TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDULLAH PEL İT VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/12843) Karar Tarihi:26/5/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/12843 Karar Tarihi :26/5/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucular : Abdullah PEL İT ve diğerleri [bkz. ekli listenin (C) sütunu] Başvurucular Vekili : Av. Gizem BAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvur
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDULLAH PEL İT VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/12843) Karar Tarihi:26/5/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/12843 Karar Tarihi :26/5/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucular : Abdullah PEL İT ve diğerleri [bkz. ekli listenin (C) sütunu] Başvurucular Vekili : Av. Gizem BAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, fazla çal ışma alacağına ilişkin aç ılan davan ın ayn ı iddialarla aç ılan davalarda verilen kararlar ın aksine bir sonuca ula şılarak reddedilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvurular 15/5/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvurular, ba şvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinde n sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca konu yönünden hukuki irtibat bulunmas ı nedeniyle ekli listenin B sütununda belirtilen bireysel ba şvuru dosyalar ının 2018/12843 numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı ile birleştirilmesine karar verilmi ştir. 5. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/12843 Karar Tarihi :26/5/2022 28. Başvurucular, A. Orman İşletme Müdürlü ğü (Kurum) bünyesinde farkl ı tarihlerden itibaren toplu i ş sözleşmesine (T İS) tabi olarak mevsimlik i şçi statüsünde çal ışmıştır. Başvurucular ın iddias ına göre i şe başlad ıklar ı tarihten itibaren fazla mesai ücret alacaklar ı kendilerine ödenmemi ştir. 9. Başvurucular fazla çal ışma ücretlerinin ödenmedi ğini iddia ederek Ankara 29. ve 42. İş Mahkemelerinde (Mahkeme) alacak davas ı açm ıştır. 10. Daval ı Kurum savunma dilekçesinde; di ğer iddialar ının yan ında davac ılar ın üyesi oldu ğu Sendika ile T İS hükümlerinin uyguland ığını, fazla mesai ücretinin ba ğlay ıcı olan söz konusu T İS hükümlerine göre hesaplanarak davac ılara ödendi ğini, TİS d ışı uygulama yap ılmad ığını savunmu ştur. 11. Mahkeme; yarg ılama s ıras ında al ınan bilirki şi raporlar ına göre dava konusu fazla mesai alacaklar ının bir k ısm ının dava tarihinden, bir k ısm ının da ıslah tarihinden itibaren i şletilecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte daval ıdan al ınarak başvuruculara ödenmesine karar vermi ştir. 12. Mahkemenin gerekçesinde; başvurucular ın haftan ın 5 günü 24 saatlik, 1 günü de 5 saatlik çal ışma esas ına göre mesai yapt ığı, böylece 24 saat çal ışma yap ılan günlerde Yarg ıtay uygulamas ı da dikkate al ındığında günlük fiilen 14 saat çal ışıldığının kabulünün gerekeceği, buna göre ba şvurucular ın haftal ık toplam fiilî çal ışma süresinin (14x5=70 saat ve yar ım günlük çal ışmas ı 4,5 saat) 74,5 saat oldu ğu, haftal ık normal çal ışma saati olan 45 saatlik çal ışma süresinin dü şülmesiyle haftal ık fazla çal ışma süresinin 29,5 saat oldu ğu, TİS hükümleri gere ğince günlük 3 saatlik fazla çal ışma (3x5=15 saat) kar şılıklar ının ödendiği, buna göre bu miktar ın mahsubu ile ba şvurucular ın haftal ık 14,5 saatlik fazla çal ışma ücreti alacağının bulundu ğu belirtilmi ştir. 13. Daval ı Kurumun istinaf talebi üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi (Daire) 21/12/2017 tarihli kararlar ında, ilk derece mahkemesi kararlar ını kald ırm ış ve davalar ın reddine kesin olarak hükmetmi ştir. İstinaf Dairesinin gerekçesinde; normal mesaisinde fazla çal ışma yapmayan ancak yang ın sezonunda özel çal ışma biçimin e göre çal ışan başvurucular ın kamu kurumu taraf ından düzenlenen, puantajlardaki fazla çal ışma sürelerine ait ücretlerinin T İS hükümlerine uygun olarak bordrolarla ödendi ği hâllerde, daha fazla çal ışma yapt ıklar ını yaz ılı delille ispat etmeleri gerekti ği, aksi durumda fazla mesai alaca ğını talep edemeyecekleri, dolay ısıyla davan ın kabulünün hatal ı olduğu belirtilmiştir. 14. Başvurucular, temyiz talebinde bulunmu ştur. Yarg ıtay 22. Hukuk Dairesi 12/3/2018 ve 25/1/2018 tarihli kararlarla ba şvurucular ın temyiz taleplerinin temyiz kesinlik sınırı olan 41.530 TL kapsam ında kald ığından reddine karar vermi ştir. 15. Nihai kararlar 18/4/2018 tarihinde ba şvurulara tebli ğ edilmiştir. Başvurucular 15/5/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 16.İlgili hukuk için bkz. Recep K ılıç, B. No: 2017/29156, 10/3/2021 , 17-27; Yunus Leylek, B. No: 2017/29600, 21/4/2021, 28-30. Başvuru Numaras ı: 2018/12843 Karar Tarihi :26/5/2022 3V.İNCELEME VE GEREKÇE 17. Anayasa Mahkemesinin 26/5/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucular Mehmet Avc ı ve Muhammet Ate ş Yönünden 18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un "Bireysel ba şvurular ın kabul edilebilirlik şartlar ı ve incelenmesi" kenar başlıklı 48. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Kabul edilebilirlik şartlar ı ve incelemesinin usul ve esaslar ı ile ilgili di ğer hususla r İçtüzükle düzenlenir." 19. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 80. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Bölümler ya da Komisyonlarca yarg ılaman ın her aşamas ında aşağıdaki hâllerde düşme karar ı verilebilir: ... ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir ba şka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir neden görülmemesi. (2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukar ıdaki f ıkrada belirtilen nitelikteki bi r başvuruyu, Anayasan ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve sınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir." 20. Somut olayda ba şvurunun incelemesi devam ederken ba şvuru tarihinden sonra başvurucu Muhammet Ate ş'in 7/2/2020 tarihinde, ba şvurucu Mehmet Avc ı'nın da 28/9/2020 tarihinde ya şamlar ını yitirdikleri anla şılm ıştır. Bu ba şvurucular yönünden ba şvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli k ılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında öngörülen nedenlerden herhangi birinin bulunmad ığı değerlendirilmi ştir (bkz. Anayasa Mahkemesinin; ba şvurucunun bireysel ba şvurunun yap ıldığı tarihten sonra ölmesi durumunda ba şvurunun incelenmesine devam edilip edilemeyece ğine ilişkin ilkeleri belirlediği Asya Oktay ve di ğerleri, B. No: 2014/3549, 22/3/2017, 18-21 karar ı ile başvurucu mirasç ılar ının başvuruyu devam ettirme yönündeki taleplerini iletebilecekleri makul süreye ili şkin T.G., B. No: 2017/21163, 9/1/2019, 17-20 karar ı). 21. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucular ın ölümü nedeniyle dü şme karar ı verilmesi gerektiği sonucuna ula şılm ıştır. B. Diğer Başvurucular Yönünden 1. Başvurucular ın İddialar ı 22. Başvurucular; fazla çal ışma alacağına ilişkin açt ıklar ı davalar ın ayn ı iddialarla, ayn ı iş kolundaki ba şka işçiler taraf ından çeşitli mahkemelerde aç ılan davalarda verilen kararlar ın aksine bir sonuca ula şılarak reddedilmesi nedeniyle e şitlik ilkesi, angarya yasa ğı ve adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü şlerdir. Başvuru Numaras ı: 2018/12843 Karar Tarihi :26/5/2022 42. Değerlendirme 23. Anayasa n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 24. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucular ın ayn ı maddi olaya ili şkin farkl ı karar verilmesi iddialar ının hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerektiği değerlendirilmi ştir. 25. Başvuru konusu olayda uygulanacak ilkeler Anayasa Mahkemesince daha önce Recep K ılıç ve Yunus Leylek kararlar ında ortaya konulmu ştur. 26. An ılan başvurularda; Orman İşletme Müdürlü ğünde çal ışan mevsimlik i şçilerin TİS'te kararla ştırılan günlük 3 saatlik fazla mesai d ışında çal ışma yapt ıklar ı gerekçesiyle açt ıklar ı davalarda farkl ı istinaf dairelerince verilen kararlar aras ında çelişki bulundu ğu, dolay ısıyla başvurucular ın davalar ının reddedilmesinin yarg ılaman ın hakkaniyetini zedelediği iddia edilmi ştir. Anayasa Mahkemesi; an ılan davalarda istinaf dairelerinin dayand ığı temel noktan ın TİS hükümlerine göre ba şvurucular ın günlük 3 saatlik fazla mesai dışında çal ışma yapamayaca ğı, yapm ış olsalar dahi bunun ancak yaz ılı delillerle ispatlanabilece ği, başka delillerin bu iddiay ı ispatlamaya elveri şli olmad ığı hususu oldu ğunu, benzer davalarda di ğer işçilerin bu yöndeki taleplerinin kabulüne karar veren istina f dairelerinin ise dosyada dinlenen tan ık beyanlar ını diğer delillerle birlikte de ğerlendirerek hükme esas almak suretiyle davalar ı kabul etti ğinin anlaşıldığını ifade etmi ştir. 27. Anayasa Mahkemesi netice olarak Mahkemeler taraf ından somut ola y koşullar ında değerlendirme yap ılmak suretiyle verilen kararlar ın yeterli gerekçe içerdi ğinin tespit edildi ğini, söz konusu kararlar ın belirli bir hukuksal temele dayand ığını, kararlar aras ındaki çeli şkinin hukuki yorum farkl ılığından kaynakland ığını ve bu farkl ılığın içtihat farkl ılığı oluşturacak boyutta olmad ığını, kararlardaki farkl ılığın hukuki güvenli ği sarsacak nitelikte olmad ığını, dolay ısıyla başvurunun hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve delillerin değerlendirilmesi kapsam ında kald ığını belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edilmediğine karar vermi ştir (Recep K ılıç, 41-49; Yunus Leylek, 45-53). 28. Başvurucular taraf ından benzer nitelikte dile getirilen iddialar gözönüne alındığında Recep K ılıç ve Yunus Leylek kararlar ında aç ıklanan ilkelerden somut olaylar ın özelinde ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmad ığı anlaşıldığından adil yarg ılanma hakk ına yönelik bir ihlalin olmad ığının aç ık olduğu sonucuna ula şılm ıştır. 29. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2018/12843 Karar Tarihi :26/5/2022 5A. Başvurucu Mehmet Avc ı ve Muhammet Ate ş yönünden ba şvurunun vefat nedeniyle DÜ ŞMESİNE, B. Diğer başvurucular yönünden ekli listede belirtilen ba şvurular ın Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, C. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucular üzerinde BIRAKILMASINA 26/5/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.