TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HALİL KIRIŞ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/33519) Karar Tarihi: 20/4/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/33519 Karar Tarihi : 20/4/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M.Emin KUZRıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : Halil KIRI Ş Vekili : Av. Derya DEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, işe iade davas ının reddine karar verilmesi ve yarg ılaman ın uzun sürmesi nedenleriyle a
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HALİL KIRIŞ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/33519) Karar Tarihi: 20/4/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/33519 Karar Tarihi : 20/4/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M.Emin KUZRıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : Halil KIRI Ş Vekili : Av. Derya DEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, işe iade davas ının reddine karar verilmesi ve yarg ılaman ın uzun sürmesi nedenleriyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 12/11/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, özel bir i şletmede 1/1/2011 tarihinden itibaren i ş akdinin feshedildi ği 9/1/2014 tarihine kadar i şçi olarak çal ışmıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/33519 Karar Tarihi : 20/4/2020 39. Başvurucu, i ş akdinin haks ız olarak feshedildi ğini ileri sürerek 7/2/2014 tarihinde i şe iade istemli tespit davas ı açm ıştır. 10. Mersin 5. İş Mahkemesinin 9/5/2017 tarihli karar ı ile dava kabul edilere k başvurucunun i şe iadesine hükmedilmi ştir. 11. Daval ı taraf ın istinaf kanun yoluna müracaat etmesi üzerine Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 2/11/2017 tarihli karar ı ile daval ının istinaf talebinin kabulüne, ilk derece mahkemesi karar ının kald ırılmas ına ve davan ın reddine karar verilmi ştir. 12. Yarg ıtay 9. Hukuk Dairesinin 17/9/2018 tarihli karar ı ile hüküm onanm ıştır. 13. Nihai karar 12/10/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 14. Başvurucu 12/11/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 15. Mahkemenin 20/4/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 16. Başvurucu, yarg ılaman ın uzamas ı nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden17. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdiği tarih, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve di ğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50-52). 19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Güher Ergun ve diğerleri , 41-45). Başvuru Numaras ı: 2018/33519 Karar Tarihi : 20/4/2020 420. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında 4 y ıl 7 ayl ık yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 21. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Diğer İhlal İddialar ı 1. Başvurucunun İddialar ı 22. Başvurucu; delil yetersizli ğinden beraat etti ği ceza davas ı gerekçe gösterilere k iş sözleşmesinin feshedildi ğini, şüphe feshi nedeniyle i ş sözleşmesinin feshedilmesinin hakkaniyete ayk ırı olduğunu belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmektedir. 2. Değerlendirme 23. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir ( Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 24. Başvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar, derece mahkemesince delillerin değerlendirilmesine ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına ilişkin olup mahkeme karar ında bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik olu şturan bir durumun da bulunmad ığı dikkate alındığında ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde olduğu anlaşılmaktad ır. 25. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir Başvuru Numaras ı: 2018/33519 Karar Tarihi : 20/4/2020 5(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 27. Başvurucu, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 28. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 29.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında net 10.400 TL tutar ında manevi tazminat ın başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. 30. Diğer ihlal iddialar ı kabul edilemez bulundu ğundan maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 31. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harçtan ve 3.000 TL vekâle t ücretinden olu şan toplam 3.294,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Diğer ihlal iddialar ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Başvurucuya net 10.400 TL tutar ında manevi tazminat ÖDENMES İNE, maddi tazminat talebinin REDD İNE, D. 294,70 TL harçtan ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.294,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığ ına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Mersin 5. İş Mahkemesine (E.2014/49, K.2017/234) GÖNDER İLMESİNE, Başvuru Numaras ı: 2018/33519 Karar Tarihi : 20/4/2020 6G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 20/4/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM M.Emin KUZ Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU