TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FUNDA ŞAHİN BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/2851) Karar Tarihi: 9/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/2851 Karar Tarihi : 9/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Murat BA ŞPINAR Başvurucu : Funda ŞAHİN Vekili : Av. Semra İŞLER ALBAYRAK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği ha
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FUNDA ŞAHİN BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/2851) Karar Tarihi: 9/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/2851 Karar Tarihi : 9/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Murat BA ŞPINAR Başvurucu : Funda ŞAHİN Vekili : Av. Semra İŞLER ALBAYRAK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 17/11/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyon taraf ından başvurucunun tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ı bak ımından kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına, diğer temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiğine yönelik iddialar ın ise kabul edilemez oldu ğuna karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formlar ı ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/2851 Karar Tarihi : 9/6/2020 38. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe te şebbüsüyle kar şı karşıya kalm ış, bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde ola ğanüstü hâl ilan edilmesine kara r verilmiş ve olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihinde son bulmu ştur. Kamu makamlar ı ve yarg ı organlar ı -olgusal temellere dayanarak- bu te şebbüsün arkas ında Türkiye'de çok uzun yıllard ır faaliyetlerine devam eden ve son y ıllarda Fetullahç ı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yap ılanmas ı (PDY) olarak isimlendirilen bir yap ılanman ın olduğunu değerlendirmi şlerdir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 12-25). 9. Darbe te şebbüsü s ıras ında ve sonras ında ülke genelinde darbe giri şimiyle bağlant ılı ya da do ğrudan darbe giri şimiyle ba ğlant ılı olmasa bile FETÖ/PDY'nin kamu kurumlar ındaki örgütlenmesinin yan ı sıra eğitim, sağlık, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farkl ı alanlardaki yap ılanmas ına yönelik olarak Cumhuriyet ba şsavc ılıklar ı taraf ından soruşturmalar yürütülmü ş; çok say ıda kişi hakk ında gözalt ı ve tutuklama tedbirleri uygulanm ıştır (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 51; Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/1/2018, 12). 10. Hâkimler ve Savc ılar Yüksek Kurulunun (HSYK) 16/7/2016 tarihli karar ı ile -Düzce Y ıgılca Hâkimi olarak görev yapmakta olan- ba şvurucunun görevden uzaklaştırılmas ına ve 24/8/2016 tarihinde meslekten ç ıkar ılmas ına karar verilmi ştir. 11. Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığının HSYK karar ıyla görevden uzakla ştırılanlar hakk ında soru şturma işlemlerinin yap ılmas ı yönündeki yaz ısı üzerine ba şvurucu, Düzce Cumhuriyet Ba şsavc ılığının talimat ıyla 17/7/2016 tarihinde gözalt ına al ınm ıştır. 12. Başvurucu 18/7/2016 tarihinde müdafii huzurunda Ba şsavc ılıkta ifade vermi ş, ifadesinde özetle FETÖ/PDY ile bir ilgisinin bulunmad ığını savunmu ştur. Düzce Cumhuriyet Başsavc ılığı silahl ı terör örgütüne üye olma ve anayasal düzeni ortadan kald ırmaya teşebbüs etme suçlar ından tutuklanmas ı istemiyle ba şvurucuyu ayn ı tarihte Düzce Sulh Ceza Hâkimliğine sevk edilmi ştir. 13. Başvurucunun sorgusu Hâkimlik taraf ından ayn ı tarihte yap ılm ış, başvurucunun müdafii de sorgu esnas ında haz ır bulunmu ştur. Başvurucu ifadesinde özetle Savc ılık beyan ını tekrar ederek isnat edilen suçlamalar ı kabul etmedi ğini belirtmi ştir. Başvurucunun müdafii, dosyada at ılı suçlar ı işlediğine dair bir delil bulunmamas ı nedeniyle müvekkilinin serbest bırak ılmas ını talep etmi ştir. 14. Sorgu sonucunda ba şvurucunun silahl ı terör örgütüne üye olma ve anayasal düzeni ortadan kald ırmaya te şebbüs etme suçlar ından tutuklanmas ına karar verilmi ştir. Karar ın ilgili bölümü şöyledir: "Şüphelinin üzerine at ılı suçlar ı işlediği yönünde kuvvetli suç şüphesinin varl ığını gösteren somut delillerin bulundu ğu, şüphelinin üzerine at ılı suçun 5271 say ılı CMK.n ın 100/3.maddesinde say ılan katalog suçlardan olmas ı nedeniyle tutuklama nedenlerinin varsay ıldığı, suçlar ın vas ıf ve mahiyeti, ileride verilmesi beklenen muhtemel cezalar ın miktar ı ve korunan hukuki de ğer ile menfaat kar şılaştırıldığında adli kontrol uygulamas ının yetersi z kalacağı, işin önemi, verilmesi beklenen ceza miktarlar ı göz önünde tutuldu ğunda verilece k tutuklama karar ının ölçülülük ilkesini ihlal etmeyece ği, özgürlüklerin esas, s ınırlanmas ının ise istisna oldu ğu evrensel ilkesi bilinmekte ise de, dosya kapsam ından talebin ve suçun mahiyeti gere ği, mevcut delil durumu kar şısında istisnai halin, istisnai önlemi hakl ı kılacağı anlaşılmakla konuya ili şkin şartlar olu ştuğundan Düzce Cumhuriyet Ba şsavc ılığının Başvuru Numaras ı: 2017/2851 Karar Tarihi : 9/6/2020 418/7/2016 tarihli talebinin kabulü ile şüphelinin silahl ı terör örgütüne üye olma, Anayasa l düzeni ortadan kald ırmaya teşebbüs etme suçlar ından 5271 say ılı CMK.n ın 100 ve devam ı maddeleri uyar ınca ayr ı ayr ı TUTUKLANMASINA ... [karar verildi.] " 15. Başvurucu tutuklama karar ına itiraz etmi ş, Bolu Sulh Ceza Hâkimli ği 26/7/2016 tarihinde itiraz ın kesin olarak reddine karar vermi ştir. 16. Düzce Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 29/9/2016 tarihinde yetkisizlik karar ı vererek dosyay ı Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığına göndermi ştir. 17. Başvurucunun tahliye talebi ve tutukluluk durumunu inceleyen Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimli ği 10/10/2016 tarihinde tutuklulu ğunun devam ına karar vermi ştir. 18. Başvurucu bu karara 24/10/2016 tarihinde itiraz etmi ş, Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliği 31/10/2016 tarihinde itiraz ın kesin olarak reddine karar vermi ştir. Karar ın ilgili bölümü şöyledir: "Şüpheliler hakk ında verilen tutukluluk hallerinin ayr ı ayr ı devam ına ilişkin karar ının kald ırılmas ını gerektirecek dosya içerisinde şüpheliler lehine yeni ve farkl ı bir delil bulunmad ığı, bu aşamada tutukluluk hallerinin devam ının orant ılı ve uygun bir tedbir oldu ğu, Ankara 2. Sulh Ceza Hakimli ğinin 10/10/2016 tarih 2016/5359 de ğişik iş say ılı karar ında belirtilen gerekçelerin usul ve yasaya uygun oldu ğu anlaşıldığından şüpheliler ve müdafiiler i taraf ından yap ılan itirazlar ın ayr ı ayr ı reddine,, şüphelilerin ayr ı ayr ı tutukluluk hallerini n devam ına ... [karar verildi.] " 19. Başvurucu, karar ı 2/11/2016 tarihinde ö ğrendiğini beyan etmi ştir. 20. Başvurucu 17/11/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 21. Başvurucu, Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığının talebi üzerine Ankara 8. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 3/3/2017 tarihli karar ı ile tahliye edilmi ştir. Karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "... soruşturman ın geldiği aşama göz önüne al ınarak tutuklama tedbirinin devam ının art ık gereksiz oldu ğu, tutuklama tedbiri ile ula şılmak istenen amaca Adli Kontrol hükümler i ile de ulaşılabileceği kanaatine var ıldığından ... [karar verildi.] " 22. Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 27/2/2019 tarihli iddianamesi ile ba şvurucunun silahl ı terör örgütü üyesi olma suçundan cezaland ırılmas ı istemiyle ayn ı yer ağır ceza mahkemesinde dava açm ıştır. FETÖ/PDY'ye ve bu örgütün yarg ıdaki yap ılanmas ına ilişkin genel aç ıklamalar ın yer ald ığı iddianamede ba şvurucunun gerek organik olarak gerekse örgütsel nitelikli eylemleri bak ımından FETÖ/PDY hiyerar şisi içinde yer ald ığı ileri sürülmüştür. İddianamede suçlamaya esas al ınan olgular şöyle özetlenebilir: i. FETÖ/PDY ile irtibatl ı olduğu gerekçesiyle HSYK'n ın 16/7/2016 tarihli karar ı ile başvurucunun görevden uzakla ştırıldığı, akabinde 24/8/2016 tarihli karar ı ile meslekten ihraç edildi ği belirtilmi ştir. ii. Başvurucunun kullanmakta oldu ğu cep telefonu üzerinde yap ılan HTS analizi sonucu düzenlenen rapor içeri ğine göre haklar ında FETÖ/PDY ile ba ğlant ılı suçlardan soru şturma yürütülen ki şilerle telefon irtibat ının bulundu ğu ileri sürülmüştür. Başvuru Numaras ı: 2017/2851 Karar Tarihi : 9/6/2020 5iii. Başvurucunun 2014 y ılı HSYK seçimlerinde sözde ba ğıms ız görünen örgüt adaylar ı lehine hareket etti ği ileri sürülmü ş ancak buna ili şkin bir olgu belirtilmemi ştir. 23. İddianamede ba şvurucuya yöneltilen eylemlere ili şkin olarak hukuk fakültesinden dönem arkada şı ve meslekta şlar ı olan baz ı tan ık beyanlar ına dayan ılm ıştır. Bu beyanlar ın içeriği özetle şöyledir: - E.Ş. beyan ında "şüphelinin fakülte hayat ı boyunca FETÖ/PDY örgütüne ait evlerde kald ığını" ifade etmi ştir. - M.A.D. ifadesinde "... Funda ŞAHİN benim gözlemledi ğim kadar ıyla HSY K seçimi öncesinde ve sonras ında YBP adaylar ının ve YBP çizginin d ışında duru ş sergiledi ve bu duru şu o dönemde ba ğıms ız olarak adland ırılan adaylar lehineydi ..." şeklinde beyanda bulunmu ştur. - N.C.B. ifadesinde "... Üçüncü s ınıfa başlad ığımızda ev de ğiştirdik ve yanl ış hat ırlam ıyorsam Türközü mahallesinde bir evde kalmaya ba şlad ım. Bu evde iki tane liseli ile birlikte benim bölümümde okuyan Funda ŞAHİN isimli arkada şım ile birlikte kald ım. Funda isimli arkada şım maddi imkans ızlıklardan dolay ı bu evde kalmaktayd ı. Evde kalmas ına rağmen cemaati çok da sevmezdi. İmkan ı olsa başka bir yerde kal ırdı. Hatta biz ikimiz 3. S ınıfta başka bir yurda ç ıkmak için müracaatta bulunmuştuk fakat olmad ı. Biz de bu evde kalmaya devam ettik. Ben bu evde ço k uzun süre kalmad ım. Devaml ı suretle memleketime gidip geliyordum. Memleketten geldiğimde bu evde kal ıyordum. Bu süre içerisinde derslerim de kötü olmu ştu ... Funda ŞAHİN isimli şahıs, bu şahıs benim fakülteden arkada şımd ı. Huku k bölümünde okumaktayd ı. Funda isimli arkada şım maddi imkans ızlıklardan dolay ı bu evde kalmaktayd ı. Evde kalmas ına rağmen cemaati çok da sevmezdi. İmkan ı olsa başka bir yerde kal ırdı. Bildiğim kadar ı ile hakimlik s ınav ını kazanm ıştı. Sonras ında ne oldu bilmiyorum .. ." şeklinde beyanda bulunmu ş, fotoğraf üzerinden yapt ırılan teşhis işleminde ba şvurucuyu kesin ve net olarak te şhis etmiştir. - M.D. beyan ında "şüphelinin FETÖ irtibat ı olduğu gerekçesi ile sonradan meslekten ç ıkart ılan hakim ve savc ılar ile birlikte hareket etti ğini, şüphelinin 2014 yılı HSYK seçimlerinde ba ğıms ız ad ı alt ındaki örgüt adaylar ı lehine hareket etti ğini" ifade etmi ştir. - Z.D. beyan ında "... FETÖ/PDY irtibat ı nedeni ile HSYK taraf ından meslekten çıkar ılmas ına karar verilen Funda ŞAHİN'i 2013-2015 y ıllar ı aras ında Şırnak Adliyesinde birlikte çal ışmış olmam ız nedeni ile tan ırım. Funda ŞAHİN kendi halinde sessiz biriydi. Benimle bir diyalo ğu yoktu. Bekar biri oldu ğu için Adliyede bayan hakimler ile vakit geçirirdi. 2014 y ılı HSYK seçimleri öncesinde ameliya t olmam nedeniyle 2-3 ay kadar raporlu idim. Bu nedenle HSYK seçim sürecindeki tavr ına ilişkin bilgi sahibi de ğilim ..." şeklinde anlat ımda bulunmu ştur. - N.S.B. beyan ında "Ben halen Yarg ıtay 12. Hukuk Dairesinde Tetkik Hakimi olarak görev yapmaktay ım. 2013-2015y ıllar ı aras ında Şırnak Adliyesinde Asliye Hukuk Hakimi olarak çal ıştım. Fetö irtibat ı nedeniyle HSYK taraf ından meslekten çıkart ılan Funda ŞAHİN i 2013-2015 y ıllar ı aras ında Şırnak Adliyesinde birlikt e görev yapmam ız nedeniyle tan ırım. Ayn ı dönemde akademide staj yapmam ıza Başvuru Numaras ı: 2017/2851 Karar Tarihi : 9/6/2020 6rağmen Funda ŞAHİN i önceden tan ımıyorum. 2014 y ılı HSYK seçimleri öncesinde Funda ŞAHİN ile iyi görü şürdük. Kendisi içine kapan ık ve sessiz biriydi. HSY K seçim sürecinde, daha sonra Fetö irtibat ı nedeniyle meslekten ihraç edilen Şırnak Cumhuriyet Savc ısı F.E. ve e şi Şırnak Hakimi F.E., öncesinde çok i şi görüşmedikler i Funda ŞAHİN ile dikkat çekici bir şekilde birden samimi oldular. Daha sonra Fetö irtibat ı nedeniyle meslekten ihraç edilen, HSYK aday ı İ.Ç., seçim öncesinde Şırnak iline geldi ve seçime yönelik yemekli bir toplant ı yap ıldı. Bu toplant ı öncesinde F.E. beni arayarak toplant ıya davet etti ancak ben o gün y ıllık izinli oldu ğumdan Trabzon ilinde bulunuyordum. Bu nedenle gelemeyece ğimi söyledim. Zaten Şırnak ilinde olsayd ım da toplant ıya kat ılmazd ım çünkü bu tür toplant ılar ın HSYK seçimlerinde bağıms ız ad ı alt ında seçimlere giren paralel yap ı adaylar ına oy istemek için yap ıldığını biliyordum ve ben YBP yi destekliyordum. Bu toplant ıyı F. ve F. E. ile Şırnak eski Cumhuriyet Ba şsavc ısı, Fetö irtibat ı nedeniyle meslekten ihraç edilen M.A.n ın organize etti ğini ve Funda ŞAHİN in de bu toplant ıya kat ıldığını duydum. Bu toplant ıdan bir gün sonra Şırnak iline döndüm. Ak şam saatlerinde F. ve F.E. beni evlerine davet etti. O esnada Funda ŞAHİN ile onun evinde beraberdim. Birlikte F.E.nin evine gittik. Orada F. ve .E. bana, İ.Ç.nin halen Şırnak ilinde olduğunu, otelden ayr ılmad ığını, Şırnak eski Cumhuriyet Ba şsavc ısı, Fetö irtibat ı nedeniyle meslekten ihraç edilen M.A.n ın da orada oldu ğunu, her ikisinin benimle görüşmek istediklerini, HSYK seçimlerinde ba ğıms ız adaylar ın kazanmas ı gerektiğini söyleyerek, benim de ba ğıms ız adaylara oy vermemi istediler. Ben bağıms ız adaylara oy vermeyece ğimi, YBP adaylar ını destekleyece ğimi söyledim. Bunun üzerine F.E. bana 'sizin hükümeti destekleyecek kadar omurgas ız olduğunuzu fark etmemi ştim, yar ın tayin olacaks ınız, kim kazan ırsa kazans ın bizim tan ıdığımız insanlar orada olacak, ona göre davran ın' dedi. Orada bulunan Funda ŞAHİN, F.E.nin bu sözünü destekledi. Konu şma sonras ında Funda ŞAHİN in evine gittik. Benim moralim çok bozulmu ştu. Funda ŞAHİN bana 'F.E. do ğru söylüyor, ben özgür düşünceden yanay ım' gibi sözler söyledi. O günden sonra Funda ŞAHİN dahil, Fetö irtibatlar ı nedeniyle meslekten ihraç edilen di ğer meslekta şlar adliyede ve sosyal çevremde beni d ışlad ılar. Benimle mecbur kalmad ıkça görüşmediler, tüm i ş yükü üzerimde kald ı, nöbetler s ıklıkla yaz ıldı, hakimi izinli/raporlu mahkemelere ben görevlendirildim. Ayr ıca şunu da belirtmek istiyorum. Yine seçim öncesinde bir gün Funda ŞAHİN in evinde otururken, televizyonda Fetö eleba şının beddua görüntüleri yay ınlan ıyordu. Ben bu görüntüye olumsuz yorumlar yapt ım. Bunun üzerine Funda ŞAHİN in annesi bana, bu şekilde konu şmamam ı söyledi. Ayn ı şekilde Funda ŞAHİN de 'Sibel böyle konu şman ı istemiyorum' diyerek bana tepki gösterdi. HSY K seçimlerinin yap ıldığı gün Fetö irtibatlar ı nedeniyle meslekten ihraç edilen Şırnak ve mülhakat adliyelerinde görevli bayan hakimler Fetö irtibat ı nedeniyle meslekten ihraç edilen Şırnak Hakimi D. Han ımın odas ında topland ılar. Orada F.E. seçimlerde kimin kazanaca ğı belli gibi şeyler söyledi. Funda ŞAHİN de onlar ı destekledi. Seçim sonras ında Doğu ve Güneydo ğu illerindeki sand ıklardan sonuçlar gelmeye ba şlad ığında, bağıms ız görünümlü paralel yap ı adaylar ının oylar ı daha fazla ç ıkınca Funda ŞAHİN ve diğerleri sevindi. Funda ŞAHİN sözde ba ğıms ız, paralel yap ı adaylar ını destekledi ğini eylem ve söylemleriyle aç ıkça belli etti ğini" ifade etmi ştir. 24. Başvurucuya isnat edilen suça dayanak olan olgulara ili şkin hukuki değerlendirmeler iddianamede şöyle ifade edilmi ştir: Başvuru Numaras ı: 2017/2851 Karar Tarihi : 9/6/2020 7"Şüpheli hakk ında; FETÖ/PDY ile irtibatl ı olduğu gerekçesiyle HSYK taraf ından verilen meslekten ç ıkarma karar ı, beyanlar, te şhis tutanaklar ı, Veri Havuzu Sorgulama Raporu, HTS Analiz Raporu, kolluk taraf ından düzenlenen raporlar ve tüm soru şturma kapsam ında elde edilen deliller bir bütün olarak de ğerlendirildi ğinde; şüphelinin, Fetullahç ı silahl ı terör örgütünün ideolojisini, amaçlar ını, faaliyetlerini benimsedi ği, kendi iradesini örgütün iradesine terk etti ği, örgüt hiyerar şisi içinde hareket etti ği, örgütle organik ba ğ kurduğu ve örgütün yarg ı yap ılanmas ı içinde yer ald ığı ve anlat ılan lehe/aleyhe tüm deliller ile savunmas ı karşısında; şüphelinin, an ılan silahl ı terör örgütünün üyesi oldu ğuna dair kamu davas ını açmaya yetecek derecede yeterli şüphenin bulundu ğu anlaşılmıştır." 25. Ankara 21. A ğır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 19/3/2019 tarihinde iddianamenin kabulüne karar vermi ş ve E.2019/169 say ılı dosya üzerinden kovu şturma aşamas ı başlam ıştır. 26. Mahkemece 11/9/2019 tarihinde yap ılan ilk duru şmada ba şvurucunun savunmas ı al ınm ıştır. Başvurucu savunmas ında özetle isnat edilen suçlamalar ı kabul etmediğini belirtmi ştir. 27. Dava, bireysel ba şvurunun incelendi ği tarih itibar ıyla ilk derece mahkemesinde derdesttir. IV. İLGİLİ HUKUK A. İlgili Kanun Hükümleri 28. İlgili hukuk için bkz. Adem Türkel, B. No: 2017/632, 23/1/2019, 24-39; Mustafa Özterzi [GK], B. No: 2016/14597, 31/10/2019, 33-48. B. Yarg ıtay İçtihatlar ı 29. Silahl ı terör örgütüne üye olma suçuyla ilgili olarak Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin 30/9/2019 tarihli ve E.2019/2653, K.2019/5656 say ılı karar ının ilgili k ısımlar ı şöyledir: "... san ığın örgütle iltisakl ı olmas ı nedeniyle kapat ılan dershaneye gitmesinin, yurtlarda kalmas ının ve çocuklar ını göndermesinin örgütsel faaliyet olarak kabu l edilemeyece ği belirlenerek yap ılan incelemede; ..." V.İNCELEME VE GEREKÇE 30. Mahkemenin 9/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 31. Başvurucu; suç şüphesi ve bunu hakl ı k ılan somut olgu ya da deliller olmamas ına rağmen mesle ğinden kaynaklanan güvencelere de riayet edilmeksizin hakk ında tutuklama karar ı verildiğini, delilleri karartma tehlikesi ve kaçma şüphesinin de somut olayda Başvuru Numaras ı: 2017/2851 Karar Tarihi : 9/6/2020 8bulunmad ığına karar verildi ğini belirterek ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 32. Bakanl ık görüşünde; başvurucunun üyesi oldu ğu iddia edilen terör örgütünün yap ılanma ve toplanma biçimleri de gözönünde bulunduruldu ğunda dosyada mevcut olan somut delillere dayan ılarak başvurucu hakk ında uygulanan tutuklama tedbirinin ölçülü olduğu, bu delillerin de ğerlendirilmesi sonucunda adli kontrol uygulamas ının yetersiz kalacağı ifade edilmi ştir. Bakanl ık ayr ıca soruşturmada tutuklamaya dair verilen kararlar a ilişkin gerekçeler kapsam ında tutuklama tedbirinin temel hak ve özgürlüklerin ihlaline sebebiyet veren bariz takdir hatas ı ya da aç ık bir keyfîlik içerdi ğinin söylenemeyece ği görüşündedir. 33. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında genel olarak ba şvuru formunda belirttiği iddialar ını tekrarlam ış ve Bakanl ık görüşünün hukuki dayanaktan yoksun oldu ğunu belirtmiştir. B. Değerlendirme 34. Anayasa'n ın "Temel hak ve hürriyetlerin s ınırlanmas ı" kenar ba şlıklı 13. maddesi şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgil i maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 35. Anayasa'n ın "Kişi hürriyeti ve güvenli ği" kenar ba şlıklı 19. maddesinin birinci fıkras ı ile üçüncü f ıkras ının birinci cümlesi şöyledir: "Herkes, ki şi hürriyeti ve güvenli ğine sahiptir. ...Suçluluğu hakk ında kuvvetli belirti bulunan ki şiler, ancak kaçmalar ını, delillerin yokedilmesini veya de ğiştirilmesini önlemek maksad ıyla veya bunlar gibi tutuklamay ı zorunlu k ılan ve kanunda gösterilen di ğer hallerde hâkim karar ıyla tutuklanabilir." 36. Başvurucunun şikâyetinin özü, tutuklulu ğun hukuki olmad ığına ilişkindir. Dolay ısıyla başvurucunun bu bölümdeki iddialar ının Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü fıkras ı bağlam ındaki kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekir. 1. Uygulanabilirlik Yönünden 37. Anayasa'n ın "Temel hak ve hürriyetlerin kullan ılmas ının durdurulmas ı" kena r başlıklı 15. maddesi şöyledir: " Savaş, seferberlik, s ıkıyönetim veya ola ğanüstü hallerde, milletleraras ı hukuktan doğan yükümlülükler ihlâl edilmemek kayd ıyla, durumun gerektirdi ği ölçüde temel hak ve Başvuru Numaras ı: 2017/2851 Karar Tarihi : 9/6/2020 9hürriyetlerin kullan ılmas ı kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasad a öngörülen güvencelere ayk ırı tedbirler al ınabilir. Birinci f ıkrada belirlenen durumlarda da, sava ş hukukuna uygun fiiller sonuc u meydana gelen ölümler d ışında, kişinin yaşama hakk ına, maddî ve manevî varl ığının bütünlüğüne dokunulamaz; kimse din, vicdan, dü şünce ve kanaatlerini aç ıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolay ı suçlanamaz; suç ve cezalar geçmi şe yürütülemez; suçluluğu mahkeme karar ı ile saptan ıncaya kadar kimse suçlu say ılamaz." 38. Anayasa Mahkemesi, ola ğanüstü yönetim usullerinin uyguland ığı dönemlerde alınan tedbirlere ili şkin bireysel ba şvurular ı incelerken Anayasa'n ın 15. maddesinde ortaya konulan temel hak ve özgürlüklere ili şkin güvence rejimini dikkate alaca ğını belirtmiştir. Buna göre ola ğanüstü bir durumun bulunmas ı ve bunun ilan edilmesinin yan ı sıra bireysel başvuruya konu temel hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden tedbirin ola ğanüstü durumla bağlant ılı olmas ı hâlinde inceleme Anayasa'n ın 15. maddesi uyar ınca yap ılacakt ır (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 187-191). 39. Soruşturma mercilerince ba şvurucuya yöneltilen ve tutuklama tedbirine konu olan suçlama, ba şvurucunun darbe te şebbüsünün arkas ındaki yap ılanma oldu ğu belirtilen FETÖ/PDY üyeli ği iddias ıdır. Anayasa Mahkemesi, an ılan suçlaman ın olağanüstü hâl ilan ını gerekli k ılan olaylarla ilgili oldu ğunu değerlendirmi ştir (Selçuk Özdemir [GK], B. No: 2016/49158, 26/7/2017, 57). 40. Bu itibarla ba şvurucu hakk ında uygulanan tutuklama tedbirinin hukuki olup olmad ığının incelenmesi Anayasa'n ın 15. maddesi kapsam ında yap ılacakt ır. Bu inceleme sıras ında öncelikle ba şvurucunun tutuklanmas ının başta Anayasa'n ın 13. ve 19. maddeleri olmak üzere di ğer maddelerinde yer alan güvencelere ayk ırı olup olmad ığı tespit edilecek, ayk ırılık saptanmas ı hâlinde ise Anayasa'n ın 15. maddesindeki ölçütlerin bu ayk ırılığı meşru kılıp k ılmad ığı değerlendirilecektir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 193-195, 242; Selçu k Özdemir , 58). 2. Kabul Edilebilirlik Yönünden 41. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden bulunmad ığı anlaşılan bu bölümdeki iddialar ın kabul edilebili r olduğuna karar verilmesi gerekir. 3. Esas Yönünden a. Genel İlkeler 42. Genel ilkeler için bkz. Metin Evecen, B. No: 2017/744, 4/4/2018, 47-52; Zafer Özer, B. No: 2016/65239, 9/1/2020, 38-45. b. İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 43. Somut olayda öncelikle ba şvurucunun tutuklanmas ının kanuni dayana ğının olup olmad ığının belirlenmesi gerekir. Ba şvurucu, darbe te şebbüsü sonras ında hakk ında yürütülen soruşturma kapsam ında anayasal düzeni ortadan kald ırmaya teşebbüs etme suçlamas ıyla Başvuru Numaras ı: 2017/2851 Karar Tarihi : 9/6/2020 104/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 100. maddesi uyar ınca tutuklanm ıştır. 44. Diğer taraftan ba şvurucu 24/2/1983 tarihli ve 2802 say ılı Hâkimler ve Savc ılar Kanunu'nda -hâkimlerle ilgili- öngörülen usule ili şkin güvencelerin hiçbirine riayet edilmeksizin, yetkili ve görevli olmayan mahkemece tutukland ığını iddia etmektedir. 45. Anayasa Mahkemesi, Yıldırım Turan karar ında ilgili Kanunlar çerçevesinde konuyu etrafl ıca değerlendirmi ş ve Yarg ıtay içtihatlar ına da değinerek terör örgütüne üye olma suçunun ki şisel bir suç oldu ğunu, Yüksek Mahkeme üyelerinden farkl ı olarak hâkim ve Cumhuriyet savc ılar ı yönünden a ğır ceza mahkemesinin görevine giren suçüstü hâli bulunmasa da ki şisel suçlar ına ilişkin olarak soru şturma yürütülmesi için izin şart ı bulunmad ığını belirterek Vergi Mahkemesi üyesi (hâkim) olan ba şvurucunun tutuklanmas ının kanuni dayana ğının bulundu ğu sonucuna varm ıştır (ayr ıntı için bkz. Yıldırım Turan [GK], B. No: 2017/10536, 4/6/2020, 102-147). 46. Somut olayda an ılan karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum söz konusu değildir. Dolay ısıyla somut olay ın koşullar ında başvurucunun kanuna ayk ırı olarak tutukland ığı iddias ı yerinde de ğildir. Bu itibarla ba şvurucu hakk ında uygulanan tutuklama tedbirinin kanuni dayana ğı bulunmaktad ır. 47. Kanuni dayana ğı bulunduğu anlaşılan tutuklama tedbirinin me şru bir amac ının olup olmad ığı ve ölçülülü ğü incelenmeden önce tutuklaman ın ön ko şulu olan suçun işlendiğine dair kuvvetli belirti bulunup bulunmad ığının değerlendirilmesi gerekir. 48. Düzce Sulh Ceza Hâkimli ğinin tutuklama karar ında başvurucu hakk ında kuvvetli suç şüphesinin varl ığına ilişkin olarak dosyada somut delillerin oldu ğu ifade edilmiştir. Ancak bu delillerin neler oldu ğu belirtilmemi ştir (bkz. 14). 49. Başvurucu hakk ında haz ırlanan iddianamede ise HSYK'n ın meslekten ç ıkar ılma karar ına, başvurucunun haklar ında FETÖ soru şturmas ı yürütülen şahıslarla telefon irtibat ının bulunduğuna dair HTS raporuna ve tan ık beyanlar ına dayan ılm ıştır (bkz. 22-24). 50. Anayasa Mahkemesi daha önce verdi ği birçok kararda görevden uzakla ştırma veya kamu görevinden ya da meslekten ç ıkarma şeklindeki idari kararlar ın niteliğini dikkate alarak bu kararlar ın verilmesinin karara muhatap olan ki şiler bak ımından suç i şlediklerine dair kuvvetli bir belirti olarak kabulünün mümkün olmad ığını değerlendirmi ştir (Mustafa Bald ır, B. No: 2016/29354, 4/4/2018 70; Mustafa Açay , B. No: 2016/66638, 3/7/2019, 54; E.A. , B. No: 2016/78293, 3/7/2019, 57; Ali Aktaş, B. No: 2016/14178, 17/7/2019, 53; Mustafa Özterzi , 104; Zafer Özer , 53-58). Somut olayda ba şvurucu yönünden de an ılan kararlarda yer alan de ğerlendirmelerden ayr ılmay ı gerektiren bir durum söz konusu de ğildir. 51. Soruşturma mercilerinin ba şvurucunun haklar ında FETÖ/PDY ile ba ğlant ılı suçlardan soru şturma yürütülen ki şilerle telefon görü şmelerinin oldu ğunu belirterek bu hususu da suçlamaya dayanak bir olgu olarak de ğerlendirdikleri görülmektedir. Ba şvurucu, belirtilen görü şmelerin görev nedeniyle mesle ğe yönelik olarak yap ıldığını savunmu ştur. Soruşturma makamlar ınca söz konusu telefon görü şmelerinin örgütsel bir ili şki çerçevesinde yap ıldığı yönünde bir tespit ya da iddiada bulunulmad ığı görülmektedir. Görü şmelerin içeriğine ilişkin herhangi veri de mevcut de ğildir. Ayr ıca söz konusu görü şmelerin Başvuru Numaras ı: 2017/2851 Karar Tarihi : 9/6/2020 11FETÖ/PDY'nin yarg ı alan ındaki yöneticileriyle (imamlar ıyla) gerçekle ştirildiğine dair bir belirlemede de bulunulmam ıştır. Öte yandan yarg ı mensuplar ının yaklaşık üçte biri hakk ında FETÖ/PDY ile ba ğlant ılı suçlardan soru şturma yürütüldü ğü, toplamda ise an ılan suçlar dolay ısıyla yüz binlerce ki şi hakk ında soruşturma aç ıldığı hat ırda tutulmal ıdır. Bu durumda somut olay ın koşullar ı itibar ıyla -içeri ği belli olmayan- bu telefon görü şme kay ıtlar ının örgütsel bir ili şki bak ımından kuvvetli suç belirtisi olarak kabulü mümkün görünmemi ştir (ayn ı yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Mustafa Açay , 61; Mustafa Özterzi , 106). 52. Diğer taraftan soru şturma mercilerinin tan ıklar ın başvurucu hakk ındaki "2014 yılı HSYK seçimlerinde FETÖ/PDY ile ba ğlant ısı olduğu bilinen adaylar lehine hareket ettiği" şeklindeki (bkz. 23) beyanlara dayand ığı görülmektedir. Tan ıklar ın beyanlar ı genel olarak başvurucunun HSYK üye seçimleri sürecindeki tutumlar ına ilişkindir. 53. 2014 y ılında yap ılan HSYK üye seçimlerinde ilk derece mahkemelerinde görev yapan hâkim ve savc ılar da aday olmu ş ve oy kullanm ışlard ır. Belirlenen seçim sistemi uyar ınca hâkim ve savc ılar adli yarg ıdan yedi as ıl, dört yedek; idari yarg ıdan üç as ıl iki yedek üyeyi seçecek olup Yarg ıda Birlik Platformu (YBP) ile Yarg ıçlar Savc ılar Birliği (YARSAV) seçimde destekledikleri adaylar ını aç ıklam ıştır. Bu iki yarg ı örgütünün desteklediklerinin dışında baz ı adaylar seçime bağıms ız olarak (bir ba şka adayla birlikte hareket etmeden) girdiklerini ifade etmi şlerdir. Kendilerini bağıms ız adaylar olarak tan ımlayan ve seçim sürecinde hukuk çevrelerinde FETÖ/PDY ile ba ğlant ılar ının olduğuna dair iddialar buluna n -ve darbe te şebbüsünden sonra bu yap ılanmayla iltisak ve irtibatlar ının bulundu ğu gerekçesiyle meslekten ç ıkar ılm ış olan- bu yarg ı mensuplar ı lehine çok say ıda hâkim ve savc ının propaganda faaliyetinde bulundu ğu ve seçim çal ışmalar ına destek verdi ği bilinmektedir. Nitekim yarg ı mensuplar ı hakk ında FETÖ/PDY ile ba ğlant ılı suçlardan yürütülen soru şturmalar kapsam ında al ınan birçok şüpheli veya tan ığın ifadelerinde bu hususa yer verilmi ştir. Seçim sonuçlar ı incelendi ğinde seçime bağıms ız olarak girdi ğini beyan eden adli yarg ıdan on aday ın binlerce hâkim savc ıdan blok olarak oy ald ığı ve bunlardan ikisinin HSYK yedek üyeli ğine seçildi ği, idari yarg ıdan ise be ş aday ın yüzlerce hâkimden blok olarak oy ald ığı ve bunlardan ikisinin HSYK as ıl üyeliğine seçildi ği görülmektedir ( Zafer Özer, 60). 54. Bu kapsamda an ılan seçim sürecinde örgütsel ili şki çerçevesinde söz konusu adaylar lehine propaganda faaliyetinde bulunman ın veya seçim çal ışmalar ına kat ılman ın yarg ı mensuplar ı hakk ında FETÖ/PDY ile ba ğlant ılı suçlar bak ımından yürütülen soruşturmalarda önemli bir olgu olarak de ğerlendirmesi söz konusu olabilir. Bununla birlikte tan ıklar ın beyanlar ında başvurucunun örgütsel bir ili şki içinde oldu ğu veya bu yönde bir eylem ve faaliyetin içinde yer ald ığına ya da örgüt ad ına kendilerinden oy istedi ğine dair bir anlat ım mevcut de ğildir. Bu itibarla tan ıklar ın başvurucunun seçim sürecindeki bu tutumunun FETÖ/PD Y lehine bir tav ır olduğu yönündeki aç ıklamalar ının herhangi bir olguya de ğil kişisel değerlendirme ve kanaatlerine dayal ı olduğu görülmektedir (benzer de ğerlendirmele r için bkz. Zafer Özer, 61). 55. Öte yandan soru şturma evresinde dinlenen tan ık beyanlar ında başvurucunun darbe teşebbüsüyle veya te şebbüsün arkas ındaki yap ılanma olan FETÖ/PDY ile örgütsel bir ilişki içinde bulundu ğu yönünde somut olguya dayal ı bir ifade bulunmamaktad ır. Tan ık beyanlar ında da anlat ıldığı şekilde başvurucunun maddi imkâns ızlıklar dolay ısıyla 2005-2009 yıllar ı aras ında öğrencilik döneminde örgüt evlerinde kalm ış olmas ı tek başına örgütsel bir faaliyet olarak de ğerlendirilemeyecektir (Yarg ıtay ın FETÖ/PDY ile iltisakl ı yurtta kalmakla ilgili olarak ayn ı yöndeki de ğerlendirmeleri için bkz. 29). Tan ıklar ın 2014 y ılında yap ılan Başvuru Numaras ı: 2017/2851 Karar Tarihi : 9/6/2020 12HSYK üye seçim dönemine ili şkin anlat ımlar ı ise kişisel kanaatlerin aç ıklanmas ı niteliğinde olup (bkz. 23) eylem bilgileri ihtiva etmemekte ve bu anlamda yarg ı makamlar ının denetim yaparak söz konusu beyanlar ı doğrulamas ına ya da çürütmesine imkân vermemektedir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Recep Uygun, B. No: 2016/76351, 12/6/2018, 43). Tan ık beyanlar ında başvurucunun FETÖ/PDY üyesi oldu ğuna, bu örgütle bir örgütsel bağlant ısı olduğuna veya hangi örgütsel eylemlerde bulundu ğuna ya da ba şvurucunun örgütse l konumuna ili şkin herhangi bir bilgi, vaka veya olguya yer verilmedi ği görülmektedir. Ayr ıca başvurucu hakk ındaki beyanlar ın izlenim ve dü şünceye dayal ı olmas ı, somut olgu bar ındırmamas ı dikkate al ındığında söz konusu beyanlar ın örgütsel bir faaliyet bak ımından kuvvetli suç belirtisi olarak kabulü mümkün de ğildir. 56. Bu itibarla soru şturma belgelerinde yer alan tespit ve de ğerlendirmeler kapsam ında somut olayda tutuklama için gerekli olan yarg ı makamlar ının denetimini yapabilecek suç işlendiğine dair kuvvetli belirti nin yeterince ortaya konulamad ığı sonucuna var ılm ıştır. 57. Var ılan bu sonuç kar şısında tutuklama nedenlerinin bulunup bulunmad ığına ve tutuklaman ın ölçülü olup olmad ığına ilişkin ayr ıca bir inceleme yap ılmas ına gere k görülmemi ştir. 58. Aç ıklanan gerekçelerle suç i şlediğine dair kuvvetli belirtiler ortaya konulmadan başvurucu hakk ında tutuklama tedbirinin uygulanmas ının kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ına ilişkin olarak ola ğan dönemde Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ında yer alan güvencelere ayk ırı olduğu sonucuna ula şılm ıştır. 59. Bununla birlikte an ılan tedbirin Anayasa'n ın olağanüstü dönemlerde temel hak ve özgürlüklerin kullan ımının durdurulmas ını ve s ınırland ırılmas ını düzenleyen 15. maddesi kapsam ında meşru olup olmad ığının incelenmesi gerekir. Muammer TOPAL bu görü şe kat ılmam ıştır. 4. Anayasa'n ın 15. Maddesi Yönünden 60. Anayasa Mahkemesi daha önceki pek çok karar ında Anayasa'n ın olağanüstü hâ l döneminde temel hak ve özgürlüklerin kullan ımının durdurulmas ını ve s ınırland ırılmas ını düzenleyen 15. maddesinin suç i şlendiğine dair belirtilerin varl ığı ortaya konulmadan gerçekleştirilen tutuklamalar ı meşru k ılmad ığına, suç i şlendiğine dair belirti oldu ğu ortaya konulmadan tutuklama tedbirinin uygulanmas ının durumun gerektirdi ği ölçüde bir müdahale olmad ığına karar vermi ştir (Şahin Alpay [GK], B. No: 2016/16092, 11/1/2018, 105-110; Mehmet Hasan Altan (2), 152-157; Turhan Günay [GK], B. No: 2016/50972, 11/1/2018, 83-89; Mustafa Bald ır, 83-88). 61. Somut olayda bu kararlardan ayr ılmay ı gerektiren bir yön bulunmamaktad ır. Bu nedenle -Anayasa'n ın 15. maddesiyle birlikte de ğerlendirildi ğinde de- Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ı bağlam ında kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/2851 Karar Tarihi : 9/6/2020 135. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 62. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmedi ğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 63. Başvurucu, tahliyesine karar verilmesi istemiyle birlikte maddi ve manevi zararlar ına karşılık olarak toplam 1.000.000 TL tazminat talebinde bulunmu ştur. 64. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 65. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 66. Başvuruda, tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ının ihlal edildi ğine karar verilmi ştir. Soruşturma sürecinde 3/3/2017 tarihinde ba şvurucunun tahliyesine (bkz. 21) karar verilmi ş ve tutukluluk hâli sona ermi ştir. 67. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin ba şvurucunun u ğrad ığı zararlar ın giderilmesi bak ımından yetersiz kalaca ğı aç ıktır. Başvurucunun ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ına yönelik müdahale nedeniyle yaln ızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 30.000 TL manevi tazminat ödenmesine kara r verilmesi gerekir. 68. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 239,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.239,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/2851 Karar Tarihi : 9/6/2020 14VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA OYB İRLİĞİYLE, B. Tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü fıkras ı kapsam ındaki kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE Muammer TOPAL' ın karşıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, C. Başvurucuya net 30.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, D. 239,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.239,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Ankara 21. A ğır Ceza Mahkemesine (E.2019/169) GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 9/6/2020 tarihinde karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Başvuru Numaras ı: 2017/2851 Karar Tarihi : 9/6/2020 15KARŞIOY GEREKÇES İ Başvurucu hakk ında düzenlenen iddianamede FETÖ/PDY ye ve bu örgütün yarg ıdaki yap ılanmas ına ilişkin genel aç ıklamalar ın yer ald ığı, başvurucunun gerek organi k olarak gerekse örgütsel nitelikli eylemleri bak ımından FETÖ/PDY hiyerar şisi içinde yer ald ığı; başvurucunun kullanmakta oldu ğu cep telefonu üzerinde yap ılan HTS analizi sonucu düzenlenen rapor içeri ğine göre hakk ında FETÖ/PDY ile ba ğlant ılı suçlardan soru şturma yürütülen ki şilerle telefon irtibat ının bulundu ğu; başvurucunun 2014 y ılı HSYK seçimlerinde sözde bağıms ız görünen örgüt adaylar ı lehine hareket etti ği ileri sürülmü ştür. Tan ık beyanlar ından, ba şvurucunun fakülte hayat ı boyunca FETÖ/PDY örgütüne ait evlerde kald ığı, HSYK seçimi öncesinde ve sonras ında YBP adaylar ının ve YBP çizgisinin d ışında duruş sergiledi ği ve bu duru şunun o dönemde ba ğıms ız olarak adland ırılan adaylar lehine oldu ğu; başvurucunun FETÖ irtibat ı olduğu gerekçesi ile sonradan meslekte n çıkart ılan hâkim ve savc ılar ile birlikte hareket etti ği, başvurucunun 2014 y ılı HSYK seçimlerinde ba ğıms ız görünümlü örgüt adaylar ı lehine hareket etti ği, HSYK seçim sürecinde, daha sonra FETÖ irtibat ı nedeniyle meslekten ihraç edilen Şırnak Cumhuriyet Savc ısı F.E. ve e şi Şırnak Hâkimi F.E. nin, seçim öncesinde çok iyi görü şmedikleri halde sonras ında başvurucu ile dikkat çekici bir şekilde birden samimi olduklar ı, daha sonra FETÖ irtibat ı nedeniyle meslekten ihraç edilen, HSYK aday ı İ.Ç. nin, seçim öncesinde Şırnak iline geldiği ve seçime yönelik yemekli bir toplant ı yap ıldığı; bu toplant ı öncesinde F.E. nin tan ığı arayarak toplant ıya davet etti ği, ancak tan ığın kat ılamayaca ğını çünkü bu tür toplant ılar ın HSYK seçimlerinde ba ğıms ız görünüm alt ında seçimlere giren paralel yap ı adaylar ına oy istemek için yap ıldığını, kendisinin YBP yi destekledi ğini beyan etti ği; bu toplant ıyı F. ve F. E. ile Şırnak eski Cumhuriyet Ba şsavc ısı, FETÖ irtibat ı nedeniyle meslekten ihraç edilen M.A. n ın organize etti ği ve başvurucunun da bu toplant ıya kat ıldığı; tan ığın bu toplant ıdan sonra başvurucu ile birlikte F.E. nin evine gittikleri; orada F.E. nin tan ığa, İ.Ç. nin halen Şırnak ilinde oldu ğunu, otelden ayr ılmad ığını, Şırnak eski Cumhuriyet Ba şsavc ısı, FETÖ irtibat ı nedeniyle meslekten ihraç edilen M.A. n ın da orada oldu ğunu, her ikisinin de tan ıkla görüşmek istediklerini, HSYK seçimlerinde ba ğıms ız adaylar ın kazanmas ı gerektiğini söyleyerek, tan ığın da bağıms ız adaylara oy vermesini istedikleri; tan ığın bağıms ız adaylara oy vermeyece ğini, YBP adaylar ını destekleyece ğini söylemesi üzerine F.E. nin tan ığa 'sizin hükümeti destekleyecek kadar omurgas ız olduğunuzu fark etmemi ştim, yar ın tayin olacaks ınız, kim kazan ırsa kazans ın bizim tan ıdığımız insanlar orada olacak, ona göre davran ın' dediği; orada bulunan ba şvurucunun da F.E. nin bu sözünü destekledi ği; tan ığın moralinin çok bozuldu ğu; başvurucunun kendisine 'F.E. do ğru söylüyor, ben özgür düşünceden yanay ım' gibi sözler söyledi ği; o günden sonra ba şvurucu dahil, FETÖ irtibatlar ı nedeniyle meslekten ihraç edilen di ğer meslekta şlar ının adliyede ve sosyal çevresinde tan ığı dışlad ıklar ı, mecbur kalmad ıkça görüşmedikleri, tüm i ş yükünün üzerinde kald ığı, nöbetlerin sıklıkla yaz ıldığı, hâkimi izinli/raporlu mahkemelere görevlendirildi ği; yine seçim öncesinde başvurucunun evinde otururken, televizyonda FETÖ eleba şının beddua görüntülerini n yay ınland ığı; tan ığın bu görüntüye olumsuz yorumlar yapt ığı; bunun üzerine ba şvurucunun annesinin tan ığa bu şekilde konu şmamas ını söylediği; ayn ı şekilde ba şvurunun da 'Sibel böyle konu şman ı istemiyorum' diyerek tepki gösterdi ği; HSYK seçimlerinin yap ıldığı gün FETÖ irtibatlar ı nedeniyle meslekten ihraç edilen Şırnak ve mülhakat adliyelerinde görevli bayan hakimlerin FETÖ irtibat ı nedeniyle meslekten ihraç edilen Şırnak Hâkimi D. Han ımın odas ında topland ıklar ı; orada F.E. nin seçimlerde kimin kazanaca ğının belli oldu ğu gibi şeyler söyledi ği; başvurucunun da onlar ı destekledi ği; seçim sonras ında Doğu ve Güneydo ğu Başvuru Numaras ı: 2017/2851 Karar Tarihi : 9/6/2020 16illerindeki sand ıklardan sonuçlar ın gelmeye ba şlad ığı; bağıms ız görünümlü paralel yap ı adaylar ının oylar ı daha fazla ç ıkınca başvurucunun ve di ğerlerinin sevindi ği; başvurucunun sözde bağıms ız, paralel yap ı adaylar ını destekledi ğini eylem ve söylemleriyle aç ıkça belli ettiği anlaşılm ıştır. Soruşturma mercilerinin tan ıklar ın başvurucu hakk ındaki "2014 y ılı HSYK seçimlerinde FETÖ/PDY ile ba ğlant ısı olduğu bilinen adaylar lehine hareket etti ği" şeklindeki beyanlara dayand ığı görülmektedir. Tan ıklar ın beyanlar ı genel olarak başvurucunun HSYK üye seçimleri sürecindeki tutumlar ına ilişkindir. Seçim sürecinde örgütsel ili şki çerçevesinde söz konusu adaylar lehine propaganda faaliyetinde bulunman ın veya seçim çal ışmalar ına kat ılman ın yarg ı mensuplar ı hakk ında FETÖ/PDY ile ba ğlant ı bak ımından yürütülen soru şturmalarda önemli bir olgu olarak de ğerlendirilmesi gereklidir. Bu tan ıklar ın beyanlar ında başvurucunun örgütsel bir ili şki içinde oldu ğuna veya bu yönde bir eylem ve faaliyetin içinde yer ald ığına ya da örgüt ad ına kendilerinden oy istedi ğine dair bir anlat ım mevcuttur. Bu itibarla tan ıklar ın, başvurucunun seçim sürecindeki bu tutumunun FETÖ/PDY lehine bir tav ır olduğu yönündeki aç ıklamalar ının kişisel değerlendirme ve kanaatlerine dayal ı olduğu görülmekle birlikte, ba şvurucunun FETÖ/PDY üyesi oldu ğu yönündeki iddianameyi güçlendirdi ği göz ard ı edilemez. Tan ık beyanlar ından başvurucunun FETÖ/PDY üyesi oldu ğu, bu örgütle bir örgütsel ba ğlant ısının bulundu ğu sonucuna var ılmaktad ır. Bu aşamada ba şvurucunun örgütse l konumu önem arz etmektedir. Ayr ıca başvurucu hakk ındaki beyanlar ın izlenim ve dü şünceye dayal ı olmas ı, örgütsel bir faaliyet bak ımından kuvvetli suç belirtisi olarak kabulüne engel değildir. Nitekim FETÖ/PDY yarg ılamalar ında, darbeye fiilen kat ılan san ıklar d ışındaki san ıklar hakk ındaki iddialar ın büyük ço ğunluğu tan ıklar ın beyanlar ındaki izlenim ve düşüncelere dayal ıdır. Örgütün yap ısından kaynaklanan bu durum, izlenim ve dü şünceden öteye olgusal tan ıklıklara pek az izin vermektedir. Bu durum Anayasa Mahkemesi taraf ından 15 Temmuz 2016 tarihindeki darbe giri şimi sonras ında verilen Alpaslan Altan ve Erdal Tercan kararlar ında sosyal çevre bilgisi ad ı alt ında kavramsalla ştırılm ıştır. Bu itibarla soru şturma belgelerinde yer alan tespit ve de ğerlendirmeler kapsam ında somut olayda tutuklama için gerekli olan yarg ı makamlar ının denetimini yapabilece ği, suç i şlendiğine dair kuvvetli belirtinin yeterince ortaya konuldu ğu anlaşıldığından, çoğunluğun aksi yöndeki karar ına kat ılmad ım. Üye Muammer TOPAL