TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ GENEL KURUL KARAR ALİ KUŞ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/27822) Karar Tarihi: 10/2/2022 R.G. Tarih ve Say ı: 18/3/2022-31782 Başvuru Numaras ı: 2017/27822 Karar Tarihi : 10/2/2022 2GENEL KURUL KARAR Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTE Ş Basri BAĞCI İrfan FİDAN Raportör : Gülsüm Gizem G
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ GENEL KURUL KARAR ALİ KUŞ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/27822) Karar Tarihi: 10/2/2022 R.G. Tarih ve Say ı: 18/3/2022-31782 Başvuru Numaras ı: 2017/27822 Karar Tarihi : 10/2/2022 2GENEL KURUL KARAR Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTE Ş Basri BAĞCI İrfan FİDAN Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY Başvurucu : Ali KUŞ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, öğretmen olan ba şvurucunun siyasi parti üyesi olmas ı nedeniyle devlet memurluğundan ç ıkar ılmas ına karar verilmesinin örgütlenme özgürlü ğünü ihlal etti ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 20/6/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2017/27822 Karar Tarihi : 10/2/2022 37. Birinci Bölüm taraf ından niteli ği itibar ıyla Genel Kurul taraf ından karara bağlanmas ı gerekli görüldü ğünden ba şvurunun Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 28. maddesinin (3) numaral ı fıkras ı uyar ınca Genel Kurula sevkine karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formlar ında ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 9. Başvurucu, Ankara'n ın Polatl ı ilçesinde, Teknik ve Endüstri Meslek Lisesinde öğretmenlik yaparken 2000 y ılında hakk ında aç ılan bir soru şturma sonucunda 14/7/1965 tarihli ve 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu'nun 94. maddesi uyar ınca devams ızlık nedeniyle memurluktan çekilmi ş say ılm ıştır. Başvurucunun an ılan Kanun'un 98. maddesinin (c) bendi uyar ınca memuriyetine son verilmi ştir. 10. Başvurucu 2001 y ılında Özgürlük ve Dayan ışma Partisine (ÖDP) üye olmu ş ve 2002 y ılında Partinin Ankara 1. bölge milletvekili aday ı olarak gösterilmi ştir. Başvurucu 2004 y ılında ÖDP'nin Polatl ı ilçe başkanl ığını yapm ıştır. Bu arada ÖDP üyeli ği devam ederken ba şvurucunun devams ızlık nedeniyle memuriyetten ç ıkar ılma işlemi 2008 y ılında derece mahkemelerince iptal edilmi ş ve başvurucu 2008 y ılında tekrar ö ğretmenlik görevine dönmüştür. 11. Başvurucu görevine döndü ğü s ırada siyasi parti üyesi olmas ı nedeniyle 20/10/2008 tarihinde Millî E ğitim Bakanl ığınca hakk ında 657 say ılı Kanun'un 125. maddesinin (E) bendinin (c) f ıkras ı kapsam ında hakk ında soruşturma aç ılm ış ve görevinden uzaklaştırılm ıştır. Soruşturma sonucunda ba şvurucu, Millî E ğitim Bakanl ığı Yüksek Disiplin Kurulunun 24/2/2009 tarihli karar ıyla devlet memurlu ğundan ç ıkar ılm ıştır. 12. Başvurucu, ilgili i şlemin iptali talepli dava açm ıştır. Ankara 2. İdare Mahkemesi 20/11/2009 tarihinde i şlemin hukuka uygun oldu ğu gerekçesiyle davan ın reddine karar vermiştir. Ret gerekçesinde Mahkeme; Kanun'a göre siyasi partiye girmenin devlet memurluğundan ç ıkarma cezas ı gerektirdi ğini hat ırlatt ıktan sonra kamu görevlisi olan başvurucunun isnat edilen siyasi parti üyesi olma eyleminin sabit oldu ğunu, davac ının aksi yönde bir iddias ının da bulunmad ığını, dolay ısıyla davac ının devlet memurlu ğundan çıkar ılma cezas ına ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata ayk ırılık bulunmad ığını ifade etmi ştir. 13. Karar, Dan ıştay Onikinci Dairesinin 26/11/2012 tarihli ilam ıyla onanm ıştır. Başvurucunun karar düzeltme talebi ayn ı Dairenin 11/4/2017 tarihli karar ıyla reddedilmi ş ve karar kesinle şmiştir. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk1. Ulusal Mevzuat 14. 657 say ılı Kanun'un " Tarafs ızlık ve devlete ba ğlılık" kenar ba şlıklı 7. maddesinin ilgili k ısm ı şu şekildedir: Başvuru Numaras ı: 2017/27822 Karar Tarihi : 10/2/2022 4"Devlet memurlar ı siyasi partiye üye olamazlar, herhangi bir siyasi parti, ki şi veya zümrenin yarar ını veya zarar ını hedef tutan bir davran ışta bulunamazlar... ..Devlet memurlar ı her durumda Devletin menfaatlerini korumak mecburiyetindedirler. Türkiye Cumhuriyeti Anayasas ına ve kanunlar ına ayk ırı olan, memleketin ba ğıms ızlığını ve bütünlüğünü bozan Türkiye Cumhuriyetinin güvenli ğini tehlikeye dü şüren herhangi bi r faaliyette bulunamazlar. Ayn ı nitelikte faaliyet gösteren herhangi bir harekete, gruplaşmaya, teşekküle veya derne ğe kat ılamazlar, bunlara yard ım edemezler" 15. 657 say ılı Kanun'un " Disiplin cezalar ının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller " kenar başlıklı 125. maddesinin ilgili k ısm ı şu şekildedir: "Devlet memurlar ına verilecek disiplin cezalar ı ile her bir disiplin cezas ını gerektire n fiil ve haller şunlard ır: ... E - Devlet memurlu ğundan ç ıkarma :Bir daha Devlet memurlu ğuna atanmamak üzer e memurluktan ç ıkarmakt ır. Devlet memurlu ğundan ç ıkarma cezas ını gerektiren fiil ve haller şunlard ır: c) Siyasi partiye girmek" 2. Dan ıştay İçtihad ı 16. Dan ıştay Sekizinci Dairesinin 12/5/2015 tarihli ve E.2012/5946, K.2015/4574 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...Olayda, dava dosyas ında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davac ı taraf ından siyasi parti üyeli ği kayd ının silinmesi istemiyle ... Partisi B. İlçe Teşkilat ına 15/8/2010 tarihli dilekçe ile ba şvurulduğu, söz konusu parti ilçe te şkilat ı yönetim kurul u taraf ından 18/8/2010 tarihli al ınan kararla davac ının üyelikten kayd ının silinmesine karar verildiği görülmektedir. Bu durumda, uyu şmazl ığın çözümü davac ının D. Ticaret Borsas ında işe başlama tarih olan 19/8/2010 tarihi itibar ıyla siyasi parti üyeli ğinin devam edip etmedi ği bir başka ifadeyle, bu i şe başlama tarihinden önce davac ının parti üyeli ğinden istifa etme konusund a iradesinin bulunup bulunmad ığı hususlar ının aç ıklığa kavuşturulmas ına bağlı olduğundan , yukar ıda bahsi geçen istifa dilekçesinin 19/8/2010 tarihinden önce davac ı taraf ından ilgil i makamlara verilip verilmedi ğinin, gerekirse an ılan Partinin kay ıtlar ının da incelenmesi suretiyle ara ştırılmas ının ard ından uyu şmazl ığın esas ı hakk ında karar verilmesi gerekmektedir..." 17. Dan ıştay Birinci Dairesinin 31/12/2014 tarihli ve E.2014/2131, K.2014/2084 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "... 2011 Y ılı Genel Seçimlerinde milletvekili aday ı olmak için 10/3/2011 tarihind e görevinden istifa etti ği, 16/3/2011 tarihinde bir siyasi partinin M. İlçesindeki te şkilat ına üyelik ba şvurusunda bulundu ğu, aday olamamas ı üzerine 25/4/2011 tarihli i şlemle Belediyede görevine iade edildi ği, görevine ba şlamadan önce parti üyeli ğinden istif a ettiğine dair an ılan ilçe te şkilat ına dilekçe verdi ği, adrese dayal ı üyelik uygulamas ı nedeniyle üyeli ğinin K. İlçe Teşkilat ına kayd ırıldığını, bu nedenle M. İlçe Teşkilat ına Başvuru Numaras ı: 2017/27822 Karar Tarihi : 10/2/2022 5verdiği istifa dilekçesinin gere ğinin yap ılmad ığını öğrenen ilgilinin bu kez parti genel merkezine istifa dilekçesi verdi ği, 27/12/2012 tarihi itibar ıyla da parti üyeli ğine son verildiği, bu durumun ki şinin kusurundan veya iradesinden kaynaklanmad ığı..." B. Uluslararas ı Hukuk 18. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) Vogt/Almanya ([BD], B. No: 17851/91, 26/9/1995, 54-61) ba şvurusunda, ö ğretmen olan ba şvurucunun siyasi partiye üye olmas ı nedeniyle meslekten ç ıkar ılmas ına ilişkin başvuruyu incelemi ştir. AİHM bu başvuruda şu tespitleri yapm ıştır: "i. Mahkeme, demokratik bir devletin, devlet memurlar ından dayand ığı anayasal ilkelere sad ık kalmas ını talep etme hakk ına sahip oldu ğunu vurgulam ıştır. Bu bağlamda, somut olayda Almanya'n ın Weimar Cumhuriyeti ve 1949'da Anayasan ın kabulüne kadar ac ı bir dönem deneyimledi ğini göz önünde bulundurmu ş ve Almanya'n ın yeni devletini kurarak bu deneyimlerin tekrarlanmas ını önlemek istedi ğini belirtmi ştir. Bu ko şullarda devlet memurlar ına yüklenen sadakat ödevine daha fazla a ğırlık verildiğini saptam ıştır. ii. Mahkeme devamla, bu sadakat ödevinin Alman mahkemeleri taraf ından mutlak şekilde yorumland ığına dikkat çekmi ştir. Yani görev ve rütbesi ne olursa olsun, her memu r bu ödev kapsam ında eşit olarak borçludur. A İHM, böyle bir yorumun, hizmet ve özel haya t aras ında bir ayr ım yap ılmas ına izin vermeyece ğini, her memurun; devletin ayk ırı olduğuna inand ığı tüm grup ve hareketlerden aç ık bir şekilde feragat etmesi gerekece ği anlam ını taşıdığını not etmiştir. iii. Konuyla ilgili bir di ğer husus da söz konusu zamanda, benzer şekilde kat ı bir sadakat yükümlülü ğünün, Avrupa Konseyi'nin herhangi bir ba şka üye Devletinde empoze edilmediği, ancak Almanya içinde bile bu görevin tüm süreç boyunca ayn ı şekilde yorumlanmad ığı ve uygulanmad ığıdır. iv. Bu ba ğlamda, ilk olarak, bir ortaokul ö ğretmeninin, görev ihlali nedeniyle disipli n cezas ı yoluyla i şten ç ıkar ılmas ının çok ağır bir önlem oldu ğu belirtilmi ştir. Bunun nedeni öncelikle böyle bir önlemin ilgili ki şinin itibar ı üzerindeki etkisidir ve ikinci olarak bu şekilde görevden al ınan ortaokul ö ğretmenleri, en az ından ilkesel olarak geçim kaynaklar ını kaybetmektedirler. Son olarak, bu durumdaki ortaokul ö ğretmenlerinin -Almanya'da kamu hizmeti d ışındaki görevlerde ö ğretim az oldu ğu için- öğretmen olarak ba şka bir iş bulmalar ı neredeyse imkâns ız olabilir. Sonuç olarak, e ğitim gördükleri ve beceri ve deneyim edindikleri tek mesle ği icra etme f ırsat ından neredeyse tamamen mahrum kalacaklard ır. v. Dikkat edilmesi gereken ikinci bir husus, ba şvurucunun, özünde herhangi bi r güvenlik riski içermeyen bir ortaokulda Almanca ve Frans ızca öğretmeni olmas ıdır. Risk, öğretmenlere dü şen özel görev ve sorumluluklar ın aksine, kendi pozisyonunda n yararlanarak, dersler s ıras ında öğrencilerine ba şka bir yoldan uygunsuz etki uygulamak veya aşılamak olas ılığından kaynaklan ır. Başvurucuya yönelik böyle bir iddiada bulunulmam ıştır. Aksine, ba şvurucunun okuldaki çal ışmas ı amirleri taraf ından tamamen tatmin edici kabul edilmi ş ve öğrencileri, veliler ve ayr ıca meslekta şlar ı taraf ından yüksek sayg ı görmüştür. Nitekim yetkililer, disiplin soru şturmas ı başlatt ıktan dört y ıldan fazla bir süre sonra ba şvurucuyu görevden uzakla ştırm ışlard ır, böylece uzakla ştırma ihtiyac ını çok acil bir durum olarak görmediklerini göstermi şlerdir. vi. Öğretmenler ö ğrencileri için otorite figürleri olduklar ından, özel görev v e sorumluluklar ı bir dereceye kadar okul d ışındaki faaliyetleri için de geçerlidir. Bununla birlikte, ba şvurucunun okuldaki i şi d ışında bile, anayasaya ayk ırı aç ıklamalar yapt ığına Başvuru Numaras ı: 2017/27822 Karar Tarihi : 10/2/2022 6veya kişisel olarak anayasaya ayk ırı bir duru ş benimsedi ğine dair hiçbir kan ıt yoktur. Başvurucuya kar şı yap ılan tek ele ştiri, aktif parti üyeli ği, o partide sahip oldu ğu görevler ve ülke parlamentosu seçimlerinde aday olmas ı ile ilgilidir. Ba şvurucu, bu faaliyetlerin Alma n anayasal düzeninin ilkelerini korumakla uyumlu oldu ğunu ileri sürmü ştür. vii. Ak ılda tutulmas ı gereken son bir husus, ba şvurucunun üye oldu ğu siyasi partini n Federal Anayasa Mahkemesi taraf ından yasaklanmad ığı ve sonuç olarak, ba şvurucunun kendi ad ına gerçekle ştirdiği faaliyetlerinin tamamen yasal oldu ğudur. viii. Yukar ıda anlat ılanlar ışığında, AİHM, Hükümet taraf ından başvurucunun ifade özgürlüğü hakk ına müdahalelerini hakl ı çıkarmak için ileri sürülen gerekçelerin kesinlikle konuyla ilgili olmas ına rağmen, ikna edici bir şekilde bunu kan ıtlamak için yeterli olmad ığı kanaatine varm ıştır. Belli bir takdir pay ı b ırak ılmas ına izin verilse bile, ba şvurucunu n disiplin cezas ı yoluyla meslekten ç ıkar ılmas ının, güdülen me şru amaç ile orant ısız olduğu ve ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ği sonucuna ula şılmıştır." V.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Anayasa Mahkemesinin 10/2/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 20. Başvurucu; hakk ında uygulanan meslekten ç ıkarma cezas ı nedeniyle siyasi faaliyette bulunma özgürlü ğünün ihlal edildi ğini, ayr ıca 4/11/1981 tarihli ve 2547 say ılı Yükseköğretim Kanunu'na tabi olarak çal ışan üniversite ö ğretim üyeleri hakk ında siyasi partiye üye olma yasa ğı bulunmamas ına karşın 657 say ılı Kanun'a tabi olan ö ğretmenler açısından konulan yasa ğın eşitlik ilkesini ihlal etti ğini ileri sürmü ştür. Başvurucu, kendisinin mensubu oldu ğu siyasi partinin ilçe ba şkan ıyken akademisyen olan Parti ba şkan ının da kamu görevlisi oldu ğunu, aralar ında bir fark bulunmad ığını savunmu ştur. Başvurucuya göre Cumhuriyet'in kuruldu ğu günden bugüne kadar devlet memurlar ının siyasi partilere üye olmas ının yasakland ığını, memurlara siyaset yapman ın serbest olmas ı gerektiğini ifade etmiştir. 21. Bakanl ık görüşünde, Anayasa Mahkemesinin siyasi faaliyette bulunma hakk ına ilişkin baz ı kararlar ı hat ırlat ılm ıştır. Başvurucu ise Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında bireysel ba şvuru formunda ileri sürdü ğü hususlar ı tekrarlam ıştır. B. Değerlendirme 22. Anayasa n ın iddian ın değerlendirilmesinde uygulanacak " Dernek kurma hürriyeti " kenar başlıklı 33. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "... Hiç kimse bir derne ğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Dernek kurma hürriyeti ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç i şlenmesinin önlenmesi, genel sa ğlık ve genel ahlâk ile ba şkalar ının hürriyetlerinin korunmas ı sebepleriyle ve kanunla s ınırlanabilir. Dernek kurma hürriyetinin kullan ılmas ında uygulanacak şekil, şart ve usulle r kanunda gösterilir. Başvuru Numaras ı: 2017/27822 Karar Tarihi : 10/2/2022 7... Birinci f ıkra hükmü, Silahl ı Kuvvetler ve kolluk kuvvetleri mensuplar ına ve görevlerinin gerektirdi ği ölçüde Devlet memurlar ına kanunla s ınırlamalar getirilmesine engel değildir..." 1. Uygulanabilirlik Yönünden 23. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Anayasa Mahkemesi önündeki öncelikli mesele, başvurucunun siyasi parti üyeli ği nedeniyle meslekten ç ıkar ılmas ı şeklindeki müdahaleye ilişkin iddialar ının siyasi faaliyette bulunma hakk ı kapsam ında incelenip incelenemeyece ğidir. 24. Anayasa n ın Seçme, seçilme ve siyasî faaliyette bulunma haklar ı kenar başlıklı 67. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: Vatanda şlar, kanunda gösterilen şartlara uygun olarak, seçme, seçilme ve ba ğıms ız olarak veya bir siyasî parti içinde siyasî faaliyette bulunma ve halkoylamas ına kat ılma hakk ına sahiptir. 25. Anayasa n ın Parti kurma, partilere girme ve partilerden ayr ılma kenar başlıklı 68. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Vatanda şlar, siyasi parti kurma ve usulüne göre partilere girme ve partilerde n ayr ılma hakk ına sahiptir... ...Hakimler ve savc ılar, Say ıştay dahil yüksek yarg ı organlar ı mensuplar ı, kamu kurum ve kurulu şlar ının memur statüsündeki görevlileri, yapt ıklar ı hizmet bak ımından işçi niteliği taşımayan di ğer kamu görevlileri, Silahl ı Kuvvetler mensuplar ı ile yüksekö ğretim önces i öğrencileri siyasi partilere üye olamazlar. 26. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'ne (Sözle şme) ek (1) No.lu Protokol'ün 3. maddesi şöyledir: Yüksek Sözle şmeci Taraflar, yasama organ ının seçilmesinde halk ın kanaatlerinin özgürce aç ıklanmas ını sağlayacak şartlar içinde, makul aral ıklarla, gizli oyla serbest şeçimler yapmay ı taahhüt ederler. 27. Anayasa n ın 67. ve 68. maddelerinde seçme, seçilme ve ba ğıms ız olarak vey a bir siyasi parti içinde siyasi faaliyette bulunma haklar ı güvence alt ına al ınm ış ve bu haklar ın sınırlar ı çizilmiştir. Anayasa Mahkemesinin daha önceki de ğerlendirmelerinde, yasama yetkisinin sahibi olan parlamento ve onun mensubu olan milletvekillerinin anayasal s ınırlar içinde toplumda var olan farkl ı siyasi görü şlerin temsilcileri oldu ğu belirtilmi ştir. Anayasa Mahkemesine göre serbest seçimlerle halk ad ına karar alma yetkisi verilen milletvekillerinin asli görev alan ı parlamento faaliyetleri olup parlamentodaki görevlerini yürütmeleri üstün kamusal yarar ve önem içermektedir. Anayasa Mahkemesi devamla seçilme hakk ının sadece seçimlerde aday olma hakk ını değil ayn ı zamanda ilgilinin seçildikten sonra milletvekili sıfat ıyla temsil yetkisini fiilen kullanabilmesini de kapsayaca ğını vurgulam ıştır. Bu bağlamd a Başvuru Numaras ı: 2017/27822 Karar Tarihi : 10/2/2022 8seçilmiş milletvekilinin yasama faaliyetine kat ılmas ına yönelik müdahale, sadece onun seçilme hakk ına değil ayn ı zamanda seçmenlerinin serbest iradelerini aç ıklama hakk ına ve siyasi faaliyette bulunma haklar ına yönelik bir müdahale te şkil edebilecektir (detayl ı açıklamalar için bkz. Mustafa Ali Balbay , B. No: 2012/1272, 4/12/2013, 127, 128; Sebahat Tuncel (2) , B. No: 2014/1440, 26/2/2015, 41, 42; Kadri Enis Berbero ğlu (2) , B. No: 2018/30030, 17/9/2020, 57-59). 28. Anlat ıldığı şekliyle Anayasa Mahkemesi, önüne gelen bireysel ba şvurularda siyasi faaliyette bulunma hakk ını parlamenterlerin seçilme hakk ının sürdürülebilirli ğiyle sınırlı olarak incelemi ştir. O hâlde ba şvurucunun iddialar ının daha geni ş bir kapsam ı olan örgütlenme özgürlü ğü çerçevesinde incelenip incelenemeyece ğine bak ılmal ıdır. 29. Anayasa'n ın 33. maddesinde örgüt olarak dernek ve vak ıflardan aç ıkça söz edilmiş ama daha ba şka hangi örgütlerin bu maddenin koruma alan ına girdiği yani hangi örgütlere bu maddenin uygulanabilir oldu ğu gösterilmemi ştir. Ancak örgüt kavram ı iç hukukta özerk bir anlam ta şır. Günümüzde demokrasiler siyasi partiler üzerinden işlemektedir. Siyasi partiler, demokratik toplumlarda kitlelere yön veren söylemlerin adresidir. İfade özgürlü ğünün toplu bir hâlde kullan ılmas ı, siyasi parti faaliyetlerinin bir kısm ını oluşturur ve bu durum ba şlı başına siyasi partilere örgütlenme özgürlü ğünün sağlad ığı korumadan yararlanmay ı isteme hakk ı kazand ırır. Bu ba ğlamda siyasi partiler Anayasa'da aç ıkça zikredilmese dahi örgüt kavram ı içinde incelenebilir. 30. Anayasa'n ın 67. ve 68. maddelerinde belirtilen siyasi faaliyette bulunma ve siyasi partilere girme haklar ı, bireylerin gerçekle ştirecekleri siyasi parti faaliyetlerinin Anayasa taraf ından korundu ğunu aç ıkça ortaya koymaktad ır. Siyasi partiler, belli siyasi düşünceler çerçevesinde bir araya gelen yurtta şlar ın iradi bir şekilde kurduklar ı ve özgürce kat ılıp ayr ıldıklar ı hukuksal yap ılard ır. Siyasi partilerin demokrasilerdeki vazgeçilemez rolü ve önemi dikkate al ındığında, siyasi faaliyete Anayasa'n ın koyduğu s ınırlar çerçevesini a şan müdahalelerin örgütlenme özgürlü ğüne zarar verece ği kabul edilmelidir. Dolay ısıyla bireylerin siyasi parti içindeki faaliyetlerinin örgütlenme özgürlü ğü kapsam ında ele al ınmas ı isabetli olacakt ır. 31. Sonuç olarak ba şvurucu, siyasi parti üyeli ği nedeniyle ö ğretmenlik mesle ğinden çıkart ılma cezas ı ile cezaland ırılm ıştır. Yukar ıda aç ıkland ığı üzere ba şvurucunun iddialar ının bir bütün olarak Anayasa'n ın 33. maddesinde güvence alt ına al ınan örgütlenme özgürlü ğü kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 2. Kabul Edilebilirlik Yönünden 32. Başvurucu, Anayasa'n ın memurlar ın siyasi parti üyesi olmayacaklar ına ilişkin 68. maddesinin varl ığının fark ındad ır ve şikâyetlerinin önemli bir k ısm ı söz konusu anayasal yasağa ilişkindir. Ba şvurucu, söz konusu yasa ğın Sözleşme'nin mant ığı ve çağdaş demokrati k anlay ışla bağdaşmad ığını iddia etmektedir. Anayasa Mahkemesinin temel bir hakka do ğrudan bir Anayasa hükmü ile yap ılan müdahaleye ili şkin olarak de ğerlendirme yetkisi bulunmad ığı savunulabilir. Bununla birlikte memurlar ın siyasi parti üyesi olmalar ı hâlinde yap ılacak müdahalenin şekli bizzat Anayasa'da düzenlenmi ş değildir. Bu nedenle eldeki ba şvurunun Anayasa n ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı ile bir siyasi partiye üye olma hakk ının kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi aç ısından önem ta şıdığı sonucuna ula şılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/27822 Karar Tarihi : 10/2/2022 933. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan örgütlenme özgürlü ğünün ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 3. Esas Yönünden a. Müdahalenin Varl ığı 34. Başvurucunun siyasi partiye üye olmas ı nedeniyle ö ğretmenlik mesle ğinden çıkar ılmas ının örgütlenme özgürlü ğüne yönelik bir müdahale olu şturduğu aç ıktır. b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 35. An ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı müddetçe Anayasa n ın 33. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Anayasa n ın 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, ... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ... demokrati k toplum düzeninin ... gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz. 36. Bu sebeple s ınırlaman ın Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen kanunlar taraf ından öngörülme, Anayasa n ın ilgili maddesinde belirtilen nedene dayanma ve demokratik toplum düzeni ile ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama ko şullar ına uygun olup olmad ığının belirlenmesi gerekir. i. Müdahalenin Kanunili ği 37. Eldeki ba şvuruda ba şvurucunun siyasi partiye üye olmas ı nedeniyle ö ğretmenlik görevine son verilerek örgütlenme özgürlü ğüne yönelik bir müdahalede bulunulmu ştur. Müdahalenin yasal dayana ğı 657 say ılı Kanun'un 125. maddesidir. Bu madde, devlet memurlar ı hakk ında verilecek disiplin cezalar ının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve hâlleri düzenlemektedir. 657 say ılı Kanun'un 125. maddesinin (E) f ıkras ının (c) bendinde siyasi partiye girmek, devlet memurlu ğundan ç ıkar ılma cezas ı olarak düzenlenmi ştir. Bu şekilde bir düzenlemenin mutlak oldu ğu, düzenlemede eylemle ilgili tek bir ceza öngörüldü ğü, dolay ısıyla düzenlemenin siyasi partiye giren bir kamu görevlisinin bu eyleminin kar şılığında uygulanacak yapt ırımı öngörebilece ği nitelikte ve belirli bir biçimde yap ıldığı anlaşılm ıştır. ii. Meşru Amaç 38. Anayasa'n ın 68. maddesinin be şinci f ıkras ında kamu kurum ve kurulu şlar ının memur statüsündeki görevlilerinin siyasi partilere üye olamayacaklar ı düzenlenmi ştir. Bu kapsamda 657 say ılı Kanun'un 125. maddesinde devlet memurlar ının siyasi partilere üye olmas ı hâlinde memurluktan ç ıkar ılma cezas ı öngörülmü ştür. Başvuruya konu devlet memurluğundan ç ıkarma cezas ına ilişkin karar ın Anayasa'n ın 68. maddesi kapsam ında "tarafs ızlık ve devlete ba ğlılık" ilkesine yönelik önlemlerin bir parças ı olduğu sonucuna ulaşılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/27822 Karar Tarihi : 10/2/2022 10iii. Ölçülülük (1) Genel İlkeler 39. Son olarak kamu makamlar ınca başvurucunun örgütlenme özgürlü ğüne yap ılan müdahaleyle gerçekle ştirilmek istenen amaç ile bu amac ı gerçekle ştirmek için kullan ılan araçlar aras ında makul bir ölçülülük ili şkisinin olup olmad ığı değerlendirilmelidir. 40. Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orant ılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktad ır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ula şılmak istenen amac ı gerçekle ştirmeye elverişli olmas ını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bak ımından müdahalenin zorunlu olmas ını yani ayn ı amaca daha hafif bir müdahale ile ula şılmas ının mümkün olmamas ını, orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında makul bir dengenin gözetilmesi gereklili ğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56, 11/4/2012; E.2016/16, K.2016/37, 5/5/2016; Mehmet Akdo ğan ve diğerleri , B. No: 2013/817, 19/12/2013, 38). 41. Örgütlenme özgürlü ğünün s ınırlanmas ı için seçilen arac ın öngörülen amaca ulaşılabilmesi bak ımından elveri şli olmas ı gerekir. Ayr ıca seçilen araç bu hakk ı en az zedeleyici nitelikte bulunmal ıdır. Bununla birlikte hakk ı daha az zedeleyen arac ın tercih edilmesi gerekti ğinin söylenebilmesi için söz konusu araç, ayn ı amac ı gerçekle ştirmeye elverişli olmal ıdır. Daha hafif s ınırlama teşkil eden arac ın tercih edilmesi hâlinde öngörüle n amaç gerçekle şmeyecek ise daha a ğır müdahale olu şturan arac ın seçimi hususundaki tercih Anayasa ya ayk ırı olmaz. Bunun d ışında hangi müdahale arac ının tercih edilece ği hususunda kamu otoritelerinin belli ölçüde takdir yetkisi bulunmaktad ır (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Hamdi Ak ın İpek, B. No: 2015/17763, 24/5/2018, 108; Hanife Ensaro ğlu, B. No: 2014/14195, 20/9/2017, 67). 42. Öte yandan örgütlenme özgürlü ğüne yönelik müdahaleler orant ılı olmal ıdır. Orant ılılık, amaç ile araç aras ında adil bir denge kurulmas ını gerektirmektedir. Buna göre örgütlenme özgürlü ğüne getirilen s ınırlamayla ula şılmak istenen me şru amaç ve başvurucunun örgütlenme özgürlü ğünden yararlanmas ındaki bireysel yarar aras ında makul bir orant ı kurulmal ıdır. Hedeflenen amaca ula şıldığında elde edilecek kamusal yararla kıyasland ığında s ınırlama ile ki şiye yüklenen külfetin a şırı ve orant ısız olmamas ı gerekir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Mustafa Berbero ğlu, B. No: 2015/3324, 26/2/2020, 49). (2)İlkelerin Somut Olaya Uygulanmas ı 43. Devlet memurlar ı, kamusal hizmetleri kamu yarar ı amac ıyla sunmakla yüküml ü kamu görevlileridir. Devlet memurlar ının tarafs ız olma yükümlülü ğü ayn ı zamanda devletin tarafs ızlığı anlam ına gelmektedir çünkü devlet tarafs ızlığını ancak devlet memurlar ının görevlerini icras ı vesilesiyle yerine getirebilir. Bu ba ğlamda devletin hizmetlerinin sunumunda devlet memurlar ına ağır yükler yüklemesi ve bu hizmetlerde ya şanabilecek aksamalar ı önlemek ad ına kat ı tedbirler öngörmesi anla şılabilir. 44. Anayasa'n ın 68. maddesinde yer alan devlet memurlu ğu ile siyasi parti üyeliğinin ayn ı anda bulunamayaca ğına ilişkin hüküm hukukun üstünlü ğü temelinde hareket eden tarafs ız bir kamu idaresinin i şlevselliğini sağlamaya yöneliktir. Söz konusu kurala göre bir devlet memuru taraf ından yerine getirilen ba ğıms ız görevlerin siyasi taleplerle bağlant ılı Başvuru Numaras ı: 2017/27822 Karar Tarihi : 10/2/2022 11olduğu imas ı dahi devletin objektifli ğini sarsabilir. Anayasa'n ın 11. maddesine göre Anayasa hükümleri; yasama, yürütme ve yarg ı organlar ını, idare makamlar ını, diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallar ıdır. 45. Bunun içindir ki 657 say ılı Kanun'da devlet memurlar ının tarafs ızlık ve devlete bağlılık sorumluluklar ının kapsam ında siyasi partiye üye olamayacaklar ı düzenlenmi ştir. Ayn ı Kanun'un 125. maddesinde ise siyasi partiye girmek memuriyetten ç ıkar ılma cezas ını gerektiren bir fiil olarak hüküm alt ına al ınm ıştır. 46. Siyasi partiye üye olan devlet memurlar ının memuriyetlerine son verilmesi şeklindeki müdahalenin tarafs ızlık ve devlete ba ğlılık ilkesinin korunmas ı aç ısından elverişli bir araç oldu ğu kuşkusuzdur. Bunun yan ı sıra kanunda öngörülen düzenlemenin Anayasa'n ın emredici hükmü kar şısında gerekli olmad ığı da söylenemeyecektir. Dolay ısıyla müdahalenin orant ılı olup olmad ığı belirlenerek sonuca var ılacakt ır. Bu itibarla an ılan düzenlemenin Anayasa'n ın amir hükmünün yerine getirilmesi bak ımından son çare olup olmad ığına bak ılmal ıdır. 47. Gerek 657 say ılı Kanun'un 125. maddesinin lafz ı gerek derece mahkemelerinin uygulamas ına bak ıldığında devlet memurlu ğu ile siyasi parti üyeli ğinin bir an dahi olsa bir arada bulunmas ının kabul edilmedi ği anlaşılmaktad ır (bkz. 14, 15). Düzenlemeye göre ilgili makamlar ve bu makamlar ın kararlar ını inceleyen derece mahkemeleri yaln ızca kişilerin bir siyasi parti üyeli ği olup olmad ığı hususuna bakmakta ve daha ileri bir de ğerlendirmede bulunmamaktad ırlar. Bu yönüyle Kanun'un 125. maddesinde yer alan siyasi partiye girme şart ının gerçekle şmesi ile devlet memuriyeti sona ermekte ve bireyler a ğır maddi ve manevi bir sonuç ile kar şı karşıya kalmaktad ır. Bu husus gözetildi ğinde düzenlemenin örgütlenme özgürlüğüne yönelik oldukça a ğır bir müdahale niteli ği taşıdığı kolayl ıkla ifade edilebilir. O hâlde bu a ğır müdahale kar şısında eldeki ba şvuruda idarenin ve derece mahkemelerinin ilgili Anayasa ve kanun normlar ına ilişkin olarak somut olay ın koşullar ında yapt ıklar ı yorumlar ının Anayasa'y ı ihlal edip etmedi ğine bak ılmal ıdır. 48. Somut olayda ba şvurucu, siyasi parti üyesi oldu ğu s ırada devlet memuru değildir. Ancak siyasi parti üyeli ği devam ederken devlet memuru s ıfat ı kazanm ıştır. Başvurucu, yasal bir partinin üyesidir ve ba şvurucunun bar ışçıl olmayan eylem ve söylemlerde bulundu ğuna, anayasal düzene kar şı bir duruş sergiledi ğine, demokratik toplum düzenine ayk ırı hareket etti ğine dair hiçbir iddiada bulunulmam ıştır. Sonras ında, salt başvurucunun siyasi parti üyesi oldu ğu tespit edilerek hakk ında memuriyetten ç ıkarma cezas ı verilmiş; başvurucuya siyasi parti üyeli ğini sonland ırmas ı hususunda iradi herhangi bir seçenek sunulmam ıştır. 49. Başvurucunun siyasi parti üyesi olmas ının kabul edilemez sonuçlar do ğurduğu somut olaylara dayal ı olarak ileri sürülmemi ştir. O hâlde an ılan mevzuat hükümleri ile Anayasa'n ın 68. maddesi bir arada de ğerlendirildi ğinde bir devlet memuru olan başvurucunun siyasi parti üyeli ğinden istifa etmesi için ba şvurucuya belli bir süre tan ınmas ı, siyasi parti üyeli ği ile memuriyetten birini tercih etmesi için imkân sa ğlanmas ı veya memuriyetin ask ıya al ınmas ı gibi daha hafif tedbirlerin al ınabileceği anlaşılm ıştır. Başvurucunun yaln ızca bir siyasi partiye üye olmas ı nedeniyle do ğrudan memuriyette n çıkar ılmas ı, son çare prensibine uymayan en a ğır müdahale olmu ştur. 50. Anayasa'n ın gerek örgütlenme özgürlü ğünü güvence alt ına alan 33. maddesi gerekse devlet memurlu ğu ile siyasi parti üyeli ğini bağdaştırmayan 68. maddesi, ancak çoğulcu demokrasinin geli ştirilmesi ba ğlam ında ve hak eksenli yorumland ıklar ı takdirde Başvuru Numaras ı: 2017/27822 Karar Tarihi : 10/2/2022 12işlevlerini tam olarak yerine getirebilir. Uygulamaya bak ıldığında idarenin ve mahkemelerin söz konusu anayasal hükümleri özgürlükler lehine yorumlamalar ının mümkün oldu ğu değerlendirilmi ştir. 51. Aç ıklanan gerekçelerle siyasi parti üyeli ğinden istifa etmesi için makul bir süre verilmeden devlet memurlu ğundan ç ıkart ılan başvurucunun Anayasa'n ın 33. maddesinde güvence alt ına al ınan örgütlenme özgürlü ğünün ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Yıldız SEFER İNOĞLU, Selahaddin MENTE Ş, Basri BA ĞCI ve İrfan FİDAN bu görüşe kat ılmam ışlard ır. 4. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 52. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı merciince yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama işlemlerini başlatma k ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 53. Öte yandan ihlalin niteli ği dikkate al ınarak başvurucuya net 13.500 TL manevi tazminat ödenmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Örgütlenme özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYB İRLİĞİYLE, B. Anayasa n ın 33. maddesinde güvence alt ına al ınan örgütlenme özgürlü ğünün İHLAL ED İLDİĞİNE Y ıldız SEFER İNOĞLU, Selahaddin MENTE Ş, Basri BA ĞCI ve İrfan FİDAN' ın karşıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, C. Karar ın bir örne ğinin örgütlenme özgürlü ğünün ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 2. İdare Mahkemesine (E.2009/578, K.2009/1597) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucuya net 13.500 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, E. 257,50 TL harçtan olu şan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, Başvuru Numaras ı: 2017/27822 Karar Tarihi : 10/2/2022 13G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 10/2/2022 tarihinde karar verildi. Başkan Ba şkan vekili Ba şkan vekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ Üye Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Yusuf Şevki HAKYEMEZ Y ıldız SEFERİNOĞLU Üye Üye Üye Selahaddin MENTE Ş Basri BA ĞCI İrfan FİDAN Başvuru Numaras ı: 2017/27822 Karar Tarihi : 10/2/2022 14KARŞI OY Başvurucu daha önce ö ğretmen olarak görev yapmaktayken devams ızlık nedeniyle memurluktan müstafi say ılmas ı işlemine kar şı açt ığı davay ı kazanmak suretiyle memuriyete yeniden kabul edilmi ştir. Başvurucu memuriyetten ç ıkar ıldığı dönem zarf ında siyasî bir partiye üye olmu ştur. Memuriyete yeniden kabulünden sonra siyasî parti üyeli ğinin devam etti ğinin tespit edilmesi üzerine ba şvurucu hakk ında disiplin soru şturmas ı süreci ba şlatılm ış ve 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu nun 125/1-E-c. maddesi gere ğince memuriyetten ihrac ına karar verilmiştir. Başvurucu siyasî parti üyesi olmas ı nedeniyle memuriyetten ihraç edilmesini, siyasal haklar ını kullanma ve siyaset yapma hakk ının engellenmesi olarak nitelendirmektedir. Bu bağlamda başvurucunun talebi, 657 say ılı Kanun kapsam ında Devlet memurlu ğu statüsünün devam ı s ıras ında da bireylerin siyasî parti üyeli ğine imkân verilmesi istikametindedir. Çoğunluğun görüşü, siyasî parti üyesi iken Devlet memuru olunmas ı halinde muhataba üyelikten ayr ılma imkân ı tan ınmaks ızın memuriyetin sona erdirilmesinin örgütleme hakk ının ihlali mahiyetinde oldu ğu yönündedir. Başvurucunun talebi ile ço ğunluğun değerlendirdi ği konu mahiyeti itibariyle örtüşmemektedir. Ba şvurucu talebinin hiçbir yerinde siyasî parti üyeli ğinden istifa etme niyetinden ve bu konuda kendisine f ırsat verilmedi ğinden bahsetmemektedir. Dahas ı somut olayda göreve yeniden ba şlatılmas ından sonra ba şvurucunun siyasî parti üyeliğini sonland ırmas ına rağmen memuriyetten ç ıkart ılmas ı gibi bir durumda mevzubahis değildir. Bu do ğrultuda, ba şvurucu siyasi parti üyeli ğini sona erdirmi ş buna rağmen idarece memuriyetine son verilmi şte değildir. İdarenin bu konudaki tavr ı test edilmemi ştir. Diğer taraftan ba şvurucu hakk ında yürütülen disiplin soru şturmas ı sürecinde muhatap siyasî parti üyeli ğinden ayr ılma hususunda yeterli zaman ve imkâna sahip bulunmaktad ır. Buna rağmen başvurucu, dilekçesinden de aç ıkça anlaşılabileceği gibi, Devlet memurlu ğu görevi devam ederken ayn ı zamanda siyasî parti üyesi olmas ı gerektiğini iddia etmektedir. Anayasa n ın 68/5. maddesi memur statüsündeki görevlilerin siyasî parti üyesi olamayacaklar ını amirdir. Bu konudaki k ısıtlay ıcı hüküm tüm kamu görevlilerini de kapsamamaktad ır. Ayn ı maddenin 6. f ıkras ındaki düzenleme yüksek ö ğretim elemanlar ının siyasi parti üyesi olmalar ına olanak tan ımaktad ır. Diğer taraftan yerel yönetimlerde seçimle görev alan bir k ısım kamu görevlilerinin de siyasi parti üyesi olabildikleri dikkate al ındığında söz konusu yasaklaman ın mutlak mahiyette olmad ığı ortaya ç ıkmaktad ır. Bununla birlikte Devlet memurunun siyasi parti üyesi olmas ını yasaklayan düzenlemenin müeyyidesinin ne olaca ğına dair düzenleme kanuna b ırak ılm ıştır. 657 say ılı Kanunun 125/1-E-c maddesinde yer alan hüküm, Devlet memuru olan bir şahs ın siyasi parti üyesi olmas ı durumunda ilgilinin Devlet memurlu ğundan ç ıkart ılacağını öngörmektedir. Başvuru Numaras ı: 2017/27822 Karar Tarihi : 10/2/2022 15Somut olay ımızdaki gibi siyasi parti üyesi olan bir ki şinin Devlet memuru olmas ının bu madde kapsam ında değerlendirilip de ğerlendirilemeyece ğine ilişkin soru konunun tart ışılmaya de ğer diğer bir yönünü te şkil etmekle birlikte, disiplin hükümlerinin ceza hukukundaki kanunilik kadar kat ı uygulanmayaca ğı dikkate al ındığında, sorun tart ışma konusu olmaktan ç ıkabilir. Dahas ı 657 say ılı Kanunun 7. maddesinde yer alan Devlet memurlar ı siyasi partiye üye olamazlar şeklindeki genel kural nazara al ındığında kanun koyucunun memuriyetten önce siyasi partiye üye oldu ğu halde memuriyete girilmesi ile memuriyet statüleri devam ederken siyasi parti üyesi olunmas ı aras ında bir ayr ım yapmad ığı ileri sürülebilir. Anayasa n ın 68/5. maddesi ile 657 say ılı Kanun un yukarda aktar ılan hükümleri dikkate al ındığında, başvurucunun devlet memurlu ğu statüsü devam ederken siyasi parti üyesi olmaya imkân verilmesi yönündeki talebinin Anayasal dayana ğının bulunmad ığı, bu nedenle somut olayda örgütlenme özgürlü ğü aç ısından ihlal bulunmad ığını değerlendirdi ğimizden ço ğunluğun aksi yöndeki görü şüne iştirak edilmemi ştir. Üye Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTE Ş Üye Üye Basri BA ĞCI İrfan FİDAN