TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RIDVAN BATUR BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/17680) Karar Tarihi: 3/12/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 6/1/2021-31356 Başvuru Numaras ı: 2018/17680 Karar Tarihi : 3/12/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Rıdvan BATUR Vekili : Av. Mesut ÖZER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; güvenlik soru şturmas ının olumsuz sonuçla
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RIDVAN BATUR BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/17680) Karar Tarihi: 3/12/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 6/1/2021-31356 Başvuru Numaras ı: 2018/17680 Karar Tarihi : 3/12/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Rıdvan BATUR Vekili : Av. Mesut ÖZER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; güvenlik soru şturmas ının olumsuz sonuçland ığından bahisle vergi müfettişliğine atanmama i şlemine kar şı aç ılan davada sadece idarece sunulan bilgi ve belgeler uyar ınca karar verilmesi, hükme esas al ınan bilgi ve belgelerin tebli ğ edilmemesi nedeniyle silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 29/6/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/17680 Karar Tarihi : 3/12/2020 38. Başvurucu, vergi müfetti ş yard ımc ısı olarak görev yapmaktayken 13/12/1983 tarihli ve 178 say ılı Maliye Bakanl ığının Teşkilat ve Görevleri Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 29. maddesi uyar ınca yap ılan yaz ılı sınavlar ı ve mülakat s ınavlar ını geçerek vergi müfetti şi olarak atanmaya hak kazanm ıştır. 9. 1/7/2015 tarihli ve 29403 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan 2015/391 say ılı kararname ile vergi müfetti şliğine atamalar ı gerçekle ştirilenler ilan edilmi ş, an ılan kararnamede ba şvurucunun ismine yer verilmemi ştir. 10. Başvurucu, atamas ının neden yap ılmad ığını öğrenmek için 10/7/2015 tarihinde idareye ba şvurmuş; başvurucuya somut bir aç ıklamada bulunulmam ıştır. 11. Başvurucu söz konusu i şleme karşı İstanbul 11. İdare Mahkemesi (Mahkeme) nezdinde iptal davas ı açm ıştır. Başvurucu 4/9/2015 tarihli dava dilekçesinde i şleme yönelik olarak hukuka ayk ırılık iddialar ını ileri sürmekle birlikte i şlemin somut sebebini bilmedi ğini belirtmiştir. 12. Maliye Bakanl ığının 9/11/2015 tarihli ilk savunma dilekçesinde ba şvurucunun neden vergi müfetti şliğine atanmas ının gerçekle ştirilmediğine ilişkin net bir aç ıklamada bulunulmam ış; yap ılan güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı sonucunda ba şvurucu hakk ında elde edilen bilgilerin olumsuz oldu ğu, devlet s ırrı niteliğinde bulundu ğu belirtilere k kamu yarar ı ve hizmet gerekleri do ğrultusunda ba şvurucunun müfetti şliğe atanmas ının uygun olmad ığının değerlendirildi ği ifade edilmi ştir. 13. Mahkeme 11/3/2016 tarihli ara karar ı ile başvurucunun atanmama sebebi olarak gösterilen güvenlik soru şturmas ı ile arşiv araştırmas ına ilişkin bilgi ve belgelerin devlet s ırrı niteliğinde oldu ğu gerekçesiyle mahkemelere ve di ğer birimlere verilmemesine ili şkin Bakanl ık oluru al ındığından güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuzlu ğuna dair bilgi ve belgelerin dosyaya eklenmeksizin mahkeme heyetince incelenip iade edilmek üzere memur eliyle Mahkemeye sunulmas ını Maliye Bakanl ığından istemi ştir. 6/4/2016 tarihinde Mahkeme Ba şkan ı'nın odas ında toplanan Mahkeme Heyetine ba şvurucu hakk ında yap ılan güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının sonucu Maliye Bakanl ığı görevlisi taraf ından sunulmu ştur. 14. Başvurucu 25/1/2016 tarihli savunmaya cevap dilekçesinde; Maliye Bakanl ığı taraf ından işlemin sebebine dair somut bilgi/belge sunulamad ığını, bu hususa yönelik kendisine de hiçbir tebligat yap ılmad ığını ve bu durumun hukuka ayk ırı olduğunu belirtmi ştir. 15. Mahkeme 11/4/2016 tarihli karar ı ile oyçoklu ğuyla davay ı reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde 6/4/2016 tarihinde daval ı idarenin görevlisi taraf ından Mahkeme Heyetine sunulan ba şvurucu hakk ındaki güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı sonucuna dair belgenin incelenmesi neticesinde ba şvurucunun karde şleri ve babas ı hakk ında elde edilen bilgilere göre ba şvurucunun güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuz oldu ğu kanaatine var ıldığı ve tesis edilen i şlemde hukuka ayk ırılık bulunmad ığı sonucuna ula şıldığı belirtilmiştir. Ayr ıca 12/4/2000 tarihli ve 24018 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Güvenli k Soruşturmas ı ve Arşiv Araştırmas ı Yönetmeli ği'nin ekinde yer alan formdaki sorular ın hakk ında güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı yap ılacak kişiyle birlikte annesi, babas ı, eşi ve karde şlerini de kapsad ığı ifade edilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/17680 Karar Tarihi : 3/12/2020 416. Karşıoyda ise dava dosyas ına sunulmayan ve memur eliyle getirilerek Mahkeme Heyetince incelenen güvenlik soru şturmas ının olumsuzlu ğuna ilişkin belgenin tek bir sayfadan olu ştuğuna, herhangi bir kurum isminin ya da üst yaz ının bulunmad ığına, mühürsüz ve imzas ız olan belgede ba şvurucunun akrabalar ının bilgilerine yer verildi ğine, söz konusu bilgilerin ba şvurucunun vergi müfetti ş yard ımc ılığına atand ığı 2011 öncesi döneme ait olduğuna değinilmiştir. Başvurucunun vergi müfetti ş yard ımc ılığına atanmadan önce yap ılan güvenlik soru şturmas ının olumlu oldu ğu vurgulanarak hukuken kabul edilemeyecek belgeye dayan ılarak tesis edilen i şlemin iptalinin gerekti ği belirtilmi ştir. 17. Başvurucunun ret hükmüne yönelik temyiz istemi Dan ıştay İkinci Dairesi (Daire) taraf ından 5/4/2018 tarihinde reddedilmi ştir. Başvurucu temyiz dilekçesinde; güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuzlu ğuna ilişkin herhangi bir belgenin Mahkemeye sunulmad ığını ve taraf ına bildirilmedi ğini, bu durumun yarg ılamay ı hukuksuz kıldığını ileri sürmü ştür. 18. Başvurucu taraf ından karar düzeltme yoluna ba şvurulmam ıştır. 19. Başvurucu 8/6/2018 tarihinde Daire karar ını tebellüğ etmiş ve 29/6/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 20. 6/1/1982 tarihli ve 2577 say ılı İdari Yarg ılama Usulü Kanunu'nun 16. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Dava dilekçelerinin ve eklerinin birer örne ği daval ıya, daval ının vereceği savunma davac ıya tebliğ olunur. Davac ının ikinci dilekçesi daval ıya, daval ının vereceği ikinci savunma da davac ıya tebliğ edilir. ... Davalara ili şkin işlem dosyalar ının asl ı veya onayl ı örneği idarenin savunmas ı ile birlikte, Dan ıştay veya ilgili mahkeme ba şkanl ığına gönderilir" 21. 2577 say ılı Kanun'un 20. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "1. Dan ıştay, bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemeleri, bakmakta olduklar ı davalara ait her türlü incelemeyi kendili ğinden yapar. Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrak ın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesin i taraflardan ve ilgili di ğer yerlerden isteyebilirler. Bu husustaki kararlar ın, ilgililerce, süresi içinde yerine getirilmesi mecburidir. Hakl ı sebeplerin bulunmas ı halinde bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere uzat ılabilir. ...3. Ancak, istenen bilgi ve belgeler Devletin güvenli ğine veya yüksek menfaatlerine veya Devletin güvenli ği ve yüksek menfaatleriyle birlikte yabanc ı devletlere de ili şkin ise, Başvuru Numaras ı: 2018/17680 Karar Tarihi : 3/12/2020 5Cumhurba şkan ı ya da ilgili Cumhurba şkan ı yard ımc ısı veya bakan, gerekçesini bildirme k suretiyle, söz konusu bilgi ve belgeleri vermeyebilir. Verilmeyen bilgi ve belgeler e dayan ılarak ileri sürülen savunmaya göre karar verilemez. ..." B. Uluslararas ı Hukuk 22. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi nin (Sözle şme) Adil yarg ılanma hakk ı kenar başlıklı 6. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Herkes medeni hak ve yükümlülükleri ile ilgili uyu şmazl ıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, kanunla kurulmu ş bağıms ız ve tarafs ız bir mahkeme taraf ından davas ının makul bir süre içinde, hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini isteme hakk ına sahiptir. 23. Sözle şme deki haklar ın etkili bir biçimde korunmas ı için davaya bakan mahkemelerin Sözle şme nin 6. maddesine göre "taraflar ın dayanaklar ını, iddialar ını ve delillerini etkili bir biçimde inceleme görevi" vard ır (Dulaurans/Fransa, B. No: 34553/97, 21/3/2000, 33). 24. Sözle şme nin 6. maddesinin (1) numaral ı f ıkras ında kişilerin davalar ının hakkaniyete uygun olarak görülmesini isteme haklar ı güvence alt ına al ınm ıştır. Hakkaniyete uygun yarg ılanman ın temel unsuru, yarg ılaman ın çelişmeli olmas ı ve taraflar aras ında silahlar ın eşitliğinin sağlanmas ıdır (Rowe ve Davis/Birle şik Krall ık [BD], B. No: 28901/95, 16/2/2000, 60). 25. Hükme esas al ınan bilirki şi raporu dâhil yarg ılamaya esas olan tüm kan ıt ve belgeler hakk ında bilgi sahibi olma, bu unsurlara ili şkin yorumda/itirazda bulunma imkân ının taraflara sa ğlanmas ı, ayr ıca bu imkân ın pratik ve etkili bir niteli ği haiz olmas ı adil bir yarg ılaman ın gereğidir ( Dırama/Türkiye , B. No: 20797/07, 13/11/2018, 22-24). V.İNCELEME VE GEREKÇE 26. Mahkemenin 3/12/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 27. Başvurucu; vergi müfetti ş yard ımc ılığına atanmadan önce hakk ında yap ılan güvenlik soru şturmas ının olumlu oldu ğunu, hukuken kabul edilmeyecek belgeye dayan ılarak işlem tesis edildi ğini, söz konusu belgede akrabalar ına yönelik bilgilere yer verildi ğini, karar ın haks ız olduğunu belirterek adil yarg ılanma hakk ı ile şuç ve cezalar ın şahsiliği ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 28. Anayasa n ın Hak arama hürriyeti kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci fıkras ı şöyledir: Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünd e davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. Başvuru Numaras ı: 2018/17680 Karar Tarihi : 3/12/2020 629. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun sadece idarenin sundu ğu belgeler dayanak al ınarak Mahkemece karar verildi ği, söz konusu belgelerin hukuki temelinin bulunmad ığı ve işleme dayanak olarak gösterilen belgelerin taraf ına gönderilmedi ğine ilişkin şikâyetleri silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkeleri kapsam ında incelenmi ştir. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden30. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Genel İlkeler 31. Anayasa'n ın 36. maddesi uyar ınca herkes iddia , savunma ve adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. Anayasa'n ın an ılan maddesinde adil yarg ılanma hakk ından ayr ı olarak iddia ve savunma hakk ına birlikte yer verilmesi, taraflara iddia ve savunmalar ını mahkeme önünde dile getirme f ırsat ı tan ınmas ı gerektiği anlam ını da içermektedir ( Mehmet Fidan , B. No: 2014/14673, 20/9/2017, 37). 32. Anayasa'n ın 36. maddesine "adil yarg ılanma" ibaresinin eklenmesine ili şkin gerekçede, Türkiye'nin taraf ı olduğu uluslararas ı sözleşmelerle de güvence alt ına al ınan adil yarg ılama hakk ının madde metnine dâhil edildi ği vurgulanm ıştır. Nitekim Anayasa Mahkemesi de Anayasa n ın 36. maddesi uyar ınca inceleme yapt ığı birçok karar ında, Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) içtihad ıyla adil yarg ılanma hakk ının kapsam ına dâhil edilen silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkelerine Anayasa n ın 36. maddesi kapsam ında yer vermektedir. Bu itibarla an ılan ilkenin adil yarg ılanma hakk ının kapsam ve içeriğine dâhil oldu ğu sonucu ortaya ç ıkmaktad ır. An ılan ilkeye uygun yürütülmeyen bir yarg ılaman ın hakkaniyete uygun olmas ı olanakl ı değildir ( Mehmet Fidan , 38). 33. Anayasa Mahkemesinin görevi ba şvuru konusu yarg ılaman ın bir bütün olarak adil olup olmad ığını değerlendirmektir. Genel anlamda hakkaniyete uygun bir yarg ılaman ın yürütülebilmesi için silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkeleri ışığında taraflara iddialar ını sunma hususunda uygun imkânlar ın sağlanmas ı şartt ır (Yüksel Hançer , B. No: 2013/2116, 23/1/2014, 19). 34. Silahlar ın eşitliği ilkesi; davan ın taraflar ının usule ili şkin haklar bak ımından ayn ı koşullara tabi tutulmas ı, taraflardan birinin di ğerine göre daha zay ıf bir duruma düşürülmeksizin iddia ve savunmalar ını makul bir şekilde mahkeme önünde dile getirme fırsat ına sahip olmas ı ve yarg ılamaya etkin kat ılımlar ının sağlanmas ı anlam ına gelir ( Yaşasın Aslan, B. No: 2013/1134, 16/5/2013, 32). 35. Silahlar ın eşitliği ilkesinin tamamlay ıcısı olan çeli şmeli yarg ılama ilkesi, kural olarak bir hukuk ya da ceza davas ında tüm taraflara, gösterilen kan ıtlar ve sunulan görü şler hakk ında bilgi sahibi olma ve bunlarla ilgili görü ş bildirebilme imkân ı vermektedir. Bu Başvuru Numaras ı: 2018/17680 Karar Tarihi : 3/12/2020 7çerçevede ba şvuranlar ın bilirkişi raporunun sonucuna itiraz edememesi ya da delillerle ilgili görüş bildirmelerine f ırsat verilmemesi çeli şmeli yarg ılama ilkesinin ihlali olarak değerlendirilebilmektedir ( Hüseyin Sezen , B. No: 2013/1793, 18/9/2014, 38). 36. Yarg ılaman ın tüm a şamalar ında silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkelerinin güvence alt ına al ınarak adil yarg ılanma hakk ının korunmas ı hukuk devleti olman ın bir gere ğidir ( Mustafa Kupal, B. No: 2013/7727, 4/2/2016, 52). b. İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 37. Somut olayda uyu şmazl ık başvurucunun güvenlik soru şturmas ı nedeniyle vergi müfettişliğine atanmamas ı işleminden do ğmuştur. Mahkeme 11/3/2016 tarihli ara karar ı gereği Maliye Bakanl ığı taraf ından memur eliyle sunulan belgeler uyar ınca karde şleri ve babas ı hakk ında elde edilen bilgiler uyar ınca başvurucunun atanmamas ında hukuka ayk ırılık bulunmad ığı sonucuna ula şmıştır. Bir ba şka ifadeyle Mahkeme, uyu şmazl ığın çözümünü büyük ölçüde Maliye Bakanl ığı taraf ından sunulan belgeler üzerine temellendirmi ştir. 38. Dosya içeri ğinden ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yap ılan incelemeden anla şıldığı üzere ba şvurucu, atanmamas ına temel olan olguyu (kardeşleri ve babas ı hakk ında elde edilen olumsuz bilgiler bulundu ğunu) mahkeme karar ı ile öğrenmiştir. Başvurucu, işleme temel olan olguya ili şkin olarak bilgi/belge sahibi olmamas ı durumunu yarg ılama süresi boyunca Mahkemeye iletmi ştir. Mahkemenin 11/3/2016 tarihli ara karar ı uyar ınca Maliye Bakanl ığı taraf ından iletilen uyu şmazl ık konusu i şleme esas olan belgeleri ba şvurucuya sunmadan yarg ılamay ı sonuçland ırdığı anlaşılmaktad ır. 39. Hükme esas al ınan belgelerden hükümle birlikte haberdar olunmas ı yarg ılaman ın bütününe bak ıldığında sürecin ko şullar ına göre tek ba şına adil yarg ılanma hakk ı yönünden bir ihlal olu şturmayabilir. Adil bir yarg ılaman ın gerçekle şmiş olduğu sonucuna var ılabilmesi için yarg ılaman ın bütününde taraflara yarg ılamaya esas olan tüm kan ıt ve belgeler hakk ında yorumda ve itirazda bulunabilmeleri için pratik ve etkin imkânlar ın sunulmu ş olmas ı/çelişmenin sağlanmas ı gerekmektedir. 40.İlk derece a şamas ında başvurucu, Maliye Bakanl ığı taraf ından sunulan belgelerin içeri ğinden hüküm verilene de ğin haberdar de ğildir. Başvurucu her ne kadar mahkeme karar ı ile karde şleri ve babas ı hakk ında elde edilen bilgilerden kaynakl ı olara k atamas ının yap ılmad ığını öğrenmiş ise de karar ın gerekçesi (bkz. 15) hükme esas al ınan belgelerin içeri ğini yans ıtmaktan uzakt ır. Bu nedenle karde şleri ve babas ı hakk ında elde edildiği iddia edilen bilgilerin hangi delillere dayand ığı, bu iddian ın nas ıl ve neden do ğduğu konusunda idare taraf ından Mahkemeye sunulan bilgi ve belgelere sahip olmayan başvurucunun ret hükmünün gerekçesi ile (temyiz a şamas ında) hükme esas al ınan belgelere ilişkin etkin olarak yorumda ve itirazda bulunmas ı ad ına yeterli imkâna sahip oldu ğu söylenemez. Sonuç olarak somut yarg ılama sürecine bu çerçeveden bak ıldığında başvurucuya hükme esas al ınan belgeleri incelemesi, bu belgelere yönelik yorumda ve itirazda bulunabilmesi için pratik ve etkin imkânlar ın sağlanmad ığı görülmüştür. 41. Bu nedenlerle ba şvurucuya hükme esas al ınan belgelere yönelik yorumda/itirazda bulunma konusunda etkin ve pratik imkânlar ın sağlanmamas ının silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkeleriyle ba ğdaşmad ığı, bu bağlamda adil bir yarg ılaman ın gerçekleşmediği sonucuna var ılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/17680 Karar Tarihi : 3/12/2020 842. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde hüküm alt ına al ınan adil yarg ılanma güvencelerinden olan silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 43. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 44. Başvurucu, ihlalin tespiti ile yeniden yarg ılama yap ılmas ına hükmedilerek ihlalin giderilmesi ve tazminat talebinde bulunmu ştur. 45. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 46. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 47. İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün 79. maddesinin (1) numaral ı f ıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak Başvuru Numaras ı: 2018/17680 Karar Tarihi : 3/12/2020 9yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlali n sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 48. İncelenen ba şvuruda yarg ılama süreci içinde silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. Dolay ısıyla somut ba şvuruda ihlali n mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 49. Bu durumda silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkelerinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örneğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine kara r verilmesi gerekir. 50. Silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkelerinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulundu ğu sonucuna var ıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 51. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere İstanbul 11. İdare Mahkemesine (E.2015/239, K.2016/695) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE, E. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, Başvuru Numaras ı: 2018/17680 Karar Tarihi : 3/12/2020 10F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 3/12/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ