TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ŞEVKET Y İRİK BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/36503) Karar Tarihi: 29/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/36503 Karar Tarihi : 29/9/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPALSelahaddin MENTE Ş Raportör : Ömer MENC İK Başvurucu : Şevket YİRİK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, terör suçlar ından tutuklu olarak ceza infaz kurumunda bulunan başvurucunun Yabanc ı Dil Bilgisi Seviye
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ŞEVKET Y İRİK BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/36503) Karar Tarihi: 29/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/36503 Karar Tarihi : 29/9/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPALSelahaddin MENTE Ş Raportör : Ömer MENC İK Başvurucu : Şevket YİRİK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, terör suçlar ından tutuklu olarak ceza infaz kurumunda bulunan başvurucunun Yabanc ı Dil Bilgisi Seviye Tespit S ınav ı'na girişine izin verilmemesinin e ğitim hakk ını ihlal ettiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 19/10/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmi ştir. Ayn ı kararla ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ı lmas ına da karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. 1983 do ğumlu olan ba şvurucu, ba şvuru tarihinde Dinar T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) Fetullahç ı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yap ılanmas ı (PDY) ile ilgili terör suçlar ından tutuklu olarak bulunmaktad ır. 7. Başvurucu; as ıl olarak yabanc ı dil tazminat ı almak isteyen kamu personelinin yabanc ı dil bilgisi seviyesini belirlemek için yap ılan, bunun yan ında yüksek lisans ya da doktora ö ğrenimi görmek isteyenlerden doçentlik s ınav ına girmek isteyenlere kadar birçok Başvuru Numaras ı: 2017/36503 Karar Tarihi : 29/9/2020 3kişinin girdi ği bir s ınav olan Yabanc ı Dil Bilgisi Seviye Tespit S ınav ı'na (YDS) giri şine izin verilmesi için 18/9/2017 tarihli dilekçesiyle Dinar İnfaz Hâkimli ğine (Hâkimlik) başvurmuştur. Hâkimlik 26/9/2017 tarihli karar ıyla başvurucunun talebini reddetmi ştir. 8. Hâkimlik; ba şvurucunun terör örgütüne üye olma suçundan tutuklu oldu ğunu, daha sonra 6/2/2018 tarihli ve 7083 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Baz ı Tedbirler Alınmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'la kabul edilerek yasala şan 677 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Al ınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (677 say ılı KHK) 4. maddesinde yer alan aç ık hükme göre an ılan sınava giremeyece ğini belirterek ba şvurucunun talebini reddetmi ştir. 9. Başvurucu taraf ından Hâkimlik karar ına karşı yap ılan itiraz 28/9/2017 tarihinde Dinar Ağır Ceza Mahkemesince reddedilmi ştir. Ret karar ı başvurucuya 10/10/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir. 10. Başvurucu 19/10/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 11.İlgili hukuk için bkz. Fatih Dokur, B. No: 2017/32217, 24/5/2018, 14-16. V.İNCELEME VE GEREKÇE 12. Mahkemenin 29/9/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Eğitim Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 13. Başvurucu; 677 say ılı KHK gerekçe gösterilerek s ınavlara giri şine izin verilmedi ğini, eğitimci bir ki şi olduğunu, YDS'ye giri şine izin verilmemesi nedeniyle doçentlik s ınav ına giremeyece ğini belirtmi ştir. Başvurucu ayr ıca 677 say ılı KHK'n ın 4. maddesinin öngörülebilir bir düzenleme niteli ği taşımad ığını, bu düzenlemenin idarenin eğitim hakk ının özünü ortadan kald ıracak düzenlemeler yapmas ına imkân tan ıdığını ifade etmiştir. 14. Bundan ba şka başvurucu, e ğitim hakk ına yap ılan müdahalenin orant ılı bir müdahale olmad ığını ve 677 say ılı KHK'n ın 4. maddesine kar şı başvurulacak bir yarg ı yolunun da bulunmad ığını ileri sürmü ş; tüm bu nedenlerle adil yarg ılanma, etkili ba şvuru ile eğitim haklar ının ihlal edildi ğini savunmu ştur. 15. Başvurucu son olarak 15 Temmuz darbe te şebbüsü sonras ında kendileri haricindeki tutuklu ve hükümlülerin s ınavlar ın tamam ına girebildi ğini ve eğitimlerine devam edebildiğini, kendilerine makul bir neden olmaks ızın ayr ımc ılık yap ıldığını belirterek e şitlik ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 16. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Başvuru Numaras ı: 2017/36503 Karar Tarihi : 29/9/2020 4Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetlerinin e ğitim hakk ının ihlal edildiği iddias ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir (benzer değerlendirmeler için bkz. Fatih Dokur, 19; Mehmet Ali Eneze, B. No: 2017/35352, 23/5/2018, 24). 17. Öte yandan e şitlik ilkesinin ihlal edildi ğini ileri süren ba şvurucunun kendisiyle benzer durumdaki ba şka kişilere yap ılan muamele ile kendisine yap ılan muamele aras ında bir farkl ılığın bulundu ğunu ve bu farkl ılığın meşru bir temeli olmaks ızın ırk, renk, cinsiyet, din, dil vb. ay ırımc ı bir nedene dayand ığını makul delillerle ortaya koymas ı gerekir. Somut olayda ba şvurucu, benzer olaylar ile kendi durumunun ayn ı olduğunu ortaya koyamad ığı gibi kendisine hangi temelde bir ayr ımc ılık yap ıldığına ilişkin aç ıklay ıcı bir beyanda da bulunmam ıştır. Bu nedenle ba şvurucunun ayr ımc ılık yasağının ihlal edildi ğine ilişkin iddias ı ayr ıca incelenmemi ştir. 18. Anayasa'n ın 42. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Kimse, e ğitim ve öğrenim hakk ından yoksun b ırak ılamaz." 19. Anayasa Mahkemesi önceki kararlar ında eğitim hakk ının yüksekö ğrenim seviyesini de kapsad ığına (Hikmet Balabano ğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 28; İhsan Asutay , B. No: 2012/606, 20/2/2014, 36), belli bir zamanda mevcut olan e ğitim kurumlar ına etkili bir biçimde eri şimin sağlanmas ını güvence alt ına ald ığına (Mehmet Re şit Arslan ve di ğerleri , B. No: 2013/583, 10/12/2014, 68) ve kamu otoritelerine bireyin e ğitim ve öğrenim almas ını engellememe şeklinde bir negatif ödev yükledi ğine ( Adem Öğüt ve diğerleri, B. No: 2014/20527, 22/11/2017, 44; Yüksel Baran, B. No: 2012/782, 26/6/2014, 36) karar vermi ştir. 20. Anayasa n ın 42. maddesi devlete ceza infaz kurumlar ında bulunan tutuklu ve hükümlülere e ğitim öğrenim imkân ı sağlanmas ı yönünde pozitif bir yükümlülük yüklememi ştir (Mehmet Re şit Arslan ve di ğerleri , 71). 21. Bununla birlikte Anayasa n ın 42. maddesinde e ğitim hakk ının sınırland ırılmas ına ilişkin aç ık bir düzenleme yap ılmam ıştır. Anayasa n ın 42. maddesinde Öğrenim hakk ının kapsam ı kanunla tespit edilir ve düzenlenir. ifadesi ile yasama organ ına bir takdir alan ı yarat ılm ıştır. Bu nedenle e ğitim hakk ı bak ımından yap ılacak düzenlemelerde Anayasa n ın 13. maddesinde düzenlenen genel ilkeler çerçevesinde me şru amaçlar ın ne olabileceği hususunda devletin geni ş bir takdir alan ı bulunmaktad ır (Selçuk Ta şdemir [GK], B. No: 2013/7860, 3/3/2016, 75). 22. Anayasa Mahkemesi kapal ı ceza infaz kurumlar ında bulunan mahpuslar ın tam zamanl ı eğitime eri şimlerinin engellenmesinin, ba şka bir ifadeyle kapal ı ceza infaz kurumunda tutuldu ğu süre zarf ında tam zamanl ı eğitim faaliyetlerine devam edememelerinin Anayasa'n ın 42. maddesinin birinci f ıkras ı kapsam ında eğitim hakk ından yoksun b ırak ılma olarak de ğerlendirilemeyece ğini belirtmi ştir ( Seyran Çakmakc ı, B. No: 2014/16310, 19/4/2018, 23). 23. Mahpuslar ın merkezî s ınavlara girmesine izin verilmemesi nedeniyle e ğitim hakk ının ihlal edildi ği iddias ını içerir ba şvuruya ili şkin temel ilkeleri ortaya koydu ğu ve değerlendirmelerde bulundu ğu karar ında ise Anayasa Mahkemesi, Anayasa n ın 42. maddesinin devlete ceza infaz kurumlar ında bulunan tutuklu ve hükümlülere e ğitim ve Başvuru Numaras ı: 2017/36503 Karar Tarihi : 29/9/2020 5öğrenim imkân ı sağlanmas ı yönünde pozitif bir yükümlülük yüklemedi ği, terör suçlar ından tutuklu ve hükümlü olarak bulunan ki şilerin merkezî s ınavlara kat ılmalar ına imkân tan ıyıp tan ımaman ın kanun koyucunun takdirinde olan bir husus oldu ğu, bu kişilerin merkezî sınavlara girmesine izin verilmemesinin e ğitim hakk ını ihlal etmeyece ği sonucuna varm ıştır. (Fatih Dokur, 25-28). 24. An ılan içtihat ve mevcut ba şvurunun ko şullar ı çerçevesinde bir de ğerlendirme yap ıldığında terör suçlar ından tutuklu olarak ceza infaz kurumlar ında bulunan ba şvurucunun merkezî bir s ınav olan YDS'ye girmesine izin verilmemesinin e ğitim hakk ını ihlal ettiğinden söz etme olana ğı yoktur. 25. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun e ğitim hakk ının ihlali iddialar ına ilişkin olarak bir ihlalin olmad ığı aç ık olduğundan ba şvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Eğitim Hakk ının İhlal Edildi ğine Dair Di ğer İddialar 1. Başvurucunun İddialar ı 26. Başvurucu; Anadolu Üniversitesi Aç ıköğretim Fakültesi Adalet Bölüm ü öğrencisi oldu ğunu, 677 say ılı KHK gerekçe gösterilerek s ınavlara giri şine izin verilmedi ğini, ayn ı düzenlemeye dayan ılarak doçentlik s ınav ına girişine de izin verilmedi ğini belirtmiştir. Başvurucu ayr ıca 677 say ılı KHK'n ın 4. maddesinin öngörülebilir bir düzenleme niteliği taşımad ığını, bu düzenlemenin idarenin e ğitim hakk ının özünü ortadan kald ıracak düzenlemeler yapmas ına imkân tan ıdığını ifade etmi ştir. 27. Bundan ba şka başvurucu, e ğitim hakk ına yap ılan müdahalenin orant ılı bir müdahale olmad ığını ve 677 say ılı KHK'n ın 4. maddesine kar şı başvurulacak bir yarg ı yolunun da olmad ığını ileri sürmü ş; tüm bu nedenlerle adil yarg ılanma, etkili ba şvuru ve eğitim haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 28. Anayasa Mahkemesine yap ılan bireysel ba şvurularda, ba şvuru konusu olaylarla ilgili delilleri sunmak suretiyle olaylar hakk ındaki iddialar ını kan ıtlamak ve dayan ılan Anayasa hükmünün kendilerine göre ihlal edildi ğine dair aç ıklamalarda bulunarak hukuki iddialar ını ortaya koymak ba şvurucuya dü şer. Başvurucunun kamu gücünün i şlem, eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edildi ğini ileri sürdü ğü hak ve özgürlük ile dayan ılan Anayasa hükümlerini, ihlal gerekçelerini, dayan ılan deliller ile ihlale neden oldu ğu ileri sürülen i şlem veya kararlar ın neler oldu ğunu başvuru dilekçesinde belirtmesi şartt ır. Başvuru dilekçesinde kamu gücünün ihlale neden oldu ğu iddia edilen i şlem, eylem ya da ihmaline dair olaylar ın tarih s ıras ına göre özeti yap ılmal ı, bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ği ve buna ili şkin gerekçelerle deliller aç ıklanmal ıdır (Sabah Y ıldızı Radyo ve Televizyon Yay ın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi [GK], B. No: 2014/12727, 25/5/2017, 19). 29. Başvurucu, aç ıköğretim öğrencisi oldu ğu hususunda herhangi bir bilgi ya da belgeyi ba şvuru formuna eklemedi ği gibi Ceza İnfaz Kurumunun kendisinin aç ıköğretim sınavlar ına girişini engelledi ği noktas ında da herhangi bir bilgi ya da belgeyi ba şvuru formuna eklememi ştir. Başvurucu tamamen soyut bir şekilde aç ıköğretim s ınavlar ına Başvuru Numaras ı: 2017/36503 Karar Tarihi : 29/9/2020 6girişinin engellendi ğini belirtmi ş; hukuki iddias ını ortaya koyan ihlal gerekçelerini, dayand ığı delillerini ve ihlale neden oldu ğunu ileri sürdü ğü işlem veya kararlar ın neler oldu ğunu başvuru dilekçesinde belirtmemi ştir. 30. Başvurucu, doçentlik s ınav ına girişinin engellendi ği iddias ını da soyut bir şekilde ileri sürmü ştür. Başvurucu, inceleme konusu iddias ına dair ihlal gerekçelerini, dayand ığı delillerini ve ihlale neden oldu ğunu ileri sürdü ğü işlem veya kararlar ın neler olduğunu başvuru dilekçesinde belirtmemi ş; bu konularda ba şvuru dilekçesinde bir aç ıklama yapmad ığı gibi başvurusuna bu hususlarda herhangi bir belge de eklememi ştir. Sonuç olarak iddialar ına ilişkin hiçbir bilgi vermeyen ba şvurucunun şikâyetini temellendirdi ğinden bahsetmek mümkün de ğildir. 31. Aç ıklanan gerekçelerle bu bölümdeki iddialar ın temellendirilememi ş olduğu anlaşıldığından başvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Yabanc ı Dil Bilgisi Seviye Tespit S ınav ı'na girememe nedeniyle e ğitim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Eğitim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin diğer iddialar ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Adli yard ım talebinin kabulü ile geçici olarak muaf tutulan 257,50 TL harçtan ibaret yarg ılama giderinin 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (1) numaral ı f ıkras ı uyar ınca başvurucudan TAHS İLİNE 29/9/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş