TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR VEDAT YAVUZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/25867) Karar Tarihi: 4/10/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/25867 Karar Tarihi : 4/10/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Mustafa ŞENOCAK Başvurucu : Vedat YAVUZ Vekili : Av. Mesut BED İR I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ceza davas ında başvurucunun (san ığın) haz ır bulunma talebinin reddedilerek
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR VEDAT YAVUZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/25867) Karar Tarihi: 4/10/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/25867 Karar Tarihi : 4/10/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Mustafa ŞENOCAK Başvurucu : Vedat YAVUZ Vekili : Av. Mesut BED İR I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ceza davas ında başvurucunun (san ığın) haz ır bulunma talebinin reddedilerek ses ve görüntü aktar ımı suretiyle duru şmaya uzaktan kat ılımının sağlanmas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Başvurucu, silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan yarg ılanm ıştır. İstanbul 28. Ağır Ceza Mahkemesince (Mahkeme) görülen yarg ılaman ın duruşmas ı dört celsede tamamlanm ıştır. Yarg ılamada 16/8/2018 tarihinde duru şma haz ırlığı işlemleri yap ılm ıştır. Tensip Tutana ğı'nda duru şman ın 8/11/2018 tarihinde yap ılmas ına ve başvurucunun duru şma tarihinde duru şma salonunda haz ır bulundurulmas ına karar verilmi ştir. 3. Başvurucu, yarg ılaman ın 8/11/2018 tarihli ilk celsesinde duru şmada bizzat haz ır bulunmuştur. Mahkeme, ba şvurucunun duru şmada bizzat haz ır bulundurulmas ına karar vererek duru şmay ı 17/1/2019 tarihine ertelemi ştir. 4. Başvurucu, duru şman ın 17/1/2019 tarihli ikinci celsesinde bizzat duru şmada haz ır bulunmu ştur. Duru şmada başvurucu, müdafiinin de haz ır bulunmas ıyla savunma yapm ıştır. Mahkeme, bir sonraki celsede ba şvurucunun duru şmaya Ses ve Görüntü Bili şim Sistemi (SEGB İS) arac ılığıyla kat ılmas ına karar vererek duru şmay ı 19/3/2019 tarihine ertelemiştir. 5. Başvurucu, duru şman ın 19/3/2019 tarihli üçüncü celsesine tutuklu bulundu ğu ceza infaz kurumundan SEGB İS arac ılığı ile kat ılm ıştır. Duruşma Tutana ğı'nda başvurucunun SEGB İS arac ılığıyla duruşmaya kat ılmak istemedi ği yönünde Mahkemeye itirazda bulundu ğuna dair herhangi bir beyan ı yer almamaktad ır. Yine ayn ı celsede iddia Başvuru Numaras ı: 2020/25867 Karar Tarihi : 4/10/2023 3makam ınca esas hakk ında mütalaa sunulmu ştur. Mahkeme, ba şvurucu müdafiinin esas hakk ında mütalaaya kar şı savunma yapmak amac ıyla süre talebinde bulunmas ı üzerine süre talebinin kabulüne, bir sonraki celsede ba şvurucunun duru şmaya SEGB İS arac ılığıyla kat ılmas ına karar vererek duru şmay ı 16/4/2019 tarihine ertelemi ştir. 6. Hükmün aç ıkland ığı ve müdafiinin de haz ır bulundu ğu duruşman ın 16/4/2019 tarihli dördüncü celsesine SEGB İS arac ılığı ile kat ılan başvurucunun bizzat duru şmada haz ır bulunmak istedi ğine dair Mahkemeye herhangi bir bildirimde bulundu ğunu ortaya koyan somut bir veriye rastlanmam ıştır. Mahkeme, ba şvurucunun silahl ı terör örgütü üyeli ği suçundan hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına karar vermi ştir. 7. Başvurucu, gerekçeli temyiz dilekçesinde -di ğerlerinin yan ı sıra- duruşmalara fiziken kat ılamam ış olmas ı nedeniyle savunma hakk ının k ısıtland ığını belirterek hükmün bozulmas ını talep etmi ştir. Hüküm, kanun yolu denetiminden geçerek kesinle şmiştir. 8. Başvurucu, nihai hükmü 23/7/2020 tarihinde ö ğrendikten sonra 21/8/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 9. Komisyon, adli yard ım talebinin kabulüne ve duru şmada haz ır bulunma hakk ı dışındaki şikâyetlerin kabul edilemez oldu ğuna, an ılan hakka ili şkin şikâyetin kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. II. DEĞERLEND İRME 10. Başvurucu, üçüncü ve dördüncü celselerde SEGB İS arac ılığı ile dinlenildi ğini belirterek savunma için gerekli zaman ve kolayl ıklardan yararlanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 11. Adalet Bakanl ığı (Bakanl ık) görüşünde, başvurucunun müdafi yard ımından da yararlanmak suretiyle herhangi bir s ınırlamaya maruz kalmadan ve teknik bir ba ğlant ı sorun u yaşamadan etkili bir şekilde savunma yapma imkân ı bulduğu ifade edilmi ştir. 12. Başvuru, adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 13. Anayasa Mahkemesi, Şehrivan Çoban ([GK], B. No: 2017/22672, 6/2/2020) ve Emrah Yayla ([GK], B. No: 2017/38732, 6/2/2020) kararlar ında duruşmada haz ır bulunma hakk ı ile ilgili ilkeleri belirlemi ştir. Anayasa Mahkemesi bu kararlarda öncelikle ki şilerin istemine ayk ırı olarak SEGB İS yoluyla duru şmaya kat ılmas ının duruşmada haz ır bulunma hakk ına yönelik bir müdahale te şkil ettiğini tespit etmi ştir. Bu müdahalenin kanunilik, me şru amaç ve ölçülülük yönünden incelenece ğini ifade etmi ştir. An ılan kararlarda 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 196. maddesinin kanunilik ölçütünü kar şılad ığı ve müdahalenin usul ekonomisinin gerçekle ştirilmesine yönelik me şru bir amaca dayand ığı sonucuna ula şılm ıştır (Şehrivan Çoban , 72-104; Emrah Yayla , 58-86). 14. An ılan kararlarda ölçülülük yönünden yap ılan incelemede ise ba şvurucunun duruşmada haz ır bulunma talebinin hangi zorlay ıcı nedene dayal ı olarak kabul edilmedi ğinin ortaya konulmamas ı ve başvurucunun SEGB İS yoluyla kat ıldığı celselerde esasl ı işlemlerin yap ılmas ı nedeniyle müdahalenin gerekli olmad ığı değerlendirilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/25867 Karar Tarihi : 4/10/2023 415. Diğer taraftan Anayasa'n ın 36. maddesi veya di ğer herhangi bir maddesi, kişilerin adil yarg ılanma hakk ının güvencelerinden feragat etmelerini yasaklayan bir hüküm içermemektedir. Ne var ki adil yarg ılanma hakk ının güvencelerinden feragat edilmesini n Anayasa'ya uygun olabilmesi için feragat iradesinin aç ık olmas ının ve sonuçlar ının kişi yönünden makul olarak öngörülebilir olmas ının yan ında asgari usul güvencelerinin de sağlanm ış olmas ı, ayr ıca adil yarg ılanma hakk ından feragat edilmesini me şru olmaktan çıkaran üstün bir kamu yarar ının bulunmamas ı gerekir ( Nurettin Balta , B. No: 2016/10023, 28/12/2021, 45). 16. Adil yarg ılanma hakk ı güvencelerinden aç ık bir şekilde feragat edilebilece ği gibi örtülü şekilde feragat edilmesi de mümkündür. Her iki durumda da feragatin tereddüde yer vermeyecek şekilde aç ık olmas ı ve ayn ı zamanda kamu yarar ına ayk ırılık taşımamas ı gerekir. Ayr ıca örtülü feragatin geçerli olabilmesi için feragat eden taraf ın söz konus u eylemlerinin sonuçlar ını makul olarak öngörebilece ğinin ortaya konulmas ı gerekmektedir. Dolay ısıyla yetkili yarg ı organlar ının bu konuda varsay ıma dayal ı bir değerlendirme yapmamalar ı gerekir (duru şmada haz ır bulunma hakk ı bak ımından yap ılan benzer değerlendirmeler için bkz. Emrah Yayla , 75). Bununla birlikte adil yarg ılanma hakk ı güvencelerinden feragat iradesi, bunu gösteren olgular ın bulunmas ından veya suç isnad ı altındaki kişinin tutum ve davran ışlar ından anla şılabilir. 17. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi Ansar Onat (B. No: 2019/14515, 15/6/2022) karar ında değerlendirdi ği koşullar dâhilinde duru şmada haz ır bulunma hakk ından feragat edilmesi durumunda an ılan hakka dair bir müdahalenin bulunmad ığı sonucuna ulaşmıştır. Bu başvuruya konu olayda duru şman ın celselerine SEGB İS arac ılığı ile kat ıldığı sırada başvurucunun bu duruma yönelik herhangi bir itiraz ileri sürmedi ği belirtilmi ştir. Ayr ıca yarg ılamaya uzaktan kat ılım sürecinde ses ve görüntü kalitesiyle ilgili soru n yaşand ığına ilişkin bir iddia ve itiraza duru şma tutanaklar ı ve başvuru formunda yer verilmedi ği vurgulanm ıştır. Bu durumda ba şvurucunun do ğrudan duru şmada haz ır bulunma hakk ından feragat etti ğine dair bir beyan ı bulunmamakta ise de talebine ayk ırı olarak SEGBİS yoluyla celselere kat ılmak zorunda b ırak ılmad ığı aç ıklanm ıştır. An ılan kararda, başvurucunun celselere bizzat kat ılma talebini celse aralar ında mahkemeye iletmemi ş olmas ı da dikkate al ındığında söz konusu hakka ili şkin feragat etme iradesini z ımnen ortaya koyduğu sonucuna ula şılm ıştır. Ayr ıca başvurucunun SEGB İS arac ılığı ile duru şmaya kat ılımının sonuçlar ını makul olarak öngörebilecek durumda olmad ığına dair somut bir veri bulunmad ığı gibi duru şmada haz ır bulunma hakk ından feragat ile ilgili asgari usul güvencelerinin kendisine sa ğlanmad ığına yönelik bir iddias ının da ba şvuru formun a yans ımad ığı belirtilmi ştir. Buna ek olarak ba şvurucunun duru şmada haz ır bulunma hakk ından feragat etme iradesini gösterdi ğine ilişkin kabulü me şru olmaktan ç ıkaracak üstün bir kamu yarar ının mevcut oldu ğundan söz etmenin de -somut olay ın koşullar ında- mümkün gözükmedi ği, dolay ısıyla başvurucunun duru şmada haz ır bulunma hakk ına bir müdahalede bulunulmad ığı değerlendirilmi ştir (Ansar Onat , 23). Somut olayda da an ılan kararlarda yer alan ilkelerden ve ula şılan sonuçtan ayr ılmay ı gerektirir bir durum bulunmamaktad ır. 18. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ına ilişkin olarak bir ihlalin bulunmad ığı aç ık olduğundan başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2020/25867 Karar Tarihi : 4/10/2023 5III. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Duruşmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyete neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 4/10/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.