TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET DEVLETHAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/11772) Karar Tarihi: 20/10/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 17/11/2021-31662 Başvuru Numaras ı: 2018/11772 Karar Tarihi : 20/10/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Çağlar ÖNCEL Başvurucu : Ahmet DEVLETHAN Vekili : Av. Sevgi KARADUMAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, görevlendirme i şlemi nedeniyle ö
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET DEVLETHAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/11772) Karar Tarihi: 20/10/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 17/11/2021-31662 Başvuru Numaras ı: 2018/11772 Karar Tarihi : 20/10/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Çağlar ÖNCEL Başvurucu : Ahmet DEVLETHAN Vekili : Av. Sevgi KARADUMAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, görevlendirme i şlemi nedeniyle özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 4/5/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, Lâdik Belediye Ba şkanl ığı (İdare) bünyesinde memur olarak görev yaparken görevde yükselme s ınav ında başarılı olmas ı üzerine müdürlük kadrosuna atanma talebinde bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2018/11772 Karar Tarihi : 20/10/2021 39.İdarenin 17/12/2010 tarihli yaz ısı ile bu talebin reddedilmesi nedeniyle başvurucu taraf ından Samsun 1. İdare Mahkemesine dava aç ılarak an ılan işlemin iptali talep edilmiştir. Mahkemenin 27/12/2011 tarihli karar ı ile İdarenin i şleminin iptaline karar verilmesi neticesinde ba şvurucu 22/6/2012 tarihinde imar ve şehircilik müdürlü ğüne atanm ıştır. 10. Başvurucunun bu birimdeki görevine ba şlamas ından alt ı gün sonra İdare, başvurucuyu fen i şleri müdürü olarak atam ıştır. Başvurucu bu i şlemin iptali amac ıyla bu ke z Samsun 2. İdare Mahkemesine (Mahkeme) dava açm ış, yarg ılama sonucunda 30/1/2013 tarihli karar ile an ılan işlemin iptaline karar verilmi ştir. Gerekçede, daval ı İdarenin Samsun 1. İdare Mahkemesinin iptal karar ından sonra ba şvurucuyu imar ve şehircilik müdürlü ğüne atamas ına karşın k ısa bir süre içinde bu ki şiyi görevinden alarak ba şka bir göreve atamas ının yarg ı karar ını etkisiz k ılma sonucunu do ğuracağı vurgulanarak an ılan işlemin hukuka ayk ırı olduğu belirtilmi ştir. 11. Mahkemenin iptal karar ına karşın fen işleri müdürlü ğündeki görevine devam ettiği belirlenen ba şvurucu, İdarenin 19/8/2016 tarihli karar ı ile geçici olarak kademedek i büro başkan dan ışman ı olarak görevlendirilmi ştir. 12. Başvurucu 24/10/2016 tarihinde geçici görevlendirme i şleminin iptali talebiyle dava açm ıştır. Dava dilekçesinde; ba şkan dan ışman ı olarak atand ığı yerin hiçbir hizmetin üretilemeyece ği, şantiye niteli ğinde bir yer oldu ğunu, bu görevlendirmenin kamu yarar ı amac ı taşımad ığını belirtilmi ştir. Dilekçede, görevlendirmenin süresi belirli olmad ığı gibi görevlendirme amac ının ne oldu ğu hususunda bir aç ıklaman ın yap ılmad ığını da ifade etmiştir. İdarenin cevap dilekçesinde ise ba şvurucunun görevlendirildi ği birimin fen i şlerine bağlı olduğu, burada hizmet veren çal ışanlar ın tüm ihtiyaçlar ının tespiti ile yap ılacak ola n işlerin tespit ve takibi için görevlendirme yap ıldığı belirtilmi ştir. Cevap dilekçesinde ayr ıca başvurucunun in şaat program ına ilişkin ön lisans diplomas ı bulundu ğu ifade edilere k görevlendirmeye konu i şi yapabilece ği yönünde kanaat olu şmas ı nedeniyle görevlendirildi ği bildirilmi ştir. 13. Mahkemenin 20/4/2017 tarihli karar ı ile an ılan işlemin iptaline karar verilmi ştir. Karar ın gerekçesinde; görevlendirme i şleminin istisnai nitelikte olmas ı nedeniyle kamu yarar ı açısından zorunluluk olu şmas ı hâlinde bu i şlemin tesis edilebilece ği, ayr ıca görevlendirme işleminin hukuken bir nedene ba ğlı olmas ı gerektiği bildirilmi ştir. Gerekçede, somut olayda başvurucunun görevlendirilmesine konu i şi ne şekilde, ne kadar süreyle yapaca ğının somut bilgi ve belgelerle ortaya konulmamas ı nedeniyle i şlemin iptalinin gerekti ği de ifade edilmiştir. 14.İdare, karara kar şı istinaf ba şvurusunda bulunmu ştur. Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin (Daire) 25/1/2018 tarihli karar ı ile mahkeme karar ının kald ırılmas ına ve davan ın reddine kesin olarak karar verilmi ştir. Karar gerekçesinde, belediyelerde yönetici pozisyonunda yer alan personelin atanmas ı hususunda belediye başkanlar ına tan ınan takdir yetkisinin di ğer personele göre daha geni ş olduğu belirtilmi ştir. Kararda, yönetici pozisyonuna atanan ki şilerin sürekli burada çal ışacaklar ı konusunda bir zorunluluk bulunmad ığı da belirtilerek belediye ba şkan ı taraf ından kademedeki büroda daha çok ihtiyaç oldu ğundan bahisle atama yap ılmas ının an ılan takdir yetkisi içinde oldu ğu vurgulanm ıştır. 15. Nihai karar 6/4/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. Başvuru Numaras ı: 2018/11772 Karar Tarihi : 20/10/2021 416. Başvurucu 4/5/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunulmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 17. 14/7/1965 tarihli ve 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu'nun 76. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Kurumlar, görev ve unvan e şitliği gözetmeden kazan ılmış hak ayl ık dereceleriyl e memurlar ı bulunduklar ı kadro derecelerine e şit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde ayn ı veya başka yerlerdeki di ğer kadrolara nakle n atayabilirler." 18. 3/7/2005 tarihli ve 5393 say ılı Belediye Kanunu'nun "Belediye ba şkan ının görev yetkileri" kenar başlıklı 38. maddesinin (j) bendi şöyledir: "Belediye personelini atamak" 19. 5393 say ılı Kanun'un "Norm kadro ve personel istihdam ı" kenar ba şlıklı 49. maddesinin (2) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Belediye personeli, belediye ba şkan ı taraf ından atan ır..." B. Uluslararas ı Hukuk 20. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi nin (Sözle şme) " Özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ı" kenar ba şlıklı 8. maddesi şöyledir: "(1) Herkes özel ve aile hayat ına, konutuna ve yaz ışmas ına sayg ı gösterilmesi hakk ına sahiptir. (2) Bu hakk ın kullan ılmas ına bir kamu makam ının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmü ş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenli ği, ülkeni n ekonomik refah ı, düzenin korunmas ı, suç işlenmesinin önlenmesi, sa ğlığın veya ahlak ın veya başkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı için gerekli bir tedbir olmas ı durumunda söz konusu olabilir." 21. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine (A İHM) göre mesleki hayat özel hayat kavram ı dışında tutulamaz. Özel hayat unsurlar ı gerekçe gösterilerek mesleki hayata getirilen sınırlamalar, bireyin sosyal kimli ğini etkiledi ği ölçüde Sözle şme nin 8. maddesi kapsam ına girebilmektedir. A İHM bireylerin genellikle i ş yaşam ında d ış dünyayla ili şkiler kurdu ğunu hat ırlatarak bireyin kimli ğini oluşturmas ının ve sosyalle şmesinin önemli bir arac ı olan d ış dünyayla ili şki kurma hakk ının bireyin i ş çevresini de kapsad ığını, bu durumun serbest meslek ba ğlam ında özellikle geçerli oldu ğunu ifade etmi ştir (Niemietz/Almanya , B. No: 13710/88, 16/12/1992, 29; Özp ınar/Türkiye , B. No: 20999/04, 19/10/2010, 45; Campagnano/ İtalya , B. No: 77955/01, 23/3/2006, 53). 22. AİHM, kural olarak ilgili ki şinin mesleki ya şant ısına getirilen bir k ısıtlamay ı (örneğin naklen atama i şlemi) Sözle şme'nin 8. maddesinin kapsam ı içinde kabul etmektedir. Başvuru Numaras ı: 2018/11772 Karar Tarihi : 20/10/2021 5AİHM taraf ından öncelikle mesleki hayat ın kişiliğin geliştirilmesi üzerindeki etkisi tart ışılarak mesleki hayata getirilen s ınırlamalar ın bireyin yak ın çevresiyle ili şkilerini geliştirmesi ve sosyal kimli ğini şekillendirmesi üzerinde etki do ğuracağı belirtilmi ş, bu bağlamdaki müdahalelerin 8. madde kapsam ına girebilece ği değerlendirilmi ştir (Sodan/Türkiye , B. No: 18650/05, 2/2/2016, 37). 23. AİHM, bu konudaki her somut olay de ğerlendirmesinde özel hayat kavram ının kapsam ına ilişkin aç ıklamalarda bulunmu ş; bu kavram ın bireyin ki şisel hayat ını istediği gibi yaşayabilece ği bir iç alan ile s ınırland ırmay ı ve d ış dünyay ı bu alandan tamamen uzak tutmay ı hakk ın koruma alan ını aşırı şekilde s ınırlayan bir yakla şım tarz ı olarak nitelendirmi ştir (Fernández Martínez/ İspanya [BD], B. No. 56030/07, 12/6/2014, 109). V.İNCELEME VE GEREKÇE 24. Anayasa Mahkemesinin 20/10/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 25. Başvurucu; İdarenin görevlendirme i şleminin kamu yarar ı taşımad ığını, kendisini cezaland ırma amac ı ile tesis edildi ğini, buna kar şın Dairenin haks ız ve hukuka ayk ırı şekilde iptal talebini reddetti ğini iddia etmi ştir. Başvurucu ayr ıca bu görevlendirme işlemi nedeniyle hiçbir hizmet üretemeyece ği, kimsenin görev yapmad ığı, ısıtma sisteminin ve temel teçhizat ın bulunmad ığı bir şantiyede çal ışmak zorunda b ırak ıldığını, bu durumun şeref ve itibar ını zedelediğini belirterek adil yarg ılanma hakk ı ile kişinin maddi ve manevi varl ığının korunmas ı ve geliştirilmesi hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B.Değerlendirme 26. Anayasa n ın "Özel hayat ın gizliliği" kenar ba şlıklı 20. maddesinin birinci fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: Herkes, özel hayat ına ...sayg ı gösterilmesini isteme hakk ına sahiptir. Özel hayat ın ... gizliliğine dokunulamaz. 27. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 28. Başvurucunun temel iddialar ının hukuka ayk ırı şekilde görevlendirme i şlemine tabi tutulmas ına, bu suretle kamu gücü marifetiyle mesleki hayat ına müdahale edilmesine ve görevlendirme i şleminin iptal edilmesi talebiyle açt ığı davan ın reddedilmesine dair i şlemle r bütününe ili şkin oldu ğu görülmektedir. Ki şilerin mesleki hayatlar ının onlar ın özel hayatlar ıyla s ıkı bir irtibat ının olduğu ve meslek hayat ına yönelik tedbirlerin ya da müdahalelerin söz konusu oldu ğu dava süreçlerinde özel hayata sayg ı hakk ının gündeme geldiği yads ınamaz. Bununla birlikte öncelikle mesleki hayata yönelik tedbirlerin ya da müdahalelerin hangi durumlarda özel hayat kapsam ında görülmeye uygun oldu ğu vey a başvuru konusu edilen uyu şmazl ıklar ın hangilerinin bu ba ğlamda uygulanabilir kabul edileceği hususlar ında belirlenen ölçütlerin dikkate al ınmas ı gerekir ( C. A. (3) [GK], B. No: 2018/10286, 2/7/2020, 88). Başvuru Numaras ı: 2018/11772 Karar Tarihi : 20/10/2021 629.C.A. (3) karar ında aç ıklanan kriterler kapsam ında somut olay değerlendirildi ğinde görevlendirme i şleminin ba şvurucunun sosyal ve mesleki itibar ına yönelik somut etki ve yans ımalar ının olduğu, bu sebeple ba şvurunun sonuca dayal ı uygulanabilirlik yakla şımı çerçevesinde özel hayata sayg ı hakk ı kapsam ında incelenebilir nitelikte oldu ğu anlaşılm ıştır. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden30. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönündena. Müdahalenin Varl ığı 31. Başvurucu, fen i şleri müdürü olarak görev yaparken belediye ba şkan ı taraf ından tesis edilen i şlemle kademedeki büro ba şkan dan ışman ı olarak görevlendirilmi ştir. Dolay ısıyla görevlendirme i şleminin tesis edilmesiyle kamusal bir makam taraf ından başvurucunun özel hayata sayg ı hakk ına bir müdahalede bulunuldu ğu değerlendirilmi ştir. b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 32. An ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı müddetçe Anayasa n ın 20. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Anayasa n ın "Teme l hak ve hürriyetlerin s ınırlanmas ı" kenar başlıklı 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, ... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ... demokrati k toplum düzeninin ... gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz. 33. Bu sebeple müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun dü şen kanunlar taraf ından öngörülme, Anayasa n ın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ve ölçülülük ko şullar ını sağlay ıp sağlamad ığının belirlenmesi gerekir. i. Kanunilik 34. Somut olaya konu olan müdahalenin 657 say ılı Kanun'un 76. maddesinin (1) numaral ı f ıkras ı ve 5393 say ılı Kanun'un 38. ve 49. maddeleri dayanak al ınarak gerçekleştirildiği görülmektedir. Dolay ısıyla müdahalenin kanuni dayana ğı bulunmaktad ır. ii. Meşru Amaç 35. Anayasa'n ın 13. maddesi temel hak ve özgürlüklerin s ınırland ırılmas ını, ilgili hak ve özgürlü ğe ilişkin Anayasa maddesinde gösterilen özel s ınırland ırma sebeplerini n bulunmas ına bağlı kılm ıştır. Anayasa n ın 20. maddesinin birinci f ıkras ı yönünden ise özel sınırlama nedeni düzenlenmemi ştir. Maddenin ikinci f ıkras ında, birtak ım s ınırlama sebeplerine yer verilmi ş olmakla beraber bu sebepler sadece arama ve elkoyma tedbirlerine yöneliktir. Dolay ısıyla bu sebeplerin özel hayata sayg ı hakk ının tüm boyutlar ı yönünden Başvuru Numaras ı: 2018/11772 Karar Tarihi : 20/10/2021 7uygulanmas ı mümkün görünmemektedir (AYM, E.2012/100, K.2013/84, 4/7/2013; Ahmet Çilgin, B. No: 2014/18849, 11/1/2017, 40). 36. Anayasa'n ın 20. maddesinde özel hayata sayg ı hakk ı için herhangi bir s ınırlama nedeni öngörülmemi ş olmakla birlikte söz konusu hakk ın hiçbir şekilde s ınırland ırılmas ı mümkün olmayan mutlak bir hak oldu ğu söylenemez. Anayasa'n ın 12. maddesinde düzenlendi ği üzere temel hak ve hürriyetler ki şinin topluma, ailesine ve di ğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklar ını da ihtiva eder. Bu ba ğlamda özel s ınırlama nedeni öngörülmemi ş olan haklar ın dahi hakk ın doğasından kaynaklanan baz ı s ınırlar ı bulundu ğu sonuca ulaşılabilmektedir. Ayr ıca Anayasa n ın diğer maddelerinde yer alan kurallara dayan ılarak da bu haklar ın s ınırlanmas ı mümkün olabilmektedir. Buna göre Anayasa'n ın başka maddelerinde yer alan hak ve özgürlükler ile devlete yüklenen ödevlerin özel s ınırlama sebebi gösterilmemi ş hak ve özgürlüklere s ınır teşkil edebilece ği kabul edilmektedir (AYM, E.2014/87, K.2015/112, 8/12/2015; E.2016/37, K.2016/135, 14/7/2016, 9; E.2013/130, K.2014/18, 29/1/2014; Ahmet Çilgin, 39). Bir ba şka deyişle temel hak ve özgürlükleri n kapsam ının objektif uygulama alan ının her bir norm yönünden ba ğıms ız olarak de ğil Anayasa n ın bütünü içindeki anlama göre belirlenmesi gerekir (AYM, E.2017/130, K.2017/165, 29/11/2017, 12). 37. Anayasa'n ın 5. maddesinde ise " Devletin temel amaç ve görevleri, Tür k Milletinin ba ğıms ızlığını ve bütünlü ğünü, ülkenin bölünmezli ğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, ki şilerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu ğunu sağlamak; ki şinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle ba ğdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald ırmaya, insan ın maddî ve manevî varl ığının gelişmesi için gerekli şartlar ı haz ırlamaya çal ışmakt ır." denilmektedir. Buna göre kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu ğunu sağlamak devletin temel amaç ve görevlerindendir ( Ö.N.M. , B. No: 2014/14751, 15/2/2017, 71). Ki şinin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu ğunu sağlaman ın ön koşulu millî güvenlik ve kamu düzeninin tesisidir. Millî güvenlik ve kamu düzeninin sa ğlanmad ığı bir ortamda hak ve özgürlüklerden gere ği gibi yararlan ılmas ı, kişinin özel hayat ına sayg ı gösterilmesi mümkün de ğildir. Bu kapsamda devletin hak ve özgürlükleri koruma ödevinin yan ında millî güvenli ği ve kamu düzenini sağlama görevi de bulunmaktad ır (Ö.N.M. , 72). 38. Özel hayata sayg ı hakk ına müdahale te şkil eden mesle ğe ilişkin tedbirlerde kamu düzeninin korunmas ının, kamu hizmetinin sürdürülebilirli ğinin sağlanmas ının hakk ın doğasından kaynaklanan bir s ınırland ırma nedeni olarak kabul edilebilece ği değerlendirilmektedir. Somut ba şvuruda da kamu gücünü kullanan idarenin kamu hizmetinin sürdürülebilirli ğinin sağlanmas ı amac ını taşıdığı değerlendirilmi ş ve bu suretle me şru amaç unsurunun bulundu ğu sonucuna var ılm ıştır. iii. Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk ve Ölçülülük (1) Genel İlkeler 39. Anayasa Mahkemesi kararlar ına göre demokratik toplum düzeninin gerekleri kavram ı öncelikle ilgili hak yönünden getirilen s ınırlamalar ın zorunlu ya da istisnai tedbir niteliğinde olmas ını, başvurulabilecek en son çare ya da al ınabilecek en son önlem olarak kendisini göstermesini gerektirmektedir. Demokratik toplum düzeninin gerekleri nden olma, bir s ınırlaman ın demokratik bir toplumda zorlay ıcı bir toplumsal ihtiyac ın karşılanmas ı amac ına yönelik olmas ını ifade etmektedir ( Ata Türkeri , B. No: 2013/6057, 16/12/2015, 44; Başvuru Numaras ı: 2018/11772 Karar Tarihi : 20/10/2021 8 Haluk Öktem [GK], B. No: 2014/13433, 13/10/2016, 49; Erhun Öksüz [GK], B. No: 2014/12777, 13/10/2016, 53; Salim Onur Şakar, B. No: 2015/2711, 21/9/2017, 35; AYM, E.2016/179, K.2017/176, 28/12/2017). 40. Anayasa n ın 13. maddesinde demokratik toplum düzeninin gerekleri ve ölçülülük kriterleri iki ayr ı ölçüt olarak düzenlenmi ş olmakla birlikte bu iki ölçüt aras ında ayr ılmaz bir ili şki vard ır. Ölçülülük ilkesinin amac ı temel hak ve özgürlüklerin gere ğinden fazla s ınırland ırılmas ının önlenmesidir. Anayasa Mahkemesi kararlar ı uyar ınca ölçülülük ilkesi, s ınırlama için kullan ılan arac ın s ınırlama amac ını gerçekle ştirmeye uygun olmas ını ifade eden elverişlilik, s ınırlay ıcı önlemin s ınırlama amac ına ulaşmak bak ımından zorunlu olmas ına işaret eden gereklilik ve araçla amac ın orant ısız bir ölçü içinde bulunmamas ı ile sınırlaman ın ölçüsüz bir yükümlülük getirmemesi anlam ına gelen orant ılılık unsurlar ını içermektedir ( Bülent Polat , [GK], B. No: 2013/7666, 10/12/2015, 106; Tevfik Türkmen [GK], B. No: 2013/9704, 3/3/2016 70; Bülent Kaya, [GK], B. No: 2013/2941, 11/5/2016, 82; Ferhat Üstünda ğ, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, 45, 48). 41. Kişinin kamu görevlisi olmas ı, kendisine sa ğlad ığı baz ı ayr ıcal ıklar ve avantajlar ın yan ında birtak ım külfet ve sorumluluklara katlanmay ı ve diğer kişilerin tabi olmad ığı birtak ım s ınırlamalara tabi olmay ı gerektirmektedir. Ki şi, kamu görevine kendi isteği ile girmekle bu statünün gerektirdi ği ayr ıcal ıklardan yararlanmay ı ve külfetlere katlanmay ı kabul etmi ş say ılmakta olup kamu hizmetinin kendine has özellikleri, bu avantaj ve s ınırlamalar ı zorunlu k ılmaktad ır (İhsan Asutay, B. No: 2012/606, 20/2/2014, 38). 42. Baz ı kamu görevlilerinin hizmetin niteli ği gereği belirli nedenlerle vey a dönemlerde ba şka yerlere atanmalar ı ya da görevlendirilmeleri söz konusu olabilir. Bu konuda İdareye belirli bir takdir alan ı tan ınmas ı makul kar şılanmal ıdır. Kişilerin birtak ım mazeretler çerçevesinde ba şka yere atanma veya görev yerinin de ğiştirilmemesi konusunda talep haklar ı var ise de atamaya ili şkin mazeretlerini de ğerlendirip karara ba ğlayacak ola n idarenin -kendi mevzuat ı çerçevesinde- ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklar ının verimli kullan ılmas ı, teşkilat yap ısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alarak bu talepleri kar şılayamamas ı olağand ır. Zira kamu hizmetinin sa ğlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumlulu ğudur (İhsan Asutay, 39). 43. Bu noktada kamu hizmetlerinin süreklili ği ve düzenlili ği ilkesi ile kamu görevlilerinin özel hayat ına sayg ı haklar ı aras ında adil bir dengenin gözetilmesi ve al ınan tedbirin bireyselle ştirilmesi gerekir. Ba şka bir anlat ımla temel haklara müdahale te şkil ede n işlemin temelini olu şturan me şru amaç kar şısında bireye dü şen fedakârl ığın ağırlığı, başvurucunun mesle ğinin niteli ği ve atama i şlemine tabi tutulmas ına neden olan ko şullar gözönünde bulundurulmal ı, kamunun veya kimi zaman ba şka bir bireyin menfaati ile müdahalenin süjesi olan bireyin menfaati aras ında adil bir dengenin kurulup kurulmad ığı belirlenmeli ve tedbirin gereklili ği konusunda somut olaya özgü aç ıklamalarda bulunulmal ıdır (Serhat Oyman, B. No: 2017/25497, 13/10/2020, 55). 44. Ayr ıca özel hayata sayg ı hakk ına yönelik müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olma ve ölçülülük ilkelerine uygun oldu ğu konusunda idari ve yarg ısal makamlar taraf ından oluşturulan gerekçelerin ikna edici nitelikte ilgili ve yeterli olmas ı gerekir (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Ata Türkeri , 45, 47; Murat Deniz, B. No: 2014/5318, 21/9/2016, 66). Yine söz konusu tedbirlerin yarg ısal denetiminin usule ili şkin gereklilikler yerine getirilerek etkili bir şekilde ve makul bir süre içinde tamamlanmas ı önemlidir ( Serha t Oyman , 56). Başvuru Numaras ı: 2018/11772 Karar Tarihi : 20/10/2021 945. Öte yandan yap ılacak değerlendirmelerde her somut olay ın kendine özgü koşullar ının dikkate al ınacağı, dolay ısıyla ulaşılacak sonuçlar ın olaydan olaya farkl ılık gösterebilece ği gözard ı edilmemelidir ( Serhat Oyman , 57). (2)İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 46. Somut olayda belediyede fen i şleri müdürü olarak görev yapan ba şvurucu, kademedeki büro ba şkan dan ışman ı olarak görevlendirilmi ştir. 47. Başvurucu, İdare taraf ından yarg ı kararlar ının uygulanmad ığını, fen işleri müdürü olarak görev yaparken gerçekle şen bu görevlendirme i şleminin kendisini cezaland ırma amac ı taşıdığını, buna kar şın Dairenin somut gerekçeler ortaya koymadan davan ın reddine karar verdi ğini belirtmi ştir. Bununla birlikte ba şvurucu; kademedeki büro olarak ifade edilen yerin kendisinden ba şka kimsenin görev yapmad ığı, telefon, bilgisayar gibi teknik araçlar ın bulunmad ığı, ısıtma tertibat ı olmayan baraka görünümündeki bir şantiye olduğunu vurgulam ıştır. 48.İdari ve yarg ısal makamlarca aç ıklanan gerekçelerden anla şıldığı üzere başvurucunun görevlendirildi ği birimin fen i şlerine bağlı olduğu belirtilerek burada hizme t veren çal ışanlar ın tüm ihtiyaçlar ının tespiti ile yap ılacak olan i şlerin tespit ve takibi için görevlendirme yap ılm ıştır. Ayr ıca başvurucunun asli görevinin teknikerlik olmas ı ve inşaat program ına ilişkin ön lisans diplomas ı bulunmas ı dolay ısıyla görevlendirmenin hukuka uygun oldu ğu belirtilmi ştir. 49. Yukar ıda ayr ıntılar ı ile belirtildi ği üzere hizmetin niteli ği gereği belirli nedenlerle veya dönemlerde kamu kurumlar ı taraf ından atama ve görevlendirme i şlemi yap ılmas ında belirli bir takdir alan ı bulunduğu aç ıktır. Ancak bu takdir yetkisi keyfî şekilde kullan ılmamal ı, işlemin keyfîlik içermedi ği konusunda idare ve yarg ısal makamlarca ilgili ve yeterli gerekçeler aç ıklanmal ıdır. Keyfîliğe yol açan ve hiçbir gereklilik ortaya konulmadan tesis edilen i şlemler, işlemin muhataplar ının temel haklar ına ağır bir müdahale olarak kabul edilebilir. 50. Somut olayda ba şvurucu; İdarenin yarg ı kararlar ını uygulamad ığını, görevlendirme i şleminin keyfîlik ta şıdığını, İdarenin kendisini kimsenin görev yapmad ığı, ısıtma sisteminin ve temel teçhizatlar ın bulunmad ığı şantiye alan ında görevlendirdi ğini ileri sürmüştür. Nitekim ba şvurucunun görevde yükselme s ınav ında başarılı olmas ı ile başlayan süreçte, İdarenin ba şvurucuyu imar ve şehircilik müdürlü ğüne atamad ığı ve bu yöndeki yarg ı kararlar ını etkisiz k ılacak işlemler tesis etti ği aç ıktır. 51. Bu itibarla geçici görevlendirme i şlemi tesis edilirken hangi somut gerekliliklerin bulundu ğunun aç ıkça ortaya konulmad ığı, ayr ıca yarg ı kararlar ı dikkate alınmaks ızın başvurucunun atanmaya hak kazand ığı kadroda çal ışmas ına imkân sağlanmad ığı gözetildi ğinde İdarenin an ılan tasarruflar ının keyfîlik ta şıdığı yönündeki iddialar ın tümüyle temelsiz olmad ığı değerlendirilmi ştir. Öte yandan kamu otoritelerinin naklen atama ve görevlendirme konusundaki takdir yetkisinin, i şlemin kişinin özel hayata sayg ı hakk ına müdahale te şkil ettiği hallerde daralaca ğı gözetilmelidir. Buna kar şın Daire taraf ından yap ılan istinaf incelemesinde Mahkemenin tespitlerinin aksine İdarenin yönetici pozisyonundaki çal ışanlar ın atama ve görevlendirmelerinde geni ş takdir yetkisi bulunduğunun belirtilmesi ile yetinilmi ş ve başvurucunun itirazlar ı hakk ında hiçbir değerlendirme yap ılmam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/11772 Karar Tarihi : 20/10/2021 1052. Dolay ısıyla Dairenin karar ında; gerek ilk derece mahkemesi taraf ından ortaya konulan gerekçeler gerekse ba şvurucunun ileri sürdü ğü iddia ve itirazlar hakk ında hiçbir değerlendirme yap ılmaks ızın salt İdarenin takdir yetkisine at ıf yap ılarak karar verildi ği anlaşılm ıştır. Bu kapsamda yap ılan değerlendirmelerde İdarenin geni ş takdir yetkisi içinde hareket ederek süre ve kapsam ı aç ık şekilde belirlenmeksizin görevlendirme yapabilece ğini kabul eden idari ve yarg ısal kararlar ın müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığı konusunda ikna edici nitelikte ilgili ve yeterli gerekçeleri içerdi ği söylenemeyecektir. Neticede somut olaydaki müdahale demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşulunu sağlamamaktad ır. 53. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın 20. maddesinde güvence alt ına al ınan özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 54. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 55. Başvurucu; ihlalin tespit edilmesini, yarg ılaman ın yenilenmesine ve lehine tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmi ştir. 56. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 57. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 58.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) Başvuru Numaras ı: 2018/11772 Karar Tarihi : 20/10/2021 11numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 59.İncelenen ba şvuruda ilgili ve yeterli gerekçeler ortaya konulmaks ızın karar verilmesi nedeniyle özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin Daire karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 60. Bu durumda özel hayata sayg ı hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Derece mahkemeleri, görevlendirme i şleminde idarenin takdirinin s ınırlar ını aşarak keyfî bir i şlem tesis edip etmedi ğini belirlemek için çekişmeli yarg ılama s ıras ında başvurucu taraf ından ileri sürülen iddia ve itirazlar ı değerlendirmelidir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Samsun 2. İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 61.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. 62. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 20. maddesinde güvence alt ına al ınan özel hayata sayg ı hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin özel hayata sayg ı hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Samsun 2. İdare Mahkemesine (E.2016/1499, K.2017/805) GÖNDER İLMESİNE, Başvuru Numaras ı: 2018/11772 Karar Tarihi : 20/10/2021 12D. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDD İNE, E. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesine (E.2017/4718, K.2018/94) ve Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 20/10/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN