 9. Ceza Dairesinin 22/11/2012 tarihli karanyla onanm1 tir. 26. Nihai karan 22/1/2013 tarihinde ogrendigini beyan eden ba vurucu 14/2/2013 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. 27. Ba vurucunun sundugu belgelerden bireysel ba vuru sonrasmda avtlg1 isim tashihi davasmm Diyarbaku 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25/5/2016 tarihli karan kabul edilerek Gillen isminin Gulan olarak dtizeltilmesine karar verildigi anla 1lm1 t1r. IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 28. 26/9/2004 tarihli ve 5237 say1h Turk Ceza Kanunu'nun 314. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: "(]) Bu kzsmzn dorduncil ve bqinci bolumlerinde yer a/an su9larz iJ!emek amaczyla, silahlz orgut kuran veya yoneten kiJi, on yzldan onbeJ yzla kadar hapis cezasz ile cezalandzrzlzr. (2) Birinci fikrada tanzmlanan orgute ilye olanlara, beJ yzldan on yzla kadar hapis cezasz verilir. " 29. 5271 say1h Kanun'un "Dogrudan soru yoneltme" kenar ba hkh 201. maddesinin (1) numarah fikras1 oyledir: "Cumhuriyet savczsz, mudafi veya vekil szfatzyla duruJmaya katzlan avukat; sanzga, katzlana, tanzklara, bilirkiJilere ve duruJmaya 9agrzlmzJ diger kiJilere, duruJma disiplinine uygun olarak dogrudan soru yoneltebilirler. Sanzk ve katzlan da mahkeme baJkanz veya hakim araczlzgz ile soru yoneltebilir. Yoneltilen soruya itiraz edildiginde sorunun yoneltilmesinin gerekip gerekmedigine, mahkeme baJkanz karar verir. Gerektiginde ilgililer yeniden soru sorabilir. " 30. 5271 say1h Kanun'un "Duru mada okunmasz zorunlu beige ve tutanaklar" kenar ba hkh 209. maddesinin (1) numarah fikras1 oyledir: 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/573 : 14/11/2018 oyledir: "Naip veya istinabe yoluyla sorgusu yapzlan sanzga ait sorgu tutanaklarz, naip veya istinabe yoluyla dinlenen tanzgzn ifade tutanaklarz ile muayene ve ke:Jif tutanaklarz gibi deli! olarak kullanzlacak beige/er ve diger yazzlar, adli sicil ozetleri ve sanzgzn ki:jisel ve ekonomik durumuna ili:jkin bilgilerin yer aldzgz belgeler, duru:jmada okunur." 31. 5271 say1h Kanun'un "Delilleri takdir yetkisi" kenar ba hkh 217. maddesi "(I) Hakim, kararznz ancak duru:Jmaya getirilmi!j ve huzurunda tartz:jzlm1:J delillere dayandzrabilir. Bu deliller hakimin vicdani kanaatiyle serbestc;e takdir edilir. (2) Yiiklenen sue;, hukuka uygun bir :jekilde elde edilmi!j her tiirlii delille ispat edilebilir." B. Uluslararas1 Hukuk 32. Avrupa insan Haklan Sozle mesi'nin (Sozle me) 6. maddesinin (3) numarah flkrasmm ilgili kls1mlan oyledir: "(3) Bir sue; ile itham edilen herkes a:Jag1daki asgari haklara sahiptir: d) Udia tanzklarznz sorguya c;ekmek veya c;ektirmek, savunma tanzklarznzn da iddia tanzklarzyla aynz ko:jullar altznda davet edilmelerinin ve dinlenmelerinin saglanmasznz istemek; ... " V. iNCELEME VE GEREK ;E 33. Mahkemenin 14/11/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi dii iiniildii: A. Tamk Sorgulama Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan ve Bakanhk Gorii il 34. Ba vurucu, fotograf iizerinden te his i lemi yaptmlan iddia tamgmm belirlenen giinden once ve savunma tarafmm yoklugundaki duru mada (ara oturum ac;Ilmak suretiyle) dinlenilmesi sonucu tamga soru sorma hakkmm ihlal edildigini ileri siirmii tiir. 35. Bakanhk goril yaz1smda; soz konusu tamk anlatlmmm mahkumiyet karannm dayandmld1g1 tek delil olup olmad1gmm onemine vurgu yap1larak mahkeme karannda tamk beyanlan, fotograf te his tutanaklan, tespit tutanag1 ve diger delillerin mahkumiyete esas ahnd1g1 ifade edilmi tir. Mahkeme heyetince belirlenen tarihten farkh bir giinde ba vurucunun yoklugunda dinlenen tamk beyamna kar 1 bir sonraki oturumda ba vurucunun savunmada bulundugu belirtilmi tir. Ba vuru konusu olaym niteligi iizerinde durularak ozellikle orgiltlii suc;lara kar 1 yiiriltiilen soru turma ve kovu turmalarda en onemli delillerden birinin tamk delili oldugu ancak sue; orgiitleri ile iiyeleri hakkmda tamkhk yapacak ki ilerin ve yakmlanmn ciddi bir baskl altma almma te ebbiisleriyle kar 1la ild1g1 vurgulanm1 , yapilacak degerlendirmede bu hususlann dikkate almmas1 gerektigi bildirilmi tir. 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/573 : 14/11/2018 2. Degerlendirme 36. iddianm degerlendirilmesinde dayanak almacak Anayasa'nm 36. maddesinin (1) numarah fikras1 oyledir: "Herkes, me ru vaszta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargz mercileri oniinde davacz veya davalz olarak iddia ve savunma ile adil yargzlanma hakkzna sahiptir." a. Kabul Edilebilirlik Yoniinden 37. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir nedenin de bulunmad1g1 anla 1lan tamk sorgulama hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yoniinden 38. Anayasa Mahkemesi bir9ok karannda tamk kavramm1 ozerk olarak yorumlam1 ve tamgm samga isnat edilen fiil hakkmda bilgi veren herhangi bir ki i olabilecegini ifade etmi tir. Bu baglamda su9un i tirak edeni, olaym magduru , ikayet9i (mti teki) , devletin gorevlendirdigi gizli/gizli olmayan soru turmac1 da tamk olabilir (Selc;uk Demir, B. No: 2014/9783, 22/1/2015, 35). 39. Bir yargilama oncesinde veya haricinde elde edilen tamk ifadelerinin delil olarak kabulunun yargilamanm adilligine zarar verip vermedigini degerlendirmek i9in iki a amah bir test uygulanmahdir. ilk olarak tamgm mahkemede hazir edilmemesi ge9erli bir nedenin mevcudiyetine dayanmahdu . ikinci olarak ise okunmas1yla yetinilen ifadenin karara goturen tek ya da belirleyici kamt olmas1 halinde savunma haklannm adil yarg1lanmanm gerekleriyle bagda mayacak ol9ude sm1rlandmhp sm1rlandmlmad1gma bak1lacaktir (Abdurrahim Balur, B. No: 2013/5467, 7/1/2016, 80). 40. Yukandaki degerlendirme yap1hrken gec;erli neden artl, oncelikli olarak gozetilmelidir. ;::unku tek veya yegane ispat unsuru olmasa dahi ifadesi hukme esas alman bir tamgm ge9erli bir neden olmaks1zm duru mada dinlenmemesi tek ba ma adil yarg1lanma hakkma aykmhk olu turabilir. Kamu makamlan bu nedenle ifadesi hukme dayanak yapilacak tamklann duru mada hazir edilmesi i9in makul bir 9aba sergileme yukumlulugu altmdadir (Abdurrahim Balur, 81 ). 41. Anayasa Mahkemesi, benzer iddialann ileri suruldugu ba vurulara ili kin olarak bir9ok karannda tamk sorgulama hakkzyla ilgili ilkeleri belirlemi tir. Buna gore bir ceza yarg1lamasmda samgm, aleyhine olan tamklan sorguya 9ekme veya 9ektirme hakk1 vard1r. Hakkmda ger9ekle tirilen ceza yarg1lamas1 surecinde samgm tamklara soru yoneltebilmesi, onlarla yuzle ebilmesi ve tamklann beyanlannm dogrulugunu smama imkanma sahip olmas1 adil bir yarg1lamanm yap1labilmesi bakimmdan gereklidir. Ancak ba vuruculann tamk sorgulama haklan mutlak bir hak degildir. Makul gerek9elerle getirilen k1s1tlamalar, kimi zaman ba vurucunun iddia tamklanna soru sorabilme ve onlarla yuzle me imkamm da ortadan kald1rabilmektedir. Diger yandan bir mahkumiyet -sadece veya belirleyici 6l9ude samgm soru turma veya yarg1lama a amasmda sorgulama veya sorgulatma imkam bulamad1g1 bir kimse tarafmdan verilen ifadelere dayandmlm1 ise samgm haklan Anayasa'nm 36. maddesindeki guvencelerle bagda mayacak 6l9ude kis1tlanm1 olur (Atila Oguz Boyalz, B. No: 2013/99, 20/3/2014, 34-56; Az. M, B. No: 2013/560, 16/4/2015, 46-67; Levent Yanlzk, B. No: 2013/1189, 18/11/2015, 67-76; jsmet Ozkorul, B. No: 2013/7582 , 11/12/2014, 44, 45). 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/573 : 14/11/2018 42. Somut olayda, ba vurucunun huzurda dinlenilmesini istedigi tamk E.Y.nin fotograftan te hisi ve beyam tizerine ba vurucu hakkmda soru turma ba latilm1 tu. ilk derece mahkemesi , E.Y.nin soru turma evresindeki ifadesi ile ba vurucu ve mtidafiinin yoklugundaki ara oturumda verdigi beyamm huzurda okumu ise de bu yontem -tek ba ma savunma tarafma saglanm1 usule ili kin bir gtivence olarak degerlendirilemez. Kald1 ki ba vurucunun amlan tamgm huzurda ve yeniden dinlenilmesi talebinin reddedildigi anla 1lmaktadu. 43. Ba vurucu hakkmdaki yarg1lama bir btitun olarak degerlendirildiginde, te his ve beyam tizerine ba vurucu hakkmdaki soru turmanm ba lat1lmasma neden olan tamgm (E.Y.) ba vurucu aleyhine verdigi ifadenin tek olmamakla birlikte mahkG.miyet karannda belirleyici nitelikte delil olarak kabul edildigi gorulmektedir. 44. Ba vurucuya , beyanlan mahkumiyette belirleyici ol9tide esas alman tamg1 sorgulama veya sorgulatma imkam verilmediginden ve savunma tarafma usule ili kin yeterli gtivenceler saglanmad1gmdan ba vurucunun haklan Anayasa'nm 36. maddesindeki gtivencelerle bagda mayacak ol9tide kis1tlanm1 tir. 45. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun Anayasa'nm 36. maddesinde dtizenlenen adil yargilanma hakk1 kapsammdaki tamk sorgulama hakkmm ihlal edildigine karar verilmesi gerekir. B. Diger ihlal iddialan 46. Ba vurucu, mahkumiyet karannda su9lu oldugu imas1yla hakkmda daha once a9ilan hentiz neticelenmemi ba ka bir yargilamadan soz edilmesi ve hukuka aykm delillere dayamlarak mahkumiyet karan verilmesi nedenleriyle adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigini ileri stirmti tur. 47. Ba vurucunun tamk sorgulama hakkmm ihlal edildigine karar verildiginden diger ikayetleri hakkmda kabul edilebilirlik ve esas yontinden aynca bir inceleme yapilmasma gerek gorulmemi tir . C. 6216 Say1h Kanun'un 50. Maddesi Yoniinden 48. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 50. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: "(]) Esas inceleme sonunda, ba$vurucunun hakkznzn ihlal edildigine ya da edilmedigine karar verilir. jh/al kararz verilmesi halinde ihlalin ve sonu ;larznzn ortadan kaldznlmasz i ;in yapzlmasz gerekenlere hukmedilir ... (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararzndan kaynaklanmZ$Sa , ihlali ve sonuc;larznz ortadan kaldzrmak i ;in yeniden yargzlama yapmak ilzere dosya ilgili mahkemeye gonderilir. Yeniden yargzlama yapzlmasznda hukuki yarar bulunmayan hallerde ba$vurucu lehine tazminata hukmedilebilir veya gene/ mahkemelerde dava a ;zlmasz yolu gosterilebilir. Yeniden yargzlama yapmakla yukumlu mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararznda apkladzgz ihlali ve sonuc;larznz ortadan kaldzracak $ekilde mumkunse dosya ilzerinden karar verir." 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/573 : 14/11/2018 49. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Dogan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karannda , ihlal sonucuna vanld1gmda ihlalin nas1l ortadan kaldmlacagmm belirlenmesi hususunda genel ilkeler belirlenmi tir. 50. Mehmet Dogan karannda ozetle uygun giderim yolunun tespiti a91smdan oncelikle ihlalin kaynagmm belirlenmesi gerektigi vurgulanm1 tu. Buna gore ihlalin mahkeme karanndan kaynakland1g1 durumlarda 6216 say1h Kanun 'un 50. maddesinin (2) numarah fikras1 ile Anayasa Mahkemesi i9ttiztigti'ntin 79. maddesinin (1) numarah fikrasmm (a) bendi uyannca kural olarak ihlali ve sonu9lanm ortadan kaldumak i9in yeniden yarg1lama yapilmak tizere karann bir omeginin ilgili mahkemeye gonderilmesine htikmedilir (Mehmet Dogan, 57, 58). 51. Anayasa Mahkemesinin tespit edilen ihlalin giderilmesi amac1yla yeniden yarg1lama yap1lmasma htikmettigi hallerde ilgili usul kanunlannda dtizenlenen yarg1lamanm yenilenmesi kurumundan farkh olarak yarg1lamanm yenilenmesi sebebinin varhgmm kabulti ve onceki karann kaldmlmas1 hususunda derece mahkemesinin herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadu . Zira ihlal karan verilen hallerde yarg1lamanm yenilenmesinin gerekliligi hususundaki takdir derece mahkemelerine degil ihlalin varhgm1 tespit eden Anayasa Mahkemesine buak1lm1 tir. Derece mahkemesi Anayasa Mahkemesinin ihlal karannda belirttigi dogrultuda ihlalin sonu9lanm gidermek tizere gereken i lemleri yapmakla ytiktimltidtir (Mehmet Dogan, 59). 52. Ba vurucu ihlalin tespiti ile 500.000 TL maddi ve 500.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu tur . 53. Ba vurucunun Anayasa'nm 36. maddesinde dtizenlenen adil yargilanma hakk1 kapsammda tanzk sorgulama hakkmm ihlal edildigi sonucuna vanlm1 tlr. Dolay1s1yla somut ba vuruda ihlalin mahkeme karanndan kaynakland1g1 anla ilmaktadu . 54. Bu durumda tamk sorgulama hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yarg1lama yap1lmasmda hukuki yarar bulunmaktadu. Buna gore yap1lacak yeniden yarg1lama ise 6216 say1h Kanun'un 50. maddesinin (2) numarah fikrasma gore ihlalin ve sonu9lannm ortadan kaldmlmasma yoneliktir. Bu kapsamda derece mahkemelerince yapilmas1 gereken i ; oncelikle ihlale yol a9an mahkeme karannm ortadan kaldmlmas1, sonrasmda tamk sorgulama hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yarg1lama yap1lmas1 ve sonucuna uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karann bir omeginin yeniden yarg1lama yap1lmak tizere (kapatilan) Diyarbaku 6. Agu Ceza Mahkemesinin dosyalannm devredildigi mahkemeye gonderilmesine karar verilmesi gerekir. 55. Adil yarg1lanma hakk1 kapsammdaki tamk sorgulama hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yarg1lama yap1lmasmm yeterli giderim saglayacag1 sonucuna vanld1gmdan tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. 56. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 198,35 TL har9 ve 1.980 TL vekalet ticretinden olu an toplam 2.178,35 TL yarg1lama giderinin ba vurucuya odenmesine karar verilmesi gerekir. 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/573 : 14/11/2018 VI. HOKUM A91klanan gerek ;elerle; A. Tamk sorgulama hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, B. Anayasa'nm 36. maddesinde dtizenlenen adil yarg1lanma hakk1 kapsammda tamk sorgulama hakkmm iHLAL EDiLDiGiNE, C. Karann bir omeginin tamk sorgulama hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i ;in yeniden yarg1lama yap1lmak tizere (kapatilan) Diyarbaku 6. Agu Ceza Mahkemesinin (E. 2010/327, K. 2012/123) dosyalarmm devredildigi Mahkemeye GONDERiLMESiNE, D. 198,35 TL har ; ve 1.980 TL vekalet ticretinden olu an toplam 2.178,35 TL yarg1lama giderinin BASVURUCUY A ODENMESiNE, E. Tazminata ili kin taleplerin REDDiNE, F. Odemenin, karann tebligini takiben ba vurucunun Hazine ve Maliye Bakanhgma ba vuru tarihinden itibaren dort ay i ;inde yapilmasma, odemede gecikme olmas1 halinde bu stirenin sona erdigi tarihten odeme tarihine kadar ge ;en sure i ;in yasal F AiZ UYGULANMASINA, G. Karann bir omegmm Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 14/11/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Burhan -0-STUN -Oye Kadir OZKA YA -Oye Serruh KALELi -Oye -Oye Hasan Tahsin GOKCAN YusufSevki HAKYEMEZ 11