TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET KOCAA ĞA BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/21161) Karar Tarihi: 30/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/21161 Karar Tarihi : 30/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Mehmet KOCAA ĞA Vekili : Av. Mahir ÖNAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza yarg ılamas ında lehe vekâlet ücretine hükmedilmemesi nedeniyle mülkiyet hakk
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET KOCAA ĞA BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/21161) Karar Tarihi: 30/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/21161 Karar Tarihi : 30/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Mehmet KOCAA ĞA Vekili : Av. Mahir ÖNAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza yarg ılamas ında lehe vekâlet ücretine hükmedilmemesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 14/4/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Bitlis Cumhuriyet Ba şsavc ılığı (Başsavc ılık) 2/3/2016 tarihli iddianame ile başvurucunun terör örgütü propagandas ı suçundan cezaland ırılmas ı istemiyle kamu davas ı açm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/21161 Karar Tarihi : 30/6/2020 38.İddianame, Bitlis 2. A ğır Ceza Mahkemesince (Mahkeme) 30/6/2016 tarihinde kabul edilerek E.2016/270 say ılı dosya üzerinden kovu şturma aşamas ı başlam ıştır. 9. Mahkeme 7/11/2016 tarihinde yapt ığı duruşmada, üzerine at ılı suçtan başvurucunun beraatine, ayr ıca kendisini vekil ile temsil ettirdi ğinden karar tarihi itibar ıyla yürürlükte bulunan Avukatl ık Asgari Ücret Tarifesi uyar ınca 3.600 TL vekâlet ücretinin de ödenmesine karar vermi ştir. 10. Bu karara kar şı Başsavc ılık taraf ından istinaf yoluna ba şvurulmuştur. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi 28/2/2017 tarihinde, san ığın müdafili ğini üstlenen Av. Mimar Önal' ın san ığın vekili oldu ğuna ilişkin bir vekâletname ibraz etmedi ği dikkate alındığında san ık yarar ına vekâlet ücretine hükmedilemeyece ğinin gözetilmemesi gerekçesiyle hükmün düzeltilerek istinaf ba şvurusunun esastan reddine kesin olarak kara r vermiştir. 1 1 . B aşvurucu, Bölge Adliye Mahkemesinin karar ını 1/4/2017 tarihinde öğrenmiştir. 12. Ba şvurucu 14/4/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV. İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk13. 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Yarg ılama giderleri kenar başlıklı 324. maddesinin birinci ve ikinci f ıkralar ı şöyledir: Harçlar ve tarifesine göre ödenmesi gereken avukatl ık ücretleri ile soru şturma v e kovuşturma evrelerinde yarg ılaman ın yürütülmesi amac ıyla Devlet Hazinesinden yap ılan her türlü harcamalar ve taraflarca yap ılan ödemeler yarg ılama giderleridir. Hüküm ve kararda yarg ılama giderlerinin kimlere yükletilece ği gösterilir. 14. 19/3/1969 tarihli ve 1136 say ılı Avukatl ık Kanunu'nun Vekâlet ücreti kenar başlıklı 164. maddesi şöyledir: Avukatl ık ücreti, avukat ın hukukî yard ımının karşılığı olan meblâ ğı veya değeri ifad e eder. Yüzde yirmi be şi aşmamak üzere, dava veya hükmolunacak şeyin değeri yahut paran ın belli bir yüzdesi avukatl ık ücreti olarak kararla ştırılabilir. İkinci f ıkraya göre yap ılacak sözle şmeler, dava konusu para d ışındaki mal ve haklardan bir k ısm ının aynen avukata ait olaca ğı hükmünü ta şıyamaz. Avukatl ık asgarî ücret tarifesi alt ında vekâlet ücreti kararla ştırılamaz. Ücretsiz dav a alınmas ı halinde, durum baro yönetim kuruluna bildirilir.(De ğişik üçüncü ve dördüncü cümle:13/1/2004 5043/5 md.) Avukatl ık ücretinin kararla ştırılmam ış olduğu veya tarafla r aras ında yaz ılı ücret sözle şmesinin bulunmad ığı yahut ücret sözle şmesinin belirgin olmad ığı veya tart ışmal ı olduğu veya ücret sözle şmesinin ücrete ili şkin hükmünün geçersiz say ıldığı Başvuru Numaras ı: 2017/21161 Karar Tarihi : 30/6/2020 4hallerde; de ğeri para ile ölçülebilen dava ve i şlerde asgari ücret tarifelerinin alt ında olmamak ko şuluyla ücret itirazlar ını incelemeye yetkili merci taraf ından davan ın kazan ılan bölümü için avukat ın emeğine göre ilâm ın kesinle ştiği tarihteki müddeabihin de ğerinin yüzde onu ile yüzde yirmisi aras ındaki bir miktar avukatl ık ücreti olarak belirlenir. De ğeri para ile ölçülemeyen dava ve i şlerde ise avukatl ık asgari ücret tarifesi uygulan ır. Dava sonunda, kararla tarifeye dayan ılarak kar şı tarafa yüklenecek vekâlet ücret i avukata aittir. Bu ücret, i ş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez. 15. 28/12/2013 tarihli ve 28865 say ılı Avukatl ık Asgari Ücret Tarifesi nin Konu ve Kapsam kenar başlıklı 1. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: Mahkemelerde, tüm hukuki yard ımlarda, taraflar aras ındaki uyu şmazl ığı sonland ıran her türlü merci kararlar ında ve ayr ıca kanun gere ği mahkemelerce kar şı tarafa yükletilmes i gereken avukatl ık ücretinin tayin ve takdirinde, Avukatl ık Kanunu ve i şbu tarife hükümler i uygulan ır. 16. An ılan Avukatl ık Asgari Ücret Tarifesi nin Ceza davalar ında ücret kena r başlıklı 13. maddesinin alt ıncı fıkras ı şöyledir: "Ceza mahkemelerinde görülen tekzip, internet yay ın içeriğinden ç ıkarma, idari para cezalar ına itiraz gibi ba şvurular ın kabulü veya ilk derece mahkemesinin karar ına yap ılan itiraz üzerine, ilk derece mahkemesi karar ının kald ırılmas ı halinde i şin duruşmas ız veya duruşmal ı oluşuna göre İkinci K ısım Birinci Bölüm 1. s ıradaki iş için öngörüldü ğü şekilde avukatl ık ücretine hükmedilir. Ancak ba şvuruya konu idari para cezas ının miktar ı Tarifenin İkinci K ısım Birinci Bölüm 1. s ıradaki iş için öngörülen maktu ücretin alt ında ise idari para cezas ı kadar avukatl ık ücretine hükmedilir. B. Uluslararas ı Hukuk 17. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) 35. maddesine 14. Protokol'le eklenerek 1/6/2010 tarihinde yürürlüğe giren önemsiz zarar kriterine ili şkin içtihad ında bu yeni kriterin Sözle şme ve protokolleri ile güvence alt ına al ınan haklar ın Avrupa düzeyinde hukuksal aç ıdan korunmas ını sağlama yönündeki temel görevine yo ğunlaşmas ı için önemsiz ba şvurular ı ivedilikle inceleme olana ğı vermesi amac ıyla olu şturulduğunu belirtmektedir (Stefanescu/Romanya (k.k.), B. No: 11774/04, 12/4/2011, 35). " Deminimis non cura t praeto r" prensibine göre yeni kabul edilebilirlik şart ı -bir hak ihlali ne denli gerçek olursa olsun- uluslararas ı bir mahkeme taraf ından incelenmeyi gerektirecek asgari bir a ğırlık düzeyine ula şmas ı gerektiği görüşüne dayan ır (Korolev/Rusya (k.k.), B. No: 25551/05, 1/7/2010). Bu kriterin incelenmesinde ihlal edildi ği iddia edilen hakk ın mahiyetini, ihlal iddias ının ciddiyeti ve/veya ihlalin ba şvuran ın kişisel durumu üzerinde olu şturacağı olas ı sonuçlar ını da gözönünde bulundurmak gerekir ( Giusti/İtalya , B. No: 13175/03, 18/10/2011, 34). 18. AİHM, söz konusu kriteri uygularken Sözle şme ve protokollerinin güvence altına ald ığı insan haklar ına sayg ının başvurunun esastan incelenmesini gerektirip gerektirmedi ği hususunu da incelemektedir. Bu kapsamda A İHM, önem kriteri getirilmede n önce de önüne gelmi ş olan Sözle şme ile ilgili hususta aç ık ve çokça uygulanm ış olan bir Başvuru Numaras ı: 2017/21161 Karar Tarihi : 30/6/2020 5içtihad ın bulunmas ı durumunda bu incelemenin yap ılmas ının gerekli olmad ığına hükmettiğini (Van Houten/Hollanda (kay ıttan düşürme), B. No: 25149/03, 29/9/2005, 33-38; Kavak/Türkiye (k.k.), B. No: 34719/04, 37472/05, 19/5/2009) hat ırlatarak A İHM içtihatlar ını genişletebilecek veya bunlara katk ı sağlayabilecek nitelikte olmayan başvurular ı incelememektedir ( Tayfun Görgün/Türkiye (k.k.), B. No: 42978/06, 16/9/2014). V. İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 30/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 20. Başvurucu, vekaletnamenin mahkemeye ibraz edilmedi ğine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi karar ındaki saptaman ın aksine 19/7/2016 tarihinde 12/7/2016 tarihli vekâletnamenin Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden dava dosyas ına gönderildi ğini ve vekâletnameye ek olarak dosyaya 19/7/2016 tarihli vekâlet pulu makbuzunun ve vekâlet harc ı al ındığına dair sayman mutemedi al ındısının sunuldu ğunu belirtmiştir. Başvurucu ayr ıca 2/11/2016 tarihinde esasa ili şkin savunma dilekçesinin eklendiğini ifade etmi ştir. Başvurucu di ğer yandan Ba şsavc ılık taraf ından yap ılan istina f başvurusuna yönelik dilekçede vekâlet ücretine yönelik bir iddian ın bulunmad ığını vurgulam ıştır. Başvurucu sonuç olarak istinaf mahkemesi taraf ından verilen karar ın hukuka ayk ırı olduğunu belirterek mülkiyet ve gerekçeli karar haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmüştür. B. Değerlendirme 21. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında, anayasal aç ıdan önem taşımayan ve ba şvurucunun önemli bir zarara u ğramad ığı başvurular ın esastan incelenmeksizin reddedilebilece ği hüküm alt ına al ınm ıştır. 23. An ılan hükümle anayasal ve ki şisel önemden yoksun ba şvurular ın esasta n incelenmemesine imkân tan ıyan ek bir kabul edilebilirlik kriteri getirilmi ştir. Dolay ısıyla diğer tüm kabul edilebilirlik kriterlerini ta şısa hatta esas hakk ında incelemeye geçildi ğinde ihlal karar ı verilebilecek nitelikte olsa bile kanunda belirtilen nitelikteki bir ba şvuru kabul edilemez bulunabilecektir ( K.V. [GK], B. No: 2014/2293, 1/12/2016, 55). 24. Kanun da anayasal ve ki şisel önemden yoksun ba şvurular ın kabul edilemez bulunabilmesi için iki ko şul öngörülmü ştür: Anayasal önem olarak adland ırılabilecek olan birinci ko şul başvurunun Anayasa n ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi aç ısından önem ta şımamas ı, kişisel önem olarak adland ırılabilecek olan ikinci ko şul ise başvurucunun önemli bir zarara u ğramamas ıdır (K.V., 57). Başvuru Numaras ı: 2017/21161 Karar Tarihi : 30/6/2020 625. Anayasa hükümlerinin yorumlanmas ı aç ısından önem ta şıma unsurunun başta Anayasa Mahkemesinin bireysel ba şvuru yoluyla daha önce yorumlamad ığı meseleleri kapsad ığında kuşku bulunmamaktad ır. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi, bir meseleyle ilgili olarak daha önce Anayasa n ın ilgili hükümlerini yorumlam ış olsa bile de ğişen durumlar ı dikkate alarak yeniden yorumlama ihtiyac ı duyabilir. Bu durumda da o meseleye ilişkin başvurunun anayasal öneminin bulundu ğunu kabul etmek gerekir ( K.V., 63). 26. Anayasa n ın uygulanmas ı aç ısından önem ta şıma unsurunda ise ba şvurunun Anayasa hükümlerinin uygulanmas ı aç ısından önem ta şıdığının söylenebilmesi için kamu makamlar ı ve derece mahkemelerinin belli bir meseleye ili şkin uygulamalar ının Anayasa Mahkemesi yorumlar ından farkl ı olmas ı ve bu farkl ılığın da önemli olmas ı gerekir ( K.V., 64). 27. Kişisel önemin bulunmamas ı koşulu ise -ba şvurucunun içinde bulundu ğu koşullar da dâhil olmak üzere- her olay ın kendine özgü ko şullar ı dikkate al ınarak ve objekti f verilerden hareket edilerek Anayasa Mahkemesi taraf ından değerlendirilir ( K.V., 66, 67). 28. Somut olayda ba şvurucunun mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine dair şikâyeti, kendisini temsil eden avukat taraf ından Mahkemeye vekâletname ibraz edilmesine ra ğmen beraat etti ği ceza davas ında Avukatl ık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre lehine hükmedilmesi gereken vekâlet ücretine hükmedilmemesine ili şkindir. 29. Anayasa Mahkemesi daha önce k ısmen farkl ı gerekçelere dayanan lehe vekâle t ücretine hükmedilmemesi şikâyetlerini içerir ba şvurular ı incelemi ş, anayasal ve ki şisel önemden yoksun olmalar ı nedeniyle kabul edilemez bulmu ştur. Bu sonuca ula şılırken mülkiyet hakk ına yönelik ihlal iddialar ının bireysel ba şvuru yoluyla daha önce ilgili anayasa kurallar ı çerçevesinde incelenip yorumland ığı ve başvuruda takdir edilmeyen vekâlet ücretinin ba şvurucuya ciddi anlamda zarar verdi ği konusunda bir aç ıklaman ın olmad ığı gözetilmi ştir (Dayg ınat Magomedzhamilova ve di ğerleri , B. No: 2015/516, 20/3/2019, 40-42). 30. Somut ba şvuruda lehe vekâlet ücretine hükmedilmemesinin ba şvurucunun içinde bulundu ğu kişisel koşullara göre kendisine ciddi anlamda zarar verdi ği ve kendisi için ne denli önemli oldu ğu hususunda herhangi bir aç ıklamas ının olmad ığı da gözetildi ğinde önemli bir zarar oldu ğu kanaatine ula şılamam ıştır. Dolay ısıyla lehe vekâlet ücretine hükmedilmemesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine dair şikâyet, anayasal ve kişisel önem kriterini kar şılamamaktad ır. 31. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın yorumlanmas ı ve uygulanmas ı aç ısından önem taşımad ığı gibi başvurucunun da önemli bir zarara u ğramad ığı sonucuna var ıldığından anayasal ve ki şisel önemden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurunun di ğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun anayasal ve ki şisel önemden yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2017/21161 Karar Tarihi : 30/6/2020 7B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 30/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL