TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR YAKSAM HANE ENER. ATIK DE ĞER. MAD. İNŞ. İTH. İHR. SAN. VE T İC. A.Ş. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/5225) Karar Tarihi:11/3/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/5225 Karar Tarihi : 11/3/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Tuğba TUNA I ŞIK Başvurucu : Yaksam Hane Ener. At ık Değer. Mad. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. Vekili : Av. Nilay ÇALI ŞKAN I.
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR YAKSAM HANE ENER. ATIK DE ĞER. MAD. İNŞ. İTH. İHR. SAN. VE T İC. A.Ş. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/5225) Karar Tarihi:11/3/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/5225 Karar Tarihi : 11/3/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Tuğba TUNA I ŞIK Başvurucu : Yaksam Hane Ener. At ık Değer. Mad. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. Vekili : Av. Nilay ÇALI ŞKAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; yarg ılama aşamas ında yürürlü ğe giren kanun hükmünün aleyhe sonuç doğuracak şekilde uygulanmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının, kanun hükmü kapsam ında bulunmayan talebin mahkemece kar şılanmamas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildiği iddialar ına ilişkindir. II. BA ŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 16/2/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. Dağıtım tarifeleri içinde yer alan, teknik olan ve teknik olmayan kay ıp maliyeti şeklinde ifade edilen kay ıp kaçak elektrik ; dağıtım sistemine giren toplam enerji ile tüketicilere fatura edilen enerji aras ındaki fark ı oluşturan elektrik enerjisidir. Bu kay ıp, elektriğin dağıtımı s ıras ındaki teknik sorunlardan meydana gelebilece ği gibi elektri ğin mevzuata ayk ırı kullan ılmas ından da kaynaklanabilmektedir (AYM, E.2016/150, K.2017/179, 28/12/2017). Da ğıtım faaliyetinin yürütülmesi s ıras ında kaç ınılmaz olarak Başvuru Numaras ı: 2018/5225 Karar Tarihi : 11/3/2021 3ortaya ç ıkan bu kay ıp kaçak elektrik maliyetinin tüketicilere yans ıtılmas ından oluşan bedel de kay ıp kaçak bedeli olarak adland ırılmaktad ır. Yarg ıtay, kay ıp kaçak bedeli ile bu bedel üzerinden tahsil edilen bedellerin kurallara uygun davranan abonelerden tahsilinin hukuk devleti ile ba ğdaşmayacağını kabul etmekte iken Dan ıştay, söz konusu bedelin tahsilinin dayanağı olan idari i şlemin iptaline dair aç ılan davalar ı an ılan bedelin elektrik piyasas ı faaliyetlerinin düzgün yürütülmesi, kaliteli ve sürekli bir elektrik hizmeti sa ğlanmas ının teminini amaçlad ığı gerekçesiyle reddetmektedir ( Aksaray T ır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2017/36736, 1/9/2018, 8). 7. Başvurucunun elektrik aboneli ği sonucunda kulland ığı elektriğe ilişkin olarak düzenlenen faturalara, normal kullan ımının d ışında elektrik enerjisinin nakli s ıras ında meydana gelen veya ba şka kişilerin kaçak kullan ımından kaynaklanan kay ıplara ilişkin bedel yans ıtılm ıştır. 8. Başvurucu 17/3/2015 tarihinde Samsun Asliye Ticaret Mahkemesinde (Mahkeme) kendisinden tahsil edilen kay ıp kaçak bedeli, da ğıtım bedeli, personel sat ış hizmet bedeli, personel sayaç okuma bedeli, ileti şim sistemleri bedeli, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) fonu kesintisi nedeniyle tazminat davas ı açm ıştır. 9. Mahkeme taraf ından al ınan 11/1/2016 tarihli bilirki şi raporunda ba şvurucudan geriye dönük olarak yap ılan TRT fonu kesintisinin 2.044,69 TL, 12/6/2017 tarihli bilirki şi raporunda ise 2.154,10 TL oldu ğu belirtilmi ştir. 10. Mahkeme 26/10/2017 tarihli karar ıyla başvurucunun davan ın aç ıldığı tarihteki içtihatlara göre davay ı açmakta hakl ı olduğunu fakat dava tarihinden sonra yürürlü ğe gire n 4/6/2016 tarihli ve 6719 say ılı Kanun ile 14/3/2013 tarihli ve 6446 say ılı Elektrik Piyasas ı Kanunu'na eklenen geçici 20. maddesinin ayn ı Kanun'un 17. maddesine yapt ığı gönderme uyar ınca Türkiye Cumhuriyeti Enerji Piyasas ı Düzenleme Kurumu (EPDK) taraf ından onaylanan tarifelerin uygulanmas ının zorunlu oldu ğu ve mahkemelerin denetim yetkisinin bedelin Kurumun düzenleyici i şlemlerine uygunlu ğu ile s ınırlı olduğu gerekçesiyle davan ın konusuz kalmas ı nedeniyle karar verilmesine yer olmad ığına karar vermi ştir. 11.İstinaf başvurusu Samsun Bölge İdare Mahkemesinin 16/1/2018 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 12. Nihai karar 6/2/2018 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu 16/2/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 13. Konu hakk ında ilgili hukuk için bkz. Aksaray T ır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., 17-46. V.İNCELEME VE GEREKÇE 14. Mahkemenin 11/3/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2018/5225 Karar Tarihi : 11/3/2021 4A. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 15. Başvurucu, Yarg ıtay içtihatlar ı uyar ınca elektrik abonelerinden kay ıp kaçak bedeli alt ında para tahsil edilmesinin mümkün olmad ığını belirtmiştir. Başvurucu, an ılan Yarg ıtay kararlar ına dayanarak dava açt ığını ancak yarg ılaman ın devam ı sıras ında meydana gelen kanun de ğişikliği sonucunda konusuz kalan dava hakk ında karar verilmesine yer olmad ığına karar verildi ğini belirtmi ştir. Başvurucu, söz konusu düzenlemenin haks ız al ınan bedellerin iadesini önlemek ve yarg ı yetkisini k ısıtlamak amac ıyla yap ıldığını belirterek adil yarg ılanma hakk ı ve hukuk devleti ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 16. Anayasa n ın iddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak 35. maddesi şöyledir: Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz. 17. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddias ının esas olarak kay ıp kaçak bedeli alt ında tahsil edilen paran ın iadesine yönelik bir karar alamamas ına ilişkin olmas ı nedeniyle ba şvurunun mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmesi uygun görülmü ştür. 18. Anayasa Mahkemesi daha önce benzeri şikâyetleri Aksaray T ır Nakliyat San. v e Tic. Ltd. Şti. başvurusunda incelemi ş ve sonuca ba ğlam ıştır. Buna göre elektrik abonelerinden kay ıp kaçak bedeli ad ı alt ında tahsilat yap ılmas ının mülkiyet hakk ına yönelik bir müdahale olduğunu kabul etmi ş ve müdahaleyi mülkiyetin kullan ımının kontrolüne vey a düzenlenmesine ili şkin üçüncü kural çerçevesinde incelemi ştir (Aksaray T ır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., 55). Kanunilik ölçütü yönünden uyu şmazl ığa uygulanacak olan 6446 say ılı Kanun'un 17. maddesi adli ve idari yarg ı mercileri taraf ından farkl ı olarak yorumlanmakta iken kanun koyucunun çeli şkiyi ortadan kald ırmak amac ıyla 6446 say ılı Kanun'a ek bir düzenleme yapt ığına ve an ılan düzenlemenin yürürlü ğe girdiği tarih itibar ıyla henü z sonuçlanmam ış uyuşmazl ıklara da uygulanmas ının öngörüldü ğüne vurgu yap ılm ıştır (Aksaray T ır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., 64). 19. Anayasa Mahkemesi, müdahalenin elektri ğin yeterli, kaliteli, sürekli, dü şük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullan ımına sunulmas ı ve yarg ı kollar ı aras ındaki farkl ılıklar ın giderilerek hukuki güvenli ğin sağlanmas ı bak ımından me şru bir amaca yönelik oldu ğunu tespit etmi ştir (Aksaray T ır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., 68). Son olarak ölçülülük ba ğlam ında ise elektrik abonelerinden kay ıp kaçak bedeli ad ı alt ında bedel tahsil edilip edilemeyece ğine ilişkin uygulaman ın çelişkili olduğu dikkate al ındığında kanun koyucunun amac ının yarg ı kollar ı aras ındaki farkl ılığı gidermeye ve dolay ısıyla hukuki güvenliği sağlamaya yönelik oldu ğu belirtilmi ştir. Ayr ıca tahsil edilen bedelin hangi nedenle Başvuru Numaras ı: 2018/5225 Karar Tarihi : 11/3/2021 5ölçüsüz oldu ğu hususunda da bir aç ıklama yap ılmad ığına da işaret edilerek müdahalenin başvurucuya şahsi olarak a şırı bir külfet yüklemedi ği kanaatine var ılm ıştır (Aksaray T ır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., 72-75). 20. Başvuru konusu olayda da bu ilkelerden ayr ılmay ı gerektirir bir durum bulunmad ığından müdahalenin me şru amac ının dayand ığı kamu yarar ı ile başvurucunun mülkiyet hakk ının korunmas ı aras ındaki adil dengenin bozulmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 21. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddias ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Celal Mümtaz AKINCI bu görü şe kat ılmam ıştır. B. Adil Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 22. Başvurucu, TRT fon kesintisinin aktif kullan ım bedeli üzerinden yap ılmad ığını ve yarg ılama s ıras ında meydana gelen düzenlemenin TRT fon kesintisini kapsamamas ı sebebiyle Mahkemenin söz konusu talep hakk ında karar vermesi gerekti ğini belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 23. Başvurucunun TRT fon kesintisinin kay ıp kaçak bedeli içinde say ılmamas ı nedeniyle an ılan iddia yönünden karar verilmesi gerekti ği ve kesintinin aktif kullan ım bedeli üzerinden yap ılmas ı gerektiği şikâyeti bak ımından başvuru formunda TRT fon kesintisi tutar ının ne kadar oldu ğunu belirtmedi ği görülmektedir. Ancak 1/1/2016 tarihli bilirki şi raporunda ba şvurucunun maddi zarar ının TRT fon kesintisi bak ımından 2.044,69 TL, 12/6/2017 tarihli raporda ise 2.154,10 TL oldu ğu tespit edilmi ştir. Başvurucunun TRT fon kesintisine yönelik iddias ının kabul edilebilirlik kriterlerinden olan anayasal ve ki şisel önemden yoksun olma kriteri yönünden incelenmesi gerekir. 24. Anayasal ve ki şisel önemden yoksun olma kriterine ili şkin genel ilkeler Anayasa Mahkemesince daha önce incelenmi ş ve bu konuda karar verilmi ştir (K.V. [GK], B. No: 2014/2293, 1/12/2016, 47-68). 25. Somut ba şvuruya konu olayda TRT fon kesintisinin tazmini konusunda Mahkemenin karar vermemi ş olmas ının -başvurucunun şirket oldu ğu da gözönünde bulunduruldu ğunda- başvurucuya ciddi anlamda nas ıl bir zarar verdi ği ve kendisi için ne denli önemli oldu ğu hususunda ba şvurucunun herhangi bir aç ıklamas ının da olmad ığı gözetildiğinde önemli bir zarar ı olduğu kanaatine ula şılamam ıştır. 26. Sonuç olarak TRT fon alaca ğına ilişkin şikâyetin Anayasa'n ın yorumlanmas ı ve uygulanmas ı aç ısından önem ta şımad ığı gibi başvurucunun da önemli bir zarara u ğramad ığı sonucuna var ılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/5225 Karar Tarihi : 11/3/2021 627. Aç ıklanan gerekçelerle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın anayasal ve ki şisel önemden yoksun olmas ı nedeniyle di ğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Celal Mümtaz AKINCI bu görü şe kat ılmam ıştır. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA Celal Mümtaz AKINCI'n ın karşı oyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, 2. Adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın anayasal ve ki şisel önemden yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA Celal Mümtaz AKINCI'n ın karşı oyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 11/3/2021 tarihinde karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI Başvuru Numaras ı: 2018/5225 Karar Tarihi : 11/3/2021 7KARŞIOY GEREKÇES İ 1. Başvurucu, elektrik abonelerinden kay ıp kaçak bedeli ad ı alt ında para tahsil edilmesinin bir hukuk devletinde mümkün olmad ığını, haks ız tahsil edilen bedelin sadece kay ıp kaçaktan ibaret olmay ıp bunun d ışında müvekkilinden haks ız olarak TRT pay ı ad ı altında da kesinti yap ılm ış olduğunu, kendilerinin Yarg ıtay kararlar ına dayanarak dava açt ıklar ını mahkemece yapt ırılan bilirki şi incelemesine göre müvekkilinden kay ıp kaçak , PSHB , da ğıtım bedeli , sayaç okuma bedeli , iletim bedeli ve TRT fonu ad ı alt ında yap ılan kesinti toplam ın 38.828,79 TL oldu ğunun tespit edildi ğini ancak yarg ılaman ın devam ı esnas ında kanun de ğişikliği yap ılarak, yasama taraf ından yarg ıya müdahale edilmesi sonucu hakl ı davalar ının reddine karar verildi ğini, bu durumun kanunlar ın geriye yürümezli ği, kazan ılm ış haklar ın korunmas ı genel olarak da adil yarg ılanma hak ve ilkesine ayk ırı olduğunu ve müvekkilinin zarar görmesi sonucu do ğurduğunu ileri sürmü ştür. 2. Mahkememiz ço ğunluğunun, kay ıp kaçak olarak adland ırılan beş kalemde n oluşan, yerel mahkemede dava, bizde de talebe konu edilen 38.828,79 TL nin, sadece 2.044,69 TL l ık TRT fonunun ba şvuru konusu yap ıldığı kanaati ile, ba şvurucunun, esas yekün teşkil eden dört kalem hakk ındaki şikayetini göz ard ı ettiği kan ısınday ım. Başvuru formunun Sonuç Talepleri bölümünde 38.828,79 TL maddi, 15.000.-TL de manevi tazminat istenmesinden ba şvurunun sadece TRT fonu na ili şkin olmad ığı da görülebilmektedir. Bu yüzden ba şvurunun (2.044,69 TL l ık) TRT fonuna hasredilerek, miktar itibar ıyla anayasal önemden yoksun oldu ğu gerekçesiyle ve kabul edilemez bulunmas ına kat ılm ıyorum. 3. Anayasa n ın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, mill î dayan ışma ve adalet anlay ışı içinde, insan haklar ına sayg ılı, Atatürk milliyetçili ğine bağlı, başlang ıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir. hükmü yer alm ıştır. Hukuk devleti, eylem ve i şlemleri hukuka uygun, insan haklar ına sayg ılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa ya ayk ırı durum ve tutumlardan kaç ınan, Anayasa ve hukukun üstün kurallar ıyla kendini ba ğlı sayan, yarg ı denetimine aç ık olan devlettir. Anayasa n ın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesinin önkoşullar ından biri ki şilerin hukuki güvenli ğinin sağlanmas ıdır. Hukuk devletinin sağlamakla yükümlü oldu ğu hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlar ının öngörülebilir olmas ını, bireylerin tüm eylem ve i şlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaç ınmas ını gerekli k ılar. Hukuk devletinin bir di ğer önkoşulu da belirlilik ilkesidir. Belirlilik ilkesi, yaln ızca yasal belirlili ği değil, daha geni ş anlamda hukuki belirlili ği ifade etmektedir. Yasal düzenlemeye dayanarak eri şilebilir, bilinebilir ve öngörülebilir olma gibi niteliksel gereklilikleri kar şılamas ı koşuluyla mahkeme içtihatlar ı ve yürütmenin düzenleyici i şlemleri ile de hukuki belirlilik sa ğlanabilir. Hukuki belirlilik ilkesinde as ıl olan, bir hukuk normunun uygulanmas ıyla ortaya ç ıkacak sonuçlar ın o hukuk düzeninde öngörülebilir olmas ıdır. (Anayasa Mahkemesi 07.4.2016 gün ve E.2015/94, K.2016/27, 14-17 ). Başvuru Numaras ı: 2018/5225 Karar Tarihi : 11/3/2021 84. Anayasa Mahkemesi nin bu ve benzer kararlar ındaki içtihatlar ı bağlam ında başvuru değerlendirildi ğinde: Yukar ıda at ıf yap ılan karar ve benzer nitelikteki kararlarda ifade olundu ğu üzere 6719 say ılı Kanun ile yap ılan değişikliklerle Hukuki güvenlik, belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine ayk ırı davran ılarak başvurucunun Adil Yarg ılanma ve Mülkiyet haklar ının ihlaline neden olunmu ştur. 5. Aç ıklanmaya çal ışılan nedenler ve bunlara ilaveten Mahkememizin; Aksaray Tır Nakliyat San. Ve Tic. Ltd. Şti.,19/9/2018 , B. No:2017/36736 numaral ı karar ında Say ın Üye Hasan Tahsin GÖKCAN taraf ından kaleme al ınan karşı oyda ifade olunan gerekçelerle çoğunluk karar ına kat ılm ıyorum. Üye Celal Mümtaz AKINCI