TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR İBRAHİM SOLMAZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/29945) Karar Tarihi: 15/3/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/29945 Karar Tarihi : 15/3/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Çağlar ÖNCEL Başvurucu : İbrahim SOLMAZ I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, aç ık ceza infaz kurumuna ayr ılma ve buna ba ğlı olarak denetimli serbestlik tedbirinden yararlanma t
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR İBRAHİM SOLMAZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/29945) Karar Tarihi: 15/3/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/29945 Karar Tarihi : 15/3/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Çağlar ÖNCEL Başvurucu : İbrahim SOLMAZ I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, aç ık ceza infaz kurumuna ayr ılma ve buna ba ğlı olarak denetimli serbestlik tedbirinden yararlanma talebinin reddedilmesi nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. 2. Başvurucunun silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan verilen hapis cezas ının infaz ı Niğde E Tipi Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) devam etmektedir. Başvurucu, ko şullu sal ıverilme tarihine bir y ıl kala aç ık ceza infaz kurumuna ayr ılma ve kalan cezas ının denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaz edilmesi talebinde bulunmu ştur. 3. İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu 27/5/2020 tarihinde ba şvurucunun silahl ı terör örgütünden (FETÖ/PDY) ayr ıldığına dair kanaate var ılmamas ı nedeniyle talebin reddine karar vermi ştir. 4. Başvurucunun an ılan karara yapt ığı itiraz, Ni ğde İnfaz Hâkimli ğinin 21/7/2020 tarihli karar ı ile reddedilmi ştir. Gerekçede; İdare ve Gözlem Kurulunun karar ında belirtilen, başvurucunun örgüt ba ğının devam etti ğine ilişkin kanaatin somut nedenlere dayanmas ı nedeniyle karar ın usul ve yasaya uygun oldu ğu ifade edilmi ştir. Başvurucunun an ılan karara itiraz ı üzerine Ni ğde 1. Ağır Ceza Mahkemesi 28/7/2020 tarihinde itiraz ın kesin olarak reddine karar vermi ştir. 5. Bu karar ba şvurucuya 4/8/2020 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu ise 31/8/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 6. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/29945 Karar Tarihi : 15/3/2023 3II. DEĞERLEND İRME A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 7. Ödeme gücünden yoksun oldu ğunu belirten ba şvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir ( Mehmet Şerif Ay , B. No: 2012/1181, 17/9/2013). B. Kişi Özgürlü ğü ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildi ği İddias ı 8. Başvurucu; infaz kurumu idare ve gözlem kurulunca verilen karar ın somut bir tespite dayanmad ığını, as ılsız ifadeler içerdi ğini, maddi hatalar ta şıdığını belirterek yasal koşullar ı taşımas ına rağmen hukuka ayk ırı şekilde aç ık ceza infaz kurumuna ayr ılma ve denetimli serbestlik haklar ından yararlanamamas ı nedeniyle ki şi özgürlü ğü ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 9. Bakanl ık görüşünde; Başvurucu aç ık ceza infaz kurumuna ayr ılm ış olsayd ı bile infaz kurumunca haz ırlanm ış iyi hâl raporu ve infaz hâkimli ğinin karar ı olmadan kendisine doğrudan denetimli serbestlik tedbiri uygulanamayaca ğının dikkate al ınmas ı gerektiği ifade edilmiştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyan ında bireysel ba şvuru formundaki açıklamalar ını yinelemiştir. 10. Başvuru, kişi özgürlüğü ve güvenli ği hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 11. Anayasa'n ın 19. maddesinin birinci f ıkras ında herkesin ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ına sahip oldu ğu ilke olarak ortaya konduktan sonra ikinci ve üçüncü fıkralar ında şekil ve şartlar ı kanunda gösterilmek ko şuluyla kişilerin özgürlü ğünden mahrum bırak ılabileceği durumlar s ınırlı olarak say ılm ıştır. Dolay ısıyla kişinin kişi hürriyeti ve güvenliği hakk ının k ısıtlanmas ı ancak Anayasa'n ın an ılan maddesi kapsam ında belirlenen durumlardan herhangi birinin varl ığı hâlinde söz konusu olabilir ( Murat Narman, B. No: 2012/1137, 2/7/2013, 42). 12. Anayasa'n ın 19. maddesinde tan ımlanan ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ilk istisnas ı "Mahkemelerce verilmi ş hürriyeti k ısıtlay ıcı cezalar ın ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi" olarak belirlenmi ştir. Bu kapsamda yarg ı organlar ınca verilecek mahkûmiyet kararlar ının sonucu olarak hapis cezas ı veya güvenlik tedbirlerinin uygulanmas ı kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlali olarak kabul edilmeyecektir. 13. Bir mahkûmiyet karar ının infaz ına ilişkin olarak Anayasa'n ın 19. maddesi aç ık bir hüküm içermemektedir. Bununla birlikte Anayasa'n ın 19. maddesinin amac ı kişileri keyfî bir şekilde hürriyetten yoksun b ırak ılmaya kar şı korumak olup maddede öngörülen istisnai hâllerde ki şi hürriyetine getirilecek s ınırlamalar ın da maddenin amac ına uygun olmas ı gerekir (Abdullah Ünal , B. No: 2012/1094, 7/3/2014, 38). Bu itibarla Anayasa Mahkemesince hükümlülerin ceza infaz kurumlar ında kalaca ğı süreyi do ğrudan veya dolayl ı olarak etkileyen durumlar ın Anayasa'n ın 19. maddesinde tan ımlanan ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı kapsam ında değerlendirilmesi gerekti ği kabul edilmi ştir (İbrahim Uysal, B. No: 2014/1711, 23/7/2014, 26). Mahkeme taraf ından verilen bir mahkûmiyet karar ının infaz ının sağlanmas ı ve bu ba ğlamda ceza infaz kurumunda tutulma süresi bak ımından ceza mahkemesinin karar ına uygun hareket edilmesi ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının korunmas ı aç ısından zorunludur. Dolay ısıyla hükümlülerin ceza infaz kurumunda kalacaklar ı sürenin mahkûmiyet Başvuru Numaras ı: 2020/29945 Karar Tarihi : 15/3/2023 4karar ına ve ilgili mevzuata uygun olmas ı Anayasa'n ın 19. maddesinin ikinci f ıkras ının birinci cümlesi kapsam ında güvence alt ına al ınm ıştır (İbrahim Uysal, 32). 14. Öte yandan 14/4/2020 tarihli ve 7242 say ılı Kanun'un 46. maddesiyle değiştirilen 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un 105/A maddesi hükümlerine göre hükümlülerin d ış dünyaya uyumlar ını sağlamak, aileleriyle ba ğlar ını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amac ıyla, aç ık ceza infaz kurumunda veya çocuk e ğitimevinde bulunan ve ko şullu sal ıverilmesine bir y ıl vey a daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalar ının koşullu sal ıverilme tarihine kadar olan k ısm ının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz ına, ceza infaz kurumu idaresince haz ırlanan de ğerlendirme raporu dikkate al ınarak hükmün infaz ına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet ba şsavc ılığının bulundu ğu yer infaz hâkimi taraf ından karar verilebilece ği düzenlenmi ştir. An ılan maddenin hükümlülerin ceza infaz kurumunda geçirecekleri süreyi k ısaltt ığı aç ıktır (Mithat Bakiku şağı, 2013/4682, 17/9/2014, 35). 15. 5275 say ılı Kanun'un 105/A maddesi, infaz hâkiminin takdir yetkisi ve belirlenecek yükümlülükler çerçevesinde hükümlülerin infaz rejiminin şeklini belirleyip cezalar ının bir k ısm ının denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak ceza infaz kurumu d ışında geçirmelerini sa ğlamaktad ır. An ılan kural uyar ınca hükümlünün talebi ve kanuni şartlar oluşmuş olsa dahi infaz hâkimi tedbirin uygulanmas ı talebini reddedebilecektir. Dolay ısıyla bütün hükümlüler için Anayasa'n ın 19. maddesi kapsam ında hapis cezas ının tamam ının veya bir k ısm ının denetimli serbestlik tedbirinin uygulanmas ı suretiyle infaz edilmesi zorunlulu ğu bulunmamaktad ır. Başka bir ifade ile denetimli serbestlik tedbiri karar ı, yetkili infaz hâkiminin takdir yetkisinde oldu ğu için tedbirin Anayasa'n ın 19. maddesinin ikinci f ıkras ının birinci cümlesi kapsam ında güvence alt ına al ındığından bahsetmek mümkün de ğildir. Öte yandan ba şvurucunun denetimli serbestlikten yararlanamamas ı, hakk ında verilen mahkûmiyet hükmünün süresini de uzatmamaktad ır (Mithat Bakiku şağı, 38). 16. Belirtilen bu düzenlemelere göre denetimli serbestlik tedbirinin uygulanmas ı için hapis cezas ının süresi ve aç ığa ayr ılm ış olma koşulu yerine getirildikten sonra ceza infaz kurumu idaresinin iyi hâl raporu düzenlemesinin ard ından başvurulan infaz hâkiminin tedbirin uygulanmas ı yönünde karar vermesi gerekmektedir. Dolay ısıyla denetimli serbestlik tedbiri karar ı, yetkili infaz hâkiminin takdir yetkisinde oldu ğundan Anayasa'n ın 19. maddesinin (2) numaral ı fıkras ının birinci cümlesi kapsam ında güvence alt ına al ınmam ıştır. 17. Somut olayda ba şvuruya konu kararlar -daha önce anlat ıldığı üzere- temel olarak aç ık ceza infaz kurumuna ay ırma talebinin reddine ili şkindir. Ba şvurucu aç ık ceza infaz kurumuna ayr ılm ış olsayd ı bile infaz kurumunca haz ırlanm ış iyi hâl raporu ve infaz hâkimliğinin karar ı olmadan kendisine do ğrudan denetimli serbestlik tedbiri uygulanamayaca ğı için kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ına yönelik aç ık ve görünür bir ihlalin bulunmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 18. Aç ıklanan gerekçelerle aç ık ve görünür bir ihlal olmad ığı anlaşılmakl a başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. III. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2020/29945 Karar Tarihi : 15/3/2023 5A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 15/3/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.