2025/1590000 İhale Kayıt Numaralı "24 AY SÜRÜCÜSÜZ ARAÇ KİRALAMA İŞİ" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Hilal Araç Kiralama Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, İHALEYİ YAPAN İDARE: BELTUR Büyük İst. Eği. Turz. ve Sağ. Yat. İşlt. ve Tic. A.Ş., BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/1590000 İhale Kayıt Numaralı “24 Ay Sürücüsüz Araç Kiralama İşi” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: BELTUR Büyük İst. Eği. Turz. ve Sağ. Yat. İşlt. ve Tic. A.Ş. tarafından 10.11.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “24 Ay Sürücüsüz Araç Kiralama İşi” ihalesine ilişkin olarak, Hilal Araç Kiralama Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin 03.11.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun idarenin 07.11.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 14.11.2025 tarih ve 200009 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.11.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2025/2300 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) Kiralanacak araçlara ilişkin olarak Teknik Şartname’de en az 2025 model ve 0 km. olma şartı getirilmesinin rekabeti engelleyici nitelikte olduğu, 2) Teknik Şartname’nin 8.4’üncü maddesinde yer alan düzenleme dolayısıyla, idare şoförlerinin kullanımı neticesinde oluşabilecek kazalarda idare personeli veya üçüncü şahısların maruz kalacağı bedeni ve maddi zararların tazmininden yüklenicinin sorumlu tutulmasının eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği iddialarına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. ” hükmü, “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir. İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır. Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği” başlıklı 12’nci maddesinin birinci fıkrasında “İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idari şartname, sözleşme tasarısı ve teknik şartname ile gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur.” hükmü, “Teknik şartname ” başlıklı 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında “İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur. Bu şartnamelerde yerli isteklilerin katılımını engelleyici düzenlemelere yer verilemez.” hükmü, İhaleye ilişkin İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: 24 AY SÜRÜCÜSÜZ ARAÇ KİRALAMA İŞİ… ç) Miktarı: 27 Adet Binek Araç, 7 Adet Ticari Araç Kiralama İşi Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: İstanbul il sınırları içerisinde ve ihtiyaç halinde şehirlerarasında yapılacaktır.” düzenlemesi, “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “ 19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır…” düzenlemesi, “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “ 20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir. 20.2. Bu ihaledeki kısım sayısı 2 dir. İhale kısımlarına ilişkin koşullar altta düzenlenmiştir; Bu ihale 2 kısımdan oluşmaktadır. İstekliler, kısımlara ayrı ayrı teklif verebilecekleri gibi işin tamamı içinde teklif verebileceklerdir. ” düzenlemesi, Şartname sonunda yer alan ekli tabloda; 1. KISIM (1. KISIM) Sıra No Açıklama Birimi Miktarı 1 1. GRUP BİNEK ARAÇ (1 ARAÇ X 24 AY) adet x ay 24 2 2. GRUP BİNEK ARAÇ (6 ARAÇ X 24 AY) adet x ay 144 3 3. GRUP BİNEK ARAÇ (10 ARAÇ X 24 AY) adet x ay 240 4 4. GRUP BİNEK ARAÇ (10 ARAÇ X 24 AY) adet x ay 240 2. KISIM (2. KISIM) Sıra No Açıklama Birimi Miktarı 1 1. GRUP TİCARİ ARAÇ (3 ARAÇ X 24 AY) adet x ay 72 2 2. GRUP TİCARİ ARAÇ (1 ARAÇ X 24 AY) adet x ay 24 3 3. GRUP TİCARİ ARAÇ (1 ARAÇ X 24 AY) adet x ay 24 4 4. GRUP TİCARİ ARAÇ (2 ARAÇ X 24 AY) adet x ay 48 düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşe başlama tarihi 01.01.2026; işi bitirme tarihi 31.12.2027…” düzenlemesi, Teknik Şartname’de ise “… 1.1.BELTUR A.Ş. Genel Müdürlüğünce, hizmet aracı olarak kullanılmak üzere çeşitli tip ve modelde araçlar kiralanacaktır. Bu şartname, 27 Binek Araç, 7 Ticari Araç olmak üzere toplam 34 (otuz dört) adet kiralanacaktır. Araçların tipini, teknik özelliklerini, kiralama şartlarını ve diğer şartları kapsar… 4.3. Yüklenici tarafından; Ek-A’da belirtilen 1.Grup, 2.Grup, 3.Grup, 4.Grup ve Ek-B’de belirtilen 1.Grup, 2.Grup, 3.Grup, 4.Grup için teslim edilecek araçlar ve model bilgileri aşağıdaki tabloda belirtilmiştir. Binek ve Ticari Araç Model ve Km Tablosu S. No Grup Model (Min.) Durumu Adet 1 Ek A 1. Grup 2025 Sıfır KM 1 2 Ek A 2. Grup 2025 Sıfır KM 6 3 Ek A 3. Grup 2025 Sıfır KM 10 4 Ek A 4. Grup 2025 Sıfır KM 10 5 Ek B 1. Grup 2025 Sıfır KM 3 6 Ek B 2. Grup 2025 Sıfır KM 1 7 Ek B 3. Grup 2025 Sıfır KM 1 8 Ek B 4. Grup 2025 Sıfır KM 2 …” düzenlemeleri yer almaktadır. Yapılan incelemede, başvuruya konu ihalenin BELTUR Büyük İst. Eği. Turz. ve Sağ. Yat. İşlt. ve Tic. A.Ş. tarafından gerçekleştirilen “24 Ay Sürücüsüz Araç Kiralama İşi” olduğu, birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalede 17 adet ihale dokümanının indirildiği ve ihaleye 11 isteklinin katıldığı, başvuru sahibinin iddialarının ihale dokümanına yönelik olduğu ve başvuru sahibi tarafından ihaleye teklif sunulmadığı görülmüştür. İhale dokümanına yönelik yapılan başvuruya ilişkin olarak, idare tarafından, konuyla ilgili aykırılık tespit edilemediğinin belirtildiği görülmüştür. Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan, araç özelliklerinin belirtildiği tabloya ilişkin 4.3’üncü maddesinde yer alan düzenlemeler incelendiğinde, süresi 24 ayı kapsayan işte, birinci kısmı teşkil eden 27, ikinci kısmı teşkil eden 7 aracın tamamı için model yılı itibarıyla minimum 2025 ve km. sınırı itibarıyla da 0 km. olma koşulunun arandığı anlaşılmıştır. İşin yürütülmesi sırasında kullanılacak araçların ve özelliklerinin işin niteliği gözetilmek suretiyle belirlenmesi bakımından yetki ve sorumluluğun idarede olduğu, bu doğrultuda idarenin ihale konusu hizmet ile ilgili tecrübelerinden de faydalanarak ihale konusu hizmetin niteliğine ve ihale konusu hizmet işi kapsamında kullanılacak olan araçların özelliklerine ilişkin düzenleme yapabileceği açıktır. Öte yandan, belirlenecek teknik kriterlerin, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması, Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkelerin bütüncül olarak dikkate alınması gerekmektedir. Bu çerçevede, idare tarafından tüm araçlar için, herhangi bir ayırıma gidilmeksizin, en az 2025 model yılı ve 0 km. olması gerektiği şeklinde belirleme yapılmasının rekabeti engelleyici nitelikte olduğu, ilgili koşulun getirilme sebebinin idare tarafından makul ve geçerli bir gerekçe ile ortaya konulmadığı, dolayısıyla, bu şartlar altında objektif bir kriter olarak değerlendirilemeyeceği, kamu alım süreçlerinde idarelerden beklenenin ihtiyacı karşılayacak optimum kalitedeki malı/hizmeti en uygun fiyata temin etmek olduğu, anılan düzenlemelerin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını sağlama ilkesi ile bağdaşmadığı ve netice itibarıyla idarenin kendisine tanınan takdir yetkisi kapsamında değerlendirilebilmesinin de mümkün olmadığı anlaşılmış olup idarece yapılan söz konusu düzenlemenin ihaleye katılımı kısıtlayıcı nitelikte olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bu Kanun’a göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez. Bu Kanun’da belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez. Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur.” hükmü, “Hizmet sunucularının sorumluluğu” başlıklı 34’üncü maddesinde “Hizmet sunucuları taahhütleri çerçevesinde kusurlu veya standartlara uygun olmayan malzeme seçilmesi, verilmesi veya kullanılması, tasarım hatası, uygulama yanlışlığı, denetim eksikliği, taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan doğrudan sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre hizmet sunucusuna ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 27 nci madde hükümleri uygulanır.” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir. Yüklenici, işin görülmesi sırasında ilgili mevzuatın izin vermediği insan ve çevre sağlığına zarar verici nitelikte malzeme kullanamaz veya yöntem uygulayamaz. İlgili mevzuatın izin verdiği malzeme ve yöntemler ise, öngörülmüş tedbirler alınarak ve usulüne uygun şekilde kullanılabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde yüklenici, idarenin ve üçüncü şahısların tüm zararlarını karşılamak zorundadır. Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” hükmü, “Mevzuata uygunluk” başlıklı 12’nci maddesinde “İlgili bütün bildirimlerin ve bütün ödemelerin yapılması da dahil olmak üzere yüklenici, … (b) Malları veya hakları, işler dolayısıyla herhangi bir şekilde etkilenen veya etkilenebilecek olan kamu kurum ve kuruluşlarının düzenlemelerine uyacak ve bu hükümlerin ihlali nedeniyle ortaya çıkabilecek bütün sorumluluk ve cezalardan dolayı idarenin zararını karşılayacaktır.” hükmü, “Kamu düzenine ve mallarına zarar vermeme” başlıklı 15’inci maddesinde “Yüklenici işlerin yürütülmesi, tamamlanması ve işlerde olabilecek aksaklıkların giderilmesi için gereken bütün işlemlerde, sözleşme koşullarına uygun davranma yükümlülüğü içerisinde; (a) Kamu düzenine ve kamusal yaşamın gereklerine uygun davranacak, (b) Kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz mallar ile özel kişilerin mülkiyetindeki taşınır veya taşınmaz mallara, kamusal kullanıma tahsis edilmiş veya bırakılmış yol, meydan, park gibi orta mallarına ve kamu hizmetinde kullanılan mallara zarar vermeyecek, bunların kullanımına ve bunlara ulaşılmasına engel olmayacaktır. Belirtilen hükümlerin ihlal edilmesi nedeniyle idarenin maruz kalabileceği tüm zarar, ceza, tazminat ve benzeri sorumluluklar ile bunların mali sonuçlarından doğacak giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.” hükmü, “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenici sorumludur. Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almak ve kontrol teşkilatı tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatların hepsine uymak zorundadır. Yüklenici, işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalarda her türlü güvenlik önlemini almak zorundadır. İş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan ekipmanın neden olabileceği kazalardan korunma usullerini ve önlemlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. Bu konularda gerek kontrol teşkilatı tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir…” hükmü, “Yüklenicinin kusuru dışındaki hasar ve zararlar” başlıklı 20’nci maddesinde “Olağanüstü haller ve doğal afetlerin işyerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği hasar ve zararlar ile sigortalanabilir riskler sigorta kapsamında olsun veya olmasın yüklenici bu hasar ve zararlar için idareden hiç bir bedel isteyemez. Ancak bu hasar ve zararlar nedeniyle meydana gelecek gecikmeler için yükleniciye gerekli süre uzatımı verilir. Savaş, yurt içinde seferberlik, ayaklanma, iç savaş ve bunlara benzer olaylar veya yüklenici ve varsa alt yüklenici tarafından kullanılmadıkça bir nükleer yakıttan kaynaklanan radyasyonlar ve bunların gerektirdiği önlemler sonucunda meydana gelecek riskler gibi sigortalanması mümkün olmayan türden riskler ile idarenin işlerin tamamlanmış kısımlarını teslim alarak kullanmasından dolayı doğacak riskler idareye aittir.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş ve iş yerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 76’ncı maddesinde “76.1. Hizmet alımı ihalelerinde iş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanmasına ilişkin düzenleme Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19 uncu maddesi ile tip idari şartnamelerin “teklif fiyata dahil olan giderler” maddesi ve tip sözleşmenin 21 inci maddesinde yer almaktadır. 76.1.1 Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19 uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenicinin sorumlu olduğu, hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitlerinin günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtileceği” hükme bağlanmıştır. 76.1.2 Tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dahil olan giderler” maddesinde “Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek … sigorta … teklif fiyatına dahildir.” ifadesine yer verilmiştir. … 76.4. İstekliler tarafından ilgili mevzuatı gereğince yapılması gereken sigorta giderleri, tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” maddesi kapsamında teklif fiyatına dâhil edilecektir. İhale dokümanında iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasının ayrıca istendiği durumlarda sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlenmesi gerekmektedir. Sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta teminatının kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının asgari limitler dâhilinde istendiği kabul edilecektir. Sigorta türü veya türlerinin belirlenmediği hallerde ise, iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının istenmediği kabul edilmek suretiyle teklifler değerlendirilecektir. …” açıklaması, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir. 25.2. 25.1 inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz. 25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. 25.3.4. Diğer giderler: Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak her türlü ulaşım, sigorta, personel, vergi, resim ve harç giderleri ile Araçlara ait amortisman veya kira giderleri, vergi ve sigorta (zorunlu trafik, tam kasko sigortası vb.) giderleri, kilometre bakımları, periyodik muayene gideri, araçların her türlü bakım onarımı giderleri (arıza, bakım - onarım, kaza, kayıp-çalıntı, tamir, parça değişimi vb.), araçlarda bulundurulması istenen tüm malzemeler (patinaj zinciri, trafik seti, yangın söndürme cihazı, araç çekme halatı, paspas, anten, radyo-teyp, vb. giderleri ) HGS ve alternatif olabilecek cihazlar ve bu cihazların tamiri, bakımı, araç avadanlıkları (kriko, stepne, bijon anahtarı, zincir vs.) ile yaz-kış lastiği ve kar lastiği giderleri, yürürlükteki mevzuata göre araç üzerinde bulunması gereken (ruhsat, pul, trafik ve kasko sigortaları, kullanım amaçlarına göre ticari araçlarda bulunması gereken yetki belgeleri, diğer izin belgeleri vb. evraklar ve resmi kurumlar nezdinde yapılması gereken işlemlerle ilgili masraflar ve işin teknik şartnamede belirtilen ve işin yapılması için gerekli tüm giderler teklif edilecek fiyata dahildir…” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşme bedeline dahil olan giderler” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine getirilmesine ilişkin Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak her türlü ulaşım, sigorta, personel, vergi, resim ve harç giderleri ile Araçlara ait amortisman veya kira giderleri, vergi ve sigorta (zorunlu trafik, tam kasko sigortası vb.) giderleri, kilometre bakımları, periyodik muayene gideri, araçların her türlü bakım onarımı giderleri (arıza, bakım - onarım, kaza, kayıp-çalıntı, tamir, parça değişimi vb.), araçlarda bulundurulması istenen tüm malzemeler (patinaj zinciri, trafik seti, yangın söndürme cihazı, araç çekme halatı, paspas, anten, radyo-teyp, vb. giderleri ) HGS ve alternatif olabilecek cihazlar ve bu cihazların tamiri, bakımı, araç avadanlıkları (kriko, stepne, bijon anahtarı, zincir vs.) ile yaz-kış lastiği ve kar lastiği giderleri, yürürlükteki mevzuata göre araç üzerinde bulunması gereken (ruhsat, pul, trafik ve kasko sigortaları, kullanım amaçlarına göre ticari araçlarda bulunması gereken yetki belgeleri, diğer izin belgeleri vb. evraklar ve resmi kurumlar nezdinde yapılması gereken işlemlerle ilgili masraflar ve işin teknik şartnamede belirtilen ve işin yapılması için gerekli tüm giderler sözleşme bedeline dahildir. İlgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak Katma Değer Vergisi, sözleşme bedeline dahil olmayıp İdare tarafından Yükleniciye ödenecektir.” düzenlemesi, “İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinde “21.1. İş ve işyerlerinin korunmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19 uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde yükleniciye aittir. 21.2. Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri: 21.2.1. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi, Teknik Şartname’de ise “… 8.1.Yüklenici hizmetlerde kullanılacak araçları Trafik Kanununun öngördüğü mecburi mali mesuliyet (trafik) ve tam kasko sigortası yaptırmakla yükümlüdür. 8.2. Kasko sigortası çok kullanıcıyı ve her türlü zarar, ziyan ve masrafı (sürücü hatasına bakılmaksızın tüm kazalar, hırsızlık, yangın, tabii afetler, terör, sabotaj, halk hareketleri, 7/24 yol yardım vb.) kapsayacak şekilde ve cam, ayna vb. parçalar için kasko genel ve özel şartları uyarınca herhangi bir poliçe muafiyeti olmaksızın istisnasız olarak yapılacaktır… 8.4. Yüklenicinin kasko sigorta şirketi, sözleşme ve eklerindeki işlerin yapılması sırasında vuku bulacak kazalarda gerek araç içinde gerekse araç dışında İdare personelinin ve üçüncü şahısların maruz kalacakları bedeni ve maddi zararların tazmininden sorumludur. Bedeni zararlar nedeniyle yapılacak her türlü hastane, bakım, ameliyat gibi masrafları, ölüm halinde ise mevzuatın öngördüğü maddi ve manevi tazminatın tamamını ödemekle yükümlüdür. Bu bedellerin ödenmemesi halinde İdare tarafından tespit edilen miktarlar Yüklenicinin hak edişinden kesilir... 8.6. Kasko poliçelerinde belirtilecek asgari teminat tutarları aşağıdadır…” düzenlemeleri yer almaktadır. Başvuru sahibinin iddiası kapsamında yapılan incelemede, ihale konusu işin sürücüsüz araç kiralanması işi olduğu, bir başka ifade ile ihale konusu iş kapsamında kiralanacak araçların tamamının idare personelince kullanılacağı anlaşılmaktadır. Teknik Şartname’de araçların kasko ve trafik sigortası giderlerinin yükleniciye ait olduğu, kasko sigortasının çok kullanıcıyı ve her türlü zarar, ziyan ve masrafı (sürücü hatasına bakılmaksızın tüm kazalar, hırsızlık, yangın, tabii afetler, terör, sabotaj, halk hareketleri, 7/24 yol yardım vb.) kapsayacak şekilde ve cam, ayna vb. parçalar için kasko genel ve özel şartları uyarınca herhangi bir poliçe muafiyeti olmaksızın istisnasız olarak yaptırılmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir. Ayrıca incelemeye konu sigortaya ilişkin Şartname maddesinde, işlerin yapılması sırasında vuku bulacak kazalarda gerek araç içinde gerekse araç dışında idare personelinin ve üçüncü şahısların maruz kalacakları bedeni ve maddi zararların tazmininden yüklenicinin sorumlu olduğu, bedeni zararlar nedeniyle yapılacak her türlü hastane, bakım, ameliyat gibi masrafları, ölüm halinde ise mevzuatın öngördüğü maddi ve manevi tazminatın tamamını ödemekle yükümlü olduğu, bu bedellerin ödenmemesi halinde idare tarafından tespit edilen miktarların yüklenicinin hakedişinden kesileceği ifade edilmektedir. Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamalarından; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında yapılan sözleşmelere ait hükümlerin uygulanmasında tarafların eşit hak ve yükümlülüklere sahip olduğu, ihale dokümanı ve sözleşmelerde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemeyeceği, yüklenicinin Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde öngörülen yükümlülükleri ve yasakları ihlal ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zararlardan bizzat sorumlu olacağı belirlenmiş olup idarenin ise takip, gözetim ve denetim sorumluluğu bulunmaktadır. Buna göre, her ne kadar yüklenicinin ilgili mevzuata göre alınması zorunlu olan güvenlik ve sağlık tedbirlerini almakla yükümlü olduğu açık olsa da başvuruya konu edilen Teknik Şartname maddesinde yer verilen düzenleme ile, kaza durumunda tazmin bedellerinin ödenmemesi halinde idare tarafından tespit edilen miktarların yüklenicinin hakedişinden kesileceğinin öngörüldüğü ancak ihalede şoförlerin yüklenici tarafından temin edilmeyeceği, araçların idare personeli tarafından kullanılacağı, söz konusu düzenleme ile idare personelinin kusurundan doğacak zararların da yüklenicinin sorumluluğu kapsamına alındığı , dolayısıyla, söz konusu düzenleme ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin genel hükümlerinin kapsamının dışına çıkıldığı, bu durumda şikâyete konu düzenlemenin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde hüküm altına alınan eşit hak ve yükümlülükler prensibine aykırı olduğu ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır. Başvuru sahibi tarafından 152.021,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede ilgilinin itirazen şikâyete konu iddialarında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde 152.021,00 TL’lik başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır. Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1) Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline, 2) Başvuru bedelinin, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine, Oybirliği ile karar verildi.